\id JHN ‑ Mixtec, Magdalena Peñasco
\h Juan
\mt1 Tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Jesucristo ma sukan ni kaxtnuꞌu tee ni yo nani Juan ma
\c 1
\s1 Tnuꞌu Suꞌsi ma ni kii ñayivi
\rem La Palabra de Dios hecha hombre
\p
\v 1 Onde xinañuꞌu ma, iyo Tnuꞌu Suꞌsi ma, te onde kivi yukan jâ iyo Tnuꞌu Suꞌsi ma jiꞌin Suꞌsi ma, te Tnuꞌu Suꞌsi ma chi Suꞌsi ma kúu.
\m
\v 2 Te Tnuꞌu Suꞌsi ma iyo jiꞌin Suꞌsi ma onde xinañuꞌu ma.
\m
\v 3 Te ja maa Tnuꞌu Suꞌsi ma, te ni ka kuvaꞌa ndaka ja ka iyo a, te ñatuu nawa ni kuvaꞌa nú masu ja maa Tnuꞌu Suꞌsi ma.
\m
\v 4 Te ja maa Tnuꞌu Suꞌsi ma te jin koteku ñayii ma, te maa Tnuꞌu Suꞌsi ma xtnuu nuu ñayii ma.
\m
\v 5 Te ñuꞌu yaꞌa ndúꞌva jajaa nuu nee ma, te ñatuu nawa kúndee ja ndáꞌva i ñuꞌu ma.
\p
\v 6 Ni kenda in tee ni yo nani Juan. In tee ni tetniñu Suꞌsi ma kúu de.
\m
\v 7 Tee yaꞌa, ni kenda de ja ko kuu de testigu, sukan‑vaꞌa kaꞌan de siki iya kúu ñuꞌu xtnuu vivii ma, te ndaka ñayii ma jin kandija ja iya yaꞌa saꞌa ja jin ndaniꞌi taꞌvi o ma.
\m
\v 8 Juan ma, masu ñuꞌu xtnuu nuu ñayii ma kúu de, suꞌva ni tetniñu Suꞌsi ma de ja kaꞌan de siki ñuꞌu xtnuu vivii ma.
\m
\v 9 Chi vaa maa Tnuꞌu Suꞌsi ma kúu ñuꞌu xtnuu ndija nuu ñayii ma, te vee ya ñuu ñayivi a.
\p
\v 10 Te maa Tnuꞌu Suꞌsi ma ni kii ñuu ñayivi a, ñuu ñayivi ni kuvaꞌa ja maa ya ma, kovaa ñayii ñuu ñayivi a, masu ni ka ndakuni i ya.
\m
\v 11 Ni kenda ya ñuu ya ma, kovaa ñayii ñuu ya ma, masu ni ka jan‑taꞌvi i ya.
\m
\v 12 Kovaa ndaka ñayii ni ka jan‑taꞌvi ya ma te ni ka kandija i ya ma, ni waꞌa ya tnuꞌu ja jin ko kuu i saꞌya Suꞌsi ma.
\m
\v 13 Te ñayii yaꞌa chi masu sukan ni kuu kii ni kâku o ma, ni a masu sukan kúu ini maa ñayii ma, ni a masu sukan ka kuu ini tee ma kúu ja ni ka ndakâku jaa i nuu Suꞌsi ma, nú masu ja sukan kúu ini maa Suꞌsi ma, te ni ka ndakâku jaa i, te ni ka nduu i saꞌya ya ma.
\p
\v 14 Te Tnuꞌu Suꞌsi ma ja kúu maa Jesucristo ma, ni kii ñayivi ya, te ni iyo ya neꞌun ndaka o, te ni ka jini o jayiñuꞌu ya ma, jayiñuꞌu maa in maa tnuꞌu‑ni Saꞌya Suꞌsi ma, te ndimaa tnuꞌu vii tnuꞌu mani jiꞌin ja ndaa ni yo kaꞌan, ni yo kachi ya.
\m
\v 15 Juan ma, ni kaꞌan de na in kúu Jesús ma, nuu ni kenda ya nuu ka iyo de ma, te káyuꞌu de káꞌan de:
\p ―‍Iya yaꞌa kúu iya ni kaꞌan sa ja kii kuee‑ka ya sana saña ma, te kanuu‑ka ya sana saña, vaa xiꞌna‑ka ya iyo sana saña ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 16 Ndaka ja vaꞌa xeen nevaꞌa ya ma ni ka ndaniꞌi o, te sukan ni ka niꞌi o kuaꞌa xeen tnuꞌu vii tnuꞌu mani Suꞌsi ma.
\m
\v 17 Tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma chi ni waꞌa ya nuu tee kúu Moisés ma, te ni yo ndakaxtnuꞌu de nuu ñayii ma. Kovaa tnuꞌu vii tnuꞌu mani ma jiꞌin ja ndaa ma ni kenda ja maa Jesucristo ma.
\m
\v 18 Ñatuu na in ni jini Suꞌsi ma, nú masu ja Saꞌya maa in maa tnuꞌu‑ni ya ma, vaa Suꞌsi kúu maa ya, te iyo ya jiꞌin Yuva ya ma. Suu ya kúu iya ni kaxtnuꞌu sukan iyo Suꞌsi ma.
\s1 Juan ma káxtnuꞌu na in kúu Jesucristo ma
\rem Juan el Bautista da testimonio de Jesucristo
\r (Mt 3:11‑12; Mr 1:7‑8; Lc 3:15‑17)
\p
\v 19 Te chaꞌa kúu ja ni ndakaꞌan tee kúu Juan ma. Te tee judío ñuu Jerusalén ma, ni ka tetniñu de sutu ma jiꞌin saꞌya tata Leví ma ja jin kakan‑tnuꞌu de na in kúu Juan ma.
\m
\v 20 Te ni kaꞌan ndaa Juan ma:
\p ―‍Masu saña kúu Cristo iya tetniñu Suꞌsi ma ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 21 Ni ka ndakan‑tnuꞌu de in‑ka jichi:
\p ―‍¿Na in kúu ni? ¿Tee kúu Elías ma kúu ni? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Juan ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Ñaꞌa. Masu suu sa.
\p ―‍¿Tee ndákaxtnuꞌu tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma ja ka ndetu sa ja kenda de ma kúu ni? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa tuku de.
\p ―‍Ñaꞌa ―‍kúu Juan ma jiñaꞌa de.
\p
\v 22 Te ka jiñaꞌa tuku de:
\p ―‍¿Na in kúu ni vi? Sukan‑vaꞌa jin kuñaꞌa sa tee ni ka tetniñu ñaꞌa ma. ¿Naxe káꞌan ni? ¿Na in kúu ni? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 23 Juan ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Saña kúu in ja káyuꞌu nuu masu nawa kuiti iyo a: “Jin ndasandaa ni ichi kii Iya Tátnuni ma”, sukan ni kaꞌan Isaías ma tee ni yo ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni yo waꞌa Suꞌsi ma ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 24 Te tee yukan chi tee ni ka tetniñu tee ka kuu fariseo ma ka kuu de.
\m
\v 25 Te ni ka jikan‑tnuꞌu de:
\p ―‍Nú masu maa Cristo ma kúu ni, ni a Elías ma, ni a tee ndákaxtnuꞌu tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma kúu ni, ¿navaꞌa skuandute ni ñayii ma? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 26 Juan ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Saña chi skuandute sa ñayii ma nuu ndute a. Kovaa neꞌun ndaka ni a iyo iya masu ka jini ni,
\m
\v 27 te iya yaꞌa kúu iya kenda, te jin kuni o ya. Te jâ iyo ya xiꞌna‑ka sana ni kâku sa ma, te ni a ñií ndijan ya ma masu kaa masu iyo sa ja ndaji sa ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 28 Ndaka chaꞌa ni ka jini, ni ka jito ñayii ñuu Betania ma, ichi in‑ka yuꞌu yute nani Jordán ma, nuu yikuu Juan ma skuandute de ñayii ma.
\s1 Jesús ma, sukan kúu ndikachi jaa ma, sukan kúu ya nuu Suꞌsi ma
\rem Jesús, el Cordero de Dios
\p
\v 29 Kivi xtnee ma Juan ma, ni jini de Jesús ma, ja kuan tuꞌva ya de, te jiñaꞌa de:
\p ―‍¡Jin kondeꞌya ni! Yaꞌa iyo iya kúu Ndikachi Jaa nuu Suꞌsi ma, vaa suu ya xtandiyo kuechi ñayii ñuu ñayivi a.
\m
\v 30 Iya yaꞌa kúu iya ni kaꞌan sa ja kenda ya ma, te jin kuni ñayivi ni ya, te kanuu‑ka ya sana saña, vaa jâ iyo ya, saa ni kenda sa ma.
\m
\v 31 Maa sa, masu jini sa na in kúu ya nkuu, kovaa vee sa ja skuandute sa ñayii ma, te sukan‑vaꞌa ñayii ñuu Israel ya, jin koo tuꞌva i te jin ndakuni i ya ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 32 Sani te Juan ma, ni ndakaꞌan de sukan ni jini de ma:
\p ―‍Ni jini sa Xtumani Ndios ma, ja ni nuu ya andivi ma sukan kaa in sata, te ni jinkuiñi ya siki Jesús ma.
\m
\v 33 Saña chi ñatuu kuni‑ka sa nkuu ja Jesús ma kúu iya tetniñu maa Suꞌsi ma, kovaa Suꞌsi iya ni tetniñu ñaꞌa ja skuandute sa ñayii ma jiꞌin ndute ma, ni kaꞌan ya nuu sa: “Na in kuni ni ja nuu Xtumani Ndios ma siki i te koo ya jiꞌin i ma chi iya yukan kúu iya skuandute ñayii ma jiꞌin Xtumani Ndios ma.”
\m
\v 34 Te maa sa ni jini, te kúu sa testigu ja Saꞌya Suꞌsi ma kúu Jesús ya ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\s1 Tee ka kuu xinañuꞌu ja ni ka ndikin de Jesús ma
\rem Los primeros discípulos de Jesús
\p
\v 35 Kii xtnee ma Juan ma, iyo de jiꞌin uu tee ka ndikin ñaꞌa ma.
\m
\v 36 Nuu ni jini de ja ni yaꞌa Jesús ma, Juan ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍¡Jin kondeꞌya ni! Iya yaꞌa kúu Ndikachi Jaa nuu Suꞌsi ma ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 37 Nduu tee ka ndikin Juan ma, ni ka jinisoꞌo de, te ni ka ndikin de Jesús ma.
\m
\v 38 Jesús ma, ni ndakonenuu ya, te ni jini ya ja ka ndikin de ya ma, te ni jikan‑tnuꞌu ya:
\p ―‍¿Nawa ka nduku ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Te ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍Rabí, ¿ndenu iyo ni? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de. Te tnuꞌu rabí ma kúni kaꞌan “teskuaꞌa”.
\p
\v 39 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Neꞌe koo ni, te jin kuni ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Ni jan koo de, te ni ka jini de ndenu iyo ya ma, te ni ka iyo de jiꞌin ya onde ni kunee ma, vaa jâ ve ñini ma.
\p
\v 40 Te in de ma chi Andrés ñani Simón Pedro ma kúu de, te ja ni jinisoꞌo de sukan káꞌan Juan ma, te ni ndandikin de Jesús ma.
\m
\v 41 Andrés ma, sani te ni ndanduku de ñani de Simón ma, te jiñaꞌa de:
\p ―‍Ni ka ndaniꞌi ri Mesías ma ―‍kúu de jiñaꞌa de. Te tnuꞌu Mesías ma kúni kaꞌan “Cristo iya ni tetniñu Suꞌsi ma”.
\p
\v 42 Sani te Andrés ma, kuan koo de jiꞌin ñani de Simón ma nuu iyo Jesús ma. Nuu ni jini Jesús ma de, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ndijin kúu Simón saꞌya Jonás ma, kovaa konani ni Cefas ―‍kúu ya jiñaꞌa ya. Te tnuꞌu Cefas ma kúni kaꞌan “Pedro”.
\s1 Jesús ma, ni kana ya Felipe ma jiꞌin tee kúu Natanael ma
\rem Jesús llama a Felipe y a Natanael
\p
\v 43 Kivi xtnee ma Jesús ma, ni jani ini ya ja kiꞌin ya ñuu Galilea ma. Ni ndaniꞌi ya Felipe ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Kondikin ñaꞌa ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 44 Te ñuu Betsaida ma kúu ñuu Felipe ma jiꞌin Andrés ma jiꞌin Pedro ma.
\m
\v 45 Felipe ma, ni ka ndatnaꞌa de jiꞌin Natanael ma, te jiñaꞌa de:
\p ―‍Ni ka ndaniꞌi sa tee ni tee Moisés ma nuu tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma, suni ni ka tee tna tee ni ka yo ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni yo waꞌa Suꞌsi ma. Te suu de kúu Jesús saꞌya José ma, te tee ñuu Nazaret ma kúu de ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 46 Jiñaꞌa Natanael ma:
\p ―‍¿Xi kuu kee in ja vaꞌa ñuu Nazaret ma? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Felipe ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Neꞌe ni, te kuni ni ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 47 Nuu ni jini Jesús ma ja kuan tuꞌva tee kúu Natanael ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Yaꞌa vee in tee ndija ñuu Israel ya, in tee masu xndaꞌvi ñayii ma kúu de ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 48 Natanael ma, ni jikan‑tnuꞌu de:
\p ―‍¿Naxe jini ñaꞌa ni? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Jâ ni jini ñaꞌa sa xiꞌna‑ka sana ni kana ñaꞌa Felipe a, nuu iyo ni kati tnu higo ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 49 Natanael ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍Rabí, ¡ndijin kúu Saꞌya Suꞌsi ma! ¡Ndijin kúu rey ñuu Israel ya! ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 50 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍¿Ni kandija ni kuechi ja ni kaꞌan sa ja ni jini ñaꞌa sa kati tnu higo ma? Suꞌva kuaꞌa‑ka ja kuni ni sana chaꞌa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 51 Suni jiñaꞌa Jesús ma:
\p ―‍Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa ja onde vitna, te jin kuni ni andivi ma ja ndanune, te ángel Suꞌsi ma jin nda koo jin nu koo siki sa ja kúu sa iya ni kenda ñayivi ñuu ñayivi a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\c 2
\s1 Jesús ma, ni saꞌa ya ja ndute ma, te ni nduu de ndute uva
\rem Una boda en Caná de Galilea
\p \v 1 Nuu uni kii ma ni iyo in viko tnándaꞌa ñuu nani Caná ñuu Galilea ma. Te yukan iyo tna siꞌi Jesús ma.
\m \v 2 Te ni ka kana tna ñayii ma Jesús ma jiꞌin tee ka ndikin ya ma. Ni jan koo de jiꞌin ya viko tnándaꞌa ma.
\m \v 3 Te ni ndiꞌi ndute uva ma, te siꞌi Jesús ma, jiñaꞌa ña ya:
\p ―‍Ñatuu‑ka na ndute uva ka nevaꞌa i ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p \v 4 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍¿Nawa kúni ni ja saꞌa sa? ¿Navaꞌa káꞌan ni saꞌa? Ñatuu kenda‑ka ora ja satniñu sa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p \v 5 Te jiñaꞌa ña tee ka skanduu ndute uva ma:
\p ―‍Jin saꞌa ni ndaka ja káꞌan i ma ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p \v 6 Ka nukuiñi iñu yuu ka kuu tinaja ja jin kuꞌun ndute ka jatniñu ñayii judío ma sukan ka saꞌa i kivi ka kuni i ja jin nduvii i nuu Suꞌsi ma. Te in tinaja ma chi kanda uu xi uni kiyi ndute.
\p \v 7 Jesús ma, jiñaꞌa ya tee ka skanduu ndute uva ma:
\p ―‍Jin xchitu ni ndute nuu tinaja a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Te ni ka xchitu de.
\p \v 8 Te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Vitna te jin tava ni jaku ndute a, te jin xsiaꞌa ni de nuu tee kúcargu viko a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Sukan ni ka saꞌa de.
\m \v 9 Te tee kúcargu viko ma, ni jitotnuni de ndute ni nduu ndute uva ma. Ni masu jini de ndenu ni kee ndute uva ma chi maa in‑ni tee ka skanduu ma ka jini, chi vaa maa de ni ka tava ndute ma. Chukan kúu ja tee kúcargu viko ma, ni kana de suchi tnándaꞌa ma,
\m \v 10 te jiñaꞌa de:
\p ―‍Ndaka ñayii ma, xinañuꞌu ndute uva vaꞌa‑ka ma ka skanduu i, te nuu jâ ni kukuaꞌa ka jiꞌi ñayii ka iyo viko ma, sani te ka keneꞌe i ja ndaꞌvi‑ka ma. Kovaa roꞌo chi ni tavaꞌa ro ndute uva vaꞌa‑ka a, te onde vitnañuꞌni, sana ni keneꞌe ro de ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p \v 11 Chaꞌa kúu ja ni saꞌa Jesús ma ñuu nani Caná ñuu Galilea ma, te chaꞌa kúu xinañuꞌu milagru ni saꞌa ya ma, ja ni kaxtnuꞌu ya jayiñuꞌu maa ya ma. Te tee ka ndikin ya ma, ni ka kukanu ini‑ka de ya.
\p \v 12 Te ni jinu sukan, te kuaꞌan ya ñuu Capernaum ma. Te ndikin siꞌi ya ma, jiꞌin ñani ya ma, jiꞌin tee ka ndikin ya ma, kuan koo de jiꞌin ya. Te yukan ni iyo ya jiꞌin de jaku kii.
\s1 Jesús ma, ni ndasavii ya ini veñuꞌu kaꞌnu ma
\rem Jesús purifica al templo
\r (Mt 21:12‑13; Mr 11:15‑18; Lc 19:45‑46)
\p \v 13 Jesús ma, kuaꞌan ya ñuu Jerusalén ma, vaa jâ ve kuyatni Viko Pascua ja ka saꞌa ñayii judío ma.
\m \v 14 Te ini veñuꞌu ma chi ni ndaniꞌi ya tee ka xiko xndiki, jiꞌin tee ka xiko ndikachi, jiꞌin tee ka xiko sata, jiꞌin tee ka nukoo ka sama de xuꞌun ñayii ma.
\m \v 15 Ja ni jini Jesús ma sukan, ni keꞌen ya in yoꞌo, te ni saꞌa ya in yutnu xii, te ni keneꞌe ya ndaka kiti ka ñuꞌu ma, jiꞌin ndaka ñayii ma. Te ñayii ka sama xuꞌun ma, ni jatenuu ya xuꞌun i ma, te ni kondakin ya mesa i ma.
\m \v 16 Suni tee ka xiko sata ma jiñaꞌa ya:
\p ―‍¡Jin xtandiyo ni kiti yaꞌa! ¡Má jin saꞌa ni nuyaꞌvi veꞌe Yuva sa ya! ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p \v 17 Sani te ni ka ndakaꞌán tee ka ndikin ya ma sukan káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma: “Kúkueñu sa veꞌe Yuva sa a, te chukan kúu ja saꞌa sa ndaka chaꞌa.”
\p \v 18 Te ni ka jikan‑tnuꞌu tee judío ma nuu Jesús ma:
\p ―‍¿Nde a kúu ja kaxtnuꞌu ni, ja saꞌa ni saꞌa? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p \v 19 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Jin ndakana ni veñuꞌu yaꞌa, te nuu uni kii te ndasaꞌa sa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p \v 20 Te tee judío ma, ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Uu xiko iñu (46) kuiya ni ka satniñu i ja ni kuvaꞌa veñuꞌu a, te ¿ndijin, nuu uni‑ni kii te ndasaꞌa ni, káꞌan ni a? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p \v 21 Kovaa veñuꞌu káꞌan Jesús ma chi maa yikikuñu ya ma kúu ja káꞌan ya ma.
\m \v 22 Chukan kúu ja nuu ni ndateku ya ma, te tee ka ndikin ya ma, ni ka ndakaꞌán de sukan ni kaꞌan ya ma, te ni ka kandija de sukan káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma jiꞌin ja káꞌan Jesús ma.
\s1 Jesús ma, jini ya nawa ñunee ini anua ñayii ma
\rem Jesús conoce a todos
\p \v 23 Nani iyo Jesús ma Viko Pascua ñuu Jerusalén ma, kuaꞌa ñayii ma, ni ka kandija i ja káꞌan ya ma, ja ni ka jini i milagru ni saꞌa ya ma.
\m \v 24 Kovaa Jesús ma, masu ni yo kukanu ini ya ñayii yukan, vaa jini ya sukan inu‑ini ndaka i ma.
\m \v 25 Ñatuu ni yo jiniñuꞌu ya ja na in kuñaꞌa ja naxe ka kuu ñayii ma, vaa maa ya chi jâ jini ya onde ini anua ñayii ma nawa ñuꞌu ini i.
\c 3
\s1 Ni ka ndatnuꞌu Jesús ma jiꞌin tee nani Nicodemo ma
\rem Jesús y Nicodemo
\p
\v 1 Iyo in tee fariseo ma ja nani de Nicodemo, te in tee kanuu xeen neꞌun ñayii judío ma kúu de.
\m
\v 2 Tee yaꞌa, ni kii de nuu iyo Jesús ma in jakuaa, te jiñaꞌa de:
\p ―‍Teskuaꞌa, ka jini sa ja nuu Suꞌsi ma vee ni ja kaxtnuꞌu ni nuu ñayii a, vaa masu na in kúu saꞌa milagru saꞌa ni a, nú masu iyo i jiꞌin Suꞌsi ma ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 3 Te ni ndakoneꞌe Jesús ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa, nú na in ma ndakâku jaa i, masu kuu kuni i nuu tatnuni Suꞌsi ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 4 Te jiñaꞌa Nicodemo ma:
\p ―‍¿Xi kuu ja in ñayii nijaꞌnu ma, te ndakâku jaa i in‑ka jichi? ¿Kuu ndivi i chii siꞌi i ma te ndakâku jaa i in‑ka jichi? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 5 Te ni ndakoneꞌe Jesús ma:
\p ―‍Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa, nú na in ma kâku jiꞌin ndute jiꞌin Xtumani Ndios ma, masu kuu kuni i nuu tatnuni Suꞌsi ma.
\m
\v 6 Ñayii ni kâku nuu siꞌi i ma chi yikikuñu‑ni kúu i. Kovaa ñayii ni ndakâku jaa ja saꞌa Xtumani Ndios ma, ni ndujaa anua i ma nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 7 Máko kun‑nenu ini ni ja káꞌan sa ja jiniñuꞌu ja jin ndakâku jaa ni.
\m
\v 8 Vaa jini ni ja yiꞌi kajin ma nuu kúni maa i ma, te jinisoꞌo o ja kúu yuꞌu i ma, kovaa masu jini o nde ichi vee i nde ichi kuaꞌan i. Sukan kúu ñayii ndákâku jaa ja saꞌa Xtumani Ndios ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 9 Nicodemo ma, ni ndakakan‑tnuꞌu de in‑ka jichi:
\p ―‍¿Naxe kúu ja káꞌan ni a? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 10 Te Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Ndijin ja in teskuaꞌa ñuu Israel ya kúu ni, te ¿ñatuu jini ni ja káꞌan sa a?
\m
\v 11 Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa, ja ja ka jini sa a ka kaꞌan sa, jiꞌin ja ka ndeꞌya sa a, te ka ndakaꞌan sa a, kovaa masu ka kandija ni ja ka ndakaꞌan sa a.
\m
\v 12 Nú ma jin kandija ni tnaꞌa ja káꞌan sa a sukan kúu ñuu ñayivi a, ¿naxe jin kandija ni nuna kaꞌan sa sukan kúu andivi ma?
\m
\v 13 Masu na in ni kaa andivi ma, nú masu ja maa iya ni kenda ñayivi ñuu ñayivi a, ja iyo ya andivi ma.
\m
\v 14 Sukan ni saꞌa Moisés ma, ja ni ndoneꞌe sukun de in koo nani‑maa kaa kúu ti nuu masu nawa kuiti iyo ma, sukan jiniñuꞌu ja iya ni kenda ñayivi ñuu ñayivi a, jin ndoneꞌe sukun i ya,
\m
\v 15 sukan‑vaꞌa nú na in na kandija i ya ma, masu skenaa i maa i, suꞌva koteku i ni‑kani ni‑jika ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Ûni kútoo xeen Suꞌsi ma ndaka ñayii ñuu ñayivi a
\rem El amor de Dios para el mundo
\p
\v 16 Suꞌsi ma, ni kutoo xeen ya ñayii ka iyo ñuu ñayivi a, te ni tetniñu ya Saꞌya maa in maa tnuꞌu‑ni ya ma, sukan‑vaꞌa nú na in na kandija ya ma, te masu skenaa i maa i, suꞌva ndaniꞌi taꞌvi i te koteku i ni‑kani ni‑jika. \fig |GR-llla23n.tif|span||| |3:16\fig*
\m
\v 17 Vaa Suꞌsi ma, masu ni tetniñu ya Saꞌya ya ma ñuu ñayivi yaꞌa ja xndoꞌo xneni ya ñayii ma.
\m
\v 18 Suꞌva ñayii kandija ya ma, masu kiꞌin i andeya ma ja chunaa i. Kovaa ñayii ñatuu kándija ya ma, jâ iyo i ja chunaa maa i, vaa masu kándija i Saꞌya maa in maa tnuꞌu‑ni Suꞌsi ma.
\p
\v 19 Chukan kúu ja jin chunaa maa ñayii ma, vaa ni kii Jesús ma, te sukan tnuu ñuꞌu ma sukan kúu ya, káxtnuꞌu ya ichi vaꞌa nuu o a. Kovaa maa ñayii ma chi ni ka jatna ini‑ka i ichi nuu nee ma sana ichi nuu xtnuu ya ñuꞌu maa ya ma, vaa ja ka saꞌa i ma chi ja uꞌvi kúu.
\m
\v 20 Vaa ndaka ñayii ka saꞌa ja uꞌvi ma, ñatuu ka jatna ini i nuu xtnuu ya ñuꞌu maa ya ma, te ñatuu kí koo i nuu xtnuu ya ñuꞌu maa ya ma, sukan‑vaꞌa ñatuu na in ko ndakuñaꞌa ja ja uꞌvi kúu ja ka saꞌa i ma.
\m
\v 21 Kovaa ñayii ka saꞌa ja ndaa ma chi kí koo i kí tuꞌva i nuu tnuu ñuꞌu ya ma, sukan‑vaꞌa jin kuni ñayii ma ja ka saꞌa i sukan tátnuni Suꞌsi ma.
\s1 Ni kaꞌan Juan ma sukan kanuu‑ka tniñu saꞌa Jesús ma sana tniñu saꞌa maa de ma
\rem Juan el Bautista vuelve a hablar de Jesús
\p
\v 22 Ni jinu, sani te Jesús ma, kuaꞌan ya jiꞌin tee ka ndikin ya ma ñuu Judea ma. Nuu ni iyo ya jiꞌin de ma, te ni yo skuandute ya ñayii ma.
\m
\v 23 Suni Juan ma, iyo de ichi ñuu Enón ma yatni ñuu Salim ma, te ni yo jan koo ñayii ma, te ni yo skuandute de i, vaa iyo kuaꞌa ndute yukan.
\m
\v 24 Saꞌa ni yo kuu, nuu ñatuu kivi‑ka Juan ma vekaa ma.
\p
\v 25 Kovaa jaku ñayii ka ndikin Juan ma, ni ka kejaꞌa i ka tetnaꞌa i jiꞌin in tee judío ma siki ja sukan nduvii ndundoo ñayii ma nuu Suꞌsi ma,
\m
\v 26 te ni jan koo i ka jiñaꞌa i Juan ma:
\p ―‍Teskuaꞌa, jini ni ja tee ni iyo jiꞌin ni ichi in‑ka yuꞌu yute Jordán ma, tee ni kaꞌan ni na in kúu de ma, te vitna chi yikuu de skuandute de ñayii ma, te ndaka i ka ndikin de ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p
\v 27 Te Juan ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍Masu nawa kuu konevaꞌa o, nú masu taa maa Suꞌsi ma.
\m
\v 28 Ndaka maa ni ni ka jinisoꞌo ja káꞌan ndaa sa ja masu Cristo iya tetniñu Suꞌsi ma kúu sa chi yika‑ni ja in ñayivi‑ni kúu sa, te ni tetniñu ñaꞌa Suꞌsi ma ja satuꞌva sa ichi vee Cristo ma.
\m
\v 29 Vaa in viko tnándaꞌa ma chi suchi tnándaꞌa ma, kúsii ini xeen i ja iyo i jiꞌin suchi siꞌi ma, te suni sukan kúu tna suchi kétnaꞌa ini jiꞌin suchi tnándaꞌa ma, ja iyo tna i yukan, te jinisoꞌo i ja káꞌan suchi tnándaꞌa ma, te kútachi xeen i. Te vitna sukan kúsii ini tna sa.
\m
\v 30 Chukan kúu ja saña chi nduu luluu‑ka tniñu saꞌa sa a, te maa ya chi suꞌva kukaꞌnu‑ka tniñu saꞌa ya ma, vaa iya kanuu‑ka kúu ya sana saña ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\s1 Jiniñuꞌu ja jin kandija o ja káꞌan Jesús ma
\rem El que viene de arriba
\p
\v 31 Iya vee onde sukun ma iyo siki ndaka o. Ñayii iyo nuu ñuꞌú yaꞌa, ñayii nuu ñuꞌú yaꞌa kúu i, te káꞌan i sukan kúu nuu ñuꞌú ya. Kovaa iya vee onde andivi ma, iyo ya siki ndaka ja iyo ñuu ñayivi a,
\m
\v 32 te káꞌan ya ja jinisoꞌo ya ma jiꞌin ja jini ya ma. Kovaa ñatuu na in kándija ja káꞌan ya ma.
\m
\v 33 Kovaa nú na in na kandija ya ma, ñayii yukan, káꞌan ndaa i ja Suꞌsi ndija kúu Suꞌsi ma,
\m
\v 34 vaa maa Suꞌsi ma ni tetniñu Saꞌya ya ma. Vaa iya ni tetniñu Suꞌsi ma, káꞌan ya ndaka ja tátnuni Suꞌsi ma, vaa Suꞌsi ma chi masu jaku‑ni Xtumani maa ya ma ni waꞌa ya Saꞌya ya ma chi ni waꞌa ndiꞌi ni waꞌa tuꞌu ya.
\m
\v 35 Vaa Yuva ya ma chi kútoo ya Saꞌya ya ma, te waꞌa ya tnuꞌu ja tátnuni Saꞌya ya ma siki ndaka ja iyo ñuu ñayivi a.
\m
\v 36 Nú na in kandija Saꞌya ya ma, te koteku i ni‑kani ni‑jika, kovaa nú na in ñatuu kúni kandija i Saꞌya ya ma, masu koteku i, suꞌva ndetu ñaꞌa nuu ndoꞌo neni i ma.
\c 4
\s1 Jesús ma, ni ndatnuꞌu ya jiꞌin in ñaꞌa ñuu Samaria ma
\rem Jesús y la mujer de Samaria
\p
\v 1 Tee ka kuu fariseo ma, ni ka jini de ja ka kandija kuaꞌa‑ka ñayii ja káꞌan Jesús ma te ni yo skuandute kuaꞌa‑ka ya ñayii sana Juan ma.
\m
\v 2 (Kovaa masu maa Jesús ma ni yo skuandute ñayii ma chi tee ka ndikin ya ma ni ka yo skuandute ñayii ma.)
\m
\v 3 Nuu ni jini Jesús ma ja sukan ka jani ini tee ka kuu fariseo ma, te ni ndee ya ñuu Judea ma, te kuan noꞌo ya ñuu Galilea ma.
\p
\v 4 Te ichi kuan noꞌo ya ma, jiniñuꞌu ja ndayaꞌa ya ñuu Samaria ma.
\m
\v 5 Chukan kúu ja ni kenda ya ñuu Samaria ma ichi nuu nani Sicar ma
\m
\v 6 yatni ñuꞌú tee ni yo kuu Jacob ma ja ni waꞌa de sayii de José ma. Yukan iyo in soko ndute ni ka yo xnani ñayii ma soko Jacob ma. Te Jesús ma, ni ku‑uꞌvi ya ja ni jika ya ma, te ni jinkoo ya yuꞌu soko ma nuu sani te kuu sava nduu.
\m
\v 7 Sani te ni kenda in ñaꞌa ñuu Samaria ma kuan tava ña ndute soko ma, te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Taa ni vala ndute koꞌo sa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 8 Te tee ka ndikin ya ma chi jâ kuan koo de ini ñuu ma kuan kuaan de ja jin kaa de jiꞌin ya ma.
\p
\v 9 Kovaa ñayii judío ma, masu ni ka yo jatniñu i ndatniñu ñayii ñuu Samaria ma. Te chukan kúu ja ñaꞌa ma, ni ndakoneꞌe ña:
\p ―‍¿Naxe kúu ja ndijin, ja tee judío ma kúu ni, te jikan ni ndute nuu saña ja kúu sa ñaꞌa ñuu Samaria a? ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 10 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nute kuni ni nawa kúu ja taa Suꞌsi ma, te nute kuni ni na in kúu ja jikan ndute nuu ni a chi maa ni kakan ndute koꞌo ni, te taa ya ndute saꞌa ja koteku ñayii ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 11 Te ñaꞌa ma, jiñaꞌa ña:
\p ―‍Ndijin, masu nawa yindaꞌa ni ja tava ni de, te vaa kunu soko a, te ¿ndenu yindaꞌa ni ndute taa ni ja koteku sa ma?
\m
\v 12 Tee janaꞌa ni yo kuu Jacob ma, ni ka yo jiꞌi de ndute soko yaꞌa, jiꞌin saꞌya de ma, jiꞌin kiti de ma. Te ni xndoo de soko yaꞌa ja jin ndutaꞌvi o a. ¿Te naku káꞌan ni sukan? ¿Xi ja vaꞌa‑ka ni sana Jacob ma? ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 13 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Ndaka ñayii jin koꞌo ndute yaꞌa chi jin ko yichi‑ka i,
\m
\v 14 kovaa ñayii jin koꞌo ndute kuaꞌa sa ma, masu jin ko yichi‑ka i, vaa onde ini anua ñayii jin kuan‑taꞌvi ndute kuaꞌa sa ma ko kuu sukan kúu nuu tóo ndute ja masu nde ndiꞌi de ma, te jin koteku i ni‑kani ni‑jika ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 15 Te jiñaꞌa ñaꞌa ma:
\p ―‍Ndijin, taa ni ndute yukan, sukan‑vaꞌa máko ko yichi‑ka sa, te máko kii‑ka sa ki tava sa ndute a ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 16 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Kuáꞌan ni, te kana ni yii ni ma, te kii ni jiꞌin de ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 17 Te jiñaꞌa ñaꞌa ma:
\p ―‍Masu na yii sa iyo ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p Te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Vaꞌa‑ni ni kaꞌan ni ja masu na yii ni iyo,
\m
\v 18 vaa uꞌun tee ni iyo jiꞌin ni ma, te tee iyo jiꞌin ni vitna a chi masu yii ni kúu de. Te ja ndaa kúu ja káꞌan ni a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 19 Ja ni jinisoꞌo ña sukan ma, te jiñaꞌa ña:
\p ―‍Ndijin chi in tee ndákaxtnuꞌu tnuꞌu waꞌa Suꞌsi ma kúu ni.
\m
\v 20 Tnaꞌa sa ñayii janaꞌa ñuu Samaria ya chi ni ka yo chiñuꞌu i Suꞌsi ma nuu yuku yaꞌa. Te ndijin tee judío ma, ka kaꞌan ni ja Jerusalén ma kúu nuu jin chiñuꞌu o Suꞌsi ma ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 21 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Ndijin, kandija ni ja káꞌan sa a, vaa sani te kenda kivi, te masu jiniñuꞌu‑ka ja jin koo ni yuku yaꞌa ni a ñuu Jerusalén ma ja jin chiñuꞌu ni Yuva o ma.
\m
\v 22 Ndijin, masu ka jini ni na in ka chiñuꞌu ni, kovaa saña chi ka jini sa na in ka chiñuꞌu sa, vaa neꞌun ñayii judío ma kenda iya saꞌa ja jin ndaniꞌi taꞌvi ñayii ma.
\m
\v 23 Kovaa kenda ora ma, te vitna kúu ora ja jin chiñuꞌu ndija ñayii ma Yuva o Suꞌsi ma, te jin saꞌa ndaa jin saꞌa ndija i ndaka sukan kúni maa Xtumani Ndios ma. Vaa suni Yuva o ma chi ndánduku ya ñayii ni‑yuꞌu ni‑ini i jin ndachiñuꞌu ndija i ya ma.
\m
\v 24 Vaa Suꞌsi ma chi masu kuni ndijin o ya, vaa Xtumani Ndios ma kúu ya. Te ñayii jin chiñuꞌu ya ma, jiniñuꞌu ja ni‑yuꞌu ni‑ini i jin chiñuꞌu i ya sukan kúni maa Xtumani Ndios ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 25 Te ñaꞌa ma, jiñaꞌa ña:
\p ―‍Saña chi jini sa ja kii Mesías ma, te kivi kii ya ma kaxtnuꞌu ndiꞌi kuiti ya ndaka ―‍kúu ña jiñaꞌa ña. Te tnuꞌu Mesías ma kúni kaꞌan “Cristo iya tetniñu Suꞌsi ma”.
\p
\v 26 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Maa sa kúu iya yukan, iya káꞌan jiꞌin ni a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 27 Sani te ni ka ndenda koo tee ka ndikin ya ma, te ni ka saꞌvi‑nka ini de ja Jesús ma, yikuu ya káꞌan ya jiꞌin ñaꞌa ma. Kovaa ni‑in de ñatuu ni ka kusaa ini ja jin kakan‑tnuꞌu de nawa kúni ya xi nawa ka ndatnuꞌu ya jiꞌin ñaꞌa ma.
\p
\v 28 Te ñaꞌa ma chi ni xndoo ña kiyi ña ma, te kuan noꞌo ña ini ñuu ma, te ni jiñaꞌa ña nuu ñayii ma:
\p
\v 29 ―‍Neꞌe koo ni, te jín koo o, te jin kuni ni in tee ja ni kaꞌan de ndaka ja ni yo saꞌa, ni yo kuu sa ma. ¿Te kuiti masu tee yaꞌa kúu Cristo ma? ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 30 Sani te ni ka ke koo ñayii ñuu yukan, te kuan koo i nuu iyo Jesús ma.
\m
\v 31 Kovaa nani ve koo ñayii ñuu ma, te ka kaꞌan ndaꞌvi tee ka ndikin ya ma ja kaa ya xita, te ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Teskuaꞌa, kaa ni vala ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 32 Kovaa jiñaꞌa ya:
\p ―‍Saña chi iyo in ja kaa sa ja masu ka jini ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 33 Te tee ka ndikin ya ma, ni ka kejaꞌa de ka jikan‑tnuꞌu tnaꞌa de:
\p ―‍¿Kuiti masu na in ni ki xsiaꞌa ja ni jaa de? ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p
\v 34 Kovaa Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ndeyu sa kúu ja saꞌa sa sukan kúni iya ni tetniñu ñaꞌa ma, te xsinu sa tniñu ni tatnuni ya ja saꞌa sa a.
\m
\v 35 Ndijin, ka kaꞌan ni: “Kúni‑ka kuun‑ka yoo sana ndaxtutu o itu ma”, kovaa saña chi káꞌan sa, jin ndonenuu ni te jin kondeꞌya ni nuu ni ka saka i triu ma, vaa jâ ni ka kuaan ja sani te ndututu i.
\m
\v 36 Ñayii satniñu nuu ndútutu ma chi kéꞌen yaꞌvi i, te ñayii ndáxtutu ma, ndáxtutu i ja jin koteku i ni‑kani ni‑jika, vaa suni ñayii sáka ma jiꞌin ñayii ndáxtutu ma, ka kusii ini ndunduu i.
\m
\v 37 Vaa saꞌa, te kúu ja ndaa ja ndija tnuꞌu ndichi ka kaꞌan i ma: “In ñayii sáka, te in‑ka i ndáxtutu.”
\m
\v 38 Saña ni tetniñu ndaka ni ja jin ndaxtutu ni tnaꞌa ja masu nawa ni ka satniñu ni ja kuite i ma. Siin‑ka ñayii ni ka yo satniñu. Te ndijin jin ko kuu ñayii jin ndaxtutu kuenda ñayii ni ka satniñu ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 39 Kuaꞌa ñayii ñuu Samaria ma ni ka kandija Jesús ma, vaa ni ka jini i ja ndaa ni ndakani ñaꞌa ma, ja ni ndakuñaꞌa ya ndaka sukan ni yo saꞌa, ni yo kuu ña ma.
\m
\v 40 Chukan kúu ja nuu ni kenda koo ñayii Samaria ma nuu iyo Jesús ma, te ka kaꞌan ndaꞌvi i Jesús ma ja na kendoo ya ñuu yukan. Te ni kendoo ya yukan uu kii.
\m
\v 41 Te kuaꞌa xeen‑ka ñayii ni ka kandija ja káꞌan ya ma,
\m
\v 42 te ka jiñaꞌa de nuu ñaꞌa ma:
\p ―‍Vitna, te ka kandija sa. Masu nani ja ni kaꞌan ni ma, chi vaa maa sa ni ka jinisoꞌo ja ni kaꞌan ya ma, te ni ka ndasaꞌa sa kuenda ja iya yaꞌa kúu iya saꞌa ja jin ndaniꞌi taꞌvi ñayii ñuu ñayivi a ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\s1 Jesús ma, ni ndasavaꞌa ya sayii in tee kanuu satniñu nuu rey ma
\rem Jesús sana al hijo de un oficial del rey
\p
\v 43 Ni yaꞌa uu kii ma, te ni ndee Jesús ma ñuu Samaria ma, te kuan noꞌo ya ñuu Galilea ma.
\m
\v 44 Te saꞌa ni yo kaꞌan maa ya: In tee ndákaxtnuꞌu tnuꞌu waꞌa Suꞌsi ma, ñatuu ka ndachiñuꞌu ñaꞌa ñayii ñuu de ma, kovaa ñayii in‑ka ñuu ma chi ka ndachiñuꞌu i de.
\m
\v 45 Nuu ni ndenda ya ñuu Galilea ma, te ñayii ñuu yukan, ni ka ndatnuꞌu mani i jiꞌin ya, vaa suni ni jan koo tna i Viko Pascua ñuu Jerusalén ma, te suni ni ka jini i ndaka ja ni saꞌa ya yukan ma.
\p
\v 46 Jesús ma, kuan noꞌo ya Caná ñuu Galilea ma nuu ni saꞌa ya ja ndute ma, te ni nduu de ndute uva ma. Te iyo in tee kanuu satniñu nuu rey ma, te iyo in sayii de ñuu Capernaum ma, te kuꞌu i.
\m
\v 47 Nuu ni jini tee kanuu satniñu nuu rey ma, ja ni ndenda Jesús ma ñuu Galilea ma ja ni jaꞌan ya ñuu Judea ma, te ni jaꞌan de ni jan koto de ya, te ni kaꞌan ndaꞌvi de ya ja kiꞌin ya veꞌe de ma te ndasavaꞌa ya saꞌya de ma, vaa kuꞌu kaꞌvi i, te kûu i kúni i.
\m
\v 48 Te Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Ndijin, masu ka kandija ni, nú masu jin kuni ni seña jiꞌin milagru ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 49 Kovaa tee kanuu satniñu nuu rey ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍Tee tatnuni, kachi ni, te kíꞌon. Nú ñaꞌa, te kûu saꞌya sa ma ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 50 Sani te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Kuán noꞌo ni veꞌe ni ma chi téku saꞌya ni ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Te tee ma chi ni kandija de ja ni kaꞌan Jesús ma, te kuan noꞌo de.
\m
\v 51 Nani kuan noꞌo de veꞌe de ma, te tee ka jinukuechi nuu de ma, ni ki koo de ni ka ki ndi tnaꞌa de tee ma, te ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Téku saꞌya ni ma ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 52 Te ni jakondee de jikan‑tnuꞌu de na ora ni ndusii ini i ma, te ni ka ndakoneꞌe tee ma:
\p ―‍Iku ma nuu ka in nuu ve kukuee ma ni nuu ñaꞌa kaꞌni i ma ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 53 Te yuva i ma, ni ndasaꞌa de kuenda ja maa ora yukan ni jiñaꞌa Jesús ma: “Téku saꞌya ni ma”, te ndaka de veꞌe de ma ni ka kandija Jesús ma.
\p
\v 54 Chaꞌa kúu ja ku‑uu seña jiꞌin milagru ni saꞌa Jesús ma nuu ni ndenda ya ñuu Galilea ma ja ni jaꞌan ya ñuu Judea ma.
\c 5
\s1 Jesús ma, ni ndasavaꞌa ya in tee ñatuu kúu kanda de
\rem Jesús sana al paralítico de Betzatá
\p
\v 1 Ja ni yaꞌa jaku kii ma, te ñayii judío ma, ni ka saꞌa i in viko, te Jesús ma, kuaꞌan tuku ya ñuu Jerusalén ma. \fig |GR-tlc030n.tif|span||| |5:1\fig*
\m
\v 2 Ñuu Jerusalén ma nuu nani Yeꞌe Ndikachi ma iyo in nuu ñuꞌu ndute, te saꞌan hebreo ma nani i Betzata. Iyo uꞌun corredor,
\m
\v 3 te yukan ka iyo kuaꞌa ñayii ka kuꞌu, jiꞌin ñayii inukuaa ma, jiꞌin ñayii cojo ma, jiꞌin ñayii ñatuu kúu jin kanda i ma. Ka ndetu ndaka i ja kanda ndute ma.
\m
\v 4 Vaa in ángel Suꞌsi ma, naꞌnu‑ni naꞌnu‑ni ni yo kenda i, te ni yo skanda i ndute ma, te jínu kánda ndute ma, te ñayii kúñama ma, te xinañuꞌu i jan kêe nuu ndute ma, te ni yo nduvaꞌa i ndevaꞌa‑ni na kueꞌe ni yo ndoꞌo i ma.
\p
\v 5 Neꞌun ndaka ñayii ma iyo in tee jâ iyo oko jaꞌun uni (38) kuiya ja kuꞌu de ma.
\m
\v 6 Nuu ni jini ñaꞌa Jesús ma ja kátuu de ma te ni jini ya ja ni kukuaꞌa kuiya kuꞌu de ma, te ni jikan‑tnuꞌu ya:
\p ―‍¿Kúni ni ja nduvaꞌa ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 7 Te tee kuꞌu ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Señor, masu na in nevaꞌa sa ja skee ñaꞌa i nuu ndute a ora kánda de ma. Ndaka jichi kúni sa ja kêe sa ma, te in‑ka ñayii kée xinañuꞌu‑ka ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 8 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ndakoo ni, te ndakeꞌen ni nuu ni katuu ni a, te kuán noꞌo ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 9 Te ora yukan‑ni ni nduvaꞌa tee kuꞌu ma, te ni ndakeꞌen de nuu ni katuu de ma, te ni kejaꞌa de jika de.
\p Kovaa kivi ni tatnuni Suꞌsi ma ja ma jin satniñu ñayii ma kúu,
\m
\v 10 te tee judío ma, ka jiñaꞌa de nuu tee ni nduvaꞌa ma:
\p ―‍Vitna kivi ni tatnuni Suꞌsi ma ja ma jin satniñu o kúu. Masu jatna ini Suꞌsi ma ja ndakuiso ni nuu ni katuu ni a ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 11 Te tee yukan, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Vaa maa tee ni ndasavaꞌa ñaꞌa ma káꞌan: “Ndakeꞌen ni nuu ni katuu ni a, te kuán noꞌo ni” ―‍kúu de káꞌan de.
\p
\v 12 Te ni ka jikan‑tnuꞌu de tee ma:
\p ―‍¿Na in kúu ja ni kaꞌan: “Ndakeꞌen ni nuu ni katuu ni a, te kuán noꞌo ni”? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 13 Kovaa tee ma, masu jini de na in ni ndasavaꞌa ñaꞌa ma, vaa Jesús ma chi ni nduyuꞌu ya neꞌun kuaꞌa ñayii ka iyo ma.
\p
\v 14 Sani te Jesús ma, ni ndaniꞌi ya tee ma ini veñuꞌu kaꞌnu ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Vitna ja ni jini ni ja ni nduvaꞌa ni a, máko ndakuiso kuechi‑ka ni, nasa kaꞌvi‑ka ndandoꞌo ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 15 Te kuaꞌan tee ma, te ni jiñaꞌa de nuu tee judío ma ja Jesús ma ni ndasavaꞌa ñaꞌa ma.
\m
\v 16 Chukan kúu ja tee judío ma, ñatuu ni ka yo jini ndee de ya, vaa ka kuni de ja jin kaꞌni de ya, kuechi ja ni yo saꞌa ya ja vaꞌa ma kivi ni tatnuni Suꞌsi ma ja ma jin satniñu ñayii ma.
\m
\v 17 Kovaa Jesús ma, ni jiñaꞌa ya:
\p ―‍Yuva sa ma, onde vitna satniñu ya, te saña tna chi suni satniñu sa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 18 Chukan kúu ja tee judío ma, ûni ni ka yo kuu ini xeen de ja jin kaꞌni de ya, vaa masu yika‑ni ja ni ka yo jini de ja ñatuu ni yo chiñuꞌu ya kivi ni tatnuni Suꞌsi ma ja ma jin satniñu ñayii ma, suni ja ni yo kaꞌan ya ja inuu‑ni kúu ya jiꞌin Suꞌsi ma, vaa ni yo kaꞌan ya ja Suꞌsi ma kúu Yuva ya ma.
\s1 Sukan tátnuni Jesús Saꞌya Suꞌsi ma
\rem La autoridad del Hijo de Dios
\p
\v 19 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa ja saña ja kúu sa Saꞌya Suꞌsi a, masu kuu nawa saꞌa sa ja kúni maa sa ma, suꞌva ja jini sa ja saꞌa Yuva sa ma, sukan saꞌa sa. Vaa ndaka ja saꞌa Yuva sa ma suni saꞌa sa ja kúu sa Saꞌya ya a.
\m
\v 20 Vaa Yuva sa ma, kútoo ñaꞌa ya, te káxtnuꞌu ya ndaka ja saꞌa maa ya ma nuu sa a. Te kuaꞌa‑ka ja kaxtnuꞌu ya, sukan‑vaꞌa jin kuni ni, te jin saꞌvi‑nka ini ni.
\m
\v 21 Vaa Yuva sa ma chi ni ndaxteku ya ñayii ni ka jiꞌi ma, te saꞌa ya ja jin koteku i. Sukan tna saña ja kúu sa Saꞌya ya a, saꞌa sa ja jin koteku na in kúni maa sa ma.
\m
\v 22 Te Yuva sa ma, masu ndakan ya kuenda nuu ni‑in ñayii ma, suꞌva nuu ndaꞌa maa sa ni xndoo ya ja ndakan sa kuenda nuu ñayii ma,
\m
\v 23 sukan‑vaꞌa ndaka ñayii ma, na jin chiñuꞌu ñaꞌa i ja kúu sa Saꞌya Suꞌsi ma, sukan ka chiñuꞌu i Yuva sa ma. Nú na in ñatuu chiñuꞌu ñaꞌa i saña ma, suni masu nde chiñuꞌu i Yuva sa ma iya ni tetniñu ñaꞌa ma.
\p
\v 24 ’Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa, nú na in ninisoꞌo ja káꞌan sa a chi kándija i sukan káꞌan maa iya ni tetniñu ñaꞌa ma, te iyo i ja koteku i ni‑kani ni‑jika, vaa masu kiꞌin‑ka i nuu iyo ja chunaa i nkuu ma, suꞌva jâ ni kaku i ja masu kûu‑ka i, te koteku i ni‑kani ni‑jika.
\m
\v 25 Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa ja kenda ora, te vitna chi ñayii ni ka jiꞌi ma, jin koninisoꞌo i ja káꞌan sa ja kúu sa Saꞌya Suꞌsi a, te ñayii jin kunisoꞌo ma, jin koteku i.
\m
\v 26 Sukan kúu Yuva sa ma ja téku maa ya ma, sukan saꞌa ya ja koteku maa sa,
\m
\v 27 te ni xndoo ya nuu ndaꞌa sa ja kúu sa Saꞌya ya a ja na ndakan sa kuenda nuu ñayii ma, vaa kuechi ja saña ni kii ñayivi ñuu ñayivi a.
\m
\v 28 Te máko jin ko ndaa jin ko ndivi ini ni ja káꞌan sa saꞌa, vaa kenda ora ja ndaka ñayii ni ka jiꞌi ma, jin kunisoꞌo i ja káꞌan sa a,
\m
\v 29 te jin nana koo i yavi nuu ka ñunee i ma. Ñayii ni ka saꞌa ja vaꞌa ma, jin ndateku i, te jin koteku i ni‑kani ni‑jika, kovaa ñayii ni ka saꞌa ja uꞌvi ma, jin ndateku i ja jin ndachunaa i na kuechi ni ka saꞌa maa i ma.
\p
\v 30 ’Saña, masu nawa kúu saꞌa sa ja kúu ini maa sa. Suꞌva maa Yuva sa ma ni tatnuni ja ndakan sa kuenda nuu ñayii ma, te ndákan ndaa sa kuenda, vaa ñatuu kúni sa ja saꞌa sa sukan kúu ini maa sa ma chi suꞌva saꞌa sa sukan kúu ini maa Yuva sa iya ni tetniñu ñaꞌa ma.
\m
\v 31 Nuna kaꞌan sa ja kuu maa sa ma, ja kaꞌan sa ma masu ja ndaa ko kuu.
\m
\v 32 Kovaa iyo Yuva sa ma ja káꞌan ya ja kuu sa, te ja káꞌan ya ma ja ndaa kúu.
\m
\v 33 Ndaka ni ni ka tetniñu tee ni ka jikan‑tnuꞌu Juan ma, te ja ni ndakoneꞌe Juan ma ja ndaa kúu.
\m
\v 34 Kovaa saña, masu kúkanu ini sa ni‑in ja ka kaꞌan ñayii ma. Kovaa jiniñuꞌu ja kaꞌan sa ndaka tnuꞌu yaꞌa nuu ni, sana jin ndaniꞌi taꞌvi ni.
\m
\v 35 Juan ma, sukan kúu in ñuꞌu ndúꞌva vaꞌa te ûni tnuu vaꞌa ma, sukan ni yo kuu de nuu ni, te ndaka ni ni ka kuu ini ja jin koo sii ini ni nunuu‑ni ja ni kaxtnuꞌu de nuu ni ma.
\m
\v 36 Kovaa iyo ja saña jin kandija‑ka ni sana Juan ma. Vaa maa sa chi saꞌa sa ja ni tatnuni Yuva sa ma ja saꞌa sa ma, sukan‑vaꞌa jin kuni ni te jin kandija ni ja maa Yuva sa ma ni tetniñu ñaꞌa ma.
\m
\v 37 Te suni Yuva sa ma iya ni tetniñu ñaꞌa ma, ni kaxtnuꞌu ya na in kúu sa, visi ndaka ni, ñatuu nama ni ka yo jinisoꞌo ni ya, ni a jin kuni ni naxe kaa ya ma,
\m
\v 38 te ni a tnuꞌu káꞌan ya ma masu ka ñuꞌu ini ni, vaa ñatuu ka kandija ni ja Yuva sa ma ni tetniñu ñaꞌa.
\m
\v 39 Ndijin chi jiniñuꞌu ja jin skuaꞌa vaꞌa‑ka ni tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma, vaa yukan jin ndaniꞌi ni naxe jin koteku ni ni‑kani ni‑jika. Vaa yukan káꞌan na in kúu sa,
\m
\v 40 kovaa ndijin, masu nde ka kuni ni ja jin kondikin ñaꞌa ni sukan‑vaꞌa jin koteku ni ni‑kani ni‑jika.
\p
\v 41 ’Saña, masu kuan‑taꞌvi sa ja jin chiñuꞌu ñaꞌa ñayii masu ka kandija Suꞌsi ma.
\m
\v 42 Vaa saña chi jini sa ndaka ni, te jini sa ja masu ka kutoo ni Suꞌsi ma.
\m
\v 43 Saña chi vee sa ja maa Yuva sa ma, te ndaka ni, masu nde ka jan‑taꞌvi ñaꞌa ni, kovaa nute kenda in‑ka ñayii ja masu Suꞌsi ma ni tetniñu ñaꞌa chi jin kuan‑taꞌvi ni i.
\m
\v 44 Ndijin, ¿naxe jin kandija ni ja káꞌan Suꞌsi ma? Vaa ka jan‑taꞌvi ni jayiñuꞌu ka ndakuaꞌa tnaꞌa ndi‑in ndi‑in maa ni ma, te masu ka ndanduku ni jayiñuꞌu taa maa in‑ni Suꞌsi ma.
\m
\v 45 Másu ko jin kani ini ni ja saña, te ndaxtekuechi ñaꞌa sa nuu Yuva sa ma. Tee ndaxtekuechi ñaꞌa kúu maa Moisés ma, tee ni ka kukanu ini ni ma.
\m
\v 46 Nute ni ka kandija ni tnuꞌu ni kaꞌan Moisés ma, suni jin kandija ñaꞌa ni, vaa Moisés ma, ni tee de na in kúu saña.
\m
\v 47 Kovaa ni masu ni ka kandija ni ja ni tee de ma. ¿Naxe kuu jin kandija ni ja káꞌan sa ya? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\c 6
\s1 Ni saꞌa Jesús ma ja ni ndukuaꞌa xtatila ma jiꞌin tiaka ma, te ni kanda ja ni ka jaa uꞌun mil tee
\rem Jesús da de comer a cinco mil hombres
\r (Mt 14:13‑21; Mr 6:30‑44; Lc 9:10‑17)
\p
\v 1 Nuu ni jinu sukan, te kuaꞌan Jesús ma in‑ka yuꞌu mar Galilea ma, te suni maa i kúu mar Tiberias ma.
\m
\v 2 Kuaꞌa xeen ñayii ka ndikin ya, vaa ni ka jini i seña jiꞌin milagru ni yo saꞌa ya ma ja ni ka yo nduvaꞌa ñayii ka kuꞌu ma.
\m
\v 3 Sani te ni kaa Jesús ma in yuku, te ni jinkoo ya jiꞌin tee ka ndikin ya ma.
\m
\v 4 Jâ ve kuyatni Viko Pascua ma ja ka saꞌa ñayii judío ma.
\m
\v 5 Te ndeꞌya Jesús ma, te ni jini ya ja kuaꞌa ñayii ka ndikin ya ma, te jiñaꞌa ya tee kúu Felipe ma:
\p ―‍¿Ndenu jin kuaan o ndeyu jin kaa ndaka ñayii a? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 6 Kovaa ni jiñaꞌa ya sukan‑ni, sukan‑vaꞌa naxe ndakoneꞌe Felipe ma, vaa Jesús ma, jâ jini ya naxe saꞌa ya ma.
\p
\v 7 Te Felipe ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Ni a uu cientu denario xtatila ma masu kanda ja jin kaa i vala vala ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 8 Te in‑ka tee ndikin ya ma, nani de Andrés ma, te ñani Simón Pedro ma kúu de. Sani te jiñaꞌa de:
\p
\v 9 ―‍Yaꞌa iyo in suchi luluu, te nevaꞌa i uꞌun xtatila cebada jiꞌin uu tiaka, kovaa masu jakuu yaꞌa, vaa kuaꞌa xeen ñayii kúu a ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 10 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Jin kuñaꞌa ni ndaka ñayii a jin kunukoo i ―‍kúu ya jiñaꞌa ya, vaa in nuu iyo kuaꞌa kuii kúu.
\p Te ni ka jinkoo i. Visi uꞌun mil ja nani‑maa tee ma kúu.
\p
\v 11 Jesús ma, ni tnii ya xtatila ma, te ni ndakuan‑taꞌvi ya nuu Suꞌsi ma, te ni waꞌa ya ñayii ka nukoo ma. Suni sukan ni saꞌa ya jiꞌin tiaka ma, ni waꞌa ya, te ni ka jaa maa ñayii ma naxe ka kuni maa i ja jin kaa i ma.
\m
\v 12 Nuu jâ ni ka ndutu chii ñayii ma, Jesús ma, jiñaꞌa ya nuu tee ka ndikin ya ma:
\p ―‍Jin ndaxtutu ni ndaka taꞌvi kuechi ni ka ndoo ma, sukan‑vaꞌa masu jin xtivi o ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 13 Te ni ka ndaxtutu de, te ni ndachitu uxi uu‑ka chika taꞌvi kuechi ja ni ka ndoo ja uꞌun xtatila cebada ma.
\m
\v 14 Ja ni ka jini ñayii ma milagru ni saꞌa Jesús ma, te ka kaꞌan i:
\p ―‍Ja ndaa kúu ja tee yaꞌa chi tee ndákaxtnuꞌu tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma kúu de. Tee ka ndetu o ja kii de ñuu ñayivi a kúu de ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 15 Kovaa Jesús ma chi ni jinitnuni ya ja ka kuni i ja jin kueka i ya te jin koo i jiꞌin ya te jin saꞌa i ja ko kuu ya rey, kovaa sani te ni keꞌen ya ichi, te kuaꞌan ya ichi yuku ma, sukan‑vaꞌa koo maa in‑ni ya ma.
\s1 Jesús ma, ni jika ya nuu ndute mar ma
\rem Jesús camina sobre el agua
\r (Mt 14:22‑27; Mr 6:45‑52)
\p
\v 16 Nuu ni kunee ma, te tee ka ndikin Jesús ma, ni ka nu koo de kuan koo de yuꞌu mar ma,
\m
\v 17 te ni ka ka koo de in nuu barcu, sukan‑vaꞌa jin koo de ñuu Capernaum ma. Te nani ka ndayaꞌa de nuu mar ma, te ni kunee xeen ma. Te ñatuu ndenda‑ka Jesús ma.
\m
\v 18 Sani te ni ndakanda ndute ma, kuechi ja yiꞌi xeen kajin ma.
\m
\v 19 Nuu jâ ni kuu uꞌun iñu mil metro kuan koo de ma, te ni ka jini de Jesús ma ja jika jika ya siki ndute ma kuan tuꞌva ya nuu barcu ma, te ni ka yuꞌu xeen de.
\p
\v 20 Te jiñaꞌa ya:
\p ―‍¡Má jin koyuꞌu ni! ¡Maa sa kúu! ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 21 Ni ka kutachi de, te ni ka xndaa de ya ini barcu ma. Sani te nunuu‑ni, te ni ka kenda koo de ñuu nuu jin koo de ma.
\s1 Ñayii ma, ka ndanduku i Jesús ma
\rem La gente busca a Jesús
\p
\v 22 Kii xtnee ma, te ñayii ka iyo in‑ka yuꞌu ndute ma, ni ka jini i ja in‑nka‑ni barcu ma iyo, te yukan kuan nu koo tee ka ndikin Jesús ma, kovaa Jesús ma, masu kuan noꞌo ya jiꞌin de ma.
\m
\v 23 Kovaa ni ka kenda koo‑ka barcu ñayii ñuu Tiberias ma yatni nuu ni ndakuan‑taꞌvi Jesús ma nuu Suꞌsi ma te ni waꞌa ya xtatila ni ka jaa ñayii ma.
\m
\v 24 Ja ni ka jini ñayii ma ja ñatuu‑ka na Jesús ma ni a tee ka ndikin ya ma ka iyo ma, te suni ni ka ka koo ñayii ma nuu barcu ma, te kuan koo i ichi ñuu Capernaum ma ka ndanduku i ya.
\s1 Jesús ma, ni kaxtnuꞌu ya ja sukan kúu xtatila ma kúu ya vaa saꞌa ya ja koteku o
\rem Jesús, el pan de la vida
\p
\v 25 Nuu ni ka kenda koo ñayii ma in‑ka yuꞌu mar ma, te ni ka ndaniꞌi i Jesús ma, te ni ka jikan‑tnuꞌu i ya:
\p ―‍Teskuaꞌa, ¿na ora ve ndii ni yaꞌa? ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p
\v 26 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ja ndaa ja ndaa kúu ja ka ndanduku ñaꞌa ni, masu kuechi ja ni ka jini ni milagru ni saꞌa sa ma kúu chi kuechi ja ni ka jaa ni onde ni ka ndutu chii ni ma kúu.
\m
\v 27 Má jin satniñu ni siki ja ndeyu ndíꞌi ma, suꞌva jin satniñu ni siki ja ndeyu masu ndiꞌi ma, tnaꞌa ja saꞌa ja jin koteku ni ni‑kani ni‑jika ma, tnaꞌa ja taa iya ni kenda ñayivi ñuu ñayivi a, iya ni kaxtnuꞌu Yuva o Suꞌsi ma ja jin kandija ni ya ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 28 Te ni ka jikan‑tnuꞌu i:
\p ―‍¿Nawa jin saꞌa sa, sukan‑vaꞌa jin saꞌa sa ja kúni Suꞌsi ma? ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p
\v 29 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Ja kúni Suꞌsi ma ja jin saꞌa ni kúu ja jin kandija ni maa sa ja kúu sa iya ni tetniñu ya ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 30 Te ni ka jikan‑tnuꞌu i:
\p ―‍¿Na seña kaxtnuꞌu ni, sukan‑vaꞌa jin kuni sa te jin kandija ñaꞌa sa? ¿Nde a ka kuu ja saꞌa ni?
\m
\v 31 Tnaꞌa o ñayii janaꞌa ma, ni ka jaa i ja nani maná ma nuu masu nawa iyo kuiti ma, sukan káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma: “Suꞌsi ma, ni waꞌa ya xtatila andivi ma ja ni ka jaa i ma” ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p
\v 32 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa ja masu Moisés ma kúu tee ni taa xtatila ni kuun andivi ma ja jin kaa ni ma, kovaa vitna maa Yuva sa ma kúu iya táa xtatila ndija ni nuu andivi ma.
\m
\v 33 Te saña kúu xtatila ni nuu andivi ma ja táa Suꞌsi ma nuu ni a, te saꞌa sa ja koteku ñayii ñuu ñayivi a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 34 Te ka jiñaꞌa i:
\p ―‍Señor, taa taa‑ni ni xtatila yukan ma ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p
\v 35 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Saña kúu xtatila ja saꞌa ja jin koteku ni. Nú na in ki tnaꞌa ñaꞌa te kandija ñaꞌa i, masu ko kokon ko yichi kuiti i.
\m
\v 36 Kovaa sukan‑ni ni kaꞌan sa, vaa ndijin, visi jâ ni ka jini ñaꞌa ni, kovaa masu ka kandija ñaꞌa ni.
\m
\v 37 Ndaka ñayii taa maa Yuva sa ma, ki koo i nuu maa sa, te ndaka ñayii ki koo nuu sa ma, masu saxiko sa i.
\m
\v 38 Vaa saña chi ni nuu sa andivi ma, kovaa masu vee sa ja saꞌa sa ja kúu ini maa sa ma chi vee sa ja saꞌa sa ja kúu ini maa Yuva sa ma, iya ni tetniñu ñaꞌa ma.
\m
\v 39 Te ja kúu ini iya ni tetniñu ñaꞌa ma kúu ja másu ko skenaa sa ni‑in ñayii ja ni taa ya ma, suꞌva ndaxteku sa i kivi ndiꞌi kivi a.
\m
\v 40 Vaa ja kúu ini Yuva sa ma kúu ja ndaka ñayii ka ndakunitnuni ñaꞌa i ja Saꞌya Suꞌsi ma kúu sa te Suꞌsi kúu sa te ka kandija ñaꞌa i ma, jin koteku i ni‑kani ni‑jika. Te ndaxteku sa i kivi ndiꞌi kivi a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 41 Te chukan kúu ja tee judío ma, ni ka kejaꞌa de ka kaꞌan ndevaꞌa de ja kuu ya ma, kuechi ja ni kaꞌan ya ja xtatila ni nuu onde andivi ma kúu ya.
\m
\v 42 Te ka jiñaꞌa de:
\p ―‍¿Te masu tee yaꞌa kúu Jesús saꞌya José ma? Ndaka o ka jini yuva de ma jiꞌin siꞌi de ma. ¿Naxe kúu ja káꞌan de ja ni nuu de vee de onde andivi ma? ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p
\v 43 Sani te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍¿Navaꞌa ka kaꞌan yuꞌu ka kaꞌan yuꞌu nuu tnaꞌa ni?
\m
\v 44 Kovaa ñatuu ni‑in ñayii kuu kii nuu sa a, nú masu ja ki xsiaꞌa ñaꞌa maa Yuva sa ma iya ni tetniñu ñaꞌa ma, te ndaxteku sa i kivi ndiꞌi kivi ma.
\m
\v 45 Nuu tutu ndee tnuꞌu tee ka ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma káꞌan: “Suꞌsi ma kaxtnuꞌu nuu ndaka i.” Chukan kúu ja ndaka ñayii kunisoꞌo ja káꞌan Yuva sa ma te kutuꞌva i ja káꞌan ya ma, te kii i ki tuꞌva ñaꞌa i.
\p
\v 46 ’Masu na in ni jini Yuva sa ma chi maa in‑ni sa ja vee sa nuu Suꞌsi ma jini ya.
\m
\v 47 Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa ja nú na in kándija ñaꞌa ma chi koteku i ni‑kani ni‑jika.
\m
\v 48 Saña kúu xtatila saꞌa ja jin koteku ni.
\m
\v 49 Tnaꞌa ni ñayii janaꞌa ma, ni ka jaa i ja nani maná ma, kovaa ni ka jiꞌi i,
\m
\v 50 te saña chi káꞌan sa siki maa sa ja kúu sa xtatila ni nuu onde andivi ma. Nú na in na kaa chi masu kûu i.
\m
\v 51 Saña kúu xtatila téku ma ja ni nuu sa onde andivi ma. Nú na in na kaa xtatila yaꞌa chi koteku i ni‑kani ni‑jika. Te xtatila kuaꞌa sa a chi kuñu maa sa kúu, te saꞌa sa ja jin koteku ndaka ñayii ñuu ñayivi a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 52 Te tee judío ma, ni ka kejaꞌa de ka tetnaꞌa ndi‑in ndi‑in de:
\p ―‍¿Naxe kúu ja taa tee yaꞌa ja jin kaa o kuñu de a? ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p
\v 53 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ja ndaa káꞌan sa ja jiniñuꞌu ja kuenda tnuꞌu ja jin kaa ni kuñu sa a ja kúu sa iya ni kii ñayivi ñuu ñayivi ya te kuenda tnuꞌu ja jin koꞌo ni niñi sa a, sana kuu jin koteku ni.
\m
\v 54 Nú na in jaa kuñu sa a te jiꞌi i niñi sa a, koteku i ni‑kani ni‑jika, te saña chi ndaxteku sa i onde kivi ndiꞌi kivi ma.
\m
\v 55 Sukan kúu ndeyu ndija ma jiꞌin ndute ma ja saꞌa ja ka ndutu chii ñayii ma te ñatuu ka yichi‑ka i ma, sukan saꞌa yikikuñu sa ya jiꞌin niñi sa a ini anua ñayii ma, vaa ndúvaꞌa kuiti i te iyo sii ini i.
\m
\v 56 Nú na in jaa kuñu sa a te jiꞌi i niñi sa a, téku i jiꞌin sa, te iyo sa jiꞌin i.
\m
\v 57 Yuva sa ma ni tetniñu ñaꞌa, te téku ya, te ja maa ya ma, te téku sa. Te suni maa i kúu ja nú na in jaa kuñu sa a, te ja maa sa, te koteku i.
\m
\v 58 Ja káꞌan sa ya chi ja kuu maa sa kúu, ja kúu sa xtatila ni nuu onde andivi ma. Tnaꞌa xtatila yaꞌa chi masu inuu kúu i jiꞌin tnaꞌa ja nani maná ma ja ni ka jaa tnaꞌa ni ñayii janaꞌa ma. Ni ka jaa i, kovaa ni ka jiꞌi i. Kovaa nú na in kaa xtatila káꞌan sa ya chi koteku i ni‑kani ni‑jika ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 59 Jesús ma, ni kaxtnuꞌu ya tnuꞌu yaꞌa nuu ni ka ndututu i veñuꞌu Capernaum ma.
\s1 Tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Suꞌsi ma saꞌa ja jin koteku o ni‑kani ni‑jika
\rem Palabras de vida eterna
\p
\v 60 Ja ni ka jinisoꞌo i sukan ni kaxtnuꞌu ya ma, kuaꞌa ñayii ka ndikin Jesús ma, ka kaꞌan i:
\p ―‍Tnaꞌa ja káꞌan de a chi yii xeen ja kandija o. ¿Na in kuu koninisoꞌo ja káꞌan de a? ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 61 Jesús ma, ni jinitnuni ya ja ka kaꞌan ndevaꞌa i tnuꞌu ni kaꞌan ya ma, te ni jikan‑tnuꞌu ya:
\p ―‍¿Ja ni kaꞌan sa ma ñatuu ka jatna ini ni?
\m
\v 62 ¿Naxe ko kuu nuna jin kuni ni ja saña ja kúu sa iya ni kii ñayivi ñuu ñayivi a, ndaa sa nuu ni iyo sa xiꞌna‑ka ma?
\m
\v 63 Vaa anua ñayii ma kúu ja saꞌa ja téku i ma, te yikikuñu i ma chi masu ja kuatniñu kúu. Te tnaꞌa tnuꞌu káꞌan sa a chi ja ka jiniñuꞌu ini anua ni a kúu, vaa saꞌa i ja jin koteku ni.
\m
\v 64 Kovaa ka iyo nde ni ja ñatuu ka kandija ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Vaa Jesús ma, jâ jini ya onde xinañuꞌu ma nde in ka kuu ja ñatuu ka kandija i ya ma, jiꞌin nde‑in kúu ja keꞌen‑suꞌva i ya ma.
\p
\v 65 Te ni kaꞌan tuku ya:
\p ―‍Masu na‑in kuu kii nuu sa a, nú masu ja maa Yuva sa ma ki xsiaꞌa ñaꞌa ―‍kúu ya káꞌan ya.
\p
\v 66 Sani te ora yukan kuaꞌa ñayii ka ndikin Jesús ma, ni ka xndoo i ya, te kuan koo i.
\m
\v 67 Jesús ma, ni jikan‑tnuꞌu ya nuu ndi‑uxi uu tee ka ndikin ya ma:
\p ―‍¿Suni ndijin, jin koo tna ni ka kuni ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 68 Simón Pedro ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Señor, ¿nde in xi‑nuu jin koo sa? Vaa tnuꞌu káꞌan ni a, tnuꞌu saꞌa ja jin koteku sa ni‑kani ni‑jika kúu.
\m
\v 69 Saña ya chi jâ ni ka kandija ñaꞌa sa, te ka jini sa ja ndijin kúu iya ii nuu Suꞌsi ma ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 70 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Maa sa ni ndakaji ndi‑uxi uu ni a, kovaa in ni chi tachi ma kúu ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 71 Ja ni kaꞌan Jesús ma sukan chi ni kaꞌan ya siki ja Judas saꞌya tee kúu Simón Iscariote ma, vaa Judas ma keꞌen‑suꞌva ya ma, visi in ndi‑uxi uu tee ni ka yo ndikin ya ma kúu de ma.
\c 7
\s1 Ñani Jesús ma, ñatuu ka kandija i ya
\rem Los hermanos de Jesús no creían en él
\p
\v 1 Nuu ni jinu sukan ma, Jesús ma, kuaꞌan ya ichi ñuu Galilea ma, vaa ñatuu kúni ya ja koo ya ñuu Judea ma, vaa yukan ka nduku tee judío ma ja jin kaꞌni de ya ma.
\m
\v 2 Kovaa ve kuyatni Viko Veꞌe Ndaꞌa Yutnu ma, in viko ka saꞌa ñayii judío ma.
\m
\v 3 Te ñani ya ja siꞌi ya ma, ka jiñaꞌa i:
\p ―‍Máko ndoo ro yaꞌa. Kuáꞌan ñuu Judea ma, sukan‑vaꞌa ñayii ka iyo yukan ja ka ndikin ñaꞌa i ma, suni jin kuni i ja saꞌa ro a.
\m
\v 4 Vaa nú na in kúu ini ja jin kuni ñaꞌa ñayii ma, masu saꞌa yuꞌu i. Chukan kúu ja ndaka ja saꞌa ro a, te saꞌa nuu ndaka ñayii ñuu ñayivi a ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i,
\m
\v 5 vaa ni a ñani ya ja siꞌi ya ma, masu ka kandija i ya ma.
\p
\v 6 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ñatuu kenda‑ka ora ri, kovaa roꞌo chi ndevaꞌa‑ni na ora chi vaꞌa‑ni kúu, ka jani ini ro.
\m
\v 7 Ñayii ñuu ñayivi a chi ka kunimani i nuu ndaka ro, kovaa ruꞌu ya chi ñatuu ka kunimani i nuu ri, vaa ruꞌu ya chi káxtnuꞌu ndaa ri nuu i ja ja ka saꞌa i ma chi ja uꞌvi kúu.
\m
\v 8 Kuán koo maa ro viko ma. Ruꞌu ya chi ma kiꞌin ri, vaa ñatuu kenda‑ka ora ri ma.
\p
\v 9 Sukan ni jiñaꞌa ya, sani te ni kendoo ya ñuu Galilea ma.
\s1 Jesús ma, ni kaxtnuꞌu ya tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Suꞌsi ma nuu ñayii ma neꞌun kivi ka saꞌa i Viko Veꞌe Ndaꞌa Yutnu ma
\rem Jesús en la fiesta de las Enramadas
\p
\v 10 Kovaa nuu jâ kuan koo ñani ya ma, sani te Jesús ma ni jaꞌan tna ya viko ma. Kovaa ni jaꞌan yuꞌu ya, masu na in ni jini ñaꞌa ma.
\m
\v 11 Te tee judío ma, ka ndanduku de ya viko ma, te ka kaꞌan de:
\p ―‍¿Ndenu iyo tee yukan? ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p
\v 12 Ndaka ñayii ma, ka kaꞌan ka kaꞌan i ja kuu ya. Jaku i ka kaꞌan: “In tee vaꞌa kúu de.” Kovaa jaku‑ka i ka kaꞌan: “Masu tee vaꞌa kúu de chi xndaꞌvi de ñayii ma”, ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 13 Kovaa ñatuu kúu jin kaꞌan niꞌi i, vaa ka yuꞌu i tee judío ma.
\p
\v 14 Nuu ve kusava viko ma, Jesús ma, ni kivi ya ini veñuꞌu kaꞌnu ma, te ni kejaꞌa ya káxtnuꞌu ya,
\m
\v 15 te tee judío ma, ni ka saꞌvi ini de, te ka kaꞌan de:
\p ―‍¿Naxe jini xeen tee yaꞌa ndaka ja káꞌan tutu a, te vitna ja masu nde ni skuaꞌa de? ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p
\v 16 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Masu kuenda maa sa kúu ja káxtnuꞌu sa a chi kuenda iya ni tetniñu ñaꞌa ma kúu.
\m
\v 17 Nú na in kúni ja saꞌa i sukan kúni Suꞌsi ma, kuu ndakuni i tnuꞌu káxtnuꞌu sa a, nú tnuꞌu vee nuu Suꞌsi ma kúu, xi káꞌan maa sa sukan jani ini maa sa.
\m
\v 18 Ñayii káꞌan ja jani ini maa i ma chi káꞌan i sukan‑vaꞌa jin chiñuꞌu ñaꞌa ñayii ma, kovaa nú na in ndí ini ja jin ndachiñuꞌu i na in ni tetniñu ñaꞌa ma, ñayii yukan chi káꞌan ndaa i, te masu na ja uꞌvi iyo ini anua i ma.
\p
\v 19 ’¿Masu ja ndaa kúu ja Moisés ma, ni kaxtnuꞌu de tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma nuu ndaka ni? Kovaa ni‑in ni ñatuu ka saꞌa sukan ni kaxtnuꞌu de ma. ¿Navaꞌa ka kuni ni ja jin kaꞌni ñaꞌa ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 20 Ni ka ndakoneꞌe ñayii ma:
\p ―‍¡Vâa yinee ñaꞌa tachi! ¿Na in kúni ja kaꞌni ñaꞌa i? ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i ya.
\p
\v 21 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍In‑ni ja ni saꞌa sa, te ndaka ni ni ka saꞌvi ini.
\m
\v 22 Kovaa Moisés ma, ni tatnuni de ja jin chitnuni ni suchi yii ma. (Masu ja jani ini maa Moisés ma kúu, chi vaa kuenda ñayii janaꞌa‑ka ma kúu.) Te ndijin chi ka chitnuni ni suchi luluu ma, visi kivi masu satniñu o kúu ma.
\m
\v 23 Ja ma jin kejiyo ni ja ni tatnuni Moisés ma kúu ja ka chitnuni ni suchi kuechi ma, visi kivi masu satniñu o ma kúu. ¿Navaꞌa ka ndakiti ini ni nuu sa ja ni ndasavaꞌa ni ndasandija sa in tee ma kivi masu ka satniñu o ma?
\m
\v 24 Má jin kaꞌan ni tnuꞌu ñayii ma sukan‑ni ka ndeꞌya ni ja ka kuu i ma. Suꞌva jin kaꞌan ndaa ni sukan iyo ma, vaa sukan kúni Suꞌsi ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Jesús ma, káꞌan ya ja maa Suꞌsi ma ni tetniñu ñaꞌa
\rem Jesús habla de su origen
\p
\v 25 Jaku ñayii ñuu Jerusalén ma, ni ka kejaꞌa i ka jikan‑tnuꞌu tnaꞌa i:
\p ―‍¿Masu tee yaꞌa kúu tee ka ndanduku i ja jin kaꞌni i ma?
\m
\v 26 ¿Navaꞌa iyo de yukan, te káxtnuꞌu de nuu ndaka ñayii ma, te ñatuu na in nawa jiñaꞌa i ma? ¿Xi saa ka jani ini tee ka netniñu ma ja tee yaꞌa kúu Cristo iya ni tetniñu Suꞌsi ma?
\m
\v 27 Kovaa yoꞌo chi ka jini o nde in xi‑saꞌya kúu tee yaꞌa. Te kivi kii Cristo ma, masu na in kuni nde in xi‑saꞌya tata ko kuu ya ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 28 Te nuu ni jinisoꞌo Jesús ma sukan, vaa yikuu ya káxtnuꞌu ya ini veñuꞌu kaꞌnu ma, te ni kaꞌan niniꞌi ya:
\p ―‍Nú ndijin, ka jini ñaꞌa ni, te ka jini ni ndenu vee sa. Kovaa masu vee sa ja kúni maa sa chi vee sa vaa ni tetniñu ñaꞌa Suꞌsi ndija ma iya kuu jin kukanu ini ni ma, kovaa ñatuu ka jini ni ya.
\m
\v 29 Te maa sa chi jini sa ya, vaa ja maa ya ma, te vee sa, te maa ya ni tetniñu ñaꞌa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 30 Sani te ni ka kuni de ja jin tnii de ya, kovaa ni‑in de ñatuu ni tnii ya, vaa ñatuu kenda‑ka ora ya ma.
\m
\v 31 Te kuaꞌa ñayii ni ka kandija ya, kovaa ka jikan‑tnuꞌu tnaꞌa i:
\p ―‍¿Kivi kenda Cristo ma kuiti ja saꞌa kuaꞌa‑ka ya seña jiꞌin milagru sana tee yaꞌa? ―‍Ka kuu i ka kaꞌan i.
\s1 Tee ka kuu fariseo ma, ka kuni de ja jin tnii de Jesús ma
\rem Los fariseos intentan arrestar a Jesús
\p
\v 32 Te tee ka kuu fariseo ma, ni ka jinisoꞌo de ja ka kaꞌan ñayii ja kuu Jesús ma. Te maa de jiꞌin tee ka tatnuni nuu sutu ma ni ka tetniñu tee ka jito veñuꞌu kaꞌnu ma ja jin tnii de ya.
\m
\v 33 Sani te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Koo sa jiꞌin ni jaku‑ka kivi, sani te noꞌo sa nuu iya ni tetniñu ñaꞌa ma.
\m
\v 34 Ndijin, jin ndanduku ñaꞌa ni, kovaa masu jin ndaniꞌi ñaꞌa ni, vaa masu kuu jan koo ni nuu noꞌo sa ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 35 Sani te ni ka kejaꞌa tee judío ma ka jikan‑tnuꞌu tnaꞌa de:
\p ―‍¿Ndenu kiꞌin tee yaꞌa ja ma kuu jin ndaniꞌi o de? ¿Xi kiꞌin de nuu ka iyo ñayii judío ni ka jitenuu ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a, te kaxtnuꞌu de nuu ñayii ka kaꞌan saꞌan griego ma?
\m
\v 36 ¿Nawa kúni kaꞌan ja káꞌan de ma ja: “Jin ndanduku ñaꞌa ni, kovaa masu jin ndaniꞌi ñaꞌa ni, vaa masu kuu jan koo ni nuu noꞌo sa ma”? ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\s1 Jesús ma, kuenda kúu ndute koꞌo o te masu ko yichi‑ka o ma, sukan kúu ya
\rem Ríos de agua viva
\p
\v 37 Kivi ve jinu viko ma, kivi kaꞌnu xeen‑ka ma kúu, te Jesús ma, ni ndokuiñi ya, te ni kaꞌan niniꞌi ya:
\p ―‍Nú na in yíchi, na kii i nuu sa a, te kóꞌo i ndute kuaꞌa sa a.
\m
\v 38 Sukan káꞌan nuu tutu Suꞌsi ma, ñayii kandija ñaꞌa ma chi onde ini anua i ma vivii ko too ndute saꞌa ja koteku i, sukan vivii tóo ndute jika yute ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 39 Te saꞌa ni kaꞌan Jesús ma siki Xtumani Ndios ma iya jin niꞌi ñayii ka kandija Jesús ma, vaa Jesús ma, ñatuu ndaa‑ka ya ja jin ndachiñuꞌu i ya ma. Chukan kúu ja ñatuu kii‑ka Xtumani Ndios ma.
\s1 Ni ka ndusiin ñayii ma kuechi ja jaku i ka kandija Jesús ma te jaku i ñatuu
\rem División entre la gente
\p
\v 40 Ka iyo jaku ñayii neꞌun ñayii kuaꞌa ma, te nuu ni ka jinisoꞌo i tnuꞌu yaꞌa, te ka kaꞌan i:
\p ―‍Ja ndaa ndija kúu ja tee yaꞌa chi tee ndákaxtnuꞌu tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma kúu de ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 41 Jaku‑ka i ka kaꞌan:
\p ―‍Iya yaꞌa chi Cristo iya ni tetniñu Suꞌsi ma kúu ya ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p Kovaa jaku‑ka i ma chi ka kaꞌan i:
\p ―‍¿Naku xi ñuu Galilea ma kee Cristo ma?
\m
\v 42 ¿Masu káꞌan nuu tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma ja tnaꞌa‑ka tee ni yo kuu rey David ma kúu Cristo ma, te kee ya ñuu Belén ma maa ñuu tee ni yo kuu David ma? ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 43 Chukan kúu ja ni ka ndusiin ñayii ma, vaa kuechi ja siin siin ja ka jani ini i ja kuu Jesús ma.
\m
\v 44 Jaku ñayii ma, ka kuni i ja jin tnii i ya te jin koo i jin chinee i ya vekaa ma, kovaa ni‑in i ñatuu ni tnii ya.
\s1 Tee ka netniñu ma, masu ka kandija de Jesús ma
\rem Las autoridades no creían en Jesús
\p
\v 45 Tee ka jito veñuꞌu kaꞌnu ma, ni ka ndenda koo de nuu ka iyo tee ka kuu fariseo ma, jiꞌin tee ka tatnuni nuu sutu ma, te ni ka jikan‑tnuꞌu tee ka tatnuni nuu sutu ma:
\p ―‍¿Navaꞌa ñatuu ni ka tnii ni de te ki koo ni jiꞌin de? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 46 Te tee ka jito veñuꞌu ma, ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍¡Ñatuu nama uun ni ka jini o in tee káꞌan sukan káꞌan tee yukan! ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 47 Sani te tee ka kuu fariseo ma, ka jiñaꞌa de:
\p ―‍¿Suni ndijin tna, ni xndaꞌvi ñaꞌa de?
\m
\v 48 ¿Xi nde ka kandija tu in tee ka netniñu ma xi in tee ka kuu fariseo ma ja káꞌan tee yukan?
\m
\v 49 Kovaa ñayii yaꞌa ja ñatuu ka jini i tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Moisés ma, te masu jin ndaniꞌi taꞌvi i ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 50 Te Nicodemo ma, tee ni jaꞌan in jakuaa ni jan nu nduku de Jesús ma, jiñaꞌa de:
\p
\v 51 ―‍Tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Moisés ma nuu o ma káꞌan ja masu kuu jin xtekuechi o in tee nú ñatuu kunisoꞌo‑ka o ja káꞌan de ma, sukan‑vaꞌa kuni o nawa ni saꞌa de ma ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 52 Te ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍¿Xi ndijin tna, tee ñuu Galilea ma kúu ni? Te skuaꞌa vavaꞌa‑ka ni tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma, te kuni ni ja ñuu Galilea ma masu nama ni kee in tee ndákaxtnuꞌu tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\s1 Ñaꞌa ni ndatuu jiꞌin in tee ma
\rem La mujer adúltera
\p
\v 53 Sani te kuan nu koo maa maa de veꞌe de ma.
\c 8
\p
\v 1 Kovaa Jesús ma, kuaꞌan ya ichi Yuku Tnu Olivo ma,
\m
\v 2 te kii xtnee ma, ora ve ndii ma, te kuan noꞌo ya veñuꞌu kaꞌnu ma. Te ni ka jan tuꞌva ñaꞌa ñayii ma, te ni jinkoo ya, te ni kejaꞌa ya káxtnuꞌu ya tnuꞌu ya ma.
\p
\v 3 Te tee ka skuaꞌa tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Moisés ma, jiꞌin tee ka kuu fariseo ma, ni ka kenda koo de jiꞌin in ñaꞌa. Ni ka ndaniꞌi de ña ja ni ndatuu ña jiꞌin in‑ka tee. Te ni ka jani de ña meꞌñu ñayii ma,
\m
\v 4 te ka jiñaꞌa de Jesús ma:
\p ―‍Teskuaꞌa, ñaꞌa yaꞌa chi ni ka ndaniꞌi sa ña maa nuu kuechi ña ma.
\m
\v 5 Te sukan ni tatnuni Moisés ma ja ndaka ñaꞌa ka saꞌa saꞌa chi jin kuaꞌa‑yuu o ña, te jin kûu ña. Te ndijin, ¿naxe kaꞌan ni? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 6 Tee yaꞌa chi ni ka jikan‑tnuꞌu de ya ja jin kototnuni de ya naxe kaꞌan ya ma, sukan‑vaꞌa kuu jin xtekuechi de ya. Kovaa Jesús ma chi ni jakindeyi ya, te ni kejaꞌa ya tée ya nuu ñuꞌú ma jiꞌin xnindaꞌa ya ma.
\m
\v 7 Kovaa ka yikuu ka yikuu de ka jikan‑tnuꞌu de ya. Sani te ni ndonenuu ya, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Nde ni ñatuu na kuechi ndiso, te suu ni ko kuu ñayii xinañuꞌu ja kuaꞌa‑yuu ni ñaꞌa yaꞌa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 8 Sani te ni ndakindeyi tuku ya, te yikuu ya tée ya nuu ñuꞌú ma.
\m
\v 9 Ja ni ka jinisoꞌo de sukan ma, te ni ka ndakunitnuni de naxe ka iyo ka kuu de nuu Suꞌsi ma, te ndi‑in ndi‑in de kuan nu koo. Te xinañuꞌu tee nijaꞌnu ma kuan nu koo. Sani te ni ka ndandikin‑ka tee kuechi‑ka ma. Te maa in‑nka Jesús ma jiꞌin ñaꞌa ma ni ka kendoo yukan.
\m
\v 10 Te ni ndonenuu Jesús ma, te jikan‑tnuꞌu ya ñaꞌa ma:
\p ―‍Ndijin, ¿ndenu ka iyo ñayii ka xtekuechi ñaꞌa ma? ¿Ni‑in i ñatuu ni waꞌa yuu ñaꞌa? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 11 Te ni ndakoneꞌe ña:
\p ―‍Ñatuu ni‑in i, vi Señor ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p Te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ni saña, masu kuaꞌa‑yuu ñaꞌa sa. Vitna te kuán noꞌo ni, te máko saꞌa‑ka ni sukan ni saꞌa ni ma, sukan‑vaꞌa máko ndakuiso kuechi‑ka ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Jesús ma kúu ñuꞌu xtnuu nuu ñayii ñuu ñayivi a
\rem Jesús, la luz del mundo
\p
\v 12 Jesús ma, ni kaꞌan tuku ya in‑ka jichi nuu ñayii ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Saña kúu ñuꞌu ndúꞌva ja xtnuu sa nuu ñayii ñuu ñayivi a. Nú na in na kondikin ñaꞌa, te koo sa jiꞌin i ja kúu sa ñuꞌu xtnuu ini anua i ma, te saꞌa sa ja koteku i te masu ko kaka‑ka i nuu nee ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 13 Te tee ka kuu fariseo ma, ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Ndijin chi káꞌan ni ja kuu maa ni, te ja káꞌan ni ja kuu maa ni a chi masu jiniñuꞌu ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 14 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Visi káꞌan sa ja kuu maa sa, kovaa tnaꞌa ja káꞌan sa ya chi ja ndaa kúu, vaa jini sa ndenu vee sa ma te jini sa ndenu noꞌo sa ma. Kovaa ndijin, masu ka jini ni ndenu vee sa ma, ndenu noꞌo sa ma.
\m
\v 15 Ndijin chi ka kaꞌan ni ja kuu in ñayii ma ndoo‑nka ja ka ndeꞌya ni ma‑ni. Kovaa saña chi masu sukan saꞌa sa jiꞌin ni‑in ñayii ma.
\m
\v 16 Vaa nuna ndakaꞌan sa sukan ka kuu ñayii ma chi ndakaꞌan ndaa sa, vaa masu maa in‑ni sa ndakaꞌan chi nduu sa jiꞌin Yuva sa iya ni tetniñu ñaꞌa ma jin ndakaꞌan.
\m
\v 17 Ja ni kaxtnuꞌu Moisés ma nuu maa ni ma chi káꞌan: Nú inuu ka kaꞌan uu testigu chi ja ka kaꞌan i ma chi ja ndaa kúu.
\m
\v 18 Te maa sa kúu iya káꞌan na in kúu sa ma, te Yuva sa iya ni tetniñu ñaꞌa ma, káꞌan tna ya na in kúu sa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 19 Te ni ka jikan‑tnuꞌu de:
\p ―‍¿Ndenu iyo Yuva ni ma? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Te Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Ndijin chi masu ka jini ñaꞌa ni, te ni masu ka jini ni Yuva sa ma. Nute jin kuni ñaꞌa ni saña chi suni jin kuni tna ni Yuva sa ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 20 Saꞌa ni kaꞌan Jesús ma nuu ni kaxtnuꞌu ya ini veñuꞌu kaꞌnu ma nuu ka iyo ja ka ndatnaa i xuꞌun ka ndakuaꞌa i Suꞌsi ma. Kovaa ni‑in de ñatuu ni tnii ya, vaa ñatuu kenda‑ka ora ya ma.
\s1 Ni kaꞌan Jesús ma ja nuu noꞌo ya ma masu kuu jin koo ñayii ñatuu ka kandija sukan káxtnuꞌu ya ma
\rem “A donde yo voy, ustedes no pueden ir”
\p
\v 21 Jesús ma, jiñaꞌa tuku ya:
\p ―‍Saña chi noꞌo sa nuu vee sa ma, te ndijin chi jin ndanduku ñaꞌa ni, kovaa ja ñatuu ka kandija ñaꞌa ni a, te jin kondiso kuechi maa ni, te jin kûu ni. Te nuu noꞌo sa ma masu kuu jan koo ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 22 Tee judío ma, ka kaꞌan de:
\p ―‍¿Xi kaꞌni de maa de kúni de? ¿Chukan kúu ja káꞌan de ja: “Ma kuu jan koo ni nuu noꞌo sa ma”? ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p
\v 23 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ndijin chi ñayii nuu ñuꞌú yaꞌa ka kuu ni, kovaa saña chi iya onde sukun ma kúu sa. Ndijin chi ñayii ñuu ñayivi yaꞌa ka kuu ni, te saña chi masu ñayii ñuu ñayivi yaꞌa kúu sa.
\m
\v 24 Chukan kúu ja káꞌan sa ja jin kondiso kuechi maa ni, te jin kûu ni, vaa nú ñatuu ka kandija ñaꞌa ni ja saña kúu iya vee ja saꞌa ja jin ndaniꞌi taꞌvi ni ma, te jin kondiso kuechi maa ni, te jin kûu maa ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 25 Sani te ka jikan‑tnuꞌu de:
\p ―‍¿Ndijin, na in kúu ni? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Sukan ni kaꞌan sa onde xinañuꞌu ma.
\m
\v 26 Iyo kuaꞌa xeen ja kaꞌan sa nuu ni a jiꞌin ja ndakaꞌan sa ndaka ja uꞌvi ka saꞌa ni ma, te jin konaꞌa ni ja maa iya ni tetniñu ñaꞌa ma, iya ndaa iya ndija kúu ya, te tnaꞌa ja káꞌan ya ma kúu ja káxtnuꞌu sa nuu ñayii ñuu ñayivi a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 27 Kovaa maa de, ñatuu ni ka jakuꞌni ini de ja káꞌan ya siki ja Yuva ya ma.
\m
\v 28 Chukan kúu ja ni jiñaꞌa ya:
\p ―‍Nú jâ ni ka ndoneꞌe sukun ñaꞌa ni saña ja kuu sa iya vee ñayivi ñuu ñayivi a, sana jin ndakuni ñaꞌa ni nde in kúu sa te jin kuni ni ja ñatuu nawa saꞌa sa ja kúu ini maa sa, suꞌva káꞌan sa sukan ni kaxtnuꞌu Yuva sa ma.
\m
\v 29 Vaa iya ni tetniñu ñaꞌa ma, iyo ya jiꞌin sa. Te suu ya kúu Yuva sa ma, te masu nde xndoo ñaꞌa ya, vaa ndimaa saꞌa sa ja játna ini ya ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 30 Nuu ni kaꞌan Jesús ma sukan, kuaꞌa ñayii ni ka kandija ja káꞌan ya ma.
\s1 Ñayii ka kuu saꞌya Suꞌsi ma jiꞌin ñayii ka kuu saꞌya tachi ma
\rem Los hijos de Dios y los esclavos del pecado
\p
\v 31 Jesús ma, jiñaꞌa ya nuu ñayii judío ni ka kandija ya ma:
\p ―‍Ndijin, nuna jin ko saꞌa ndija ni tnuꞌu káꞌan sa a, te jin ko kuu ndija ni ñayii jin kondikin ñaꞌa.
\m
\v 32 Te jin kuni ni ja ndaa ma, te ja ndaa ma kúu ja saꞌa ja jin ndayaa ni nuu ja uꞌvi ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya. \fig |AP-03-08.tif|span|||Sii ini xeen ka iyo ñayii ni ka ndayaa nuu ja uꞌvi ma|8:32\fig*
\p
\v 33 Te ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍Saña chi saꞌya tata Abraham ma ka kuu sa, te ñatuu nama ka satniñu sa nuu ñayii ma ja jin tatnuni i nuu sa. ¿Naxe kúu ja jin ndayaa sa? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 34 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa ja ndaka ñayii ka ndiso kuechi ma chi tátnuni kuechi i ma nuu i.
\m
\v 35 In ñayii jinukuechi ma, masu ñayii maa veꞌe ma kúu i. Kovaa saꞌya ñayii xi‑veꞌe ma chi ñayii maa veꞌe ma kúu i ni‑kani ni‑jika.
\m
\v 36 Chukan kúu ja nú saña ja kúu sa Saꞌya Suꞌsi a, saꞌa sa ja jin ndayaa ni nuu ja uꞌvi ma chi jin ndayaa ndija ni.
\m
\v 37 Ja jini sa ja saꞌya tata Abraham ma ka kuu ni, kovaa ka kuni ni ja jin kaꞌni ñaꞌa ni, vaa ñatuu ka jatna ini ni ja káꞌan sa a.
\m
\v 38 Saña chi káꞌan sa ja ni kaxtnuꞌu Yuva sa ma, te ndijin chi ka saꞌa ni ja ni kaꞌan yuva ni ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 39 Te ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Yuva sa kúu Abraham ma ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Kovaa Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nute ndijin saꞌya tata ndija Abraham ma ka kuu ni chi jin saꞌa ni ja ni yo saꞌa de ma.
\m
\v 40 Kovaa vitna ja ni kaꞌan sa ja ndaa ni kaxtnuꞌu Suꞌsi ma, te ndijin chi jin kaꞌni ñaꞌa ni ka kuni ni. Abraham ma, ñatuu nama ni saꞌa de sukan.
\m
\v 41 Ndijin chi ka saꞌa ni sukan saꞌa yuva ni ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Te ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Saña masu saꞌya ndevaꞌa‑ni ñayii ka kuu sa chi ka nevaꞌa sa in‑ni Yuva sa, te Suꞌsi ma kúu Yuva sa ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 42 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nute Yuva ndija ni kúu Suꞌsi ma chi jin kutoo ñaꞌa ni, vaa saña chi vee sa nuu Suꞌsi ma. Masu vee sa ja kúu ini maa sa, vaa maa Suꞌsi ma ni tetniñu ñaꞌa.
\m
\v 43 ¿Navaꞌa ñatuu ka jakuꞌni ini ni ja káxtnuꞌu sa a? Vaa ñatuu ka ninisoꞌo ni ja káꞌan sa a, vaa iyo in ja jasi ndee jasi ndoso.
\m
\v 44 Te chukan kúu ja tnaꞌa ja saꞌa yuva ni tachi ma ka kuni ni ja jin saꞌa ni. Te tachi ma chi onde xinañuꞌu ma suchi jaꞌni ñayii ma kúu i. Te ñatuu na ja ndaa ñuꞌu ini i ma, vaa masu nde káꞌan ndaa i. Nú káꞌan i ja xndaꞌvi i ñayii ma, káꞌan i sukan kúu maa i ma, vaa suchi xndaꞌvi ñayii kúu i, te suu i kúu yuva ñayii ka xndaꞌvi ñayii ma.
\m
\v 45 Kovaa saña chi káꞌan sa ja ndaa, te chukan kúu ja ndijin, masu ka kandija ni.
\m
\v 46 ¿Nde ni kuu kaxtnuꞌu ja saña, te ndiso kuechi sa? Te nú káꞌan sa ja ndaa, ¿navaꞌa ñatuu ka kandija ñaꞌa ni?
\m
\v 47 Nú na in ninisoꞌo i ja káꞌan Suꞌsi ma chi saꞌya Suꞌsi ma kúu i. Kovaa ndijin chi masu saꞌya Suꞌsi ma ka kuu ni. Chukan kúu ja ñatuu ka kuni ni jin koninisoꞌo ni ja káꞌan sa a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Jesús ma, ni kaꞌan ya ja xinañuꞌu‑ka ya iyo sana ni kenda Abraham ma
\rem Cristo existe desde antes de Abraham
\p
\v 48 Te tee judío ma, ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Vaꞌa‑ni ni ka kaꞌan sa ja in tee ñuu Samaria ma kúu ni te yinee ñaꞌa tachi ma ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 49 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Saña, ñatuu na tachi yinee ñaꞌa. Vaa saña chi ndáchiñuꞌu sa Yuva sa ma, kovaa ndijin chi masu ka chiñuꞌu ñaꞌa ni.
\m
\v 50 Kovaa saña, masu ndúku sa ja jin chiñuꞌu ñaꞌa ñayii ma, kovaa iyo iya kúni ja jin chiñuꞌu ñaꞌa ñayii ma saña, te maa ya kúu iya ndakan ndaa kuenda nuu ñayii ma.
\m
\v 51 Ja ndaa kúu ja nú na in na kandija ja káꞌan sa a chi masu kûu i, suꞌva koteku i ni‑kani ni‑jika ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 52 Te tee judío ma, ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍Vitna chi ka jini ndaa sa ja ndijin chi yinee ñaꞌa tachi ma. Vaa Abraham ma jiꞌin tee ni ka yo ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni yo waꞌa Suꞌsi ma chi ni ka jiꞌi de, te ndijin chi káꞌan ni ja nú na in kándija ñaꞌa ma chi masu kûu i.
\m
\v 53 ¿Naku xi tee kanuu‑ka kúu ni sana yuva sa Abraham ma? Tee yukan chi ni jiꞌi de. Suni tee ni ka yo ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni yo waꞌa Suꞌsi ma, ni ka jiꞌi tna de. ¿Na in kúu ndijin, ja saꞌa ni ja masu jin kûu‑ka ñayii ma, jani ini ni? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 54 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nú maa sa ndáchiñuꞌu maa sa, masu nde jiniñuꞌu. Kovaa maa Suꞌsi ma iya kúu Yuva sa ma ndátaa jayiñuꞌu nuu sa. Te maa ya kúu iya ka saꞌa ni tnuꞌu ja ka ndikin ni ya ma.
\m
\v 55 Kovaa ndijin, masu ka jini ni ya. Saña chi jini sa ya. Nute kaꞌan sa ja masu jini sa ya chi xndaꞌvi sa ñayii ma, sukan ka saꞌa ni ma. Kovaa ja ndaa kúu ja jini sa ya, te kándija sa tnuꞌu káꞌan ya ma.
\m
\v 56 Abraham ma tnaꞌa ni tee janaꞌa ma, ni kusii ini de ja kuni de kivi tatnuni sa nuu ñayii ma. Te nuu ni jini de ma, te ni kusii ini xeen de ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 57 Te tee judío ma, ka jiñaꞌa de Jesús ma:
\p ―‍Ñatuu kiꞌi‑ka ni uu xiko uxi (50) kuiya, te ¿káꞌan ni ja ni jini ni Abraham ma? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 58 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa ja xinañuꞌu‑ka saña iyo, saa ni kenda Abraham ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 59 Sani te ni ka ndoneꞌe de yuu ja jin kuaꞌa‑yuu de ya. Kovaa Jesús ma, ni ndayaꞌa ya meꞌñu ñayii ma, te ñatuu ni ka ndaniꞌi‑ka de ya. Sani te ni kee ya veñuꞌu kaꞌnu ma, te kuaꞌan ya.
\c 9
\s1 Jesús ma, ni ndasavaꞌa ya nuu in tee kuaa onde kii ni kâku de ma
\rem Jesús da la vista a un hombre que nació ciego
\p
\v 1 Ichi kuaꞌan Jesús ma, ni jini ya in tee kuaa, te onde kii ni kâku de ma kuaa de.
\m
\v 2 Tee ka ndikin Jesús ma, ni ka jikan‑tnuꞌu de ya:
\p ―‍Teskuaꞌa, ¿na‑in ndiso kuechi ja ni kâku kuaa tee yaꞌa? ¿Ja ka ndiso kuechi yuva de ma jiꞌin siꞌi de ma, xi ja ndiso kuechi maa de kúu? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 3 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Ni a ndiso kuechi maa de ni a ka ndiso kuechi yuva de ma jiꞌin siꞌi de ma kúu. Saꞌa ni kuu, sukan‑vaꞌa jin kuni ni sukan saꞌa Suꞌsi ma te nduvaꞌa de.
\m
\v 4 Nani tuu ndii‑ka a chi kuu jin satniñu o sukan kúni iya ni tetniñu ñaꞌa ma. Vaa nuna kunee, te masu na in kuu satniñu‑ka.
\m
\v 5 Nani iyo sa ñuu ñayivi a, ñuꞌu xtnuu nuu ñayii ñuu ñayivi a kúu sa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 6 Nuu ni jinu ni kaꞌan Jesús ma sukan, ni tusii ya nuu ñuꞌú ma, te ni saꞌa ya jiꞌin ndute sii ya ma vala ndeꞌyu, te ni chiꞌi ya nuu tee kuaa ma.
\m
\v 7 Sani te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Kuáꞌan ni, te ndakate ni nuu ni a nuu ñuꞌu ndute ma, nuu nani Siloé ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya. Te tnuꞌu Siloé ma kúni kaꞌan “ja ni tetniñu ñaꞌa ya”.
\p Te tee kuaa ma, ni jaꞌan de, te ni ndakate de nuu de ma, te nuu ni ndakokuiñi de ma, jâ ni kuu ndeꞌya de.
\m
\v 8 Te ñayii ka iyo yatni ma jiꞌin ñayii ni ka yo jini de xiꞌna‑ka ma ja ni yo jikan de karidaa ma, te ka jikan‑tnuꞌu tnaꞌa i:
\p ―‍¿Masu tee yaꞌa kúu tee ni yo nukoo ni yo jikan de karidaa ma? ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 9 Te jaku i ka kaꞌan:
\p ―‍Suu ndija de kúu ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p Jaku‑ka i ka kaꞌan:
\p ―‍Sukan kaa de, kovaa masu suu de kúu ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p Kovaa maa de jiñaꞌa:
\p ―‍Saña kúu.
\p
\v 10 Sani te ka jikan‑tnuꞌu i de:
\p ―‍¿Naxe kúu ja vitna te kúu ndeꞌya ni a? ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p
\v 11 Te ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Tee nani Jesús ma, ni saꞌa de ndeꞌyu, te ni chiꞌi de nuu sa a, te káꞌan de: “Kuáꞌan ni, te ndakate ni nuu ni a nuu ñuꞌu ndute, nuu nani Siloé ma”, te ni jaꞌan sa, te nuu ni ndakate sa nuu sa ma, sani te ni ndatnuu nuu sa a ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 12 Sani te ka jikan‑tnuꞌu i de:
\p ―‍¿Ndenu iyo tee yukan? ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p ―‍Masu jini sa ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\s1 Tee ka kuu fariseo ma, ni ka jikan‑tnuꞌu de tee kuaa ma naxe ni nduvaꞌa nuu de ma
\rem Los fariseos interrogan al ciego que fue sanado
\p
\v 13 Te ni jan koo i jiꞌin tee ni iyo kuaa ma nuu tee ka kuu fariseo ma.
\m
\v 14 Te kivi ni tatnuni Suꞌsi ma ja ma jin satniñu ñayii ma kúu kivi ni saꞌa Jesús ma ndeꞌyu te ni ndanune nuu de ma.
\m
\v 15 Te ni ka jikan‑tnuꞌu tuku ñaꞌa tee ka kuu fariseo ma:
\p ―‍¿Naxe ni kuu ja ni ndatnuu nuu ni a? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Te jiñaꞌa de:
\p ―‍Ni chiꞌi de ndeꞌyu nuu sa a, te ni ndakate sa, te ni ndundijin nuu sa a ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 16 Jaku tee fariseo ma ka kaꞌan:
\p ―‍Tee ni saꞌa saꞌa chi masu tee ni tetniñu Suꞌsi ma kúu de, vaa ñatuu chiñuꞌu de kivi ni tatnuni Suꞌsi ma ja ma jin satniñu o a ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p Kovaa jaku‑ka de ka kaꞌan:
\p ―‍¿Nú tee ndiso kuechi kúu de, te naxe kúu saꞌa de milagru yaꞌa? ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p Chukan kúu ja ni ka kusiin jaku de,
\m
\v 17 te ni ka ndakakan‑tnuꞌu tuku de tee ni iyo kuaa ma:
\p ―‍¿Te naxe káꞌan ni ja kuu tee ni ndasavaꞌa nuu ni a? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Te ni ndakoneꞌe tee yukan:
\p ―‍Saña chi káꞌan sa ja in tee ndákaxtnuꞌu tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma kúu de ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 18 Kovaa tee judío ma, ñatuu ni ka kandija de ja ni iyo kuaa de ma te ni ndundijin nuu de ma. Onde ni ka kana de yuva tee ma,
\m
\v 19 te ka jikan‑tnuꞌu de:
\p ―‍¿Tee yaꞌa kúu saꞌya ni ma? ¿Ka kaꞌan ni ja ni kâku kuaa de? ¿Naxe kúu ja vitna, te kúu ndeꞌya de a? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 20 Te ni ka ndakoneꞌe yuva de ma:
\p ―‍Ka naꞌa sa ja tee yaꞌa kúu saꞌya sa, te ni kâku kuaa de.
\m
\v 21 Kovaa ñatuu ka jini sa naxe kúu ja vitna te kúu ndeꞌya de a. Suni ñatuu ka jini sa na in ni ndasavaꞌa de. Jin kakan‑tnuꞌu maa ni de; jâ tee nijaꞌnu kúu de, te maa de kuu kaꞌan naxe ni kuu ja ni nduvaꞌa de a ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 22 Yuva de ma ka jiñaꞌa sukan, kuechi ja ka yuꞌu de tee judío ma, vaa jâ ni ka ndatnuꞌu tnaꞌa de ja nú na in káꞌan ja Jesús ma kúu Cristo iya ni tetniñu Suꞌsi ma, te jin taji de i ini veñuꞌu luluu nuu ka ndatnaꞌa de ma.
\m
\v 23 Chukan kúu ja ni ka jiñaꞌa yuva de ma: “Jin kakan‑tnuꞌu maa ni de; jâ tee nijaꞌnu kúu de.”
\p
\v 24 Tee judío ma, ni ka ndakana tuku de tee ni iyo kuaa ma, te ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Kaꞌan ndaa ni nuu Suꞌsi a. Saña chi ka jini sa ja tee ndiso kuechi kúu tee yukan ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 25 Te ni ndakoneꞌe tee ma:
\p ―‍Masu jini sa nú tee ndiso kuechi kúu de xi ñaꞌa. Kovaa ja jini sa kúu ja ni iyo kuaa sa, te vitna chi kúu ndeꞌya sa ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 26 Te ni ka ndakan‑tnuꞌu‑ka tuku de tee ma:
\p ―‍¿Nawa ni saꞌa de ja ni kuu ni ka ndanune nuu ni a te kúu ndeꞌya ni a? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 27 Te ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Jâ ni kaꞌan sa ndaka ja jini sa ma, kovaa ñatuu ka kandija ñaꞌa ni. ¿Navaꞌa ka kuni ni ja ndakaꞌan‑ka sa in‑ka jichi? ¿Suni ndijin, ka kuni ni ja jin kondikin ni de? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 28 Sani te ni ka kaꞌan ndevaꞌa de nuu tee ni iyo kuaa ma, te ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Maa ni ndikin tee yukan, kovaa saña chi Moisés ma ka ndikin sa.
\m
\v 29 Saña chi ka jini sa ja ni kaꞌan Suꞌsi ma nuu Moisés ma. Kovaa tee yukan, ni masu ka jini sa ndenu vee de ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 30 Te ni ndakoneꞌe tee ma:
\p ―‍¡Jinchoꞌo! Ñatuu ka jini ndijin ndenu vee de. Kovaa saña chi ni ndasavaꞌa de nuu sa a.
\m
\v 31 Vaa ka jini o ja Suꞌsi ma, masu jinisoꞌo ya ja ka kaꞌan ñayii ka ndiso kuechi ma. Yika‑ni ja jinisoꞌo ya ñayii ka chiñuꞌu ya ma jiꞌin ñayii ka saꞌa sukan játna ini ya ma.
\m
\v 32 Ñatuu nama ka jinisoꞌo o ja ndasavaꞌa in ñayii nuu in‑nka ñayii ni kâku kuaa ma.
\m
\v 33 Nute tee yaꞌa masu nuu Suꞌsi ma vee de, masu nawa kuu saꞌa de ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 34 Sani te ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Ndijin, jâ ndiso kuaꞌa ni kuechi nuu ni kâku ni ma. ¿Te kúni ni ja kaxtnuꞌu ni nuu saña? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Te ni ka keneꞌe de tee ma ini veñuꞌu luluu ma.
\s1 Tee ka kuu fariseo ma, ñatuu ka ndakunitnuni de ja masu vaꞌa‑ni ka iyo de nuu Suꞌsi ma
\rem Ciegos espirituales
\p
\v 35 Jesús ma, ni jinisoꞌo ya ja ni ka keneꞌe de tee ni iyo kuaa ma, te nuu ni ndaniꞌi ya de ma, te ni jikan‑tnuꞌu ya de:
\p ―‍¿Kandija ni iya ni kenda ñayivi ñuu ñayivi a? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 36 Te jiñaꞌa de:
\p ―‍Señor, kaꞌan ni na in kúu, sukan‑vaꞌa kandija sa ya ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 37 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Jâ ni jini ni ya. Saña kúu, iya káꞌan jiꞌin ni a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 38 Sani te tee yukan, jiñaꞌa de:
\p ―‍Kándija ñaꞌa sa, Señor ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Te ni jinkoo jiti de nuu Jesús ma.
\p
\v 39 Sani te jiñaꞌa Jesús ma:
\p ―‍Saña chi vee sa ñuu ñayivi ya ja saꞌa ndaa sa, sukan‑vaꞌa ñayii inukuaa ma, te kuu jin ndakondeꞌya i, te ñayii ka ndeꞌya ma, jin ndukuaa i ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 40 Jaku tee fariseo ma ja ka iyo de jiꞌin ya ma, te ni ka jinisoꞌo de, te ka jikan‑tnuꞌu de:
\p ―‍¿Nú sukan, saña tna, suni inukuaa sa? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 41 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nute ndijin inukuaa ni chi masu jin kondiso kuechi ni. Kovaa ka kaꞌan ni ja ka kundijin nuu ni a te ka ndeꞌya ni. Chukan kúu ja jâ ka ndiso kuechi ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\c 10
\s1 Jesús ma, ni kaxtnuꞌu ya ja maa ya chi sukan kúu in tee jito ndikachi de ma, sukan kúu ya
\rem El pastor y sus ovejas
\p
\v 1 Te jiñaꞌa Jesús ma:
\p ―Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa, nú na in ñatuu kívi ichi yeꞌe nuu ka ñuꞌu ndikachi ma te suꞌva jiso i ichi xiñi nuu ka ñuꞌu ti ma, ñayii yukan chi kuiꞌna kúu i, te sakuiꞌna i ti kúni i. \fig |GR-tlc066n.tif|span||| |10:1\fig*
\m
\v 2 Kovaa tee kívi ichi yeꞌe ma chi tee jito ndikachi ma kúu de.
\m
\v 3 Te tee jito yeꞌe ma, ndákune de yeꞌe ma, te tee jito ndikachi ma, kána de ndi‑in ndi‑in ti sukan ka nani ti ma. Te ndikachi de ma chi ka ndakuni ti ja káꞌan de ma, te kéneꞌe de ti nuu ka ñuꞌu ti ma.
\m
\v 4 Te nú ni jinu ni keneꞌe de ndaka ti ma, te jákoxtnuu de nuu ti ma, te ka ndikin ñaꞌa ti, vaa ka ndakuni ti sukan ñuꞌu tachi de ja káꞌan de ma.
\m
\v 5 Kovaa masu ka ndikin ti ñayii masu ka jini ti ma chi suꞌva ka yuꞌu ti te ka jinu ti kuan koo ti, vaa ñatuu ka jini ti ja káꞌan ñayii ndevaꞌa‑ni ma, vaa masu jitoꞌo ti ma kúu i ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 6 Jesús ma, ni kaꞌan ya tnuꞌu vijin yaꞌa, kovaa ñatuu ni ka jakuꞌni ini de nawa kúni kaꞌan.
\s1 Jesús ma, sukan kúu in tee vaꞌa ini te jito vaꞌa de ndikachi de ma, sukan kúu ya
\rem Jesús, el buen pastor
\p
\v 7 Jesús ma, jiñaꞌa ya in‑ka jichi:
\p ―‍Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa, saña kúu yeꞌe nuu ka ndivi koo ndikachi ma.
\m
\v 8 Ndaka ñayii ni ki koo xiꞌna‑ka ma chi kuiꞌna ni ka yo kuu i, kovaa ndikachi ma, masu ni ka yo jinisoꞌo ti ja ka kaꞌan i ma.
\m
\v 9 Saña kúu yeꞌe ma. Nú na in kivi nuu iyo sa a chi ndaniꞌi taꞌvi i. Ko kuu i sukan kúu in ndikachi, ja ndée ti ndívi ti ma te níꞌi ti kuii ja kaa ti ma.
\p
\v 10 ’Kuiꞌna ma chi vee i ja sakuiꞌna ñaꞌa i, jiꞌin ja kaꞌni ñaꞌa i, jiꞌin ja xnaa ñaꞌa i. Kovaa saña chi vee sa, sukan‑vaꞌa jin koteku ñayii ma, te jin koo vaꞌa xeen i.
\m
\v 11 Saña kúu sukan kúu in tee jito ñukuun ndikachi de ma. Vaa tee jito vaꞌa ndikachi de ma chi maa de chunaa te jin kaku ti.
\m
\v 12 Kovaa ñayii jito ti ja kéꞌen yaꞌvi i ma chi masu jito ñukuun i ti, vaa ora kénda kiti xeen ma chi xndoo i kiti jito i ma, te jinu i, vaa masu tee kúu ko koto ndikachi ma kúu i, vaa masu ndikachi maa i ka kuu ti ma. Te kiti xeen ma, kenda ti, te tnii ti kiti ma, te xsiuꞌu ti kiti ma, te katenuu kateniꞌni ti ndikachi ma.
\m
\v 13 Te ñayii yukan chi kunu i, vaa yika‑ni ja ndí ini i kúu ja na keꞌen yaꞌvi i ma, kovaa masu ndí ini i ja jin kuu ndikachi ma.
\p
\v 14 ’Saña kúu iya vaꞌa ini jito ndikachi ma. Jini sa ndikachi sa ma, te maa ti chi ka jini ñaꞌa ti,
\m
\v 15 sukan jini ñaꞌa Yuva sa ma te jini tna sa ya ma. Te maa sa chunaa sa na jin kaku ndikachi sa ma te jin koo vaꞌa ti.
\m
\v 16 Suni nevaꞌa sa in‑ka jichi ndikachi kiti masu korraa yaꞌa ka yiꞌi ti, te suni ndaxtutu sa ti te jin kandija ti ja káꞌan sa a, te in jichi‑nka‑ni ndikachi jin ko kuu ndaka ti, te maa in‑ni sa ko koto ti.
\p
\v 17 ’Yuva sa ma, kútoo ñaꞌa ya, kuechi ja kuaꞌa sa tnuꞌu ja jin kaꞌni ñaꞌa i ma, te sana ndateku sa ma.
\m
\v 18 Ñatuu na in kuu kaꞌni ñaꞌa i, suꞌva maa sa kuaꞌa tnuꞌu ja jin kaꞌni ñaꞌa i. Vaa iyo tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu sa, te chukan kúu ja kuaꞌa sa tnuꞌu te jin kaꞌni ñaꞌa i. Kovaa suni iyo tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu sa ja ndateku sa. Chaꞌa kúu ja ni tatnuni Yuva sa ma nuu sa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 19 Nuu ni ka jinisoꞌo tee judío ma ja káꞌan ya sukan, te ni ka ndusiin tuku de.
\m
\v 20 Kuaꞌa de ka jiñaꞌa:
\p ―‍¿Navaꞌa ka ninisoꞌo ni ja káꞌan de a? Vaa yinee ñaꞌa in tachi, te iyo kuꞌu de ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 21 Kovaa jaku‑ka de ka kaꞌan:
\p ―‍Ñatuu ni‑in ñayii yinee ñaꞌa tachi, te kuu kaꞌan i sukan. ¿Xi in tachi, te ndasavaꞌa i nuu in tee kuaa? ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\s1 Tee judío ma, ñatuu ka kandija de ja maa Suꞌsi ma ni tetniñu Jesús ma
\rem Los judíos rechazan a Jesús
\p
\v 22 Kivi kuvijin ñuu Jerusalén ma, ka saꞌa i viko ka ndakuneꞌe i kivi ni ndu‑ii veñuꞌu kaꞌnu ma.
\m
\v 23 Jesús ma, iyo ya ini veñuꞌu ma, kuaꞌan ya ichi corredor nani i Salomón ma.
\m
\v 24 Sani te tee judío ma, ni ka jan tuꞌva de ya, te ka jikan‑tnuꞌu de:
\p ―‍¿Nde kii sana jin kuni sa na in kúu ni? ¿Xi ndijin kúu Cristo iya ni tetniñu Suꞌsi ma? Kaꞌan ndaa ni, te jin kuni sa ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 25 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Jâ ni kaꞌan sa nuu ni, te ñatuu ni ka kandija ni ja káꞌan sa a. Te tnaꞌa ja saꞌa sa a, ja maa Yuva sa ma, te saꞌa sa. Te maa ja saꞌa sa a, te káxtnuꞌu i na in kúu sa.
\m
\v 26 Kovaa ndijin, ñatuu ka kandija ni, vaa masu tnaꞌa ndikachi sa ma ka kuu ni.
\m
\v 27 Ndikachi sa ma chi ka ndakuni ti ja káꞌan sa a, te jini sa ti, te ka ndikin ñaꞌa ti.
\m
\v 28 Saꞌa sa ja jin koteku ti ni‑kani ni‑jika, te ma jin naa ti, te ñatuu na in ndaxtandee ti nuu ndaꞌa sa a.
\m
\v 29 Yuva sa iya ni taa ti ma chi iyo‑ka tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ya sana ndaka ja iyo ñuu ñayivi a, te masu na in ndaxtandee ti nuu ndaꞌa Yuva sa ma.
\m
\v 30 Vaa Yuva sa ma jiꞌin saña chi in‑ni ka kuu sa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 31 Te tee judío ma, ni ka ndoneꞌe tuku de yuu ja jin kuaꞌa‑yuu de ya.
\m
\v 32 Kovaa Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Te ja maa Yuva sa ma, te kuaꞌa ja vaꞌa ni saꞌa sa nuu ndijin. ¿Te nde a vaꞌa ni saꞌa sa ma kúu ja jin kuaꞌa‑yuu ñaꞌa ni a? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 33 Te tee judío ma, ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍Masu jin kuaꞌa‑yuu ñaꞌa sa kuechi ja ni saꞌa ni ma, suꞌva kuechi ja káꞌan ni a saꞌa ja ndákiti ini Suꞌsi ma, vaa ndijin chi in tee‑ni kúu ni, kovaa saꞌa ni tnuꞌu ja Suꞌsi ma kúu ni ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 34 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Nuu tutu ndee tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma nuu ni ma káꞌan: “Saña, káꞌan sa ja suꞌsi ka kuu ndijin.”
\m
\v 35 Ka jini o ja masu kuu xndaꞌvi ñaꞌa tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma. Te Suꞌsi ma, ni xnani ya suꞌsi ñayii ni kaꞌan ya nuu i ma.
\m
\v 36 Te nú Suꞌsi ma ni saꞌa siin ñaꞌa saña te ni tetniñu ñaꞌa ya ñuu ñayivi a, ¿naxe kúu ja ka kaꞌan ndijin ja ni kaꞌan sa a chi saꞌa i ja ndákiti ini Suꞌsi ma, kuechi ja ni kaꞌan sa ja Saꞌya Suꞌsi ma kúu sa?
\m
\v 37 Te nú saña, ñatuu saꞌa sa sukan saꞌa Yuva sa ma, te máko jin kandija ñaꞌa ni.
\m
\v 38 Kovaa saꞌa sa sukan. Visi ñatuu ka kandija ni ja káꞌan sa ya, kovaa jin kandija ni ja saꞌa sa ma, sukan‑vaꞌa jin kuni ni, te jin kandija ni ja Yuva sa ma iyo jiꞌin sa, te maa sa iyo jiꞌin Yuva sa ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 39 In‑ka jichi ni ka kuni de ja jin tnii de ya, kovaa Jesús ma chi kuaꞌan ya.
\p
\v 40 Jesús ma, ni ndenda ya in‑ka yuꞌu yute Jordán ma. Te ni kendoo ya yukan, nuu ni iyo Juan ma xiꞌna‑ka ma te ni yo skuandute de ñayii ma.
\m
\v 41 Kuaꞌa ñayii ni jan koo ni jan koto i ya, te ka kaꞌan i:
\p ―‍Ja ndaa, visi Juan ma, ñatuu ni yo saꞌa de milagru, kovaa ndaka ja ni yo kaꞌan de ja kuu tee yaꞌa chi ja ndaa kúu ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 42 Te kuaꞌa ñayii ni ka kandija Jesús ma yukan.
\c 11
\s1 Ni jiꞌi tee nani Lázaro ma
\rem Muerte de Lázaro
\p
\v 1 Iyo in tee kuꞌu nani de Lázaro, te tee ñuu Betania ma kúu de, te iyo de jiꞌin kuꞌva de María ma jiꞌin Marta ma.
\m
\v 2 Te María ma kúu ñaꞌa ni chiꞌi ndute jaxiko asi jaꞌa Iya Tátnuni ma kivi ve kuyatni Viko Pascua ma, te ni ndaxsichi ña jiꞌin ixi ña ma.
\m
\v 3 Chukan kúu ja nduu ña ndi‑tnaꞌa kuꞌu ña ma, ni ka tetniñu ña ñayii ja jin kaxtnuꞌu i nuu Jesús ma, te saꞌa jin kuñaꞌa i:
\p ―‍Señor, tee ka ketnaꞌa ini jiꞌin ni ma, kuꞌu de.
\p
\v 4 Jesús ma, ja ni jinisoꞌo ya ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Kuꞌu de, kovaa masu kûu de, suꞌva jayiñuꞌu Suꞌsi ma ko kuu, jiꞌin suni jayiñuꞌu Saꞌya Suꞌsi a ko kuu ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 5 Visi Jesús ma, kútoo xeen ya Marta ma jiꞌin kuꞌu ña ma jiꞌin kuꞌva ña Lázaro ma,
\m
\v 6 kovaa nuu ni ka jiñaꞌa i ja Lázaro ma, kuꞌu de ma, te ni kendoo‑ka ya uu‑ka kivi nuu iyo ya ma.
\m
\v 7 Sani te jiñaꞌa ya nuu tee ka ndikin ya ma:
\p ―‍Jín koo o in‑ka jichi ñuu Judea ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 8 Te tee ka ndikin ya ma, ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Teskuaꞌa, nde‑ni kii ma, maa ñayii judío ma, ka kuni i ja jin kuaꞌa‑yuu ñaꞌa i te jin kaꞌni ñaꞌa i, ¿te in‑ka jichi kúni ni ja kiꞌin ni ñuu yukan? ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 9 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍¿Xi masu uxi uu ora kúu ja in nduu ma? Nduu ma chi masu nduva o, vaa ndeꞌya o ja ndíi ñuu ñayivi a,
\m
\v 10 kovaa ñayii jika jakuaa ma chi nduva i, vaa ñatuu na ñuꞌu xtnuu nuu i ichi kaka i ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 11 Sani te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Lázaro tee ka ketnaꞌa ini jiꞌin o ma chi ni kixi de, kovaa kiꞌin sa ja xndoto sa de ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 12 Te tee ka ndikin ya ma, ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Señor, nú ni kixi de chi nduvaꞌa maa de ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 13 Kovaa sukan‑ni ni jiñaꞌa Jesús ma, kuechi ja ni jiꞌi Lázaro ma. Kovaa tee ka ndikin ya ma, ka jani ini de ja ni kixi de ja ndatatu de kúu.
\m
\v 14 Sani te Jesús ma, jiñaꞌa ndaa ya:
\p ―‍Lázaro ma, jâ ni jiꞌi de.
\m
\v 15 Te kútachi sa ja ñatuu sa ni iyo yukan, vaa sukan chi vaꞌa‑ka ja jin kuu maa ni, sukan‑vaꞌa jin kandija ni. Kovaa jín koo o jín koto o de ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 16 Sani te Tomás tee nani Kuati ma, jiñaꞌa de nuu tee ka ndikin ya ma:
\p ―‍Jín koo tna o, sukan‑vaꞌa jin kûu tna o jiꞌin de ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\s1 Jesús ma, chi visi jâ ni jiꞌi ñayii ma chi kuu ndaxteku ya i te koteku i
\rem Jesús, la resurrección y la vida
\p
\v 17 Ja ni kenda Jesús ma, te ni jini ya ja jâ ni kuu kuun kii ja ni ka chuꞌu i Lázaro ma.
\m
\v 18 Betania ma kéndoo yatni ñuu Jerusalén ma visi uni mil metro,
\m
\v 19 te kuaꞌa tee judío ma, ni jan koo de ni jan koto de Marta ma jiꞌin María ma, ja jin ndakuaꞌa de ña tnuꞌu kaꞌnu ini ja ni jiꞌi kuꞌva ña ma.
\m
\v 20 Nuu ni jini Marta ma ja ni kenda Jesús ma, sani te ni kee ña ni jan tnaꞌa ña ya. Kovaa María ma chi ni kendoo ña veꞌe ma.
\m
\v 21 Marta ma, jiñaꞌa ña Jesús ma:
\p ―‍Señor, nute ni iyo ni yaꞌa chi masu kûu kuꞌva sa ma.
\m
\v 22 Kovaa jini sa ja vitna chi taa Suꞌsi ma nawa na kakan ni ma ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 23 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Kuꞌva ni a chi ndateku de ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 24 Marta ma, jiñaꞌa ña:
\p ―‍Jâ jini sa ja ndateku de kivi jin ndateku ñayii ni ka jiꞌi ma, kovaa onde kivi ndiꞌi kivi ma ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 25 Sani te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Saña kúu iya saꞌa ja jin ndateku ñayii ma, te jin koteku i. Nú na in na kandija ñaꞌa ma, visi jâ ni jiꞌi i chi ja maa sa te koteku i.
\m
\v 26 Te ndaka ñayii ka teku ma, nuna jin kandija ñaꞌa i maa sa ma, masu jin kûu i, suꞌva jin koteku i ni‑kani ni‑jika. ¿Kándija ni ja káꞌan sa saꞌa? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 27 Te Marta ma, jiñaꞌa ña:
\p ―‍Señor, saña chi kándija sa ja Cristo iya ni tetniñu Suꞌsi ma kúu ni, te Saꞌya Suꞌsi ma kúu ni. Iya iyo ja kii ñuu ñayivi a kúu ni ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\s1 Jesús ma, ni ndaꞌyu ya yatni nuu yinee ñundeꞌyu Lázaro ma
\rem Jesús llora junto al sepulcro de Lázaro
\p
\v 28 Nuu ni jinu ni kaꞌan Marta ma sukan, ni kana ña kuꞌu ña María ma, te yuyuꞌu‑ni ni jiñaꞌa ña:
\p ―‍Teskuaꞌa ma, iyo ya yaꞌa, te kána ñaꞌa ya ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 29 Ja ni jinisoꞌo María ma, ni ndokuiñi ña, te kuaꞌan ña kuan koto ña Jesús ma.
\m
\v 30 Jesús ma, ñatuu kivi‑ka ya ini ñuu ma. Iyo ya nuu ni ka ndatnaꞌa ya jiꞌin Marta ma.
\m
\v 31 Ja ni ka jini tee judío ka iyo veꞌe María ma ja ni ndokuiñi ña te jinu ña ni kee ña ma, te ni ka ndikin de ña. Ka jani ini de ja kuaꞌan ña nuu yinee kuꞌva ña ma kuan kondaꞌyu ña.
\p
\v 32 Nuu ni kenda María ma nuu iyo Jesús ma, te ni jinkoo jiti ña nuu jaꞌa ya ma, te jiñaꞌa ña:
\p ―‍Señor, nute ni iyo ni yaꞌa chi masu kûu kuꞌva sa ma ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 33 Jesús ma, ja ni jini ya ja ndaꞌyu María ma te ka ndaꞌyu tee ka kuu judío ka ndikin ña ma, te ni kuxii ini ya, te ni kundaꞌvi ini ya ña jiꞌin de.
\m
\v 34 Te ni jikan‑tnuꞌu ya:
\p ―‍¿Ndenu ni ka chuꞌu ni de? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Te ka jiñaꞌa de:
\p ―‍Neꞌe ni, te kuni ni, Señor ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 35 Jesús ma, ni ndaꞌyu ya.
\m
\v 36 Te ñayii judío ma, ka kaꞌan i:
\p ―‍¡Jin kondeꞌya ni ja ni yo kutoo xeen de tee ma! ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 37 Kovaa jaku‑ka i ka kaꞌan:
\p ―‍Tee yaꞌa kúu tee ni ndasavaꞌa nuu tee kuaa ma. ¿Masu ma kuu naxe saꞌa tna de, sukan‑vaꞌa ma kûu Lázaro a nkuu? ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\s1 Nuu ni ndateku Lázaro ma
\rem Resurrección de Lázaro
\p
\v 38 Jesús ma, in‑ka tuku jichi ni kuxii ini ya ja ka kuu ñayii ma, te ni jan tuꞌva ya nuu yinee Lázaro ma. Te in yavi kúu, te ndesi in yuu kaꞌnu ichi nuu kivi o ma.
\m
\v 39 Jesús ma, ni tatnuni ya:
\p ―‍Jin xtandiyo ni yuu a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Marta ma kuꞌva tee ni jiꞌi ma, jiñaꞌa ña:
\p ―‍Señor, jâ jáxiko kini de, vaa jâ iyo kuun kii a ja ni ka chuꞌu sa de a ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 40 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍¿Masu ni kaꞌan sa ja nuna kandija ñaꞌa ni chi kuni ni jayiñuꞌu Suꞌsi ma? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 41 Te ni ka xtandiyo de yuu ma, te Jesús ma, ni ndonenuu ya ichi andivi ma, te ni kaꞌan ya:
\p ―‍Yuva sa, ndákuan‑taꞌvi sa nuu ni,
\m
\v 42 vaa jini sa ja ndimaa jinisoꞌo ñaꞌa ni, kovaa kuechi ñayii yaꞌa te káꞌan sa saꞌa, sukan‑vaꞌa jín kandija ñaꞌa i ja maa ni ni tetniñu ñaꞌa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 43 Nuu ni jinu ni kaꞌan ya sukan, te ni kayuꞌu niniꞌi ya jiñaꞌa ya:
\p ―‍¡Lázaro, ki ndee ni keꞌe a! ―‍kúu ya jiñaꞌa ya. \fig |DN00459b.tif|span|||Ni ndaxteku Jesús ma Lázaro ma|11:43\fig*
\p
\v 44 Te tee ni jiꞌi ma, ni ndee de, te ka ñutuu vavaꞌa ndaꞌa de ma jaꞌa de ma saꞌma, te nuu de ma ñutuu in‑ka saꞌma. Te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Jin ndakana ni saꞌma ñutuu de a, sukan‑vaꞌa na kuu kaka de ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Ni ka chutnaꞌa tnuꞌu de naxe jin tnii de Jesús ma
\rem Conspiración para arrestar a Jesús
\r (Mt 26:1‑5; Mr 14:1‑2; Lc 22:1‑2)
\p
\v 45 Chukan kúu ja kuaꞌa ñayii judío ma, ñayii ni jan koo ni ka iyo i jiꞌin María ma, ja ni ka jini i sukan ni saꞌa Jesús ma, te ni ka kandija i ya.
\m
\v 46 Kovaa jaku i ni jan koo nuu ka iyo tee ka kuu fariseo ma, te ni ka ndakani i ja sukan ni saꞌa Jesús ma.
\m
\v 47 Sani te tee ka kuu fariseo ma, jiꞌin tee ka tatnuni nuu sutu ma, ni ka ndaxtutu tnaꞌa ndaka de, te saꞌa ka ndatnuꞌu tnaꞌa de:
\p ―‍¿Naxe jin saꞌa o jiꞌin tee yaꞌa? Vaa tee yaꞌa chi saꞌa kuaꞌa de milagru.
\m
\v 48 Nuna jin kuaꞌa o tnuꞌu ja sukan‑ni ko saꞌa de chi ndaka ñayii ma jin kandija ja káꞌan de ma, te tee ka netniñu ñuu Roma ma chi ki koo de, te jin xnaa de veñuꞌu o a jiꞌin ñuu o a ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p
\v 49 Kovaa in tee yukan, nani de Caifás, te tee tátnuni nuu sutu ma kuiya yukan kúu de, te jiñaꞌa de:
\p ―‍Ndijin, masu ka jini kuiti ni,
\m
\v 50 ni ñatuu ka ndasaꞌa ni kuenda ja ja vaꞌa‑ka kúu nuna kûu in tee ja jin kuu ñayii ñuu o ya, sukan‑vaꞌa ma naa ndiꞌi ñuu o ya ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 51 Kovaa Caifás ma, masu ni kaꞌan de sukan ja kúu ini maa de ma, chi vaa kuechi ja tee tátnuni nuu sutu ma kuiya yukan kúu de, te Suꞌsi ma ni skaꞌan ñaꞌa sukan ni kaꞌan de ma, vaa Jesús ma chi kûu ya ja jin kuu ndaka ñayii ñuu judío ma.
\m
\v 52 Ni masu yika‑ni a ñuu yaꞌa‑ni chi suꞌva ndaxtutu ya ndaka ñayii ka kuu saꞌya Suꞌsi ma ja ni ka jitenuu i ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a, te in‑nka‑ni ñuu jin ko kuu i.
\p
\v 53 Te onde kii yukan, tee ka netniñu ñuu judío ma, ni ka ndatnuꞌu tnaꞌa de ja jin kaꞌni de Jesús ma.
\m
\v 54 Chukan kúu ja Jesús ma, ñatuu ni yo konuu ndijin‑ka ya neꞌun ñayii judío ma, suꞌva ni kee ya ñuu Judea ma, te kuaꞌan ya ichi nuu masu nawa iyo kuiti yatni in ñuu nani i Efraín ma. Yukan ni kendoo ya jiꞌin tee ka ndikin ya ma.
\p
\v 55 Ja ve kuyatni Viko Pascua ka saꞌa ñayii judío ma, te kuaꞌa xeen ñayii ñuu Jerusalén ma, kuan koo i kuan nu ndasavii i maa i nuu Suꞌsi ma xiꞌna‑ka sana ko kuu Viko Pascua ma.
\m
\v 56 Ka ndanduku i Jesús ma, te ka jikan‑tnuꞌu tnaꞌa i ini veñuꞌu kaꞌnu ma:
\p ―‍¿Naxe ka kaꞌán ni? ¿Kii de viko yaꞌa o xi ñaꞌa? ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 57 Te tee ka kuu fariseo ma, jiꞌin tee ka tatnuni nuu sutu ma, ni ka tatnuni de ja nú na in na kuni ndenu iyo Jesús ma, te kúñaꞌa i, sukan‑vaꞌa jin koo de jin tnii de ya.
\c 12
\s1 In ñaꞌa, ni chiꞌi ña jaꞌa Jesús ma ndute jáxiko asi
\rem Una mujer derrama perfume sobre Jesús
\p
\v 1 Iñu kivi xiꞌna‑ka sana ko kuu Viko Pascua ma, Jesús ma, kuaꞌan ya ñuu Betania ma, ñuu nuu iyo Lázaro tee ni ndaxteku ya ma.
\m
\v 2 Yukan ni ka satuꞌva i ja jin kuxini i jiꞌin ya. Marta ma ni tnaa ndeyu ma. Te Lázaro ma kúu in tee núkoo nuu mesa ma, jaa de xita jiꞌin Jesús ma.
\m
\v 3 María ma, yindaꞌa ña in botella te yaꞌa‑ka in marrazu ndute jáxiko asi nani‑maa ita nardo ja ndee yaꞌvi xeen ma, te ni chiꞌi ña jaꞌa Jesús ma. Sani te ni ndaxsichi ña jiꞌin ixi ña ma. Te ni‑kaꞌnu veꞌe ma ni chitu xiko asi ma.
\m
\v 4 Sani te Judas Iscariote ma, tee ndikin ya ma, tee keꞌen‑suꞌva ya ma jiñaꞌa:
\p
\v 5 ―‍¿Navaꞌa ñatuu ni kuu kuyaꞌvi ndute jáxiko asi a uni cientu denario, sukan‑vaꞌa jin chindee o ñayii ka kundaꞌvi ma? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 6 Kovaa Judas ma, masu ni kaꞌan de sukan kuechi ja ndí ini de ja jin kuu ñayii ka kundaꞌvi ma chi suꞌva kuechi ja kuiꞌna de ma, chi vaa suu de kúcargu bolsa ñuꞌu xuꞌun ma, te ni yo sakuiꞌna de ja ñuꞌu nuu bolsa ma.
\m
\v 7 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Máko kaꞌnu ndee ni, vaa ni tavaꞌa ña ndute jáxiko asi ya, ja chiꞌi ñaꞌa ña kivi kuyuꞌu sa ma nkuu.
\m
\v 8 Ñayii ka kundaꞌvi ma chi ndimaa jin koo i jiꞌin ni, te kuu jin chindee‑ka ni i, kovaa saña chi masu kuaꞌa‑nka kivi jin koo o ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Ni ka jani ini tee judío ma ja jin kaꞌni de Lázaro ma
\rem Conspiración contra Lázaro
\p
\v 9 Kuaꞌa ñayii judío ma, ni ka jini i ja iyo Jesús ma ñuu Betania ma, te ni jan koo i yukan, masu yika‑ni ja jin kuni i Jesús ma, nú masu ja jin kuni tna i Lázaro ma, tee ni ndaxteku Jesús ma.
\m
\v 10 Sani te tee ka tatnuni nuu sutu ma, ni ka ndatnuꞌu tnaꞌa de ja jin kaꞌni tna de Lázaro ma,
\m
\v 11 vaa kuechi Lázaro ma, te kuaꞌa ñayii judío ma, ni ka kusiin i nuu tee ka tatnuni ma, te ni ka kandija i Jesús ma.
\s1 Jesús ma, ni kivi ya ñuu Jerusalén ma
\rem Jesús entra en Jerusalén
\r (Mt 21:1‑11; Mr 11:1‑11; Lc 19:28‑40)
\p
\v 12 Kuaꞌa ñayii ni jan koo ñuu Jerusalén ma, ja ko kuu Viko Pascua ma. Kii xtnee ma, ni ka jini i ja vee Jesús ma ja kiꞌin ya ñuu Jerusalén ma. \fig |DN00487b.tif|span||| |12:12\fig*
\m
\v 13 Sani te ni ka jaꞌnde i ndaꞌa ñuu ma, te ni ka ke koo i ka kayuꞌu i ka ndachiñuꞌu i ya:
\p ―‍¡Hosanna! ¡Ja vavaꞌa kúu iya vee nuu Iya Tátnuni ma! ¡Ja vavaꞌa kúu rey Israel ya! ―‍ka kuu i ka kayuꞌu i.
\p
\v 14 Jesús ma, ni niꞌi ya in burru, te yoso ya ti kuaꞌan ya, sukan káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma:
\m
\v 15 “Máko koyuꞌu ro, ñuu nani Sion. Kondeꞌya ja vee rey ro ma, yoso ya in burru vee ya.”
\p
\v 16 Xiꞌna‑ka ma, masu ni ka jakuꞌni ini tee ka ndikin ya ma. Kovaa nuu ni jinu ja ni ka jini ñayii ma jayiñuꞌu Jesús ma, te ni ka ndakaꞌán tee ka ndikin ya ma ndaka ja ni kuu ma, vaa sukan jâ ndee nuu tutu Suꞌsi ma ja sukan ko kuu ma.
\p
\v 17 Ñayii ka iyo jiꞌin Jesús ma nuu ni ndaxteku ya Lázaro ma, ni ka ndakaꞌan i ndaka sukan ni saꞌa ya ma, vaa ni kana ya Lázaro ma, te ni ndee de yavi nuu ni ka chuꞌu i de ma nuu ka yinee‑ka ndiyi ma.
\m
\v 18 Chukan kúu ja ñayii ñuu ma, ni ka ke koo i ja jin ndakuaꞌa i nchuxi Jesús ma, vaa ni ka jini i milagru ni saꞌa ya ma.
\m
\v 19 Kovaa tee ka kuu fariseo ma, ka kaꞌan nuu tnaꞌa de:
\p ―‍Ni ka jini ni ja masu nawa kuu jin saꞌa o a, vaa ndaka ñayii a, kuan koo i nuu de a ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\s1 Jesús ma, ni kaxtnuꞌu ya nde in koteku ni‑kani ni‑jika
\rem Unos griegos buscan a Jesús
\p
\v 20 Neꞌun ñayii kuan koo ñuu Jerusalén ma ja jin ndachiñuꞌu i Suꞌsi ma neꞌun kivi viko ma, ka iyo jaku ñayii griego ma.
\m
\v 21 Te ñayii yaꞌa, ni ka jan tuꞌva i Felipe ma, vaa tee Betsaida ma ñuu Galilea ma kúu de. Te saꞌa ka jiñaꞌa ka jiñaꞌa i nuu de:
\p ―‍Señor, ka kuni sa ja jin kuni sa Jesús ma ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p
\v 22 Felipe ma, ni jaꞌan de, te jiñaꞌa de Andrés ma, te nduu de ni jan koo ni ka ndakani nuu Jesús ma.
\m
\v 23 Sani te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Jâ ni kenda ora ja saña ja kuu sa iya vee ñayivi ñuu ñayivi a, jin kuni ndaka ñayii ma jayiñuꞌu sa ma.
\m
\v 24 Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa ja nú in triu ma, te ma chinee vaꞌa o i chii ñuꞌú ma te ma kûu i, chi in‑ni triu ko kuu i. Kovaa nuna kûu i ma, chi ndukuaꞌa‑ka i.
\m
\v 25 Nú na in ndí ini xeen ja kendoo vii kendoo vaꞌa i ñuu ñayivi yaꞌa chi skenaa i maa i. Kovaa nú na in ñatuu ndí ini visi na ndoꞌo na neni i ñuu ñayivi yaꞌa kuechi ja ndikin ñaꞌa i maa sa, chi saꞌa Suꞌsi ma ja koteku i ni‑kani ni‑jika.
\m
\v 26 Nú na in kúni ja kunukuechi i nuu sa, kóndikin ñaꞌa i, te nuu koo sa ma, yukan koo tna ñayii jinukuechi nuu sa ma. Nú na in jinukuechi nuu sa ma, chi saꞌa Yuva sa ma ja koo jayiñuꞌu i ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Jesús ma, ni kaxtnuꞌu ya sukan kûu ya ma
\rem Jesús anuncia su muerte
\p
\v 27 Sani te ni jiñaꞌa tuku ya:
\p ―‍Kúxii xeen ini sa. ¿Naxe kaꞌan sa? ¿Kuñaꞌa sa Yuva sa ma: “Saꞌa ni ja na kaku sa nuu tnundoꞌo yaꞌa”? Kovaa ñaꞌa, vaa ja chukan kúu ja vee sa a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 28 Sani te saꞌa ni kaꞌan ya:
\p ―‍Yuva sa, saꞌa ni ja koo jayiñuꞌu ja nani maa ni a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Sani te ni kaꞌan Suꞌsi ma onde andivi ma:
\p ―‍Jâ ni ndachiñuꞌu ri maa ri, te ndachiñuꞌu tuku ri maa ri in‑ka jichi ―‍kúu ya káꞌan ya.
\p
\v 29 Ñayii ka iyo yukan, ni ka jinisoꞌo i, te ka kaꞌan i:
\p ―‍Ni kana savi ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p Kovaa jaku‑ka i ka kaꞌan:
\p ―‍In ángel ni kaꞌan nuu de ―‍ka kuu i ka kaꞌan i.
\p
\v 30 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Masu ja kuu maa sa kúu ja ni ka jinisoꞌo o sukan, suꞌva ja jin kuu maa ni kúu.
\m
\v 31 Vitna kúu ja ndundaa ñuu ñayivi a, te suchi ni yo tatnuni ñuu ñayivi a, kee i keꞌe ma.
\m
\v 32 Vaa saña, kivi na jin ndoneꞌe sukun i krusi nuu jin kata kaa ñaꞌa i ma chi ndaka ñayii ñuu ñayivi a jin ndasaꞌa kuenda, te ki koo i nuu sa a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 33 Te sukan ni kaxtnuꞌu ya naxe kûu ya ma.
\m
\v 34 Te ñayii ma, ni ka ndakoneꞌe i:
\p ―‍Kovaa ka jini sa ja káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma ja Cristo iya tetniñu Suꞌsi ma chi koteku ya ni‑kani ni‑jika. ¿Naxe kúu ja kaꞌan ni ja iya vee ñayivi ñuu ñayivi a chi jin ndoneꞌe sukun i ya? ¿Na in kúu iya vee ñayivi ñuu ñayivi a? ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p
\v 35 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Kuenda kúu ñuꞌu ndúꞌva te xtnuu vivii i ma, kúu sa neꞌun ndaka ni a, kovaa yika ja jaku‑nka‑ni kivi koo sa jiꞌin ndaka ni. Nani iyo‑ka sa ja kúu sa ñuꞌu ndúꞌva te xtnuu vivii sa nuu ni a, kuán koo ve koo‑ka ni jin ko kuu ni, nasa yukan, te ki tnaꞌa ñaꞌa ja kunee ma. Vaa nú na in kuaꞌan nuu nee ma, ñatuu jini i ndenu kuaꞌan i.
\m
\v 36 Jin kandija ni sukan káꞌan sa ja kúu sa ñuꞌu ndúꞌva te xtnuu vivii sa nuu ni a nani iyo‑ka sa jiꞌin ni, sukan‑vaꞌa xtnuu sa nuu ni a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Ni jinu ni kaꞌan Jesús ma sukan, te kuaꞌan ya, te ni nduyuꞌu ya sukan‑vaꞌa ñatuu na in kuni ñaꞌa.
\s1 Navaꞌa ñatuu ka kandija ñayii judío ma Jesús ma
\rem Por qué los judíos no creían en Jesús
\p
\v 37 Kovaa visi ni saꞌa ya kuaꞌa milagru nuu ñayii ma, kovaa ñatuu ka kandija i ya,
\m
\v 38 vaa jiniñuꞌu ja ko kuu sukan ni tee Isaías tee ni yo ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni yo waꞌa Suꞌsi ma, ja saꞌa káꞌan ma: “Iya Tátnuni, ¿na in kándija tnuꞌu ni kaxtnuꞌu sa a? ¿Nuu nde in ni kaxtnuꞌu Iya Tátnuni ma tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ya ma?”
\p
\v 39 Chukan kúu ja ñatuu kúu jin kandija i ma, vaa suni saꞌa ni tee tna de ma:
\m
\v 40 “Ni jasi ya nuu ñayii ma, te ni saꞌa ndee ya ini anua i ma, sukan‑vaꞌa ma kuu jin kuni i jiꞌin nuu i ma, ni masu kuu jin jakuꞌni ini i, vaa masu ka kuni i ja jin ndakokuiñi i te jin ndandikin i Suꞌsi ma te ndasavaꞌa ya i.”
\p
\v 41 Isaías ma ni kaꞌan sukan, vaa kuechi ja ni jini de ndaka jayiñuꞌu Jesús ma, te ni kaꞌan de sukan saꞌa maa ya ma kivi kenda ya ma.
\p
\v 42 Kovaa kuaꞌa ñayii judío ma, ni ka kandija i ja káꞌan Jesús ma, jiꞌin jaku ñayii ka ndanuu‑ka ma. Kovaa ñatuu ni ka yo kaꞌan ndijin i, vaa kuechi ja ka yuꞌu i tee ka kuu fariseo ma, ja jin keneꞌe ñaꞌa de veñuꞌu lilikin nuu ka ndatnaꞌa i ma.
\m
\v 43 Ni ka yo ndi ini‑ka i ja jin chiñuꞌu ñaꞌa ñayii ma sana ja ndachiñuꞌu ñaꞌa Suꞌsi ma.
\s1 Ñayii ñatuu ka kándija tnuꞌu káꞌan Jesús ma chi ndakan Suꞌsi ma kuenda nuu i
\rem Las palabras de Jesús juzgarán a la gente
\p
\v 44 Jesús ma, ni kaꞌan niniꞌi ya:
\p ―‍Nú na in na kandija ñaꞌa, masu yika‑ni ja saña kándija ñaꞌa i, chi jâ kándija i onde Yuva sa ma iya ni tetniñu ñaꞌa ma.
\m
\v 45 Nú na in ndeꞌya ñaꞌa saña, suni ndeꞌya i iya ni tetniñu ñaꞌa ma.
\m
\v 46 Saña kúu ñuꞌu ndúꞌva te xtnuu vivii, te vee sa ñuu ñayivi a ja xtnuu vivii sa nuu ñayii a, sukan‑vaꞌa nú na in na kandija ñaꞌa, ma koo‑ka i nuu nee ma.
\m
\v 47 Kovaa nú na in jinisoꞌo tnuꞌu káꞌan sa a te ñatuu kándija i ma, masu saña saꞌa ja chunaa i, vaa masu vee sa ja saꞌa sa ja jin chunaa ñayii ñuu ñayivi a, suꞌva saꞌa sa ja jin kaku i nuu ja uꞌvi ma.
\m
\v 48 Kovaa nú na in saxiko ñaꞌa te ñatuu ndí ini i tnuꞌu káꞌan sa a, jâ iyo in ja saꞌa ja chunaa i, te tnuꞌu káꞌan sa ya kúu ja saꞌa ja chunaa i kivi ndiꞌi kivi ma, vaa ni jinisoꞌo i ma.
\m
\v 49 Vaa saña, masu káꞌan sa ja kúu ini maa sa. Maa Yuva sa iya ni tetniñu ñaꞌa ma tátnuni nde a káꞌan sa jiꞌin nde a káxtnuꞌu sa a.
\m
\v 50 Vaa jini sa ja ja tátnuni Yuva sa ma kúu ja saꞌa ja jin koteku ni ni‑kani ni‑jika. Chukan kúu ja tnaꞌa ja káꞌan sa a, káꞌan sa sukan tátnuni Yuva sa ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\c 13
\s1 Jesús ma, ni ndakate ya jaꞌa tee ka ndikin ya ma
\rem Jesús lava los pies de los discípulos
\p
\v 1 Kivi iku ma sana ko koo Viko Pascua ma, Jesús ma, jâ jini ya ja ni kenda ora ja xndoo ya ñuu ñayivi a te noꞌo ya nuu iyo Yuva ya ma. Ndimaa ni yo kutoo ya ndaka ñayii ni iyo jiꞌin ya ñuu ñayivi a, te sukan ni kutoo xeen ya i onde ni jiꞌi ya ma. \fig |GR-tlc099n.tif|span||| |13:1\fig*
\p
\v 2 Te tachi ma, jâ ni chunee i ini anua Judas Iscariote ma saꞌya Simón ma sukan keꞌen‑suꞌva de Jesús ma.
\m
\v 3 Jesús ma chi jini ya ja nuu Suꞌsi ma vee ya te noꞌo ya nuu Suꞌsi ma, te jini ya ja Yuva ya ma, ni waꞌa ya tnuꞌu ja tatnuni ya nuu ndaka ma.
\m
\v 4 Chukan kúu ja nuu ni kuxini ya jiꞌin tee ka ndikin ya ma, ni ndokuiñi ya nuu mesa ma, te ni xtandiyo ya saꞌma ndii ya ma, te ni juꞌni ya chii ya ma in saꞌma ndaxsichi ya jaꞌa de ma.
\m
\v 5 Sani te ni tnaa ya ndute in nuu ñajin kaꞌnu, te ni jakondee ya ndákate ya jaꞌa tee ka ndikin ya ma, te ni ndaxsichi ya jiꞌin saꞌma ni juꞌni ya chii ya ma.
\m
\v 6 Nuu sani te ndakate ya jaꞌa Simón Pedro ma, te tee yaꞌa, jiñaꞌa de:
\p ―‍Señor, ¿ndijin, te ndakate ni jaꞌa saña? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 7 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Vitna masu jákuꞌni ini ni tnaꞌa ja saꞌa sa a, kovaa kuee‑ka, te jakuꞌni ini ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 8 Pedro ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍¡Masu taa kuiti sa tnuꞌu ja ndakate ni jaꞌa sa a! ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nú ma ndakate sa jaꞌa ni a, masu kuu ko kuu ni in tee kondikin ñaꞌa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 9 Simón Pedro ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Nú sukan, Señor, má ndakate ni yika‑ni ja jaꞌa sa a, suꞌva ndakate ni ndaꞌa sa a jiꞌin xini sa a ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 10 Kovaa Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nú na in yika ni nduvii i, masu jiniñuꞌu ja ndondoo‑ka i, nú masu ja jaꞌa i ma‑ni, vaa ni‑kaꞌnu i jâ iyo ndoo. Te chukan kúu ja jâ ka iyo ndoo ni, visi masu ndaka ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 11 Ni kaꞌan ya: “Masu ndaka ni ka iyo ndoo”, chi vaa jâ jini ya na in keꞌen suꞌva ñaꞌa ma.
\p
\v 12 Ja ni jinu ni ndakate ya jaꞌa de ma, Jesús ma, ni nukondii ya saꞌma ndii ya ma, te ni nukoo ya in‑ka jichi nuu mesa ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍¿Ka jakuꞌni ini ndijin ja ni saꞌa sa a?
\m
\v 13 Ndijin, ka xnani ñaꞌa ni teskuaꞌa jiꞌin Señor, te vaꞌa‑ni ka jani ini ni, vaa saña kúu.
\m
\v 14 Te nú saña kúu teskuaꞌa ma jiꞌin Señor ma te ni ndakate sa jaꞌa ni a, suni ndijin jin ndakate tna ni jaꞌa ndi‑in ndi‑in ni.
\m
\v 15 Saña ni kaxtnuꞌu sukan, sukan‑vaꞌa ndijin, jin saꞌa tna ni sukan ni saꞌa sa a.
\m
\v 16 Ja ndaa kúu ja ni‑in ñayii jinukuechi ma, tátnuni‑ka i sana ñayii xi‑nuu jinukuechi i ma, te ni‑in ñayii ni tetniñu ñaꞌa jitoꞌo i ma, kuu tatnuni‑ka i sana ñayii kúu jitoꞌo i ma.
\m
\v 17 Nú ka jakuꞌni ini ni ja káꞌan sa a, te nú jin saꞌa ni sukan, te vavaꞌa‑ni jin ko kuu ni.
\p
\v 18 ’Masu káꞌan sa ja jin kuu ndaka ndijin, vaa jini sa na in ni kaji sa. Kovaa ja na ko kuu sukan káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma: “Ñayii ni jaa jiꞌin sa xita ma, sani te ni saꞌa uꞌvi ñaꞌa i ma.”
\m
\v 19 Onde vitna káꞌan sa sukan, sukan‑vaꞌa nuna ko kuu ma, te jin kandija ni ja saña kúu.
\m
\v 20 Ja ndaa káꞌan sa ja nú na in kuan‑taꞌvi na in ni tetniñu sa ma, jan‑taꞌvi i maa sa. Te nú na in kuan‑taꞌvi ñaꞌa saña, te jan‑taꞌvi i iya ni tetniñu ñaꞌa ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Jesús ma, ni kaxtnuꞌu ya ja Judas ma keꞌen‑suꞌva ñaꞌa
\rem Jesús anuncia que Judas lo traicionará
\r (Mt 26:20‑25; Mr 14:17‑21; Lc 22:21‑23)
\p
\v 21 Ja ni jinu ni kaꞌan ya sukan, Jesús ma, ni kuxii ini ya, te ni kaꞌan kaji kaji ya:
\p ―‍Ja ndaa ja ndaa kúu ja in ndijin keꞌen‑suꞌva ñaꞌa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 22 Sani te tee ka ndikin ya ma, ni ka kejaꞌa de ka ndakondeꞌya tnaꞌa ndi‑in ndi‑in de. Ni masu ka jini de nde in ni kaꞌan ya ma.
\m
\v 23 In tee ndikin ya ma, tee ni yo kutoo xeen ñaꞌa Jesús ma, iyo yatni de jiꞌin ya, nani ka kuxini de jiꞌin ya ma.
\m
\v 24 Te Simón Pedro ma, ni saꞌa de seña ja na kakan‑tnuꞌu de na in kúu ja káꞌan ya ma.
\m
\v 25 Te tee yukan, ni jan tuꞌva‑ka de Jesús ma, te ni jikan‑tnuꞌu de ya:
\p ―‍Señor, ¿na in kúu ja ni kaꞌan ni a? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 26 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Na in kuaꞌa sa xtatila xndoyo sa ma, tee yukan kúu de ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Sani te ni xndoyo ya xtatila ma, te ni waꞌa ya Judas Iscariote ma, saꞌya Simón ma.
\m
\v 27 Ja ni tnii Judas ma xtatila ma, te ni kivi tachi ma ini anua de ma. Te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Tnaꞌa ja saꞌa ni ma, saꞌa yachi‑ni ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 28 Kovaa tee ka nukoo ka kuxini de nuu mesa ma, ni‑in de ñatuu ni jakuꞌni ini navaꞌa ni kaꞌan ya sukan ma,
\m
\v 29 vaa Judas ma kúu tee kúcargu nuu ñuꞌu xuꞌun ma. Te jaku de ka jani ini ja Jesús ma, jiñaꞌa ya ja jín kuaan de jaku ja jin kuatniñu de ja ko kuu viko ma, xi ja kuaꞌa de jaku nuu ñayii ka kundaꞌvi ma.
\p
\v 30 Ja ni jinu ni tnii Judas ma xtatila ma, te ni kee de, te jâ ni kunee ma.
\s1 In tnuꞌu jaa ni tatnuni Jesús ma
\rem El nuevo mandamiento
\p
\v 31 Nuu ni jinu ni kee Judas ma, Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Vitna te koo jayiñuꞌu sa ja jin kuni ñayii a ndaka ja saꞌa ja kúu sa a te vivii jin ndachiñuꞌu i Yuva o Suꞌsi ma.
\m
\v 32 Te nú saña ja kúu sa iya vee ñayivi ñuu ñayivi a saꞌa sa ja ndaniꞌi Yuva o Suꞌsi ma jayiñuꞌu, suni Yuva o Suꞌsi ma jâ iyo tuꞌva kuiti ja saꞌa ya ja ndaniꞌi tna sa jayiñuꞌu.
\m
\v 33 Saꞌya maa sa, masu koo‑ka sa jiꞌin ndijin kuaꞌa‑ka kii. Ndijin chi jin ndanduku ñaꞌa ni, kovaa suni maa tnaꞌa ja ni jiñaꞌa sa tee judío ma, te káꞌan sa vitna nuu ndijin: Masu kuu jin koo ni nuu noꞌo sa ma.
\m
\v 34 In ja tátnuni jaa sa nuu ni vitna kúu, jin kutoo tnaꞌa ndi‑in ndi‑in ni. Sukan kútoo ñaꞌa sa a, sukan jin kutoo tnaꞌa ndi‑in ndi‑in ni.
\m
\v 35 Nuna jin kutoo tnaꞌa ndi‑in ndi‑in ni, ndaka ñayii ñuu ñayivi a jin kuni ja maa sa ka ndikin ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Jesús ma, ni kaꞌan ya ja Pedro ma, uni jichi kaꞌan de ja masu jini de ya
\rem Jesús anuncia que Pedro lo negará
\r (Mt 26:31‑35; Mr 14:27‑31; Lc 22:31‑34)
\p
\v 36 Simón Pedro ma, ni jikan‑tnuꞌu de Jesús ma:
\p ―‍Señor, ¿ndenu noꞌo ni? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nuu noꞌo sa ma masu kuu kondikin ñaꞌa ni vitna, kovaa kuee‑ka, te jaan ni nuu noꞌo sa ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 37 Pedro ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍Señor, ¿navaꞌa ma kuu kiꞌin o vitna? ¡Ûni iyo sa ja chunaa sa nuu tniñu ni! ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 38 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍¿Te ndija ni ja iyo ni ja chunaa ni nuu tniñu sa? Ja ndaa ja ndaa kúu ja ni ñatuu kana‑ka liꞌli ma, te jâ ni kuu uni jichi ja káꞌan ni ja ñatuu jini ñaꞌa ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\c 14
\s1 Jesús ma kúu iya kandija o te ndaniꞌi taꞌvi o te koo o jiꞌin Suꞌsi ma
\rem Jesús, el camino al Padre
\p \v 1 Sani te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Máko jin kuxii ini ni. Jin kukanu ini ni nuu Suꞌsi ma, te jin kukanu ini ñaꞌa ni.
\m \v 2 Veꞌe Yuva sa ma chi ka iyo kuaꞌa nuu kuu jin koo o. Nute masu sukan iyo chi masu kaxtnuꞌu sa saꞌa. Kovaa kiꞌin sa te ndasatuꞌva sa nuu jin koo o ma.
\m \v 3 Te nuna noꞌo sa ma, te ndasatuꞌva sa in nuu jin koo ni, te ndii sa in‑ka jichi, te jin nu koo o, sukan‑vaꞌa nuu koo sa ma jin koo tna ni.
\m \v 4 Ndijin chi ka jini ni ndenu noꞌo sa ma, te ka jini ni ichi ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p \v 5 Tomás ma, jiñaꞌa de Jesús ma:
\p ―‍Señor, masu ka jini sa ndenu noꞌo ni ma, te ¿naxe jin kuni sa ichi ma? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p \v 6 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Saña kúu ichi vaꞌa ma, te káꞌan sa ja ndaa ma, te saꞌa sa ja jin koteku ni ma. Te masu na in kuu kenda nuu Yuva sa ma, nú masu ja onde kandija ñaꞌa i maa sa.
\m \v 7 Nú ndijin ka jini ñaꞌa ni saña, suni jin kuni ni Yuva sa ma. Te jâ ka jini ni ya onde vitna, vaa jâ ka ndeꞌya ni ya a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p \v 8 Sani te Felipe ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍Señor, kaxtnuꞌu ni Yuva ni ma, te chukan‑nka‑ni ka kuni sa ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p \v 9 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Felipe, jâ ni kuu kuaꞌa kivi iyo sa jiꞌin ndijin, te ¿ñatuu kuni‑ka ñaꞌa ni? Nú na in jini ñaꞌa saña, chi jâ jini i Yuva sa ma. ¿Navaꞌa káꞌan ni ja kaxtnuꞌu sa Yuva sa ma?
\m \v 10 ¿Ñatuu kándija ni ja saña chi iyo sa jiꞌin Yuva sa ma te Yuva sa ma iyo jiꞌin sa? Te tnaꞌa ja káꞌan sa a, masu káꞌan sa ja kúu ini maa sa, suꞌva maa Yuva sa iya iyo jiꞌin sa ma kúu iya saꞌa sukan kúu ini maa ya ma.
\m \v 11 Jin kandija ñaꞌa ni ja iyo sa jiꞌin Yuva sa ma, te iyo Yuva sa ma jiꞌin sa. Te nú ñaꞌa, jin kandija ni visi ja saꞌa sa a.
\m \v 12 Ja ndaa ja ndaa kúu ja nú na in kándija ñaꞌa, saꞌa tna i sukan saꞌa sa a, te suꞌva kaꞌnu‑ka ja saꞌa i, vaa saña chi noꞌo sa nuu iyo Yuva sa ma.
\m \v 13 Te ndaka ja jin kakan ni ja maa sa nuu Yuva sa ma, te saꞌa sa, sukan‑vaꞌa koo jayiñuꞌu Yuva sa ma, ja saꞌa Saꞌya ya ma.
\m \v 14 Saña chi ndevaꞌa‑ni ja jin kakan ni ja maa sa ma chi saꞌa sa.
\s1 Jesús ma, ni skuiso ya ja tetniñu ya Xtumani Ndios ma
\rem Jesús promete enviar el Espíritu Santo
\p \v 15 ’Nú ndijin, ka kutoo ñaꞌa ni, jin kandija ni ja tátnuni sa a.
\m \v 16 Te saña, kakan‑taꞌvi sa nuu Yuva sa ma ja na tetniñu ya in‑ka iya ndakaꞌan‑mani ñaꞌa, sukan‑vaꞌa koo ya jiꞌin ni ni‑kani ni‑jika.
\m \v 17 Te iya yaꞌa kúu Xtumani Ndios ma, te káꞌan ya ja ndaa. Ñayii ñuu ñayivi a, masu kuu jin kuan‑taꞌvi i ya, vaa ñatuu ka jini i ya. Kovaa ndijin chi ka jini ni ya, vaa maa ya chi iyo ya jiꞌin ni, te koo ya ini anua ni a.
\p \v 18 ’Masu xndoo ndaꞌvi ñaꞌa sa. Ndii sa, sukan‑vaꞌa koo sa jiꞌin ni.
\m \v 19 Jaku‑nka‑ni kivi, te ñayii ñuu ñayivi a, ma jin kuni‑ka ñaꞌa i, kovaa ndijin chi jin kuni ñaꞌa ni, te jin koteku ni, vaa saña chi téku sa.
\m \v 20 Te kivi yukan, te jin kuni ni ja iyo sa jiꞌin Yuva sa ma, te ndijin, ka iyo ni jiꞌin sa, te saña, iyo sa jiꞌin ni.
\m \v 21 Nú na in kuan‑taꞌvi tnuꞌu tátnuni sa a te kandija i ma, te ñayii yukan kúu ñayii kútoo ñaꞌa. Te Yuva sa ma, kutoo ya na in kútoo ñaꞌa ma, te saña tna kutoo sa i, te kaxtnuꞌu sa ja iyo sa jiꞌin i ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p \v 22 Judas masu Iscariote ma, ni jikan‑tnuꞌu de:
\p ―‍Señor, ¿navaꞌa káxtnuꞌu ni nuu saña na in kúu ni te masu sukan káxtnuꞌu ni nuu ñayii ñuu ñayivi a? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p \v 23 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nú na in kútoo ñaꞌa ma te kándija i tnuꞌu káꞌan sa a, te Yuva sa ma, kutoo ya i, te Yuva sa ma jiꞌin saña, ki koo sa, te jin koo sa jiꞌin i.
\m \v 24 Tnuꞌu ka jinisoꞌo ni a, masu ja káꞌan maa sa kúu, chi vaa tnuꞌu káꞌan maa Yuva sa ma iya ni tetniñu ñaꞌa ma kúu. Kovaa nú na in ñatuu kútoo ñaꞌa ma, chi masu kandija i tnuꞌu káꞌan sa a.
\p \v 25 ’Yikuu sa káꞌan sa ndaka chaꞌa nani iyo sa jiꞌin ni a.
\m \v 26 Kovaa Xtumani Ndios ma, iya chindee ñaꞌa ma, iya tetniñu Yuva sa ma nuu tniñu sa ma, kaxtnuꞌu ya ndaka te ndaxndaku ini ñaꞌa ya ndaka ja ni kaꞌan sa a.
\p \v 27 ’Vaa noꞌo sa a, te xndoo vii xndoo mani ñaꞌa sa. Te skutaꞌvi ñaꞌa sa tnuꞌu vii tnuꞌu mani iyo ini anua sa a, te saꞌa sa ja vivii jin koo sii ini ndija ni, masu yika‑ni ja sukan ka kaꞌan ñayii ñuu ñayivi ya ja ka iyo sii ini i ma. Máko jin kuxii ini ni, ni máko jin koyuꞌu ni.
\m \v 28 Jâ ni ka jinisoꞌo ni ja káꞌan sa ja noꞌo sa te ndii sa in‑ka jichi. Nú ka kutoo ndija ñaꞌa ni, te jin kutachi ni ja noꞌo sa nuu iyo Yuva sa ma, vaa maa ya tátnuni‑ka sana saña.
\p \v 29 ’Jâ káꞌan sa saꞌa xiꞌna‑ka sana ko kuu, sukan‑vaꞌa kivi ko kuu ma, te jin kandija ni.
\m \v 30 Masu kuaꞌa‑nka‑ni jin ndatnuꞌu o, vaa jâ vee suchi tátnuni ñuu ñayivi a. Visi masu iyo i ja tatnuni i nuu sa,
\m \v 31 kovaa sukan ko kuu, sukan‑vaꞌa ñayii ñuu ñayivi a, jin kuni i ja kútoo sa Yuva sa ma te saꞌa sa ja ni tatnuni Yuva sa ma nuu sa a.
\p ’Jin ndokuiñi ni, te jín koo o ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\c 15
\s1 Jesús ma, sukan kúu tnu uva ndija ma, sukan kúu ya
\rem La vid verdadera
\p
\v 1 Sani te jiñaꞌa tuku ya:
\p ―‍Maa sa kúu tnu uva ndija, te Yuva sa ma kúu iya jitu ma. \fig |GR-tlc101n.tif|span||| |15:1\fig*
\m
\v 2 Nú in ndaꞌa tnu ma ñatuu kúun uva ma chi kaꞌnde ya, te xtandiyo ya. Kovaa nú kúun uva ma chi ndakaꞌnde vivii ya ndaꞌa tnu ma, sukan‑vaꞌa kuun kuaꞌa‑ka uva.
\m
\v 3 Ndijin chi jâ ni ka nduvii ni vaa ka kandija ni tnuꞌu káꞌan sa a.
\m
\v 4 Jin koo ni jiꞌin sa, te koo sa jiꞌin ni, sukan kúu in ndaꞌa tnu uva ma, vaa masu kuun uva ma ja maa in‑ni ndaꞌa tnu ma chi onde kondenee i yika nduꞌu tnu ma. Te suni maa i kúu jiꞌin ndijin, masu kuu jin saꞌa ni ja vaꞌa, nú ma jin ko tnii tnaꞌa o.
\p
\v 5 ’Saña kúu tnu uva ma, te ndijin ka kuu ndaꞌa tnu ma. Nú na in tníi tnaꞌa jiꞌin sa ma, saꞌa i ja vii ja vaꞌa. Kovaa nú ma jin ko tnii tnaꞌa o ma chi masu nawa kuu jin saꞌa ni.
\m
\v 6 Nú na in xndoo ñaꞌa te ma koo‑ka i jiꞌin sa, te keneꞌe siin ya i, te yichi i sukan yichi ndaꞌa tnu ma. Te ndaxtutu ya i, te kaꞌmi ya i nuu ñuꞌu ma, te kayu koko i.
\p
\v 7 ’Nú ndijin, te jin koo jin koo‑ni ni jiꞌin sa, te nú jin kuꞌun jin kuꞌun‑ni ini ni tnuꞌu káꞌan sa a, te jin kakan ni nawa ka kuni ni ma chi jin niꞌi ni.
\m
\v 8 Maa Yuva sa ma niꞌi jayiñuꞌu, nú ndijin, te ka saꞌa ni ja vii ja vaꞌa ma, te ka ndikin ndija ñaꞌa ni.
\m
\v 9 Saña chi kútoo ñaꞌa sa, sukan kútoo ñaꞌa Yuva sa ma. Jin kutoo tnaꞌa jin kutoo tnaꞌa ni, sukan kútoo ñaꞌa sa a.
\m
\v 10 Nuna jin kandija ni tnuꞌu káꞌan sa a chi saꞌa i ja jin kutoo tnaꞌa jin kutoo tnaꞌa ni sukan kútoo ñaꞌa sa a, sukan kándija sa ja tátnuni Yuva sa ma, te kútoo ñaꞌa sa sukan kútoo ñaꞌa ya maa sa ma.
\p
\v 11 ’Te ndaka tnuꞌu yaꞌa ni kaꞌan sa, sukan‑vaꞌa jin koo sii ini ni sukan iyo sii ini maa sa a, te ko kuu ja ndaa ja ka iyo sii ini ndija ni.
\m
\v 12 Ja tátnuni sa kúu chaꞌa: Jin kutoo tnaꞌa ni, sukan kútoo ñaꞌa sa a.
\m
\v 13 Ja kútoo xeen tnaꞌa o kúu ja kuaꞌa o tnuꞌu ja kûu o nuu tniñu ñayii kétnaꞌa ini jiꞌin o ma. Masu naxe kuu kaxtnuꞌu o ja kútoo tnaꞌa xeen o.
\m
\v 14 Vaa ndijin ka kuu ñayii kétnaꞌa ini jiꞌin sa, nuna jin saꞌa ni sukan tátnuni sa a.
\m
\v 15 Masu xnani‑ka ñaꞌa sa ñayii ka jinukuechi, vaa ñayii ka jinukuechi ma, masu ka jini i nawa saꞌa ñayii tátnuni nuu i ma. Xnani ñaꞌa sa ñayii kétnaꞌa ini jiꞌin sa, vaa jâ ni kaxtnuꞌu sa nuu ni ndaka ja káꞌan Yuva sa ma.
\m
\v 16 Ndijin, masu ni ka kaji ñaꞌa ni ja jin kondikin ñaꞌa ni, suꞌva maa sa ni kaji ñaꞌa. Te ni sacargu ñaꞌa sa ja jin koo ni te jin kaxtnuꞌu ni tnuꞌu tátnuni sa a, te jin ko saꞌa ni ja vii ja vaꞌa, sukan‑vaꞌa ja vii ja vaꞌa yukan koo ni‑kani ni‑jika. Chukan, te Yuva sa ma chi taa ya ndaka ja jin ko kakan ni ja maa sa ma.
\m
\v 17 Chaꞌa kúu ja ni tatnuni sa, te jin kutoo tnaꞌa ndija ndi‑in ndi‑in ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Ka kiti ini ñayii ñuu ñayivi a nuu Jesús ma jiꞌin nuu ñayii ka ndikin ya ma
\rem El mundo odia a Jesús y a los suyos
\p
\v 18 Sani te jiñaꞌa tuku ya:
\p ―‍Nú ñayii ñuu ñayivi a, ka kiti ini i nuu ni, jin konaꞌa ni ja xinañuꞌu saña, ni ka kiti ini i nuu sa.
\m
\v 19 Nute ndijin, ñayii ñuu ñayivi a jin ko kuu ni chi ñayii ñuu ñayivi a, jin kutoo ñaꞌa i, sukan ka kutoo tnaꞌa maa i ma. Kovaa saña, ni ndakaji ñaꞌa sa neꞌun ñayii ñuu ñayivi a, te chukan kúu ja ñayii ñuu ñayivi a, ka kiti ini i nuu ni, vaa masu ñayii ñuu ñayivi a ka kuu‑ka ni.
\m
\v 20 Jin ndakaꞌán ni sukan ni kaꞌan sa ma: “Ñatuu ni‑in ñayii jinukuechi ma kanuu‑ka sana ñayii kúu jitoꞌo i ma.” Nú saña, ni ka sondikin ñaꞌa i, suni jin sondikin tna ñaꞌa i ndijin. Nute ni ka kandija i te ni ka saꞌa i sukan káꞌan sa a chi suni sukan tna jin kandija i te jin saꞌa i tnuꞌu jin kaꞌan ni ma.
\m
\v 21 Ndaka chaꞌa jin saꞌa ñaꞌa i ja kuechi ja ka ndikin ñaꞌa ni a, vaa ñatuu ka jini i iya ni tetniñu ñaꞌa ma.
\p
\v 22 ’Nute ñatuu ni kii sa ki kaꞌan sa nuu i ma chi masu na kuechi i jin koo. Kovaa vitna, te masu kuu jin kaꞌan i ja ñatuu na kuechi ka ndiso i ma.
\m
\v 23 Ñayii ndákiti ini nuu sa ma, suni ndákiti ini i nuu Yuva sa ma.
\m
\v 24 Nute ñatuu ni kaxtnuꞌu sa nuu i ma ja vii ja vaꞌa ni saꞌa sa ma, tnaꞌa ja ni‑in ñayii, ñatuu nama ni saꞌa i ma, masu jin kuni i, te ñatuu na kuechi jin kondiso i nkuu. Kovaa visi ni ka jini i ja ni saꞌa sa ma, te ka ndakiti ini i nuu sa a, te suni ka ndakiti ini i nuu Yuva sa ma.
\m
\v 25 Kovaa saꞌa ko kuu, vaa sukan ndee nuu tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma ja jin ko kuu i ma, sukan ko kuu, te saꞌa káꞌan: “Ni ka ndakiti ini i nuu sa, kovaa masu na kuechi sa.”
\p
\v 26 ’Kovaa tetniñu sa Xtumani Ndios ma, te maa ya ndakaꞌan‑mani ñaꞌa ndijin ja ka kandija ni Suꞌsi ma, te kaꞌan ndaa ya, vaa vee ya nuu iyo Yuva sa ma. Te kivi kenda ya ma, te maa ya ndakaꞌan ndaka ja saꞌa ja kúu sa ya.
\m
\v 27 Te ndijin, suni jin ndakaꞌan ni ndaka ja saꞌa ja kúu sa ya, vaa onde nuu ni kejaꞌa sa káxtnuꞌu sa nuu ñayii ma, ka iyo ni jiꞌin sa.
\c 16
\p
\v 1 ’Káꞌan sa saꞌa, sukan‑vaꞌa ñatuu na in kaꞌnu ndee ja jin kandija ñaꞌa ni.
\m
\v 2 Jin keneꞌe ñaꞌa i ndijin ini veñuꞌu lilikin ma, te kenda ora ja ndevaꞌa‑ni nde ni jin kaꞌni ñaꞌa i, jin kani ini i ja sukan jin saꞌa i ma, te ka jinukuechi i nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 3 Saꞌa jin saꞌa ñaꞌa i ndijin, vaa masu ka jini i ni a Yuva sa ma ni a maa sa.
\m
\v 4 Káꞌan sa saꞌa, sukan‑vaꞌa nú ni kenda ora ma, te jin ndakaꞌán ni tnaꞌa ja ni kaꞌan sa a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Tnaꞌa ja saꞌa Xtumani Ndios ma
\rem Lo que hace el Espíritu Santo
\p Sani te jiñaꞌa tuku ya:
\p ―‍Ñatuu ni kaꞌan sa saꞌa onde xiꞌna‑ka ma, vaa iyo‑ka sa jiꞌin ni ma.
\m
\v 5 Kovaa vitna ja noꞌo sa te koo sa jiꞌin iya ni tetniñu ñaꞌa ma, te ni‑in ndijin ñatuu jikan‑tnuꞌu ndenu noꞌo sa.
\m
\v 6 Suꞌva ka kuxii xeen ini ni, vaa ni kaꞌan sa saꞌa.
\m
\v 7 Kovaa ja ndaa káꞌan sa, ja vaꞌa maa ni jin ko kuu ja noꞌo sa ma. Vaa nú ma noꞌo sa ma, masu kii Xtumani Ndios iya chindee ñaꞌa ma ja koo ya jiꞌin ni. Kovaa nuna noꞌo sa chi tetniñu sa ya.
\m
\v 8 Kivi kii ya ma chi kundee ya ja jin ndasaꞌa ñayii ñuu ñayivi a kuenda ja ka ndiso kuechi i ma, te jin kuni i ja ndaa ma, jiꞌin ja sukan ndakan ndaa Suꞌsi ma kuenda nuu i ma.
\m
\v 9 Te ja ka ndiso kuechi ñayii ma kúu kuechi ja ñatuu ni ka kandija i ja ni kaꞌan sa ma.
\m
\v 10 Te jin ndasaꞌa i kuenda ja ndimaa ja vaꞌa ja ndaa kúu ja káꞌan sa ma, chi vaa saña chi noꞌo sa nuu iyo Yuva sa ma, te ma jin kuni‑ka ñaꞌa i.
\m
\v 11 Te ja ndakan ndaa Suꞌsi ma kuenda kúu ja jâ iyo ja ndachunaa suchi tátnuni ñuu ñayivi a.
\p
\v 12 ’Nevaꞌa kuaꞌa‑ka sa ja kaꞌan sa, kovaa vitnañuꞌni masu jin kanda‑ka ni ja jin koninisoꞌo ni.
\m
\v 13 Kovaa kivi kenda Xtumani Ndios ma, kaꞌan ndaa ya, te maa ya kaxtnuꞌu ndaka ja ndaa ma, te skaka ñaꞌa ya ichi ndaa ma, vaa masu kaꞌan ya sukan kúu ini maa ya ma, suꞌva kaꞌan ya ndaka ja jinisoꞌo ya ja káꞌan Yuva sa ma. Te saꞌa ya ja jin kuni ni ndaka ja ko kuu ma.
\m
\v 14 Te maa ya ndachiñuꞌu ñaꞌa saña, vaa ndundaꞌa ya ja kúu kuenda sa a, te ndakaxtnuꞌu ya nuu ndaka ni.
\m
\v 15 Ndaka ja nevaꞌa Yuva sa ma suni kuenda tna sa kúu. Chukan kúu ja ni kaꞌan sa ja Xtumani Ndios ma ndundaꞌa ja kúu kuenda sa ma, te ndakaxtnuꞌu ya nuu ndaka ni.
\p
\v 16 ’Jaku‑nka‑ni kivi, te ma jin kuni‑ka ñaꞌa ni. Kovaa kenda kivi ja jin ndakuni tnaꞌa o, vaa noꞌo sa nuu iyo Yuva sa ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Tnuꞌu kúxii ini ma, chi nduu i tnuꞌu sii ini
\rem La tristeza se cambiará en alegría
\p
\v 17 Sani te jaku tee ka ndikin ya ma, ka jikan‑tnuꞌu tnaꞌa de:
\p ―‍¿Nawa kúni kaꞌan sukan ni kaꞌan de ma, ja jaku‑nka‑ni, te ma jin kuni‑ka o de, te kuee‑ka, te jin ndakuni o de? ¿Nawa kúni kaꞌan ja noꞌo de nuu iyo Yuva de ma?
\m
\v 18 ¿Nawa kúni kaꞌan sukan ma ja jaku‑nka‑ni kivi? Masu ka jakuꞌni ini o ja káꞌan de a ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p
\v 19 Jesús ma, ni jinitnuni ya ja jin kakan‑tnuꞌu de ya ka kuni de ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Saña chi káꞌan sa ja jaku‑nka‑ni kivi, te ma jin kuni‑ka ñaꞌa ni, te kuee‑ka, te jin ndakuni ñaꞌa ni. ¿Chaꞌa kúu ja ka jikan‑tnuꞌu tnaꞌa ni a?
\m
\v 20 Ja ndaa ja ndaa kúu ja ndijin chi jin kondaꞌyu ni te jin kuxii ini ni, nani ñayii ñuu ñayivi a, jin kutachi i. Kovaa visi ndijin, jin kuxii ini ni, kovaa ja ka kuxii ini ni ma, nduu i tnuꞌu sii ini.
\m
\v 21 Sukan ndóꞌo in ñaꞌa kâku lulu ña ma, ja ndóꞌo néni ña, vaa jâ ni kenda ora ma, kovaa nuu ni jinu ni kâku lulu ña ma, te ndúnaa ña ja uꞌvi ña ma, kuechi ja kúsii ini ña, vaa jâ ni kenda in lulu ma ñuu ñayivi a.
\m
\v 22 Suni sukan ka ndoꞌo tna ni vitna, kovaa kii sa ki ndi koto ñaꞌa sa, te sani te jin ndusii ini ini anua ni a, te tnuꞌu sii ini yukan masu na in kuu xtandiyo.
\p
\v 23 ’Te kivi yukan chi masu jin kakan‑tnuꞌu‑ka ñaꞌa ni. Ja ndaa kúu ja maa Yuva sa ma, taa ya ndaka ja jin kakan ni ja maa sa ma.
\m
\v 24 Onde vitna, masu nawa ka jikan ni ja maa sa. Jin kakan ni, te jin niꞌi ni, sukan‑vaꞌa jin ndusii ini ndija ni.
\s1 Jâ ni kundee Jesús ma nuu ndaka ja iyo ñuu ñayivi a
\rem Jesucristo, vencedor del mundo
\p
\v 25 ’Vitna, káꞌan sa tnuꞌu vijin ja káxtnuꞌu sa nuu ni, kovaa kenda ora ja masu kaꞌan‑ka sa tnuꞌu vijin, suꞌva kaꞌan kaji sa na in kúu Yuva sa ma.
\m
\v 26 Kivi yukan, ndijin chi jin kakan ni ja maa sa, te masu kaꞌan sa ja maa sa kakan‑taꞌvi ja jin kuu ni nuu Yuva sa ma,
\m
\v 27 vaa Yuva sa ma chi kútoo ñaꞌa ya ndijin, vaa ka kutoo ñaꞌa ni, te vaa jâ ni ka kandija ni ja saña chi nuu Suꞌsi ma vee sa.
\m
\v 28 Nuu iyo Yuva sa ma ni kee sa, te vee sa ñuu ñayivi a, te vitna chi skendoo sa ñuu ñayivi a, te noꞌo sa nuu iyo Yuva sa ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 29 Sani te ka jiñaꞌa tee ka ndikin ya ma:
\p ―‍Vitna chi káꞌan kaji kaji ni. Masu káꞌan‑ka ni tnuꞌu vijin.
\m
\v 30 Vitna, te ka jini sa ja jini ni ndaka ja ka jani ini sa a, te masu jiniñuꞌu ja na in ko kakan‑tnuꞌu‑ka ñaꞌa. Chukan kúu ja ka kandija sa ja vee ni nuu Suꞌsi ma ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 31 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍¿Nú sukan, vitna ka kandija ñaꞌa ni?
\m
\v 32 Vaa jâ ni kenda ora, te vitna kúu kivi, te ndaka ni, jin kuitenuu maa maa ni, te maa in‑nka sa jin xndoo ni. Kovaa masu maa in‑ni sa iyo, vaa iyo Yuva sa ma jiꞌin sa.
\m
\v 33 Saꞌa káꞌan sa ndaka, sukan‑vaꞌa ja maa sa, te jin koo vaꞌa ni. Ñuu ñayivi a chi jin ndoꞌo jin neni ni, kovaa jin kukanu ini ñaꞌa ni, vaa saña chi jâ ni kundee sa nuu ndaka ja uꞌvi iyo ñuu ñayivi a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\c 17
\s1 Jesús ma, ni jikan‑taꞌvi ya ja jin kuu ñayii ka ndikin ya ma
\rem Jesús ora por sus discípulos
\p
\v 1 Saꞌa ni kaꞌan Jesús ma, sani te ni ndonenuu ya ichi andivi ma, te jikan‑taꞌvi ya:
\p ―‍Yuva sa, jâ ni kenda ora. Ndachiñuꞌu ñaꞌa ni ja kúu sa Saꞌya ni a, te maa sa na ndachiñuꞌu tna ñaꞌa.
\m
\v 2 Vaa maa ni ni taa tnuꞌu ja tátnuni sa nuu ndaka ñayii a, sukan‑vaꞌa ndaka ñayii ni taa ni a, saꞌa sa ja jin koteku i ni‑kani ni‑jika.
\m
\v 3 Te ja jin koteku i ni‑kani ni‑jika ma kúu ja jin kuni ñaꞌa i maa ni, ja maa in‑ni ni kúu Suꞌsi ndija ma, te jin kuni ñaꞌa i ja saña kúu Jesucristo iya ni tetniñu ñaꞌa ni a.
\p
\v 4 ’Saña chi jâ ni ndachiñuꞌu ñaꞌa sa ñuu ñayivi a, vaa jâ ni jinu ni saꞌa sa ndaka ja ni tatnuni ni ja saꞌa sa ma.
\m
\v 5 Yuva sa, vitna nukoo sa xiñi ni a te ndachiñuꞌu ñaꞌa ni sukan ni ka iyo jayiñuꞌu o nuu ñatuu kuvaꞌa‑ka ñuu ñayivi a.
\p
\v 6 ’Ni kaxtnuꞌu sa nuu ñayii ni ndakaji ni ñuu ñayivi te ni ndataa ni i nuu ndaꞌa sa a, te ni saꞌa sa ja jin kuni i na in kúu ni. Te kuenda maa ni ni ka yo kuu i, te maa ni ni ndataa i nuu ndaꞌa sa a, te ni ka kandija i tnuꞌu maa ni a.
\m
\v 7 Te vitna ka jini i ja ndaka ja ni taa ni ma nuu ndaꞌa maa ni ni ka iyo, te ni ndataa ni,
\m
\v 8 vaa saña chi jâ ni kaxtnuꞌu sa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa ja ni kaxtnuꞌu ni ma, te ni ka jan‑taꞌvi i. Te ni ka ndasaꞌa i kuenda ja ja ndaa kúu ja maa ni ni tetniñu ñaꞌa, te ka kandija i.
\p
\v 9 ’Te jikan‑taꞌvi sa ja jin kuu i. Masu jikan‑taꞌvi sa ja jin kuu ñayii ñuu ñayivi a, nú masu ja jin kuu ñayii ni taa ni a, vaa kuenda maa ni ka kuu i.
\m
\v 10 Ndaka ja kúu kuenda maa sa kuenda maa ni kúu. Te ja kúu kuenda maa ni ma kuenda maa sa kúu. Te ñayii ñatuu ka kandija ñaꞌa ma, ja ni ka jini i sukan ka saꞌa ka kuu ñayii ka kandija ñaꞌa ma te ka ndakuni tnuni i ja iya saꞌa ja vaꞌa kúu sa.
\p
\v 11 ’Saña, masu koo‑ka sa ñuu ñayivi a, kovaa maa i chi jin koo i ñuu ñayivi a, nani kuan ndajaa sa, ja jin koo o nuu iyo ni a. Yuva sa iya ii, iya iyo tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu, ko koto vaꞌa ni ndaka ñayii ni taa ni ma, te saꞌa ni ja jin ketnaꞌa ini i, kuenda tnuꞌu ja in‑ni ñayii jin ko kuu i, sukan ka kuu nduu maa o a.
\m
\v 12 Nuu ni iyo sa jiꞌin i ñuu ñayivi a, ja maa tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ni taa ni ma, te ni yo jito vaꞌa sa i. Te ndaka ñayii ni taa ni ma, ni‑in i ñatuu ni skenaa maa i, yika‑ni ja tee ni skenaa maa de ma, sukan‑vaꞌa ko kuu sukan ndee nuu tutu maa ni a.
\p
\v 13 ’Vitna te ndajaa sa nuu iyo ni a, kovaa káꞌan sa saꞌa nani iyo‑ka sa ñuu ñayivi a, sukan‑vaꞌa jin koo sii ini ndija i sukan iyo sii ini sa a.
\m
\v 14 Saña, jâ ni kaxtnuꞌu sa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa ni a, kovaa ñayii ñuu ñayivi a, jin ndakiti ini i nuu ñayii ka kandija ja káꞌan sa a, vaa kuechi ja masu ñayii ñuu ñayivi a ka kuu‑ka i, vaa saña tna, masu ñayii ñuu ñayivi a kúu sa.
\m
\v 15 Masu jikan sa ja keneꞌe ni i ñuu ñayivi a, suꞌva ja ko koto vaꞌa ni i ja máko xtnaꞌa ñaꞌa ja uꞌvi ma.
\m
\v 16 Saña, masu ñayii ñuu ñayivi a kúu sa, te ñayii ka kandija ñaꞌa a, masu ñayii ñuu ñayivi a ka kuu‑ka i.
\m
\v 17 Kaxtnuꞌu ni tnuꞌu ndaa ni nuu i, te ndasasiin ni i nuu ja uꞌvi ma, te jin koo i nuu maa ni. Tnuꞌu maa ni a kúu tnuꞌu ndaa.
\m
\v 18 Sukan ni tetniñu ñaꞌa ni neꞌun ñayii ñuu ñayivi a, sukan tetniñu tna sa i neꞌun ñayii ñuu ñayivi a.
\m
\v 19 Te ni yo jatanuu ñukuun sa i, vaa ni yo ndi ini sa ja jin kuu i, te kútoo sa i, sukan‑vaꞌa suni maa tna i, te jin ko ndi ini i ja jin xndoo i ja uꞌvi ma, vaa jâ ni ka jini i ja ndaa ma.
\p
\v 20 ’Masu jikan‑taꞌvi sa yika‑ni ja jin kuu ñayii yaꞌa, suꞌva jikan‑taꞌvi sa ja jin kuu ndaka‑ka ñayii jin kandija tna ñaꞌa ma, ja jin kunisoꞌo i tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa jin kaxtnuꞌu ñayii yaꞌa.
\m
\v 21 Te jikan‑taꞌvi sa ja ndaka i, in‑ni ja jin kani ini i jiꞌin o, te inuu‑ni jin kani ini i jiꞌin o, Yuva sa, sukan iyo ni jiꞌin sa a te iyo sa jiꞌin ni a. Te sukan in‑ni ja jin kani ini i, sukan‑vaꞌa ñayii ñuu ñayivi a, jin kandija i ja maa ni ni tetniñu ñaꞌa ma.
\m
\v 22 Ni waꞌa sa suni maa jayiñuꞌu ni taa ni ma, sukan‑vaꞌa in‑nka‑ni ñayii jin ko kuu i, sukan ka kuu maa o a, ja in‑ni ka kuu o,
\m
\v 23 saña jiꞌin i, te maa ni jiꞌin sa, sukan‑vaꞌa jin ko kuu ndija i in‑ni ñayii, sukan‑vaꞌa ñayii ñuu ñayivi a, jin ndasaꞌa i kuenda i ma ja maa ni ni tetniñu ñaꞌa saña, te kútoo ni ñayii ka kandija ñaꞌa ma, sukan kútoo ñaꞌa ni saña.
\p
\v 24 ’Yuva sa, ndaka ñayii ni taa ni a, kúni sa ja jin koo i jiꞌin sa nuu koo sa ma, sukan‑vaꞌa jin kuni i jayiñuꞌu sa ja ni taa ni ma, vaa jâ kútoo ñaꞌa ni onde xiꞌna‑ka sana kuvaꞌa ñuu ñayivi a.
\m
\v 25 Yuva sa iya saꞌa ndaa, ñayii ka kuu ñayii ñuu ñayivi a, masu ka jini ñaꞌa i ndijin. Kovaa saña chi jini ñaꞌa sa, te ñayii ka kandija ja káꞌan sa ma, suni ka jini i ja maa ni ni tetniñu ñaꞌa.
\m
\v 26 Te ni kaxtnuꞌu sa na in kúu ni, te suꞌva kaxtnuꞌu‑ka sa, sukan‑vaꞌa sukan kútoo ñaꞌa ni saña ma, te sukan jin ko kutoo tnaꞌa tna i, te maa sa koo jiꞌin i ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\c 18
\s1 Ni ka tnii de Jesús ma
\rem Arrestan a Jesús
\r (Mt 26:47‑56; Mr 14:43‑50; Lc 22:47‑53)
\p
\v 1 Nuu ni jinu ni jikan‑taꞌvi ya sukan, Jesús ma, ni kee ya jiꞌin tee ka ndikin ya ma, sukan‑vaꞌa kiꞌin ya in‑ka yuꞌu yuu nani Cedrón ma ichi nuu iyo in huerta ma, te ni kivi Jesús ma jiꞌin tee ka ndikin ya ma.
\m
\v 2 Te Judas ma, tee yikuu keꞌen‑suꞌva ya ma, jini de yukan, vaa kuaꞌa jichi ni ka yo ndatnaꞌa de jiꞌin ya yukan ma.
\m
\v 3 Sani te ni kenda Judas ma, jiꞌin in yukun soldado, jiꞌin jaku tee ka jito veñuꞌu ma. Ñayii yaꞌa ni ka tetniñu tee ka tatnuni nuu sutu ma, jiꞌin tee ka kuu fariseo ma. Te jaku de ka yindaꞌa ja ndúꞌva ñuꞌu ja jin kundijin nuu de ma, te jaku de ka yindaꞌa iti suja ka nduꞌva ñuꞌu, te ka ndiso xeen de.
\m
\v 4 Kovaa Jesús ma, jâ jini ya ndaka nde a ko kuu ja ndoꞌo ya ma, te ni kee ya, te ni jikan‑tnuꞌu ya:
\p ―‍¿Na in ka ndanduku ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 5 Te ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍Tee kúu Jesús ñuu Nazaret ma ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Saña kúu ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Te Judas tee yikuu keꞌen‑suꞌva ñaꞌa ma, suni ni iyo de yukan neꞌun ñayii ma.
\p
\v 6 Nuu ni jiñaꞌa Jesús ma: “Saña kúu”, kuaꞌa ni ka ndakaka yata de, te ni ka kotuu de nuu ñuꞌú ma.
\m
\v 7 Jesús ma, ni ndakan‑tnuꞌu tuku ñaꞌa ya:
\p ―‍¿Na in ka ndanduku ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Te ni ka ndakoneꞌe tuku de:
\p ―‍Tee kúu Jesús ñuu Nazaret ma ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 8 Jesús ma, jiñaꞌa tuku ya:
\p ―‍Jâ ni kaꞌan sa ja saña kúu. Nú ka ndanduku ni saña, jin kuaꞌa ni tnuꞌu jin koo maa tee yaꞌa ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 9 Saꞌa ni kuu, sukan‑vaꞌa ko kuu sukan ni jiñaꞌa maa Jesús ma: “Yuva sa, ñayii ni taa ni a, ñatuu ni skenaa sa ni‑in i.”
\p
\v 10 Te Simón Pedro ma, nevaꞌa de in yuchi kúu espada. Sani te ni keneꞌe de, te ni jan kaꞌnde‑ni de soꞌo kuaꞌa in tee nani Malco tee jinukuechi nuu tee tatnuni nuu sutu ma.
\m
\v 11 Jesús ma, jiñaꞌa ya Pedro ma:
\p ―‍Ndachunee vaꞌa ni yuchi kúu espada ni a nuu ñunee i ma. Nú Yuva sa ma, kúni ya ja ndoꞌo neni sa a, ¿naku xi ma ndoꞌo sa? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Ni ka jan xsiaꞌa i Jesús ma nuu tee kúu Anás ma
\rem Jesús ante Anás
\r (Mt 26:57‑58; Mr 14:53‑54; Lc 22:54)
\p
\v 12 Te tee ka kuu soldado ma, jiꞌin tee tatnuni nuu de ma, jiꞌin tee ka jito veñuꞌu ma, ni ka tnii de Jesús ma, te ni ka juꞌni de ya.
\m
\v 13 Te ni jan koo de jiꞌin ya xinañuꞌu veꞌe tee kúu Anás ma, vaa yuva xiso tee kúu Caifás ma kúu de, te Caifás ma kúu tee tátnuni nuu sutu ma kuiya yukan.
\m
\v 14 Maa tee kúu Caifás ma kúu tee jiñaꞌa nuu ñayii judío ma ja vaꞌa‑ka maa ñayii ma jin ko kuu, nuna kûu in tee nuu tniñu ndaka ñayii ñuu ma.
\s1 Ni kaꞌan Pedro ma ja masu jini de Jesús ma
\rem Pedro niega conocer a Jesús
\r (Mt 26:69‑70; Mr 14:66‑68; Lc 22:55‑57)
\p
\v 15 Simón Pedro ma jiꞌin in‑ka tee ni ka yo ndikin Jesús ma, kuan koo de. In‑ka tee ni yo ndikin Jesús ma, jini tnaꞌa de jiꞌin tee tátnuni nuu sutu ma, te chukan kúu ja ni kivi de jiꞌin Jesús ma ini veꞌe ma.
\m
\v 16 Kovaa Pedro ma, ni kendoo de yeꞌe keꞌe ma. Te chukan kúu ja ni kee tee ndikin Jesús ma, tee jini tnaꞌa jiꞌin tee tatnuni nuu sutu ma, te ni jiñaꞌa de nuu ñaꞌa jito yeꞌe ma, te saa ni kuu ni kivi Pedro ma.
\m
\v 17 Ñaꞌa jito yeꞌe ma, ni jikan‑tnuꞌu ña Pedro ma:
\p ―‍¿Masu ndijin tna kúu tee ka ndikin tnaꞌa jiꞌin tee kúu Jesús ya? ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p Pedro ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Ñaꞌa, masu saña kúu ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 18 Kovaa vijin xeen ma, te tee ka jinukuechi ma, jiꞌin tee ka jito veñuꞌu ma, ni ka xnduꞌva de ñuꞌu, te ka yikuu de ka nduvixi de. Suni Pedro ma, yituu tna de yukan neꞌun tee ma, ndúvixi de yuꞌu ñuꞌu ma.
\s1 Tee kúu Anás ma, ni xndichi de Jesús ma
\rem El sumo sacerdote interroga a Jesús
\r (Mt 26:59‑66; Mr 14:55‑64; Lc 22:66‑71)
\p
\v 19 Tee tátnuni nuu sutu ma, ni kejaꞌa de jikan‑tnuꞌu de Jesús ma siki tee ka ndikin ya ma jiꞌin siki tnuꞌu káxtnuꞌu ya ma.
\m
\v 20 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Saña chi ni yo kaꞌan ndijin sa nuu ndaka ñayii ñuu ñayivi a. Ndimaa ni yo kaxtnuꞌu sa ini veñuꞌu lilikin ma jiꞌin ini veñuꞌu kaꞌnu ma nuu ka ndututu ndaka ñayii judío a. Te masu nawa ni yo kaꞌan yuꞌu sa.
\m
\v 21 ¿Navaꞌa ka jikan‑tnuꞌu ñaꞌa ni? Jin kakan‑tnuꞌu ni nuu ñayii ni ka jinisoꞌo ja ni kaꞌan sa ma, te ñayii yukan, jin kaꞌan i nde a ni yo kaxtnuꞌu sa nuu i ma. Vaa ñayii ma chi ka jini i nawa ni yo kaꞌan sa ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 22 Nuu ni kaꞌan Jesús ma sukan, in tee jito veñuꞌu ma, ni waꞌa de in yikinuu ya ma, te jiñaꞌa de:
\p ―‍¿Sukan ndákoneꞌe ni nuu tee tátnuni nuu sutu a? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 23 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nú ni kaꞌan sa in ja uꞌvi, kaꞌan ni nde a kúu. Te nú ni kaꞌan sa ja vaꞌa, ¿navaꞌa káni ñaꞌa ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 24 Sani te Anás ma, ni tetniñu de ya nuu tee kúu Caifás tee tátnuni nuu sutu ma.
\s1 Pedro ma, ni kaꞌan de in‑ka jichi ja masu jini de Jesús ma
\rem Pedro niega otra vez a Jesús
\r (Mt 26:71‑75; Mr 14:69‑72; Lc 22:58‑62)
\p
\v 25 Te Pedro ma, yikuu‑ka de ndúvixi de yuꞌu ñuꞌu ma. Te ni ka jikan‑tnuꞌu i de:
\p ―‍¿Masu ndijin kúu in tee ni ka yo ndikin tee kúu Jesús ma? ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p Pedro ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Ñaꞌa, masu saña kúu ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 26 Sani te in tee jinukuechi nuu sutu ma, tnaꞌa tee ni jaꞌnde Pedro ma soꞌo de ma, ni jikan‑tnuꞌu de:
\p ―‍¿Te masu ni jini ñaꞌa sa huerta ma jiꞌin de ma? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 27 Pedro ma, jiñaꞌa de in‑ka jichi ja masu jini de Jesús ma. Te maa ora yukan‑ni ni kana liꞌli ma.
\s1 Ni ka jan ndaxsiaꞌa i Jesús ma nuu ndaꞌa Pilato ma
\rem Jesús ante Pilato
\r (Mt 27:1‑2, 11‑14; Mr 15:1‑5; Lc 23:1‑5)
\p
\v 28 Ni ka nde koo tee judío ma jiꞌin Jesús ma veꞌe tee kúu Caifás ma, te kuan koo de jiꞌin ya palaciu nuu yinee tee ñuu Roma ma ja tátnuni de ma. Vaa jâ ve ndii ma, te tee judío ma, masu kuu‑ka jin kivi koo de ini palaciu ma, vaa nú ñaꞌa te masu jin koo vii de nuu Suꞌsi ma, te masu kuu jin kuxini de kivi Viko Pascua ma.
\m
\v 29 Chukan kúu ja Pilato ma, ni kee de ja kaꞌan de, te jiñaꞌa de:
\p ―‍¿Na nde a ka xtekuechi ni tee yaꞌa? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 30 Ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍Nute masu in tee saꞌa ja uꞌvi kúu de, masu ki koo sa ki xsiaꞌa sa de nuu ndaꞌa ni a ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 31 Pilato ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍Jin ndakueka maa ni de, te jin kaꞌnde ni tniñu de sukan ka saꞌa maa ni a ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Te tee ka kuu judío ma, ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍Kovaa saña ja ka kuu sa ñayii judío a, masu kuu jin kaꞌni sa ni‑in ñayii ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 32 Chukan kúu ja ni kuu sukan ni kaꞌan Jesús ma siki ja naxe kûu ya ma.
\p
\v 33 Pilato ma, ni ndivi tuku de ini palaciu ma, te ni kana de Jesús ma, te jikan‑tnuꞌu de ya:
\p ―‍¿Ndijin kúu rey ñayii judío ma? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 34 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍¿Maa ni jani ini ja káꞌan ni a, xi nde in ni skaꞌan ñaꞌa? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 35 Te ni ndakoneꞌe Pilato ma:
\p ―‍¿Xi ñayii judío ma kúu saña? Maa ñayii ñuu ni a, jiꞌin tee ka tatnuni nuu sutu ma ka kuu tee ni ka ki ndi xsiaꞌa ñaꞌa nuu saña. ¿Nawa ni saꞌa ni? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 36 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nuu tátnuni sa ma masu ñuu ñayivi a kúu. Nute yaꞌa kúu, konevaꞌa sa ñayii jin kunukuechi nuu sa, te jin kanaa i, sukan‑vaꞌa saña, ma jin tnii ñaꞌa ñayii judío ma. Kovaa nuu tatnuni sa ma masu ñuu ñayivi a kúu ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 37 Sani te ni jikan‑tnuꞌu tuku ñaꞌa Pilato ma:
\p ―‍¿Nú sukan, te rey kúu ni? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Maa ni ni kaꞌan ja rey kúu sa. Vee sa, te ni kâku sa ñuu ñayivi a, sukan‑vaꞌa kaꞌan sa nde a kúu ja ndaa. Te ndaka ñayii ka saꞌa ja ndaa ma, ka ninisoꞌo i ja káꞌan sa ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 38 Te Pilato ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍¿Nde a kúu ja ndaa ma?
\s1 Ni ka kundee maa ñayii ma, te ni tatnuni Pilato ma ja jin kaꞌni i Jesús ma
\rem Jesús es sentenciado a muerte
\r (Mt 27:15‑31; Mr 15:6‑20; Lc 23:13‑25)
\p Ja ni jinu ni jikan‑tnuꞌu de ya saꞌa, ni kee de in‑ka jichi, te ni kaꞌan de jiꞌin tee judío ma, te jiñaꞌa de:
\p ―‍Saña, ñatuu ni ndaniꞌi sa ni‑in kuechi tee yaꞌa.
\m
\v 39 Kovaa ka nevaꞌa maa ni costumbre ja saña ndaxsiaa in tee yinee vekaa ma neꞌun kivi Viko Pascua a. ¿Ka kuni ni ja ndaxsiaa sa tee kúu rey nuu ñayii judío a? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 40 Ndaka ñayii ma, ûni ka kayuꞌu i ka jiñaꞌa i:
\p ―‍¡Tee jiña chi ñaꞌa! ¡Ndaxsiaa ni tee kúu Barrabás ma! ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p Te tee kúu Barrabás ma chi in kuiꞌna kúu de.
\c 19
\p
\v 1 Pilato ma, ni tnii de Jesús ma, te ni tatnuni de ja jin kani i ya.
\m
\v 2 Te tee ka kuu soldado ma, ni ka saꞌa de in corona iñu, te ni ka sonee de xini Jesús ma, te ni ka skondii de ya in saꞌma kuaꞌa tnuu.
\m
\v 3 Sani te ni ka jan tuꞌva de ya, te ka jiñaꞌa de:
\p ―‍¡Ja vaꞌa kúu rey tátnuni nuu ñayii judío ma! ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Te ka waꞌa de tikatu yikinuu ya ma.
\p
\v 4 Pilato ma, ni kee de in‑ka jichi, te jiñaꞌa de:
\p ―‍¡Jin kondeꞌya ni! Ni keneꞌe sa de, sukan‑vaꞌa jin kuni ni ja masu ni ndaniꞌi sa ni‑in kuechi de ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 5 Ni kee Jesús ma. Yoxtnee in corona iñu xini ya, te ndii ya in saꞌma kuaꞌa tnuu. Pilato ma, jiñaꞌa de nuu ñayii ma:
\p ―‍¡Yaꞌa iyo tee yaꞌa! ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 6 Nuu ni ka jini tee ka tatnuni nuu sutu ma, jiꞌin tee ka jito veñuꞌu ma, ni ka kejaꞌa de ka kayuꞌu de ka jiñaꞌa de:
\p ―‍¡Kata kaa ni de nuu krusi ma! ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Pilato ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍Kuán koo ni jiꞌin de, te jin kata kaa maa ni de nuu krusi ma, vaa saña, masu ni ndaniꞌi sa ni‑in kuechi de ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 7 Te tee judío ma, ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍Saña, ka nevaꞌa sa in ley, te ja sukan káꞌan ley sa ma, tee yaꞌa chi iyo de ja kûu de, vaa saꞌa de tnuꞌu ja Saꞌya Suꞌsi ma kúu de ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 8 Ja ni jinisoꞌo Pilato ma sukan, ni yuꞌu xeen‑ka de.
\m
\v 9 Ni ndivi tuku de in‑ka jichi palaciu de ma, te ni ndakan‑tnuꞌu tuku de Jesús ma:
\p ―‍¿Ndenu kúu ñuu ni? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Kovaa Jesús ma, ñatuu ni ndakoneꞌe kuiti ya.
\m
\v 10 Pilato ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍¿Te ma ndakoneꞌe ni? ¿Ñatuu jini ni ja iyo sa ja tatnuni sa te jin kata kaa ñaꞌa i nuu krusi ma, te iyo sa ja kuu ndaxsiaa ñaꞌa sa? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 11 Sani te Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Masu kuu tatnuni ni siki saña, nú ma taa Suꞌsi ma tnuꞌu. Chukan kúu ja tee ni ki ndi xsiaꞌa ñaꞌa nuu ndaꞌa ni a, ndiso kuechi xeen‑ka de sana ndijin ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 12 Onde ora yukan, Pilato ma, ndúku de naxe ndaxsiaa de Jesús ma. Kovaa ñayii judío ma, ka kayuꞌu i ka jiñaꞌa i:
\p ―‍Nuna ndaxsiaa ni de, masu tee ka ketnaꞌa ini jiꞌin tee kúu César tee tátnuni ñuu Roma ma kúu ni. Vaa jini maa ni ja ndevaꞌa‑ni na in saꞌa tnuꞌu ja rey kúu i, masu kétnaꞌa ini i jiꞌin César tee tátnuni ma ―‍ka kayuꞌu i ka jiñaꞌa i.
\p
\v 13 Pilato ma, ja ni jinisoꞌo de sukan, ni tatnuni de ja jin keneꞌe i Jesús ma, te ni jinkoo de nuu jaꞌnde de tniñu ma, nuu ka xnani i saꞌan hebreo ma Gabata, ja kúni kaꞌan “nuu vivii ni ka sama de ichi ma jiꞌin yuu”.
\m
\v 14 Te kivi yukan chi in kivi xiꞌna‑ka sana ko kuu Viko Pascua ma kúu, te visi sava nduu ma kúu, te jiñaꞌa Pilato ma nuu ñayii judío ma:
\p ―‍¡Yaꞌa iyo rey ni a! ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 15 Kovaa maa ñayii ma, ka kayuꞌu i:
\p ―‍¡Kúu de! ¡Kúu de! ¡Kata kaa ni de nuu krusi ma! ―‍ka kuu i ka kayuꞌu i.
\p Pilato ma, ni jikan‑tnuꞌu de:
\p ―‍¿Te kata kaa sa rey ni a nuu krusi ma ka kuni ni? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Te tee ka tatnuni nuu sutu ma, ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍¡Saña, masu na in‑ka rey ka nevaꞌa sa, nú masu ja César tee tátnuni ñuu Roma ma! ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 16 Sani te Pilato ma, ni xndoo de Jesús ma nuu ndaꞌa maa ñayii judío ma, sukan‑vaꞌa jin kata kaa maa i ya nuu krusi ma, te kuan koo maa i jiꞌin ya.
\s1 Ni ka skuita kaa de Jesús ma nuu krusi ma
\rem Jesús es crucificado
\r (Mt 27:32‑44; Mr 15:21‑32; Lc 23:26‑43)
\p
\v 17 Ni kee Jesús ma ndiso ya in krusi, te kuaꞌan ya ichi nuu nani Gólgota saꞌan hebreo ma, ja kúni kaꞌan “Tinduu Yiki Xini Ndiyi”. \fig |GR-gn17n.tif|span||| |19:17\fig*
\m
\v 18 Te yukan ni ka skuita kaa de ya nuu krusi ma jiꞌin uu‑ka tee, in de ma xiñi kuaꞌa ya ma te in‑ka de ma xiñi satni ya ma.
\m
\v 19 Pilato ma, ni tatnuni de ja jin tenee i xini krusi nuu ndakaa Jesús ma in ja kondee tnuꞌu káꞌan: “Jesús tee ñuu Nazaret ma, rey ñayii judío a”.
\m
\v 20 Te kuaꞌa ñayii judío ma, ni ka kaꞌvi i tnuꞌu ndenee xini krusi ma, vaa nuu ni ka skuita kaa i Jesús ma nuu krusi ma chi iyo yatni ñuu ma, te tnuꞌu ndenee xini krusi ma ndee saꞌan hebreo, jiꞌin saꞌan latín, jiꞌin saꞌan griego.
\m
\v 21 Te tee ka tatnuni nuu sutu ma, ka jiñaꞌa de nuu Pilato ma:
\p ―‍Máko tee ni: “Rey ñayii judío a”, suꞌva tee ni: “Tee saꞌa tnuꞌu ja rey ñayii judío a kúu de” ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 22 Kovaa Pilato ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Ja ni tee sa a, ñatuu na in ko ndaxsama ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 23 Sani te tee ka kuu soldado ma, nuu ni jinu ni ka skuita kaa de Jesús ma nuu krusi ma, te ni ka ndaxtutu de saꞌma ya ma, te ndi‑kuun soldado ma ni ka ndakeꞌen jaku jaku. Te ni ka jito de saꞌma ndii ya ma, ja masu nde ni kiku chi in‑ni ni kenii saꞌma ma.
\m
\v 24 Te soldado ma, ka kaꞌan ndi‑in ndi‑in de:
\p ―‍Má jin kachi o, suꞌva jín chuꞌun o suerte, te jín koto o nde o ndaniꞌi i ―‍ka kuu de ka kaꞌan de.
\p Sukan, te ni kuu sukan ndee tnuꞌu Suꞌsi ma: “Ni ka ndakaꞌnde i saꞌma sa a, te ni ka chuꞌun i suerte siki saꞌma ndii sa a, kóto na nde i ndakeꞌen.” Te sukan ndija ni ka saꞌa tee ka kuu soldado ma.
\p
\v 25 Yatni nuu iyo krusi nuu ndakaa Jesús ma iyo siꞌi ya ma, jiꞌin kuꞌu ña ma, jiꞌin María ñasiꞌi Cleofas ma, jiꞌin María Magdalena ma.
\m
\v 26 Nuu ni jini Jesús ma siꞌi ya ma te yatni nuu iyo ña ma iyo tee ni yo ndikin ya ma tee ni yo kutoo ya ma, te jiñaꞌa ya siꞌi ya ma:
\p ―‍Ndijin, jiña iyo saꞌya ni a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 27 Sani te jiñaꞌa ya tee ni yo ndikin ya ma:
\p ―‍Ndijin, jiña iyo siꞌi ni a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Sani te tee ni yo ndikin ya ma, ni nducargu de ña onde kivi yukan ja ko koto de ña.
\s1 Sukan ni jiꞌi Jesús ma
\rem Muerte de Jesús
\r (Mt 27:45‑56; Mr 15:33‑41; Lc 23:44‑49)
\p
\v 28 Ja ni jinu sukan ma, vaa Jesús ma chi jâ jini ya ja ni ndiꞌi ndaka ja iyo ja ndoꞌo neni ya ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Yíchi sa.
\p Sukan jiñaꞌa ya, sukan‑vaꞌa na ko kuu sukan káꞌan tnuꞌu ndee nuu tutu Suꞌsi ma.
\p
\v 29 Te núkuiñi in tindoꞌo nuu ñuꞌu chitu ndute uva ni jiya. Te ni ka chunee de in saꞌma vita nuu ndute uva ni jiya ma, te ni ka juꞌni de in yutnu tnu hisopo, te ni ka xtuꞌva de yuꞌu ya ma.
\m
\v 30 Te Jesús ma, nuu ni jitotnuni ya ndute uva ni jiya ma, te ni kaꞌan ya:
\p ―‍Ndaka jâ ni kuu kuiti ―‍kúu ya káꞌan ya.
\p Sani te ni nuneꞌe ya xini ya ma, sani te kuan noꞌo anua ya ma nuu Suꞌsi ma.
\s1 In soldado ma, ni tuu niꞌni de in lanza yika Jesús ma
\rem Un soldado abre con su lanza el costado de Jesús
\p
\v 31 Vaa in kivi xiꞌna‑ka sana ko kuu Viko Pascua ma kúu ma, te ñayii judío ma, ñatuu ka kuni i ja jin kuita kaa ñundeꞌyu ma nuu krusi ma, vaa kivi yutnee ma kúu kivi ni tatnuni Suꞌsi ma ja ma jin satniñu ñayii ma, te kivi yukan chi in kivi ii kúu. Chukan kúu ja ni ka jikan i nuu Pilato ma ja tatnuni de nuu soldado ma, ja na jin kaꞌnu de yiki jaꞌa tee ka ndakaa nuu krusi ma, te jin xtandiyo de ñundeꞌyu tee ma.
\m
\v 32 Te tee ka kuu soldado ma, ni jan koo de. Sani te ni ka jaꞌnu de yiki jaꞌa tee ndakaa nuu krusi xinañuꞌu ma, jiꞌin tee ndakaa nuu krusi in‑ka xiñi Jesús ma.
\m
\v 33 Kovaa nuu ni ka jan tuꞌva de Jesús ma, te ni ka jini de ja jâ ni jiꞌi ya. Chukan kúu ja ñatuu ni ka jaꞌnu de yiki jaꞌa ya ma.
\m
\v 34 Kovaa in soldado ma, ni jan tuu niꞌni de in kaa nani lanza yika ya ma. Sani te ora yukan ni kee niñi jiꞌin ndute.
\p
\v 35 Tee ndákani saꞌa kúu in tee ni jini, te ndákaꞌan ndaa de, te jini maa de ja ja ndaa káꞌan de, sukan‑vaꞌa jin kandija tna ni.
\m
\v 36 Vaa sukan ni yo kuu, sukan‑vaꞌa ko kuu sukan káꞌan tnuꞌu ndee nuu tutu Suꞌsi ma: “Masu jin kaꞌnu i ni‑in yiki ya ma.”
\m
\v 37 Te in‑ka nuu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma káꞌan: “Jin kondeꞌya i iya ni ka kaan i yika ya ma.”
\s1 Sukan ni ka chuꞌu i Jesús ma
\rem Jesús es sepultado
\r (Mt 27:57‑61; Mr 15:42‑47; Lc 23:50‑56)
\p
\v 38 Ja ni jinu sukan ma, José tee ñuu Arimatea ma, ni jiñaꞌa de ja na kuaꞌa Pilato ma tnuꞌu, sukan‑vaꞌa noꞌo de jiꞌin ñundeꞌyu Jesús ma. José ma kúu in tee ni yo ndikin Jesús ma, kovaa ni yo ndikin yuꞌu de ya, vaa ni yo yuꞌu de tee judío ma. Pilato ma, ni waꞌa de tnuꞌu, te José ma, ni jan nuneꞌe de ñundeꞌyu ya ma.
\m
\v 39 Suni Nicodemo ma, tee ni jaꞌan in jakuaa ni ndatnuꞌu de jiꞌin Jesús ma, yindaꞌa de kuaꞌa xeen ja jáxiko asi sakanuu jiꞌin mirra jiꞌin áloe.
\m
\v 40 Te José ma jiꞌin Nicodemo ma, ni ka ndakeꞌen de ñundeꞌyu Jesús ma, te ni ka chutuu de ya saꞌma ni ka chiꞌi de ja jáxiko asi ma, vaa sukan ka saꞌa ñayii judío ma nú jin chuꞌu i in ndiyi ma.
\m
\v 41 Te nuu ni ndakaa Jesús ma iyo in huerta, te yukan iyo in yavi jaa nuu ñatuu na in kinee‑ka.
\m
\v 42 Yukan ni ka chinee de ñundeꞌyu Jesús ma, vaa yavi ma, iyo yatni i, te vaa sani te kejaꞌa kivi ni tatnuni Suꞌsi ma ja ma jin satniñu ñayii judío ma.
\c 20
\s1 Sukan ni ndateku Jesús ma
\rem La resurrección de Jesús
\r (Mt 28:1‑10; Mr 16:1‑8; Lc 24:1‑12)
\p
\v 1 Te kivi ni kejaꞌa smana ma, te María Magdalena ma, neꞌe xeen kuaꞌan ña yavi nuu yinee ñundeꞌyu Jesús ma. Ûni ndatinee‑ka. Te ni jini ña ja ni jan ndiyo yuu ndesi yeꞌe yavi ma.
\m
\v 2 Sani te jinu ña ni jaꞌan ña nuu ka iyo Simón Pedro ma, jiꞌin in‑ka tee ni yo ndikin ya ma, tee ni yo kutoo xeen Jesús ma, te jiñaꞌa ña:
\p ―‍Masu chi kuan koo i jiꞌin ñundeꞌyu Señor ma, te ñatuu ka jini sa ndenu ni ka jan xsiaꞌa i ñundeꞌyu ma ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 3 Pedro ma jiꞌin in‑ka tee ni yo ndikin ya ma, kuan koo de nuu yinee ñundeꞌyu ma.
\m
\v 4 Te nduu de ka jinu kuan koo de, kovaa in‑ka de ma chi ni kuñama‑ka de sana Pedro ma, te xinañuꞌu‑ka de ni kenda yavi ma.
\m
\v 5 Te ni jakindeyi de, te ndeꞌya de, te ni jini de saꞌma ni ñutuu ya ma, kovaa ñatuu ni kivi de.
\m
\v 6 Sani te ni kenda Simón Pedro ma, te ni kivi de ini yavi ma. Te ni jini de saꞌma ni ñutuu Jesús ma.
\m
\v 7 Suni ni jini de saꞌma ni ñutuu xini ya ma. Te ñatuu iyo i yatni nuu kátuu saꞌma ni ñutuu ya ma, suꞌva ni nukitnaꞌnu i, te kátuu siin i.
\m
\v 8 Sani te ni kivi tna in‑ka tee ni yo ndikin ya ma, tee ni kenda xinañuꞌu‑ka yavi ya ma, te ni jini de sukan ni kuu ma, te ni kandija de.
\m
\v 9 Vaa ñatuu jin jakuꞌni‑ka ini de sukan káꞌan tnuꞌu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma ja sukan ndateku ya ma.
\m
\v 10 Sani te ni ka ndakokuiñi de veꞌe de ma.
\s1 Jesús ma, ni kenda ya nuu María Magdalena ma
\rem Jesús se aparece a María Magdalena
\r (Mr 16:9‑11)
\p
\v 11 María ma, ni kendoo ña ichi keꞌe ma yeꞌe yavi nuu ni yinee Jesús ma, te ndaꞌyu ña, te ni jakindeyi ña ja kondeꞌya ña ini yavi ma.
\m
\v 12 Te ni jini ña uu ángel ka neꞌnu saꞌma kuijin, ka nukoo i nuu ni iyo ñundeꞌyu Jesús ma, in i ichi nuu ni iyo xini ya ma, te in‑ka i ma ichi nuu ni ka iyo jaꞌa ya ma.
\m
\v 13 Te ángel ma, ni ka jikan‑tnuꞌu i ña:
\p ―‍Ndijin, ¿navaꞌa ndaꞌyu ni? ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p Te ni ndakoneꞌe ña:
\p ―‍Vaa kuan koo i jiꞌin ñundeꞌyu Señor sa ma, te ñatuu jini sa ndenu ni ka jan xsiaꞌa i ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 14 Yika ni kaꞌan ña sukan, te ni ndonenuu ña, te ni jini ña Jesús ma, kovaa ñatuu ni ndakuni maa ña ya.
\m
\v 15 Jesús ma, ni jikan‑tnuꞌu ya:
\p ―‍Ndijin, ¿navaꞌa ndaꞌyu ni? ¿Nde in ndanduku ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Maa ña chi jani ini ña ja tee jito huerta ma kúu de, te jiñaꞌa ña:
\p ―‍Señor, nú ndijin ni ndakeꞌen ñundeꞌyu teskuaꞌa sa ma, kaꞌan ni ndenu ni jan xsiaꞌa ni, sukan‑vaꞌa kiꞌin sa jin nu keꞌen sa ―‍kúu ña jiñaꞌa ña.
\p
\v 16 Sani te Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍¡María! ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Sani te ni ndonenuu ña, te ndeꞌya vavaꞌa ña ya, te jiñaꞌa ña saꞌan hebreo:
\p ―‍¡Raboni! ―‍kúu ña jiñaꞌa ña. Te tnuꞌu raboni ma kúni kaꞌan “teskuaꞌa”.
\p
\v 17 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Máko tnii ñaꞌa ni, vaa ñatuu ndaa‑ka sa nuu iyo Yuva sa ma. Kovaa kuáꞌan ni, te kuñaꞌa ni ñani sa tee ka ndikin ñaꞌa ma, ja ndaa sa nuu iya kúu Yuva sa ma, iya kúu Yuva ndaka ni ma, iya kúu Suꞌsi sa ma, iya kúu Suꞌsi ndaka tna ni ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 18 Sani te María Magdalena ma, kuaꞌan ña nuu ka iyo de ma, te ni ndakani ña nuu ndaka tee ka ndikin ya ma ja ni jini ña Iya Tátnuni ma, te suni ndakani ña sukan jiñaꞌa ya ma.
\s1 Jesús ma, ni kenda ya nuu ñayii ka ndikin ya ma
\rem Jesús se aparece a los discípulos
\r (Mt 28:16‑20; Mr 16:14‑18; Lc 24:36‑49)
\p
\v 19 Te nuu ni kunee ma kivi yukan kivi kejaꞌa smana ma, te ñayii ka ndikin ya ma, ni ka ndututu i ini veꞌe ma, te ndesi yeꞌe ma, vaa ka yuꞌu i tee judío ma. Te Jesús ma, ni kivi ya, te ni jinkuiñi ya meꞌñu ndaka ñayii ka ndikin ya ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍¡Jin koo mani ni! ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 20 Ja ni kaꞌan ya sukan, sani te ni kaxtnuꞌu ya ndaꞌa ya ma jiꞌin yika ya ma, te ni ka kutachi ndaka ñayii ka ndikin ya ma, ja ni ka ndakuni i Iya Tátnuni ma.
\m
\v 21 Sani te Jesús ma, jiñaꞌa ya in‑ka jichi:
\p ―‍¡Jin koo mani ni! Sukan ni tetniñu ñaꞌa Yuva sa ma, sukan tétniñu tna ñaꞌa sa ndijin ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 22 Te ni tutachi ya siki ñayii ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍Jin kutaꞌvi ni Xtumani Ndios a.
\m
\v 23 Te ja maa ya ma, te nú na in jin kuñaꞌa ni ja ni ka naa kuechi i ma, te jin naa kuechi i ma nuu Suꞌsi ma. Te nú na in masu jin kuñaꞌa ni ja jin naa kuechi i ma, te masu jin naa kuechi i ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Tomás ma, ni jini de jiꞌin nuu de Jesús ma, ja jâ ni ndateku ya ma
\rem Tomás ve al Señor resucitado
\p
\v 24 Tomás ma kúu in tee ndi‑uxi uu tee ni ka yo ndikin ya ma, te tee ni ka yo xnani i Kuati ma kúu de. Ñatuu de iyo nuu ni kenda Jesús ma. \fig |GR-llla24n.tif|span||| |20:24\fig*
\m
\v 25 Sani te ñayii ka ndikin ya ma, ka jiñaꞌa i:
\p ―‍Ni ka jini sa Iya Tátnuni ma ―‍ka kuu i ka jiñaꞌa i.
\p Kovaa Tomás ma chi ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Nú ma kuni sa nuu ni kaan ndaꞌa de ma jiꞌin nduyu kaa ma, te nú ma chinee sa xnindaꞌa sa a nuu ni tnakueꞌe ma, te nú ma chinee sa ndaꞌa sa a yika de ma, te masu kandija sa ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 26 Nuu una kii ma, te ñayii ka ndikin ya ma, ni ka ndututu tuku i in‑ka jichi ini veꞌe ma. Tomás ma, iyo tna de. Te ndesi vaꞌa yeꞌe ma. Kovaa Jesús ma chi ni kuu ni kivi ya, te ni jinkuiñi ya meꞌñu ndaka ñayii ma, te jiñaꞌa ya:
\p ―‍¡Jin koo mani ni! ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 27 Sani te jiñaꞌa ya Tomás ma:
\p ―‍Chinee ni xnindaꞌa ni a yaꞌa, te kondeꞌya ni ndaꞌa sa ya. Te chinee ni ndaꞌa ni a yika sa a, te máko kuꞌun ini ni ja onde kuni ni sana kandija ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 28 Sani te Tomás ma, ni ndakoneꞌe de, te jiñaꞌa de:
\p ―‍¡Iya tátnuni nuu maa sa kúu ni! ¡Suꞌsi maa sa kúu ni! ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 29 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍¿Ni kandija ni vaa ni jini ñaꞌa ni a? ¡Vaꞌa xeen‑ka ka kuu ñayii ni ka kandija ñaꞌa ma, visi ñatuu ni ka jini ñaꞌa i! ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Navaꞌa ni tee Juan ma libru yaꞌa
\rem El porqué de este libro
\p
\v 30 Jesús ma, ni saꞌa ya kuaꞌa xeen milagru nuu ñayii ka ndikin ya ma, tnaꞌa ja masu ka kaꞌan nuu tutu yaꞌa.
\m
\v 31 Kovaa tnuꞌu yaꞌa chi ka ndenee i nuu tutu yaꞌa, sukan‑vaꞌa jin kandija ni ja Jesús ma kúu Cristo ma, te Saꞌya Suꞌsi ma kúu ya, te ja maa ya, te jin koteku ni ni‑kani ni‑jika.
\c 21
\s1 Jesús ma, ni kenda ya nuu uja tee ka ndikin ya ma
\rem Jesús se aparece a siete de sus discípulos
\p
\v 1 Nuu ni jinu sukan ma, Jesús ma, ni kenda ya in‑ka jichi nuu ka iyo tee ka ndikin ya ma yuꞌu mar nani Tiberias ma. Te saꞌa ni kenda ya:
\m
\v 2 Ka iyo tutu Simón Pedro ma, Tomás tee ni ka yo xnani i Kuati ma, Natanael tee ñuu Caná ja iyo i ñuu Galilea ma, saꞌya tee kúu Zebedeo ma, jiꞌin uu‑ka tee ka ndikin ya ma.
\m
\v 3 Te Simón Pedro ma, jiñaꞌa de:
\p ―‍Kíꞌin sa jin tava sa tiaka ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Te ni ka ndakoneꞌe tee ka iyo jiꞌin de ma:
\p ―‍Saña tna, suni jin koo tna o ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p Te kuan koo de, te ni ka ka koo de nuu barcu de ma, kovaa jakuaa yukan ñatuu kuiti na tiaka ni ka tava de.
\m
\v 4 Nuu jâ ve ndii ma, Jesús ma, ni kenda ya yuꞌu ndute ma, kovaa tee ka ndikin ya ma, masu nde ka ndakuni de ya ja maa ya kúu.
\m
\v 5 Jesús ma, ni jikan‑tnuꞌu ya:
\p ―‍Ndijin, ¿ñatuu kuiti na tiaka ka tava ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Te ni ka ndakoneꞌe de:
\p ―‍Ñatuu kuiti ―‍ka kuu de ka jiñaꞌa de.
\p
\v 6 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Jin skee ni ñunu ni a xiñi barcu a ichi kuaꞌa a, te jin tava kuaꞌa ni tiaka ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Te sukan ni ka saꞌa de. Sani te ñatuu ka kundee‑ka de jin ndatava de ñunu de ma, vaa kuaꞌa xeen tiaka ni jakuꞌun.
\m
\v 7 Sani te in tee ni yo ndikin ya ma, tee ni yo kutoo xeen Jesús ma, jiñaꞌa de Pedro ma:
\p ―‍¡Iya Tátnuni ma kúu ya! ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Yika ni jinisoꞌo Simón Pedro ma ja maa Iya Tátnuni ma kúu ya, te ni ndinuu kunu de suꞌnu de ma, vaa iyo vichi de nkuu, sani te ni kêe de nuu ndute ma.
\m
\v 8 Te jaku‑ka tee ka ndikin ya ma, ni ka ndenda koo de yuꞌu ndute ma jiꞌin barcu de ma ka ñuꞌu ka ñuꞌu‑nka de ñunu de ma, vaa ñuꞌu chitu kuiti tiaka, te visi cientu‑ka metro sana jin nde koo de yuꞌu ndute ma.
\m
\v 9 Te nuu ni ka nde koo de nuu ñuꞌú ma, te ni ka jini de ja jâ ni tnaꞌa ñuꞌu, te yoxtnee in tiaka jiꞌin xtatila.
\m
\v 10 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ki xsiaꞌa ni jaku tiaka yika ni ka tava ni a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 11 Simón Pedro ma, ni kaa de nuu barcu de ma, te ni tnii de ñunu ñuꞌu tiaka naꞌnu ma, te ni ñuꞌu de onde yuꞌu mar ma. Te cientu uu xiko uxi uni (153) ti kúu. Te visi kuaꞌa xeen ti kúu, kovaa ñatuu ni teꞌnde ñunu ma.
\m
\v 12 Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Neꞌe koo ni, te jín kasi ini o ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Ni‑in tee ka ndikin ya ma, ñatuu ka kusaa ini de ja jin kakan‑tnuꞌu de na in kúu ya, vaa jâ ka jini de ja maa Iya Tátnuni ma kúu ya.
\m
\v 13 Sani te Jesús ma, ni jan tuꞌva ya, te ni tnii ya xtatila ma, te ni waꞌa ya de, te suni sukan ni tnii ya tiaka ma, te ni waꞌa ya de.
\p
\v 14 Chaꞌa kúu ja ku‑uni jichi ja ni kenda ya nuu tee ka ndikin ya ma, ja ni ndateku ya ma.
\s1 Jesús ma, ni ndatnuꞌu ya jiꞌin Simón Pedro ma
\rem Jesús habla con Simón Pedro
\p
\v 15 Nuu ni jinu ni ka jasi ini de ma, Jesús ma, ni jikan‑tnuꞌu ya Simón Pedro ma:
\p ―‍Simón saꞌya Juan, ¿kútoo xeen‑ka ñaꞌa ni sana tnaꞌa chaꞌa? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Pedro ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Saa vi, Señor, maa ni jini ja kútoo xeen ñaꞌa sa ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ko koto vaꞌa ni ñayii ka kuu lelu sa a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 16 Ni ndakan‑tnuꞌu tuku ya de ja ku‑uu jichi:
\p ―‍Simón saꞌya Juan, ¿kútoo ñaꞌa ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Pedro ma, ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Saa vi, Señor, jâ jini maa ni ja kútoo ñaꞌa sa ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ko koto vaꞌa ni ñayii ka kuu ndikachi sa a ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 17 Ja ku‑uni jichi ni jikan‑tnuꞌu ya de:
\p ―‍Simón saꞌya Juan, ¿kútoo ñaꞌa ni? ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p Pedro ma, ni kuxii ini de, vaa ja ku‑uni jichi kúu ja ni jikan‑tnuꞌu ya de nú kútoo de ya, te ni ndakoneꞌe de:
\p ―‍Señor, maa ni jini ndaka, te jini ni ja kútoo ñaꞌa sa ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p Jesús ma, jiñaꞌa ya:
\p ―‍Ko koto vaꞌa ni ñayii ka kuu ndikachi sa a.
\m
\v 18 Ja ndaa ja ndaa káꞌan sa, nuu ni iyo jaa‑ka ni ma, ni yo nukoneꞌnu maa ni saꞌma ni ma, sukan‑vaꞌa kiꞌin ni ndenu kúni ni ma. Kovaa nuna kuu nijaꞌnu ni, skuili ni ndaꞌa ni a, te in‑ka ñayii ndakuꞌni chii ni a, te jin xsiaꞌa ñaꞌa i nuu ñatuu kúni ni ja kiꞌin ni ma ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 19 Ja ni kaꞌan ya sukan ma, Jesús ma, yikuu ya káxtnuꞌu ya naxe jin saꞌa ñayii ma Pedro ma kivi kûu de ma, te ja sukan ndoꞌo de ma, te koo jayiñuꞌu nuu Suꞌsi ma. Sani te jiñaꞌa ya:
\p ―‍¡Kondikin ñaꞌa ni! ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\s1 Ni jiñaꞌa Jesús ma nuu Pedro ma ja má ko ndi ini de sukan ndoꞌo in‑ka ñayii ma
\rem El discípulo a quien Jesús quería mucho
\p
\v 20 Ja ni konenuu Pedro ma, ni jini de ja ndandikin in‑ka tee ka ndikin ya ma, tee ni yo kutoo xeen Jesús ma. Te tee yukan chi maa tee ni iyo xiñi Jesús ma kivi ni ka kuxini ya jiꞌin ndaka de ma kúu de, te maa de kúu tee ni jikan‑tnuꞌu saꞌa: “Señor, ¿na in kúu tee keꞌen‑suꞌva ñaꞌa ma?”
\m
\v 21 Nuu ni jini Pedro ma de, ni jikan‑tnuꞌu de Jesús ma:
\p ―‍Señor, te tee yaꞌa, ¿naxe ko kuu de? ―‍kúu de jiñaꞌa de.
\p
\v 22 Jesús ma, ni ndakoneꞌe ya:
\p ―‍Nú kúni sa ja koteku de onde kivi ndii sa ma, te ndijin, ¿naku ndí ini ni? Ndijin, kondikin ñaꞌa ni ―‍kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 23 Chukan kúu ja ni jitenuu tnuꞌu ma neꞌun ndaka ñayii ka ndikin ya ma ja tee yukan tee ni yo ndikin ya ma, masu kûu de. Kovaa Jesús ma, masu ni kaꞌan ya ja masu kûu de. Ja ni kaꞌan ya ma kúu: “Nú kúni sa ja koteku de onde kivi ndii sa ma, má ko ndi ini ni.”
\p
\v 24 Te tee yaꞌa kúu maa tee ni yo ndikin ya ma, te ndákaꞌan de sukan ni kuu ma, te ni tee de saꞌa, te ka jini o ja tnuꞌu ndákaꞌan de ya chi tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndija kúu.
\p
\v 25 Kuaꞌa‑ka ja ni saꞌa Jesús ma. Nute ni ka tee sa ndaka sukan ni saꞌa Jesús ma chi jani ini sa ja masu kanda ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a jin kuꞌun libru jin kuvaꞌa ma.
\p Te sukan kó kuu.
