﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,000
Kainaꞌaꞌo daꞌi pidan Lazarus kiaꞌo uꞌuu,

2
00:00:09,000 --> 00:00:09,600
ukarinauzon.

3
00:00:09,600 --> 00:00:11,920
Bethany iaꞌo umashaapan.

4
00:00:11,920 --> 00:00:19,680
Dyaꞌutam udadakoonao Mary naꞌiki Martha kiaꞌo ĩꞌuu,

5
00:00:19,680 --> 00:00:21,800
naꞌiaꞌo ĩmashaapan kapam.

6
00:00:21,800 --> 00:00:29,880
(Mary ramaudaꞌoraz daꞌi Naobanai Jesus kidiba kaduunuꞌo ramau idi,

7
00:00:29,880 --> 00:00:33,600
naꞌiki oꞌinoonuzu padizo idi.

8
00:00:33,600 --> 00:00:36,800
Oroo azu Lazarus wuruꞌu karinaꞌoraz.)

9
00:00:36,800 --> 00:00:42,200
Uruu idi udadakoonao dyuudan paparadan Jesus diꞌiti.

10
00:00:42,200 --> 00:00:43,640
Ĩkian,

11
00:00:43,640 --> 00:00:45,200
“Naobanai,

12
00:00:45,200 --> 00:00:47,760
pumarainpaniaz pupaonaru,

13
00:00:47,760 --> 00:00:49,320
tuukii ukarinaan kai.”

14
00:00:49,320 --> 00:00:53,200
Mazan Jesus abatan dono wuruꞌu kuwaiz,

15
00:00:53,200 --> 00:00:55,200
ukian,

16
00:00:55,200 --> 00:00:57,320
“Lazarus karinaanuz,

17
00:00:57,320 --> 00:01:00,320
aonaa umawaka-kinaa niꞌo mani wuruꞌu;

18
00:01:00,320 --> 00:01:04,520
mazan Tominkaru maꞌozakan umanawunuꞌo,

19
00:01:04,520 --> 00:01:06,320
kainaabata-kinao niꞌo,

20
00:01:06,320 --> 00:01:12,120
naꞌiki naꞌapaꞌo idaꞌanaꞌo nii pidannao aitapan Tominkaru Dani umanawunun.”

21
00:01:12,120 --> 00:01:14,280
Aizii Jesus,

22
00:01:14,280 --> 00:01:16,080
umarainapanii Martha,

23
00:01:16,080 --> 00:01:16,720
Mary,

24
00:01:16,720 --> 00:01:19,120
naꞌiki Lazarus.

25
00:01:19,120 --> 00:01:24,400
Mazan uabatan puꞌaꞌa naa kuwai Lazarus karinaan dauꞌu,

26
00:01:24,400 --> 00:01:27,400
unaꞌian zii dyaꞌutam kamoo.

27
00:01:27,400 --> 00:01:32,200
Uruu daunaꞌan Jesus kian patominapa-kidaniinao ati,

28
00:01:32,200 --> 00:01:33,760
“Aizii,

29
00:01:33,760 --> 00:01:36,540
wamako powaa iti Judea Baara iti.”

30
00:01:36,540 --> 00:01:38,640
“Tiichaa,”

31
00:01:38,640 --> 00:01:41,040
ĩkian uꞌati,

32
00:01:41,040 --> 00:01:46,280
“Diikiꞌi shaꞌatii Jewnao zowiaꞌazon pugaru naꞌii kuba idi,

33
00:01:46,280 --> 00:01:47,480
mazan upuꞌu zii pumakoꞌozon powaa iti?”

34
00:01:47,480 --> 00:01:50,760
Jesus kian ĩꞌati,

35
00:01:50,760 --> 00:01:55,960
“Kainaꞌa 12 hours wakandan baudaꞌapaꞌo kamoo idaꞌa.

36
00:01:55,960 --> 00:01:57,560
Mishii naꞌapa?

37
00:01:57,560 --> 00:02:02,480
Pidan chiꞌikapan an wakandan puꞌu aonaꞌo nii ukaboinan,

38
00:02:02,480 --> 00:02:07,320
ushaꞌapanum kauꞌan kainaꞌa zii kanadapaꞌo imiꞌi baara.

39
00:02:07,320 --> 00:02:11,760
Mazan pidan chiꞌikapan an wamarutan puꞌu,

40
00:02:11,760 --> 00:02:12,620
ukaboinan nii,

41
00:02:12,620 --> 00:02:16,900
ushaꞌapanum kauꞌan aonaa kanadaꞌo nii uꞌidaꞌa.”

42
00:02:16,900 --> 00:02:19,240
Ukakuwaapan daunaꞌan,

43
00:02:19,240 --> 00:02:21,080
ukian ĩꞌati,

44
00:02:21,080 --> 00:02:24,500
“Daꞌawuꞌukaꞌa naa wapaonaru Lazarus,

45
00:02:24,500 --> 00:02:28,480
mazan õmakon nii naꞌiti õpokowauaꞌanan uruu.”

46
00:02:28,480 --> 00:02:32,340
Utominapa-kidaniinao kian uꞌati,

47
00:02:32,340 --> 00:02:33,820
“Naobanai,

48
00:02:33,820 --> 00:02:35,900
kaimanaꞌo wuruꞌu udaꞌawunuz,

49
00:02:35,900 --> 00:02:37,780
ukakudan nii wuruꞌu.”

50
00:02:37,780 --> 00:02:42,200
Jesus paradanuz Lazarus mawakan dauaꞌo,

51
00:02:42,200 --> 00:02:47,260
mazan ĩꞌitiiman mishiꞌo nii manawun Lazarus daꞌawun.

52
00:02:47,260 --> 00:02:52,140
Uruꞌu naa Jesus kowaadan ĩꞌati kaimanaiman,

53
00:02:52,140 --> 00:02:54,800
“Mawakaꞌa naa Lazarus.

54
00:02:54,800 --> 00:02:56,800
Mazan kaiman zii,

55
00:02:56,800 --> 00:02:59,040
aonaa õgaru nii naꞌii,

56
00:02:59,040 --> 00:03:06,160
ushaꞌapanum kauꞌan naꞌapaꞌo idaꞌanaꞌo nii unao mishidan kanom wuruꞌu õgaruz.

57
00:03:06,160 --> 00:03:09,280
Aizii wamakoꞌo naa uꞌidiꞌiti.”

58
00:03:09,280 --> 00:03:15,460
Thomas (Shamaan kiaꞌoraz udakotapa-kao) kian pamin-tominpannao ati,

59
00:03:15,460 --> 00:03:17,200
“Aushaa,

60
00:03:17,200 --> 00:03:18,940
wamako wanaobanaa tuma,

61
00:03:18,940 --> 00:03:23,240
marii wazowii-kao utuma.”

62
00:03:23,240 --> 00:03:24,240
Aizii,

63
00:03:24,240 --> 00:03:27,320
Jesus kaawan donoꞌo naa Bethany iti,

64
00:03:27,320 --> 00:03:34,660
ukowaada-kao uꞌati 4 kamoo dobatan naa Lazarus nanaa naꞌian baaranai ii.

65
00:03:34,660 --> 00:03:38,300
Bethany maonapaꞌo Jerusalem iti,

66
00:03:38,300 --> 00:03:41,240
aonaa uikodan dyaꞌutam mile.

67
00:03:41,240 --> 00:03:45,200
Aizii Lazarus mawakan daunaꞌan,

68
00:03:45,200 --> 00:03:48,680
iriba pidannao kaawan Judea Baara ikiꞌo,

69
00:03:48,680 --> 00:03:53,120
ĩmorowautaꞌanan Martha naꞌiki Mary idaꞌati,

70
00:03:53,120 --> 00:03:57,160
ĩkonaukiidaꞌanan ĩnyukunuu kowas,

71
00:03:57,160 --> 00:03:58,880
ĩꞌazu mawakan idi.

72
00:03:58,880 --> 00:04:04,440
Martha abatan donoꞌo naa pidannao kian,

73
00:04:04,440 --> 00:04:06,200
“Waꞌatiꞌi naa Jesus!”

74
00:04:06,200 --> 00:04:10,080
Uruꞌu naa oikodapaꞌanaꞌakan uruu,

75
00:04:10,080 --> 00:04:12,880
mazan Mary onaꞌian kabaun ii.

76
00:04:12,880 --> 00:04:16,040
Martha kian Jesus ati,

77
00:04:16,040 --> 00:04:17,800
“Naobanai,

78
00:04:17,800 --> 00:04:20,480
punaꞌan dono mani daꞌaꞌa,

79
00:04:20,480 --> 00:04:23,040
aonaa mani õꞌazu mawakan padamata!

80
00:04:23,040 --> 00:04:24,400
Mazan õaitapa,

81
00:04:24,400 --> 00:04:29,000
pupishaan an Tominkaru kai kanom dauꞌati karikaonan,

82
00:04:29,000 --> 00:04:32,200
ukawanaꞌatiꞌo nii ushaꞌapan.”

83
00:04:32,200 --> 00:04:34,520
Jesus kian oꞌati,

84
00:04:34,520 --> 00:04:37,920
“Puꞌazu kadishitan nii powaa iti.”

85
00:04:37,920 --> 00:04:40,760
Martha kian uꞌati,

86
00:04:40,760 --> 00:04:42,500
“Õaitapa,

87
00:04:42,500 --> 00:04:44,120
ukadishitan nii koshan,

88
00:04:44,120 --> 00:04:46,680
kadishita-karu kamoo dono.”

89
00:04:46,680 --> 00:04:49,560
Jesus kian oꞌati,

90
00:04:49,560 --> 00:04:52,600
“Õgaru wuruꞌu kadishita-kinaiz,

91
00:04:52,600 --> 00:04:55,160
naꞌiki õgaru wuruꞌu kakupa-kinaiz.

92
00:04:55,160 --> 00:04:57,720
Pidan mishidaꞌoraz õgaru,

93
00:04:57,720 --> 00:05:01,260
kakudaꞌo nii umawakan puꞌu padamata.

94
00:05:01,260 --> 00:05:04,240
Aizii kanom mishiꞌo ukakupan,

95
00:05:04,240 --> 00:05:07,360
naꞌiki mishidaꞌo õgaru,

96
00:05:07,360 --> 00:05:10,040
aonaa naꞌapainim nii umawakauzon.

97
00:05:10,040 --> 00:05:11,480
Pumishida?”

98
00:05:11,480 --> 00:05:12,040
“Oo,

99
00:05:12,040 --> 00:05:13,440
Naobanai!”

100
00:05:13,440 --> 00:05:15,640
okian uꞌati.

101
00:05:15,640 --> 00:05:17,240
“Õmishida kaimanaiman,

102
00:05:17,240 --> 00:05:19,760
pugaru wuruꞌu Christ,

103
00:05:19,760 --> 00:05:20,400
Tominkaru Dani,

104
00:05:20,400 --> 00:05:24,000
kaawaꞌo niꞌoraz imiꞌi baara ati.”

105
00:05:24,000 --> 00:05:26,960
Martha paradan daunaꞌan Jesus ati,

106
00:05:26,960 --> 00:05:29,240
okiwaꞌakan naa powaa iti.

107
00:05:29,240 --> 00:05:33,680
Uruꞌu naa oparadan paꞌinaozo Mary ati karikaonan.

108
00:05:33,680 --> 00:05:36,800
“Kainaꞌaꞌoraꞌa naa mishi watiichaan,

109
00:05:36,800 --> 00:05:39,200
utukapaꞌazon pugaru,”

110
00:05:39,200 --> 00:05:40,760
okian oꞌati.

111
00:05:40,760 --> 00:05:44,960
Mary abatan idi kaikapaꞌoraꞌa,

112
00:05:44,960 --> 00:05:47,640
uruꞌu naa omakoꞌokan,

113
00:05:47,640 --> 00:05:48,680
oikodapaꞌanan uruu.

114
00:05:48,680 --> 00:05:50,520
(Aizii Jesus,

115
00:05:50,520 --> 00:05:53,400
aonaa zii ukaawan wiizai ati,

116
00:05:53,400 --> 00:05:59,520
pakawan zii naꞌii Martha ikodapanaka-kizi ii uruu.)

117
00:05:59,520 --> 00:06:03,000
Aizii kabaun nazo iainaouz pidannao,

118
00:06:03,000 --> 00:06:06,640
konaukiidaꞌanainaouz onyukunuu,

119
00:06:06,640 --> 00:06:12,600
ĩtukapan idi Mary koditaꞌakan dopiaudaꞌu kabaun nazo iki,

120
00:06:12,600 --> 00:06:17,160
ĩꞌitiiman omuraapaꞌanan nii baaranai iti kowas,

121
00:06:17,160 --> 00:06:21,240
uruu idi ĩmakon odawuꞌati.

122
00:06:21,240 --> 00:06:24,440
Aizii Mary ikodapan donoꞌo naa Jesus,

123
00:06:24,440 --> 00:06:32,840
sariapa okodoruꞌukan uꞌati ukanaapuꞌu naꞌiki okian uꞌati,

124
00:06:32,840 --> 00:06:33,520
“Naobanai,

125
00:06:33,520 --> 00:06:35,200
punaꞌan dono mani daꞌaꞌa,

126
00:06:35,200 --> 00:06:37,720
aonaa zii mani õꞌazu mawakan padamata!”

127
00:06:37,720 --> 00:06:43,920
Jesus tukapan idi Mary naꞌiki pidannao otumainaouz zaadinan,

128
00:06:43,920 --> 00:06:49,920
sariapa utoꞌoran panyukunuu ii mazan tuukii ukashaꞌoran kapam.

129
00:06:49,920 --> 00:06:52,080
Ukian ĩꞌati,

130
00:06:52,080 --> 00:06:55,520
“Naꞌiam dii ubaaranaa?”

131
00:06:55,520 --> 00:06:57,040
Ĩkian uꞌati,

132
00:06:57,040 --> 00:06:59,760
“Puwaꞌati daꞌatiꞌi,

133
00:06:59,760 --> 00:07:00,400
Naobanai,

134
00:07:00,400 --> 00:07:01,640
putukapa kizi.”

135
00:07:01,640 --> 00:07:04,840
Jesus zaadaꞌakan naa.

136
00:07:04,840 --> 00:07:08,240
Pidannao kian paꞌatiaaka,

137
00:07:08,240 --> 00:07:09,800
“Aushaa utukapa,

138
00:07:09,800 --> 00:07:12,580
tuukiaꞌo umarainpan Lazarus!”

139
00:07:12,580 --> 00:07:14,960
Mazan baokoinao kian,

140
00:07:14,960 --> 00:07:19,160
“Utukapa-kidanii shaꞌatii ishaawun,

141
00:07:19,160 --> 00:07:20,760
mishii?

142
00:07:20,760 --> 00:07:23,280
Ukauꞌan,

143
00:07:23,280 --> 00:07:27,080
ukaawan dono mani Lazarus karinaapan puꞌu zii,

144
00:07:27,080 --> 00:07:30,840
ukakuda mani uruu padamata.”

145
00:07:30,840 --> 00:07:36,560
Powaꞌa zii koshan Jesus nyukunuu kashaꞌoran tuukiaꞌo idaꞌan,

146
00:07:36,560 --> 00:07:41,080
uruꞌu naa umakon naꞌiki ukaawan naa baaranai idaꞌati.

147
00:07:41,080 --> 00:07:45,560
Kuba uun idaꞌaꞌo wuruꞌu ubaaranaaz,

148
00:07:45,560 --> 00:07:49,840
naꞌiki taratapa-kariwai udaruꞌo kuba idi.

149
00:07:49,840 --> 00:07:55,040
Uruꞌu naa Jesus dyuudan pidannao zikadan wuruꞌu kuba,

150
00:07:55,040 --> 00:07:57,400
baaranai taratapa-kinaoaz.

151
00:07:57,400 --> 00:08:00,120
Martha kian uꞌati,

152
00:08:00,120 --> 00:08:01,280
“Naobanai,

153
00:08:01,280 --> 00:08:04,600
dyupushaꞌoraꞌa naa wuruꞌu,

154
00:08:04,600 --> 00:08:08,080
puaitapanii 4 kamoꞌo naa udida-kao daunaꞌan.”

155
00:08:08,080 --> 00:08:10,840
Naꞌiki Jesus kian oꞌati,

156
00:08:10,840 --> 00:08:13,000
“Aonaa mooko õkian,

157
00:08:13,000 --> 00:08:14,200
pumishidan an,

158
00:08:14,200 --> 00:08:19,400
putukapan nii naꞌapam Tominkaru umanawunun kainaabatinan?”

159
00:08:19,400 --> 00:08:23,560
Uruꞌu naa pidannao kiduꞌukan naa wuruꞌu kubaz.

160
00:08:23,560 --> 00:08:28,720
Udaunaꞌan Jesus awunuupan doko iti naꞌiki ukian,

161
00:08:28,720 --> 00:08:29,960
“Õdaru,

162
00:08:29,960 --> 00:08:32,640
kaiman mishi manawun pugaru õꞌati,

163
00:08:32,640 --> 00:08:36,120
puabata daꞌi õparadauzon an puꞌati.

164
00:08:36,120 --> 00:08:40,640
Õaitapa karikaonan daꞌi puabatauzon õparadan.

165
00:08:40,640 --> 00:08:44,920
Mazan õparadan puꞌati kaikapaꞌa,

166
00:08:44,920 --> 00:08:47,120
diꞌoraz pidannao naꞌan idiꞌo,

167
00:08:47,120 --> 00:08:50,320
marii kizi ĩmishidan pudyuudanii õgaru.”

168
00:08:50,320 --> 00:08:52,520
Utoriinpan daunaꞌan,

169
00:08:52,520 --> 00:08:55,600
ukian diiwaꞌo idaꞌan,

170
00:08:55,600 --> 00:08:56,740
“Lazarus,

171
00:08:56,740 --> 00:08:58,680
pukodita daꞌatiꞌi!”

172
00:08:58,680 --> 00:09:02,400
Mawakaꞌoraz pidan koditaꞌakan naa.

173
00:09:02,400 --> 00:09:07,880
Ukaꞌu naꞌiki ukidiba watudinapa kida kamicha idi,

174
00:09:07,880 --> 00:09:12,680
naꞌiki uawun baara kamicha idi ubazobatinpan.

175
00:09:12,680 --> 00:09:16,160
Jesus kian pidannao ati,

176
00:09:16,160 --> 00:09:18,360
“Ubuzuuta kamicha uꞌai,

177
00:09:18,360 --> 00:09:20,640
marii kiziꞌi naa umakon.”

178
00:09:20,640 --> 00:09:24,800
Iriba morowautankainaouz Mary idaꞌati,

179
00:09:24,800 --> 00:09:29,240
tukapainaouz Jesus shaꞌapatan aimaakan,

180
00:09:29,240 --> 00:09:31,140
mishidan uruu.

181
00:09:31,140 --> 00:09:37,640
Mazan baokoinao kiwan naꞌiki ĩkakuwaapan naa Phariseenao ati,

182
00:09:37,640 --> 00:09:39,940
Jesus shaꞌapatanii dauꞌu.

183
00:09:39,940 --> 00:09:50,840
Uruu idiꞌi naa Phariseenao naꞌiki faadaanao zowaunaanao miitiniipan baokoinao Jewnao zowaunaanao tuma.

184
00:09:50,840 --> 00:09:54,320
“Naꞌapa dii washaꞌapatan uruu?”

185
00:09:54,320 --> 00:09:55,520
ĩkian.

186
00:09:55,520 --> 00:09:58,080
“Aushaa udiꞌitapa,

187
00:09:58,080 --> 00:09:59,280
wuruꞌu pidanaz,

188
00:09:59,280 --> 00:10:03,040
iribaꞌa naa ushaꞌapatan umanawun kidaꞌo aimaakan!

189
00:10:03,040 --> 00:10:07,660
Wataapadan dono ushaꞌapaapan naꞌapa kidaꞌo aimaakan,

190
00:10:07,660 --> 00:10:11,660
ipaiꞌo niꞌi naa pidannao zaamatinan uꞌidiꞌiti,

191
00:10:11,660 --> 00:10:21,520
naꞌiki udaunaꞌan Romannao waꞌatin nii ĩkaboobiꞌian nii Tominkaru Dapu naꞌiki ĩzowiaꞌanan wawiizi sannao!”

192
00:10:21,520 --> 00:10:23,320
Baudaꞌapa ĩbii iaꞌo,

193
00:10:23,320 --> 00:10:25,240
Caiaphas kiaꞌo uꞌuu.

194
00:10:25,240 --> 00:10:29,600
Uruu Umanawunuꞌo Faadaa uruu wunu idaꞌa.

195
00:10:29,600 --> 00:10:30,280
Ukian,

196
00:10:30,280 --> 00:10:32,320
“Unao pidannao,

197
00:10:32,320 --> 00:10:34,700
maaitapin-kainao karikaonan!

198
00:10:34,700 --> 00:10:36,540
Aonaꞌa mooko uaitapan,

199
00:10:36,540 --> 00:10:42,360
powaꞌaꞌo nii ukaimanan baudaꞌapaꞌo pidan mawakan an pidannao dikin ii,

200
00:10:42,360 --> 00:10:46,200
wawiizi sannao mainaabata-kao ai manawun?”

201
00:10:46,200 --> 00:10:51,520
Caiaphas naꞌapanuz aonaa paaipan kawanaꞌatiꞌo mani.

202
00:10:51,520 --> 00:10:57,520
Uruu wuruꞌu Umanawunuꞌo Faadaa uruu wunu idaꞌa.

203
00:10:57,520 --> 00:11:05,760
Ukauꞌan uparadaꞌakanuz naꞌapa ukowaadaꞌakan naa Jesus wuruꞌu mawakaꞌo niꞌoraz Jewnao donozinaa ati.

204
00:11:05,760 --> 00:11:10,840
Mazan aonaa soo ĩnao atiꞌo nii mani karikaonan.

205
00:11:10,840 --> 00:11:15,480
Umawakan nii Tominkaru pidanannao baokopatin-kinaa nii,

206
00:11:15,480 --> 00:11:19,400
mashaapainaouz baꞌoran wiizai ii aka kida kapam.

207
00:11:19,400 --> 00:11:23,160
Ĩbaokopatinankan diꞌikiꞌoraꞌa naa,

208
00:11:23,160 --> 00:11:29,320
Jewnao zowaunaanao sakadan pakadakotinan pazowiaꞌazon dauꞌu Jesus.

209
00:11:29,320 --> 00:11:36,500
Uruu idi aonaꞌa naa Jesus chiꞌikaꞌanpan kainaabatinapa Jewnao bii an powaꞌa.

210
00:11:36,500 --> 00:11:40,340
Naꞌikiꞌoraꞌa naa umakon Ephraim iti,

211
00:11:40,340 --> 00:11:44,500
amazada mapidantakaꞌo diꞌitanpuꞌoraz,

212
00:11:44,500 --> 00:11:47,820
naꞌiaꞌa naa uruu patominapa-kidaniinao tuma.

213
00:11:47,820 --> 00:11:52,120
Maonapaꞌa naa Passover Kamoo kaawan,

214
00:11:52,120 --> 00:11:58,320
naꞌiki iriba pidannao munapo kidaꞌo ĩmashaapan makon Jerusalem iti,

215
00:11:58,320 --> 00:12:03,020
ĩchikainaꞌanan naa Jewnao kakinaorinaa kawanaꞌati,

216
00:12:03,020 --> 00:12:09,180
turuu kizi ĩbaokopainpan pidannao tuma Passover Kamoon dono.

217
00:12:09,180 --> 00:12:17,940
Ĩzaudapan Jesus naꞌiki ĩkian paꞌatiaaka udauꞌan pabaokopatinpan puꞌu Tominkaru Dapu ii,

218
00:12:17,940 --> 00:12:23,480
“Waꞌatiꞌo nii puzauda-kidan uruu daꞌatiꞌi baokopainapa-kizai ati?”

219
00:12:23,480 --> 00:12:30,320
Aizii faadaanao zowaunaanao naꞌiki Phariseenao kii akaniꞌi naa pidannao ati,

220
00:12:30,320 --> 00:12:33,680
“Kanom aitapan dono naꞌiam Jesus,

221
00:12:33,680 --> 00:12:36,840
marii paꞌi ukowaadan sariapa waꞌati,

222
00:12:36,840 --> 00:12:43,400
wazaamata kizi naꞌiki wakootowapa-kida kizi uruu.”

