﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,780
Tá yáꞌa Jesús kuaꞌan ra ta xi̱ni ra iin ra kuaa,

2
00:00:09,780 --> 00:00:12,240
tasaa kuaa ra tá ka̱ku ra.

3
00:00:12,240 --> 00:00:15,420
Saa ndi̱ndakan tuꞌun ñaꞌá nda xíka xiꞌin ra,

4
00:00:15,420 --> 00:00:16,540
káchi nda saa:

5
00:00:16,540 --> 00:00:18,500
―Tata maestro,

6
00:00:18,500 --> 00:00:22,120
¿unku na kúu mií kuachi yakan ka̱ku kuaa ra yóꞌó?

7
00:00:22,120 --> 00:00:24,680
¿An xaꞌa kuachi iva siꞌi ra kua,

8
00:00:24,680 --> 00:00:26,440
an xaꞌa kuachi mií ra kua?

9
00:00:26,440 --> 00:00:27,820
―káchi nda.

10
00:00:27,820 --> 00:00:29,260
Saa ndi̱kuiin Jesús,

11
00:00:29,260 --> 00:00:29,980
káꞌan ra:

12
00:00:29,980 --> 00:00:32,120
―Süvi xaꞌa kuachi mií ra kua,

13
00:00:32,120 --> 00:00:35,000
ta ni süvi xaꞌa kuachi iva siꞌi ra kua.

14
00:00:35,000 --> 00:00:40,120
Xaꞌa ya ná kuni naꞌa ya tuꞌun Ndioxi va kua ndo̱ꞌo ra saa.

15
00:00:40,120 --> 00:00:41,360
Ta yoo,

16
00:00:41,360 --> 00:00:44,880
xíniñuꞌu yo xasuvi yo chiñu ra ti̱ꞌvi yeꞌe vaxi i,

17
00:00:44,880 --> 00:00:48,340
chi vitin ta tá káa nduvi saa káa ya,

18
00:00:48,340 --> 00:00:55,740
ta vaxi kivi ta tá káa ñuu saa nduu ya ta nda iin naꞌa küchiño xachiñu.

19
00:00:55,740 --> 00:00:57,660
Kivi íyo i ñuu ivi yóꞌó,

20
00:00:57,660 --> 00:00:59,820
ta tá káa ñu̱ꞌu̱ yeꞌe saa káa i,

21
00:00:59,820 --> 00:01:04,460
chi sínaꞌa i na ya ndaa ―káchi Jesús xiꞌin na.

22
00:01:04,460 --> 00:01:07,940
Tá sindiꞌi ndi̱kaꞌan Jesús tuꞌun yóꞌó,

23
00:01:07,940 --> 00:01:11,480
saa ko̱ꞌni ra sii ra nuu ñuꞌú,

24
00:01:11,480 --> 00:01:14,860
ndu̱laꞌa ya tasaa ndi̱yakun ra ya nuu ra kuaa ikan.

25
00:01:14,860 --> 00:01:18,120
Saa ndi̱kaꞌan Jesús xiꞌin ra káchi ra saa:

26
00:01:18,120 --> 00:01:22,120
―Kuaꞌan ndikata un nuu un ini tanque Siloé ―káchi ra.

27
00:01:22,120 --> 00:01:24,700
(Ta tuꞌun Siloé kúni kachi ya:

28
00:01:24,700 --> 00:01:27,040
Taa ra ti̱ꞌvi na kuaꞌan.)

29
00:01:27,040 --> 00:01:30,040
Saa ke̱e ra ikan ndi̱xaꞌan ra ndi̱kata ra nuu ra,

30
00:01:30,040 --> 00:01:33,060
tá ndi̱ko koo ra ta xa ndi̱kuna nuu ra,

31
00:01:33,060 --> 00:01:34,460
vaꞌa xíto ra.

32
00:01:34,460 --> 00:01:38,440
Ta ndiꞌi naꞌa na íyo yati xiꞌin ra,

33
00:01:38,440 --> 00:01:41,180
xiꞌin inka naꞌa na xíni ndi̱ndakan ra xuꞌun,

34
00:01:41,180 --> 00:01:42,460
ndákan tuꞌun taꞌan na,

35
00:01:42,460 --> 00:01:43,760
káchi na saa:

36
00:01:43,760 --> 00:01:47,900
―¿An süvi ra yóꞌó ku ra ndi̱xinduꞌu ndi̱ndakan xuꞌun?

37
00:01:47,900 --> 00:01:49,300
―káchi na.

38
00:01:49,300 --> 00:01:50,360
Sava na káꞌan:

39
00:01:50,360 --> 00:01:51,900
―Ikan ku ra ―káchi na.

40
00:01:51,900 --> 00:01:53,380
Sava tuku na káꞌan:

41
00:01:53,380 --> 00:01:55,200
―Tá káa ra ikan saa káa ra,

42
00:01:55,200 --> 00:01:56,960
ta süvi ra ―káchi na.

43
00:01:56,960 --> 00:01:59,180
Saa ndi̱kuiin mií ra káꞌan ra,

44
00:01:59,180 --> 00:02:00,020
káchi ra saa:

45
00:02:00,020 --> 00:02:03,760
―Ra ikan ku yeꞌe va ―káchi ra xiꞌin na.

46
00:02:03,760 --> 00:02:06,900
Saa ndi̱ndakan tuꞌun na ra káchi na saa:

47
00:02:06,900 --> 00:02:10,040
―¿Ndachu vaꞌa ndi̱xuna nuu un xíto un vitin?

48
00:02:10,040 --> 00:02:11,480
―káchi na xiꞌin ra.

49
00:02:11,480 --> 00:02:12,860
Saa ndi̱kuiin ra,

50
00:02:12,860 --> 00:02:13,640
káꞌan ra:

51
00:02:13,640 --> 00:02:19,300
―Taa ra náni Jesús ku ra si̱kuaꞌa ndaꞌi ta ndi̱yakun ra ya nuu i,

52
00:02:19,300 --> 00:02:20,980
ta ndi̱kaꞌan ra xiꞌin i,

53
00:02:20,980 --> 00:02:22,180
káchi ra saa:

54
00:02:22,180 --> 00:02:25,500
“Kuaꞌan nuu íin tanque Siloé ndi̱kata un nuu un”,

55
00:02:25,500 --> 00:02:26,480
káchi ra xiꞌin i.

56
00:02:26,480 --> 00:02:28,640
Saa ke̱e i ndi̱xaꞌan i,

57
00:02:28,640 --> 00:02:34,860
tá ndi̱kata soꞌva i nuu i ta ndikun ndi̱xuna ya ―káchi ra xiꞌin na.

58
00:02:34,860 --> 00:02:37,120
Saa ndi̱kaꞌan na xiꞌin ra káchi na saa:

59
00:02:37,120 --> 00:02:38,580
―¿Ta míí íyo ra vitin?

60
00:02:38,580 --> 00:02:39,940
―káchi na xiꞌin ra.

61
00:02:39,940 --> 00:02:41,620
Saa ndi̱kuiin ra káꞌan ra:

62
00:02:41,620 --> 00:02:44,420
―Köo xíni i ―káchi ra.

63
00:02:44,420 --> 00:02:47,980
Ndákan tuꞌun nda fariseo ra ndi̱xiyo kuaa

64
00:02:47,980 --> 00:02:52,580
Saa ndáka na ra ndi̱xiyo kuaa ikan ndi̱xaa ra xiꞌin na nuu nda fariseo.

65
00:02:52,580 --> 00:02:57,780
Ta kivi tá si̱kuchi Jesús ndaꞌi nuu ra ikan ya si̱ndaꞌa ñaꞌá ra,

66
00:02:57,780 --> 00:03:00,120
kua kivi yii ndíkundee na.

67
00:03:00,120 --> 00:03:03,240
Saa ndi̱ndakan tuꞌun ñaꞌá tuku nda fariseo,

68
00:03:03,240 --> 00:03:05,500
ndá xaꞌa kua vaꞌa ndi̱xuna nuu ra.

69
00:03:05,500 --> 00:03:07,180
Ta ndi̱kaꞌan ra xiꞌin nda,

70
00:03:07,180 --> 00:03:08,180
káchi ra saa:

71
00:03:08,180 --> 00:03:10,480
―Ndaꞌi si̱kuchi ra nuu i,

72
00:03:10,480 --> 00:03:12,500
saa ndi̱xaꞌan i ndi̱kata i nuu i,

73
00:03:12,500 --> 00:03:17,280
ta ndi̱kun ndi̱xuna nuu i vaꞌa xíto i vitin ―káchi ra xiꞌin nda.

74
00:03:17,280 --> 00:03:19,740
Saa ndi̱kuiin sava nda fariseo káꞌan nda,

75
00:03:19,740 --> 00:03:21,000
káchi nda saa:

76
00:03:21,000 --> 00:03:21,780
―Taa,

77
00:03:21,780 --> 00:03:22,960
ra i̱kan saa xiꞌin un,

78
00:03:22,960 --> 00:03:25,320
ta süvi nuu Ndioxi ke̱e ra,

79
00:03:25,320 --> 00:03:29,560
chi köo ndi̱xasuvi ra kivi yii ya ndíkundee yo ―káchi nda xiꞌin ra.

80
00:03:29,560 --> 00:03:30,660
Ta sava na káꞌan:

81
00:03:30,660 --> 00:03:31,340
―Iin taa,

82
00:03:31,340 --> 00:03:33,260
ra íyo kuachi,

83
00:03:33,260 --> 00:03:37,060
ta küvi ikan ra ya tuꞌun taꞌan ya yóꞌó ―káchi na.

84
00:03:37,060 --> 00:03:39,300
Iin ndi̱saka soꞌva ini na.

85
00:03:39,300 --> 00:03:41,980
Saa ndi̱kaꞌan tuku na xiꞌin ra ndi̱xiyo kuaa,

86
00:03:41,980 --> 00:03:42,600
káchi na:

87
00:03:42,600 --> 00:03:44,820
―¿Ta unkua káꞌan yóꞌo̱ xaꞌa taa,

88
00:03:44,820 --> 00:03:46,120
ra xu̱na nuu un?

89
00:03:46,120 --> 00:03:47,300
―káchi na xiꞌin ra.

90
00:03:47,300 --> 00:03:48,880
Saa ndi̱kuiin ra káꞌan ra:

91
00:03:48,880 --> 00:03:52,740
―Iin ra káꞌan ndoso tuꞌun Ndioxi va ku ra ―káchi ra.

92
00:03:52,740 --> 00:03:55,060
Ta na naꞌnu nuu na Israel,

93
00:03:55,060 --> 00:03:57,460
ta köo ndi̱kandixa na ya ka̱ku kuaa ra ikan,

94
00:03:57,460 --> 00:03:59,280
ta nda̱ꞌa ra vaꞌa xíto ra.

95
00:03:59,280 --> 00:04:01,460
Ndakua ka̱na na iva siꞌi ra.

96
00:04:01,460 --> 00:04:02,860
Ndi̱kaꞌan na xiꞌin na,

97
00:04:02,860 --> 00:04:04,120
káchi na saa:

98
00:04:04,120 --> 00:04:07,320
―¿An seꞌe ndo ku ra yóꞌó?

99
00:04:07,320 --> 00:04:09,460
¿Ta an ndixa kua ka̱ku kuaa ra?

100
00:04:09,460 --> 00:04:11,480
¿Ta ndachu vaꞌa ndi̱xuna nuu ra?

101
00:04:11,480 --> 00:04:13,280
―káchi na xiꞌin iva siꞌi ra.

102
00:04:13,280 --> 00:04:15,780
Saa ndi̱kuiin iva siꞌi ra,

103
00:04:15,780 --> 00:04:16,700
káchi na saa:

104
00:04:16,700 --> 00:04:18,480
―Xíni nde seꞌe nde ku ra,

105
00:04:18,480 --> 00:04:19,860
ta ka̱ku kuaa ra;

106
00:04:19,860 --> 00:04:24,080
sundi köo xíni nde unku na si̱ndaꞌa nuu ra ndu̱vaꞌa ya.

107
00:04:24,080 --> 00:04:26,280
Vaꞌa ndakan tuꞌun ndo mií va ra,

108
00:04:26,280 --> 00:04:28,100
chi ra xa chee va ku ra,

109
00:04:28,100 --> 00:04:31,640
ta ná kaꞌan mií ra xiꞌin ndo ―káchi iva siꞌi ra.

110
00:04:31,640 --> 00:04:37,620
Ndi̱kaꞌan iva siꞌi ra saa xaꞌa ya íꞌvi na nuu nda naꞌnu nuu na Israel,

111
00:04:37,620 --> 00:04:41,620
tá ndá naꞌa káꞌan xaꞌa Jesús ya kúu ra Cristo,

112
00:04:41,620 --> 00:04:44,020
ta tava ndaꞌa ñaꞌá na ini veꞌe ñuꞌu,

113
00:04:44,020 --> 00:04:44,700
káchi na.

114
00:04:44,700 --> 00:04:47,840
Xaꞌa ya ikan kua ndi̱kaꞌan iva siꞌi ra:

115
00:04:47,840 --> 00:04:50,180
“Vaꞌa ndakan tuꞌun ndo mií va ra,

116
00:04:50,180 --> 00:04:51,700
chi ra xa chee va ku ra”,

117
00:04:51,700 --> 00:04:52,620
káchi na.

118
00:04:52,620 --> 00:04:56,680
Saa ka̱na tuku na naꞌnu nuu na Israel ra,

119
00:04:56,680 --> 00:04:59,320
ta ndi̱kaꞌan na xiꞌin ra káchi na saa:

120
00:04:59,320 --> 00:05:03,480
―Chinaꞌa nuu Ndioxi ya kaꞌan un ya ndaa xiꞌin nde,

121
00:05:03,480 --> 00:05:05,280
chi ndeꞌe ta xíni nde,

122
00:05:05,280 --> 00:05:08,380
ra íkan ya väꞌa ku ra ―káchi na xiꞌin ra.

123
00:05:08,380 --> 00:05:10,780
Saa ndi̱kuiin ra káꞌan ra xiꞌin na,

124
00:05:10,780 --> 00:05:11,600
káchi ra saa:

125
00:05:11,600 --> 00:05:13,740
―Köo xíni i xaꞌa ra,

126
00:05:13,740 --> 00:05:15,180
an ra väꞌa ku ra,

127
00:05:15,180 --> 00:05:17,540
ya xíni i kua si̱ndaꞌa ra yeꞌe,

128
00:05:17,540 --> 00:05:18,940
chi ra kuaa ndi̱xiyo i,

129
00:05:18,940 --> 00:05:22,380
ta vitin vaꞌa xíto i ―káchi ra xiꞌin na.

130
00:05:22,380 --> 00:05:24,420
Saa ndi̱kaꞌan tuku na xiꞌin ra,

131
00:05:24,420 --> 00:05:25,600
káchi na saa:

132
00:05:25,600 --> 00:05:27,280
―¿Unkua i̱kan ra xiꞌin un?

133
00:05:27,280 --> 00:05:29,860
¿Unkua i̱kan ra xu̱na ra nuu un?

134
00:05:29,860 --> 00:05:31,440
―káchi na xiꞌin ra.

135
00:05:31,440 --> 00:05:33,760
Saa ndi̱kuiin ra káꞌan ra:

136
00:05:33,760 --> 00:05:35,320
―Xa ndi̱kaꞌan i xiꞌin ndo,

137
00:05:35,320 --> 00:05:37,640
ta köo xíin ndo kuni soꞌo ndo ya káꞌan i.

138
00:05:37,640 --> 00:05:40,400
¿Ndachu kúni tuku ndo kaꞌan i xiꞌin ndo?

139
00:05:40,400 --> 00:05:43,180
¿An kúni tu ndóꞌo̱ va kundikun ndo sata ra?

140
00:05:43,180 --> 00:05:44,860
―káchi ra xiꞌin na.

141
00:05:44,860 --> 00:05:46,820
Saa ndi̱kanaꞌa na xiꞌin ra,

142
00:05:46,820 --> 00:05:48,220
káchi na saa:

143
00:05:48,220 --> 00:05:50,420
―Mií un ku un ndíkun ñaꞌá,

144
00:05:50,420 --> 00:05:53,320
sundi ndeꞌe ta ra Moisés ku ra ndíkun nde.

145
00:05:53,320 --> 00:05:57,200
Ndeꞌe ta xíni nde ya ndi̱kaꞌan Ndioxi xiꞌin ra Moisés,

146
00:05:57,200 --> 00:05:58,360
sundi ra ñaa,

147
00:05:58,360 --> 00:06:02,680
ta köo xíni nde xaꞌa ra míí chí ke̱e ra ―káchi na xiꞌin ra.

148
00:06:02,680 --> 00:06:05,000
Saa ndi̱kuiin ra káꞌan ra:

149
00:06:05,000 --> 00:06:07,180
―Ndíkanda ini i xíto i nuu ndo,

150
00:06:07,180 --> 00:06:09,840
chi káꞌan ndo köo xíni ndo míí chí ke̱e ra,

151
00:06:09,840 --> 00:06:11,960
sundi yeꞌe ta si̱ndaꞌa ra yeꞌe,

152
00:06:11,960 --> 00:06:13,660
xu̱na ra nuu i.

153
00:06:13,660 --> 00:06:16,240
Yoo ta kúndaa ini yo,

154
00:06:16,240 --> 00:06:20,420
Ndioxi ta köo xíni soꞌo ra káꞌan naꞌa na íyo kuachi,

155
00:06:20,420 --> 00:06:24,600
sundi na káñuꞌu ñaꞌá ta xásuvi na ya káꞌan ra,

156
00:06:24,600 --> 00:06:27,380
na ikan ku na xíni soꞌo ra káꞌan,

157
00:06:27,380 --> 00:06:28,760
tá káꞌan na xiꞌin ra.

158
00:06:28,760 --> 00:06:30,360
Nda iin ichi,

159
00:06:30,360 --> 00:06:32,100
ta täꞌan kuni soꞌo yo,

160
00:06:32,100 --> 00:06:34,000
kaꞌan naꞌa xaꞌa iin naꞌa,

161
00:06:34,000 --> 00:06:36,380
ya si̱ndaꞌa na iin na kuaa.

162
00:06:36,380 --> 00:06:39,000
Tatu süvi nuu Ndioxi ndi̱kee ra,

163
00:06:39,000 --> 00:06:43,000
ta nda iin ña̱ꞌa küchiñu ra ikan ra ―káchi ra xiꞌin na.

164
00:06:43,000 --> 00:06:45,540
Saa ndi̱kuiin na ndi̱kaꞌan na xiꞌin ra,

165
00:06:45,540 --> 00:06:46,780
káchi na saa:

166
00:06:46,780 --> 00:06:48,580
―Tixin kuachi ka̱ku un,

167
00:06:48,580 --> 00:06:53,420
ta köo ichi kúu mií un ya sinaꞌa un ndeꞌe ―káchi na xiꞌin ra.

168
00:06:53,420 --> 00:06:56,020
Saa ta̱va ndaꞌa na ra veꞌe ñuꞌu.

169
00:06:56,020 --> 00:07:02,960
Tuꞌun yóꞌó káꞌan ya xaꞌa naꞌa, na köo xíin kandixa ya ndaa, ta ndoꞌo na tá ndóꞌo na kuaa

170
00:07:02,960 --> 00:07:07,060
Ta xi̱ni soꞌo Jesús ya ta̱va ñaꞌá na ini veꞌe ñuꞌu,

171
00:07:07,060 --> 00:07:10,220
saa tá ndi̱taꞌan ñaꞌá ra ta ndi̱kaꞌan ra xiꞌin ra,

172
00:07:10,220 --> 00:07:11,340
káchi ra saa:

173
00:07:11,340 --> 00:07:13,960
―¿An kándixa un Taa ra ke̱e nuu Ndioxi?

174
00:07:13,960 --> 00:07:14,860
―káchi ra.

175
00:07:14,860 --> 00:07:16,500
Saa ndi̱kuiin ra,

176
00:07:16,500 --> 00:07:17,120
káꞌan ra:

177
00:07:17,120 --> 00:07:18,000
―¿Unku ra,

178
00:07:18,000 --> 00:07:19,000
Tata?,

179
00:07:19,000 --> 00:07:20,120
kaꞌan xiꞌin i,

180
00:07:20,120 --> 00:07:20,820
¿unku ra?,

181
00:07:20,820 --> 00:07:22,660
ta kandixa ñaꞌá i ―káchi ra.

182
00:07:22,660 --> 00:07:25,040
Saa ndi̱kaꞌan Jesús xiꞌin ra,

183
00:07:25,040 --> 00:07:26,120
káchi ra saa:

184
00:07:26,120 --> 00:07:27,760
―Xa xi̱ni un ra,

185
00:07:27,760 --> 00:07:29,000
ta ra ikan ku yeꞌe,

186
00:07:29,000 --> 00:07:32,280
ra káꞌan xiꞌin un ―káchi Jesús xiꞌin ra.

187
00:07:32,280 --> 00:07:33,580
Saa ndi̱kaꞌan ra,

188
00:07:33,580 --> 00:07:34,520
káchi ra saa:

189
00:07:34,520 --> 00:07:37,080
―Kándixa i yóꞌo̱,

190
00:07:37,080 --> 00:07:39,960
Tata ―káchi ra.

191
00:07:39,960 --> 00:07:41,260
Tasaa ki̱xaa kaꞌnu ñaꞌá ra.

192
00:07:41,260 --> 00:07:41,860
Saa ndi̱kaꞌan Jesús,

193
00:07:41,860 --> 00:07:42,820
káchi ra saa:

194
00:07:42,820 --> 00:07:47,580
―Ki̱xaa i ñuu ivi yóꞌó ya kaꞌnda chiñu i unkua xíniñuꞌu naꞌa.

195
00:07:47,580 --> 00:07:50,300
Tá kúu na íkan ya väꞌa,

196
00:07:50,300 --> 00:07:52,180
ta tá íin na kuaa saa íin na,

197
00:07:52,180 --> 00:07:54,280
ta na ikan ku na xúna i nuu.

198
00:07:54,280 --> 00:07:56,600
Ta ivi na vaꞌa ni túvi na,

199
00:07:56,600 --> 00:07:58,320
ta na ikan ku na ndúkuaa,

200
00:07:58,320 --> 00:08:00,440
saachi xaꞌa ya vaꞌa ni na túvi na,

201
00:08:00,440 --> 00:08:04,340
ta köo táxi na kuna i nuu na ―káchi Jesús.

202
00:08:04,340 --> 00:08:07,660
Ta nda fariseo nda íyo xiꞌin Jesús,

203
00:08:07,660 --> 00:08:10,020
tá xi̱ni soꞌo nda ya ndi̱kaꞌan ra saa,

204
00:08:10,020 --> 00:08:11,400
ta ndi̱kaꞌan nda xiꞌin ra,

205
00:08:11,400 --> 00:08:12,760
káchi nda saa:

206
00:08:12,760 --> 00:08:15,040
―¿An nda ndeꞌe ku nde kuaa túvi un?

207
00:08:15,040 --> 00:08:16,100
―káchi nda xiꞌin ra.

208
00:08:16,100 --> 00:08:17,220
Saa ndi̱kuiin ra,

209
00:08:17,220 --> 00:08:18,160
káꞌan ra:

210
00:08:18,160 --> 00:08:21,380
―Tatu ndóꞌo̱ kuaa ndi̱xiyo ndo ta köo kuachi ndo,

211
00:08:21,380 --> 00:08:21,980
ndikuu.

212
00:08:21,980 --> 00:08:24,060
Ta xaꞌa ya vaꞌa xíto ndo túvi ndo,

213
00:08:24,060 --> 00:08:29,300
xaꞌa ya ñaa kua íyo kuachi ndo nuu Ndioxi ―káchi Jesús xiꞌin nda.

