\id ROM ‑ Mixtec, Magdalena Peñasco
\h Romanos
\mt1 Carta ni saꞌa Pablo ma ja ni tetniñu de nuu ñayii ka iyo ñuu Roma ma
\c 1
\s1 Sukan ndákan‑tnuꞌu ñañaꞌa Pablo ma ñayii ka kandija Suꞌsi ma ja ka iyo i ñuu Roma ma
\rem Saludo
\p
\v 1 Saña chi Pablo kúu sa, te jinukuechi sa nuu Jesucristo ma, te maa ya, ni kana ñaꞌa ya ja ko kuu sa apóstol, te ni tetniñu ñaꞌa ya ja kaxtnuꞌu sa tnuꞌu maa ya ma, te ni saꞌa siin ñaꞌa ya ja na kaxtnuꞌu sa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa káꞌan ya ma.
\m
\v 2 Te tnuꞌu yaꞌa kúu tnuꞌu ni skuiso Suꞌsi ma onde xiꞌna‑ka ma, te sukan ni ka tee tee ni ka yo ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni yo waꞌa maa ya ma nuu tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma.
\m
\v 3 Te tnuꞌu yaꞌa káꞌan siki Saꞌya Suꞌsi ma, te maa ya chi ni kenda ñayivi ya, te neꞌun saꞌya tata David ma ni kâku ya ñuu ñayivi ya, te Jesucristo iya tátnuni nuu o ma kúu ya.
\m
\v 4 Te ni kaxtnuꞌu Xtumani Ndios ma ja Saꞌya Suꞌsi ma kúu ya, te iyo tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ya ma, vaa ni jiꞌi ya te ni ndateku ya neꞌun ñayii ni ka jiꞌi ma.
\m
\v 5 Te Jesucristo ma chi ni skutaꞌvi ñaꞌa ya tnuꞌu vii tnuꞌu mani ja ko kuu sa apóstol tee tetniñu maa ya ma, sukan‑vaꞌa ja maa ya ma, te kaxtnuꞌu sa nuu ndaka ñayii masu ñayii judío ka kuu i ma ja na jin kandija i Suꞌsi ma te jin ko saꞌa i sukan káꞌan ya ma.
\m
\v 6 Te neꞌun ñayii yaꞌa ka iyo maa ni, ja ni ndakana ñaꞌa Jesucristo ma ja jin kondikin ni ya.
\p
\v 7 Te tée sa tutu yaꞌa, te tétniñu sa nuu ni ja ka iyo ni ñuu Roma a, ja ka kuu ni ñayii kútoo ñaꞌa Suꞌsi ma, te ni ndakana ñaꞌa ya ja jin xndoo ni ndaka ja uꞌvi ma.
\p Te kúni sa ja Yuva o Suꞌsi ma jiꞌin Jesucristo Iya Tátnuni ma, na skutaꞌvi ñaꞌa ya ja vii ja vaꞌa te na saꞌa tna ya ja jin koo mani ni.
\s1 Kúni Pablo ma ja kiꞌin de jin koto de ñayii ka iyo ñuu Roma ma
\rem Deseo de Pablo de visitar Roma
\p
\v 8 Xinañuꞌu kuiti, te ja maa Jesucristo ma, te ndakuan‑taꞌvi sa nuu Suꞌsi o a ja jin kuu ndaka ni, vaa ni‑kaꞌnu ni‑tuꞌu ñuu ñayivi a ka jini i sukan vivii ka kuu ni ja ni ka kandija ni Suꞌsi o a.
\m
\v 9 Te maa Suꞌsi iya xi‑nuu jinukuechi sa ja ni‑yuꞌu ni‑ini sa káxtnuꞌu sa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Saꞌya ya Jesús ma naꞌa ja ñatuu ndúnaa ñaꞌa sa vaa ndimaa ndákuneꞌe ñaꞌa sa ora jikan‑taꞌvi sa nuu maa ya ma.
\m
\v 10 Te ndimaa jikan‑taꞌvi xeen sa nuu Suꞌsi ma ja na taa ya tnuꞌu, te na chindee chituu ñaꞌa ya ja na kuu jaan sa jan koto ñaꞌa sa nuu ka iyo ni a.
\m
\v 11 Vaa kúu ini xeen sa ja kuni ñaꞌa sa te kaꞌan sa sukan kúni Xtumani Ndios ma ja jin ko saꞌa jin ko kuu ni, te jin niꞌi‑ka ni tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu.
\m
\v 12 Vaa na kaꞌan o ja saꞌa jiniñuꞌu ja jin ndakaꞌan‑soꞌo nuu tnaꞌa ndaka o sukan‑vaꞌa jin kukanu ini‑ka o Suꞌsi ma.
\p
\v 13 Jin konaꞌa ndaka ni ja jâ ni kuu kuaꞌa jichi kúni sa ja jan koto ñaꞌa sa, kovaa onde vitna chi ndimaa iyo in ja jaꞌnu ndee nuu sa, te ñatuu nde kúu jaan sa. Chi vaa ja kúni sa kúu ja chindee ñaꞌa sa, sukan‑vaꞌa kuu jin saꞌa ni sukan játna ini Suꞌsi ma, te koo jayiñuꞌu ya, sukan chíndee sa ndaka ñayii masu judío ka kuu i ma te ka saꞌa i sukan játna ini Suꞌsi ma.
\m
\v 14 Vaa nee yika sa nuu ñayii ka kaꞌan saꞌan griego ma jiꞌin nuu ñayii ñatuu ka kaꞌan i saꞌan griego ma, jiꞌin nuu ñayii ndichi ma jiꞌin nuu ñayii ñatuu na tnuꞌu ndichi ka nevaꞌa i ma, ja ka iyo i ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a.
\m
\v 15 Te chukan kúu ja ñuꞌu xeen ini sa ja jaan sa ñuu Roma a nuu ka iyo ni a, te kuu kaꞌan kachi sa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Suꞌsi ma nuu ndaka ni.
\s1 Tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Suꞌsi ma chi iyo tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu i ja chindee ñaꞌa i ja jin nduu o ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa
\rem El poder del evangelio
\p
\v 16 Vaa masu kúkan‑nuu sa ja káxtnuꞌu sa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Suꞌsi ma, vaa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa ya ma chi iyo i jiꞌin tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu maa ya ma, te ndaka ñayii ka kandija tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa ya ma chi jin ndaniꞌi taꞌvi i. Te kúni Suꞌsi ma ja xinañuꞌu jin koninisoꞌo ñayii judío ma, sani te jin koninisoꞌo ñayii masu judío ka kuu i ma.
\m
\v 17 Vaa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Suꞌsi ma saꞌa ja jin nduu o ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa ma, te káxtnuꞌu i sukan jin kandija o Suꞌsi ma te jin kukanu ini o ya ni‑kani ni‑jika. Te suni saꞌa káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma: “Ñayii saꞌa ja vaꞌa ja ndaa ma chi suu i koteku ni‑kani ni‑jika, vaa kúkanu ini i Suꞌsi ma.” Saꞌa káꞌan.
\s1 Sukan ka ndiso kuechi ndaka ñayii ñuu ñayivi a
\rem La culpabilidad del hombre
\p
\v 18 Vaa maa Suꞌsi ma, onde andivi ma iyo ya, te káxtnuꞌu ya sukan ndákiti ini ya ja ñatuu játna ini ya sukan ka saꞌa ñayii ma ja uꞌvi ma jiꞌin ja ka saꞌa uꞌvi tnaꞌa i ma, vaa ñayii yukan chi ka jaꞌnu ndee i ja jin kandija jaku‑ka ñayii ma tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndija ya ma.
\m
\v 19 Vaa sukan ka jini yoꞌo ja iyo in Suꞌsi ma, te ka jini o sukan saꞌa sukan kúu ya ma, te suni ka jini tna ndaka ñayii ka saꞌa ja uꞌvi ma ndaka ja vaꞌa saꞌa Suꞌsi ma, vaa maa ya káxtnuꞌu ja iyo ya.
\m
\v 20 Vaa yoꞌo chi ñatuu ka kundee maa o jin kuni o sukan kaa sukan iyo ya ma. Kovaa nuna jin ndasaꞌa o kuenda ndaka ja ni saꞌa ya jiꞌin tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ya ma onde nuu ni kuvaꞌa ñuu ñayivi a, te jin kuni o ja iyo ya ja kúu ya Suꞌsi o ma ni‑kani ni‑jika. Te chukan kúu ja ñayii ka saꞌa ja uꞌvi ma, masu kuu jin kaꞌan i ja ñatuu na Suꞌsi iyo.
\p
\v 21 Te visi jâ ka jini ñayii ma ja iyo Suꞌsi o a, kovaa ñatuu ka ndachiñuꞌu i maa ya ja kúu ya Suꞌsi ma, te ñatuu ni ka ndakuan‑taꞌvi i nuu ya, suꞌva ni ka saꞌa ndee i ini anua i ma, te ni ka ndandesi ini anua i ma.
\m
\v 22 Vaa ka kaꞌan i ja ka jini xeen i, kovaa masu ka jini kuiti i, suꞌva ka kuneé ka ku‑uun i, te suꞌva viꞌi‑ka ni ka saꞌa ndee i ini anua i ma nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 23 Te ni ka xndoo i jayiñuꞌu Suꞌsi iya téku ni‑kani ni‑jika ma, te ni ka ndasaꞌa i in yunuu ñayii, te vitna ja ñayii a chi ñayii naa‑ni kúu i, te ni ka saꞌa i yunuu lasaa ma, jiꞌin yunuu koo ma, jiꞌin yunuu ndevaꞌa‑ni kiti ma, te ka chiñuꞌu i.
\m
\v 24 Chukan kúu ja Suꞌsi ma chi ni xndoo ya i, te ka saꞌa maa i ndaka ja uꞌvi ma, sukan ka jani ini anua maa i ma. Te ka xtivi i maa i ma.
\p
\v 25 Te sukan ni ka ndaxsama i tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndija Suꞌsi ma, te ni ka jan‑taꞌvi i tnuꞌu xndaꞌvi tnaꞌa ma, vaa ka chiñuꞌu i ndaka ja iyo ñuu ñayivi a ja ni saꞌa Suꞌsi ma, kovaa ka ndunaa i ja jin ndachiñuꞌu i maa iya ni saꞌa ndaka ja iyo ñuu ñayivi a. Kovaa yoꞌo chi ka jini o ja Suꞌsi ma, iyo jayiñuꞌu ya ni‑kani ni‑jika ma. Te sukan kó kuu.
\p
\v 26 Chukan kúu ja Suꞌsi ma, ni xndoo ya i ja jin saꞌa maa i ja uꞌvi ma te jin tnaꞌa maa i ja kan‑nuu. Vaa ka iyo ñaꞌa chi ka jatna ini tnaꞌa ña ja ndi‑tnaꞌa ñaꞌa ña, te jin ko kusu ña, te ka saꞌa ña ja kayuꞌu ja kan‑nuu, te masu sukan ni jani, ni kaꞌvi ini Suꞌsi ma.
\m
\v 27 Suni tna tee ma, ni ka xndoo de ja jin ko kusu de jiꞌin ñasiꞌi de ma, te ni ka jatna ini‑ka de ja ndi‑tnaꞌa tee de ma jin ko kusu, te ka saꞌa de ja kayuꞌu ja kan‑nuu. Te ja sukan ka saꞌa ka kuu de ma, te saꞌa Suꞌsi ma ja jin ndoꞌo jin neni de.
\p
\v 28 Te kuechi ja ñatuu ka kandija i Suꞌsi ma, te ni saꞌa ya ja janitnuni i ma ni ka nduneé, ni ka ndu‑uun‑nka, te ñatuu nde ka ndasaꞌa i kuenda ja masu nde jiniñuꞌu ndaka ja ka saꞌa i ma.
\m
\v 29 Te ndimaa ja uꞌvi kúu ndaka ja ka saꞌa i ma, vaa ka kivi nduu i jiꞌin ñayii ni masu ni ka tnandaꞌa jiꞌin i ma, te ka iyo i ja ka skiti ini i in‑ka ñayii ma, inundiyo ini i ma, ka saꞌa i ja uꞌvi ma, ka kukueñu ini i ma, ka jaꞌni tnaꞌa i ma, ka kanaa i ma, ka xndaꞌvi tnaꞌa i ma, ka kaꞌan neé ka kaꞌan ñuu i ma,
\m
\v 30 ka skanduu yuꞌu i ma, ka kaꞌan i tnuꞌu tnaꞌa i ma, ñatuu ka kuni sii i nuu Suꞌsi ma, ñatuu na respetu i ma, inuvixi xeen ka ndaa i ma, ndimaa ja uꞌvi ka jani ini i ja jin saꞌa i ma, masu ka kandija i nuu yuva nuu siꞌi i ma,
\m
\v 31 inundee ini i ma, masu inundija i ja inuvaꞌa ini i ma, ka saꞌa ndevaꞌa i ñayii ndaꞌvi ma, masu kuu jin koo mani i ma, ni a jin kundaꞌvi ini i ñayii ma.
\m
\v 32 Visi jâ ka jini i sukan jani ini Suꞌsi ma ja ñayii ka saꞌa sukan ma ka kuu ñayii jin kûu ma, kovaa sukan‑ka ka saꞌa i. Te masu ka iyo sii ini i ja maa‑ni i ka saꞌa sukan ma, chi suꞌva ka kuni i ja ndaka‑ka ñayii ma na jin ko saꞌa sukan ka saꞌa i ma.
\c 2
\s1 Sukan ndakan ndandaa Suꞌsi ma kuenda nuu in in o
\rem El justo juicio de Dios
\p
\v 1 Vaa masu kuu yanduu ja saꞌa ja kúu ni a, ndevaꞌa‑ni na in kúu ni. Ndijin ja xtekuechi ni tnaꞌa ni ma, te maa ni, ndáxtekuechi ni maa ni, te jiso kuechi maa ni, vaa tnaꞌa ja xtekuechi ni tnaꞌa ni ma, chukan kuiti kúu ja saꞌa maa ni a.
\m
\v 2 Vaa ka jini o ja maa Suꞌsi ma kaꞌnde tniñu ñayii ka saꞌa ndaka ja uꞌvi ma, te sukan, te jin ndachunaa ndiꞌi jin ndachunaa tuꞌu maa i ja ka saꞌa i ma.
\m
\v 3 Te ndijin ja xtekuechi ni tnaꞌa ni ma te saꞌa ni ja ka saꞌa i ma, ¿jani ini ni ja kaku ni nuu Suꞌsi ma kivi ndakan ya kuenda nuu ni ma?
\m
\v 4 ¿Xi saxiko ni ja vii ja vaꞌa sukan kuee ini ya ma vaa kútoo ñaꞌa ya ma? ¿Te ñatuu ndásaꞌa ni kuenda ja vaꞌa ini ya kúu, chukan kúu ja káxtnuꞌu ya ichi ndaa ko kaka ni ma, sukan‑vaꞌa ndakani ndakaꞌvi ini ni te kondikin ni Suꞌsi ma?
\m
\v 5 Kovaa ja sukan ndee ini ni a te ñatuu ndákani ndákaꞌvi ini ni a, saꞌa ni ja ndákiti xeen ini Suꞌsi ma nuu ni, kivi kenda ja ndakan ndiꞌi ndakan tuꞌu ya kuenda nawa ni yo saꞌa, ni yo kuu ni ma.
\m
\v 6 Te ndi‑in ndi‑in o jin ndaniꞌi jin ndatnaꞌa nde a kúu ja ni ka saꞌa, ni ka kuu o nuu ya ma.
\m
\v 7 Nde o ka ndi ini ja jin ndaniꞌi taꞌvi o te jin koteku o ni‑kani ni‑jika ma, te jin niꞌi o jayiñuꞌu nuu Suꞌsi ma te kaꞌan ya ja ja vavaꞌa kúu ja ni ka saꞌa, ni ka kuu o ma, nuna jin kuꞌun ini o ja jin ko saꞌa o ja vaꞌa ja ndaa ndija nuu ya ma, te jin niꞌi o ndaka chaꞌa te jin koteku o ni‑kani ni‑jika ma.
\m
\v 8 Kovaa ndákiti xeen ini ya nuu ñayii inusoꞌo ka ndaa i ma, ja ñatuu ka kandija i ja ndaa káꞌan nuu tnuꞌu maa ya ma, suꞌva ka saꞌa‑ka i tnaꞌa ja ñatuu játna ini Suꞌsi ma.
\m
\v 9 Te tnundoꞌo tnuneni jiꞌin tnuꞌu xii ini kuaꞌa ya nuu ñayii ka saꞌa ja uꞌvi ma. Chaꞌa chi xinañuꞌu ñayii judío ma jin ndoꞌo. Sani te ñayii masu judío ka kuu i ma, jin ndoꞌo tna i.
\m
\v 10 ¡Kovaa naka jayiñuꞌu jiꞌin tnuꞌu sii ini koo nuu ndaka ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ma! Chaꞌa chi xinañuꞌu ñayii judío ma, jin niꞌi. Sani te ñayii masu judío ka kuu i ma, jin niꞌi tna i.
\p
\v 11 Vaa nuu Suꞌsi ma chi inuu‑ni ka kuu ndaka o, visi ndevaꞌa‑ni ñuu o.
\m
\v 12 Vaa ndaka ni ja ñatuu ka jini ni tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma ja ni ndakaxtnuꞌu Moisés ma te ni ka yo saꞌa ni ja uꞌvi ma, te suni jin skenaa ni maa ni nkuu, visi ñatuu ka jini ni sukan ni ndakaxtnuꞌu Moisés ma. Te ndaka ndijin ja ka jini ni tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma ja ni ndakaxtnuꞌu Moisés ma te ni ka yo saꞌa ni ja uꞌvi ma, te sukan káꞌan tnuꞌu ni ndakaxtnuꞌu Moisés ma, sukan ndakan ndaa Suꞌsi ma kuenda nuu ni.
\m
\v 13 Vaa masu ñayii yika‑ni ja ninisoꞌo‑ni i tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Suꞌsi ma nuu Moisés ma ka kuu ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa nuu Suꞌsi ma. Chi ñaꞌa. Suꞌva káꞌan Suꞌsi ma ja ñayii ka saꞌa ka kuu sukan ndee tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma nuu Moisés ma ka kuu ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 14 Vaa ñayii masu judío ka kuu i ma te ñatuu na tnuꞌu ni yo ndakaxtnuꞌu Moisés ma ka jini i, kovaa ka jini i nde a kúu ja vaꞌa ma jiꞌin ja uꞌvi ma, te maa i ka ndasaꞌa kuenda nawa jin saꞌa i ma.
\m
\v 15 Te saꞌa, te ka kaxtnuꞌu i ja iyo in tnuꞌu tátnuni ini anua i ma, te ka kaxtnuꞌu i sukan ka jani ka kaꞌvi ini i ma, te ka ndakunitnuni i naxe ka saꞌa ka kuu i ma nú ja vaꞌa xi ja uꞌvi kúu.
\p
\v 16 Saꞌa ko kuu kivi sunkoo Yuva o Suꞌsi ma Saꞌya ya Jesucristo ma, ja ndakan ndaa ya kuenda nuu in in o ja ka kuu o ñayii a nawa ni ka yo saꞌa yuꞌu o ma, sukan káꞌan tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa káxtnuꞌu sa a.
\s1 Ñayii judío ma chi masu ka saꞌa kuiti i sukan káꞌan tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Moisés ma
\rem Los judíos y la ley
\p
\v 17 Ndijin ja káꞌan ni ja kúu ni judío, te kúkanu ini ni tnuꞌu ni ndakaxtnuꞌu Moisés ma, te káꞌan ni ja saꞌya Suꞌsi ma kúu ni,
\m
\v 18 te káꞌan ni ja jini ni sukan kúni Suꞌsi ma ja jin saꞌa o ma, te jâ ni kutuꞌva ni tnuꞌu ni ndakaxtnuꞌu Moisés ma, te jini ni ndakaji ni ja vaꞌa ma.
\m
\v 19 Te jani ini ni ja kúu ni ñayii káxtnuꞌu tnuꞌu Suꞌsi ma nuu ñayii ñatuu ka jini ma te kuan koo neé kuan koo uun maa i ma, te ñuꞌu ndúꞌva kúu ni nuu ñayii ka iyo nuu nee ma saꞌa ni tnuꞌu.
\m
\v 20 Te jani ini ni ja teskuaꞌa kúu ni nuu ñayii ñatuu ka jini ma, jiꞌin nuu ñayii yika ni ka kejaꞌa i ka ndanduku i Suꞌsi ma, vaa maa ni chi jâ jini ni tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndichi ni ndakaxtnuꞌu Moisés ma.
\m
\v 21 Ndijin ja káxtnuꞌu ni nuu in‑ka ñayii a, ¿naku ñatuu ndákaxtnuꞌu ni nuu maa ni a naxe kúni Suꞌsi ma ja ko saꞌa ko kuu ni? Ndijin ja káxtnuꞌu ni nuu in‑ka ñayii ja máko jin sakuiꞌna i ma, ¿te sakuiꞌna maa ni?
\m
\v 22 Ndijin ja káꞌan ni ja ma kuu ndatuu tee ma jiꞌin in‑ka ñaꞌa ma, ¿te maa ni ndátuu jiꞌin in‑ka ñaꞌa ma? Ndijin ja saxiko ni ja masu Suꞌsi ka kuu ma, ¿te kivi ni nuu ka ñuꞌu i ma, te sakuiꞌna ni?
\m
\v 23 Ndijin ja kúvixi maa ni ja jini ni tnuꞌu ndaa ni ndakaxtnuꞌu Moisés ma, kovaa saꞌa ni ja ka saxiko ñayii a Suꞌsi o ma, vaa ñatuu saꞌa ni sukan káꞌan ya ma.
\m
\v 24 Sukan káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi o a: “Ja kuechi ndijin a, te ñayii masu judío ka kuu i ma, ka kaꞌan ndevaꞌa i ja kuu Suꞌsi o a.” Saꞌa káꞌan tnuꞌu ya a.
\p
\v 25 Ja ndaa kúu ja nuna kitnuni o chi chindee ñaꞌa i, nuna saꞌa o sukan káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma. Kovaa nú ma saꞌa o, te ko kuu o sukan‑ni ka kuu ñayii ñatuu ka yitnuni i ma.
\m
\v 26 Chukan kúu ja in ñayii ñatuu yitnuni ma te saꞌa i sukan káꞌan tnuꞌu ni ndakaxtnuꞌu Moisés ma, kuenda tnuꞌu ja yitnuni i kúu, káꞌan Suꞌsi ma.
\m
\v 27 Vaa ñayii ñatuu yitnuni yikikuñu i ma kovaa kándija i ndaka tnuꞌu Suꞌsi ma ja ni ndakaxtnuꞌu Moisés ma, kuu ndakaꞌan i kuechi ni a, vaa visi nevaꞌa ni tutu ndee tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi o a, te visi yitnuni ni a, kovaa ñatuu saꞌa ni sukan káꞌan tnuꞌu Suꞌsi ma ja ni kaꞌan Moisés ma.
\m
\v 28 Vaa ja ko kuu o ñayii judío ma chi masu yika‑ni ja saꞌa o sukan ka saꞌa ñayii judío ma ja ka chitnuni i yikikuñu i ma kúu. Chi ñaꞌa.
\m
\v 29 Suꞌva ja jin ko kuu o ñayii judío ndija ma kúu ja nú ni nduvii ni ndundoo ini anua o a, te sukan, te ini anua o a ni nukitnuni ndija i nuu Suꞌsi ma. Vaa masu yika‑ni ja kúu káꞌvi o sukan ndee tnuꞌu ni kaꞌan Moisés ma kúu ja ko kuu o ñayii judío ma chi suꞌva nú maa Xtumani Ndios ma ni ndaxsama ñaꞌa. Te ja ñuꞌu ini o kúu ja Suꞌsi ma ndakaꞌan vaꞌa ndakaꞌan vii ja saꞌa o ma, te masu ñuꞌu ini o ja ñayii ma, jin kaꞌan vii ja saꞌa ja kuu o ma.
\c 3
\p
\v 1 Chukan kúu ja, ¿nawa ka niꞌi o ja ka kuu o judío ma? ¿Xi nawa chíndee ñaꞌa ja jákitnuni o ma?
\m
\v 2 Kuaꞌa xeen ja jin niꞌi o ja ka kuu o ñayii judío a, nuna jin jakuꞌni ndaa ini o tnuꞌu Suꞌsi o a. In kúu ja ni kukanu ini ñaꞌa Suꞌsi ma ja nuu ndaꞌa yoꞌo ni xndoo ya tnuꞌu ni tatnuni ya ja jin ko saꞌa o ma.
\m
\v 3 Chukan kúu ja, ¿naxe kaꞌan o? Nú in nde ni ñatuu kándija, te ¿ja ñatuu kándija ni ma, saꞌa i ja ma saꞌa‑ka Suꞌsi ma ja ni skuiso ya ma?
\m
\v 4 Ñaꞌa, vaa Suꞌsi ma chi in ja ni kaꞌan ya ja saꞌa ya ma, chi ûni saꞌa ya, visi sukan‑ni kúu maa ñayii a ja ñatuu saꞌa i ja ndaa ma. Vaa saꞌa káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi o ma:
\q1 Sukan‑vaꞌa jin ndakunitnuni ñayii ma ja tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndija kúu tnuꞌu káꞌan ni a, vi Suꞌsi,
\q2 te ñatuu na in káꞌan ja masu jaꞌnde ndaa ni tniñu ñayii ma.
\m Saꞌa ni jiñaꞌa David ma Suꞌsi ma.
\p
\v 5 Kovaa ka iyo jaku ñayii ma ja ka kaꞌan i ja kuechi ja uꞌvi ka saꞌa i ma, te iyo‑ka jayiñuꞌu Suꞌsi ma. Te ka jani ini i ja chukan kúu ja masu vaꞌa ini Suꞌsi ma ja xndoꞌo xneni ya i ma. Saꞌa ndákaꞌan sa sukan ka káꞌan jaku ñayii ma. Te yoꞌo, ¿naxe jin kaꞌan tna o?
\m
\v 6 ¡Masu kuu ja jin kaꞌan o sukan! Vaa nú ma xndoꞌo xneni ya ñayii ka ndiso kuechi ma, ¿naxe kaꞌnde ya tniñu ñayii ka iyo ñuu ñayivi a?
\m
\v 7 Te in‑ka tnuꞌu ja ka kaꞌan ñayii yukan kúu ja ndaka tnuꞌu ka kaꞌan i ja masu ja ndaa kúu ma, kovaa saꞌa tnuꞌu ka kaꞌan i ma ja ka ndasaꞌa jaku‑ka ñayii ma kuenda ja maa in‑ni Suꞌsi ma káꞌan tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndija ma, te ka ndachiñuꞌu xeen‑ka ñayii ma Suꞌsi ma. Te ka kaꞌan ñayii tnuꞌu ma: “¿Te naku ka kaꞌan i ja ka ndiso kuechi o?”, ka kuu i ka kaꞌan i.
\m
\v 8 Kovaa nuna jin kandija o ja ka kaꞌan ñayii tnuꞌu ma, te ¿xi jin kaꞌan tna o ja jin saꞌa o ja uꞌvi ma, sukan‑vaꞌa nduu i ja vaꞌa ma? ¡Masu kuu ja jin kaꞌan o sukan! Kovaa maa ñayii yukan, ka kaꞌan i tnuꞌu sa ja saꞌa káxtnuꞌu sa. Kovaa maa Suꞌsi ma chi jini ya ja sukan ka kaꞌan i tnuꞌu sa ma, te kenda kivi ja ndakan ya kuenda nuu i ja sukan ka kaꞌan i ma, te jin ndachunaa maa i.
\s1 Ni‑in ñayii ñatuu saꞌa ja vaꞌa nuu Suꞌsi ma
\rem No hay justo
\p
\v 9 ¿Te naxe jin kaꞌan o? ¿Yoꞌo ja ka kuu o judío a, ñayii vaꞌa‑ka ka kuu o sana ñayii masu judío ka kuu i ma? Ñaꞌa, vaa ndaka o jiꞌin ñayii masu judío ka kuu i ma, jâ ka ndiso kuechi o nkuu.
\m
\v 10 Sukan káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma:
\q1 Ni a in ñayii saꞌa ja vaꞌa.
\m
\v 11 Ni a in ñayii jákuꞌni ini.
\q1 Ñatuu na in ndánduku Suꞌsi ma.
\m
\v 12 Ndaka i ni ka skiꞌin maa i.
\q1 Ndaka i, masu ñayii jin kuu‑ka ka kuu i.
\q2 Ñatuu na in saꞌa‑ka ja vaꞌa, ni a in‑nka i.
\q1
\v 13 Sukan kini kaa nuu ka yinee ndiyi ma nuna ndanune i ma,
\q2 sukan ka kuu tnuꞌu ka kana koo sukun ñayii ma.
\q1 Te ja ka kaꞌan i jiꞌin yaa i ma,
\q2 ja ka xndaꞌvi i ñayii ma kúu.
\q1 Te sukan kúu venenu koo ma,
\q2 sukan kúu ja ka kaꞌan i jiꞌin ñii yuꞌu i ma.
\q1
\v 14 Te ka ñuꞌu chitu yuꞌu i ma ja uꞌvi ja kini ja ka kaꞌan i ma.
\q1
\v 15 Te jaꞌa i ma ka jika ñama‑ka kuan koo i ja jin kaꞌni i ñayii ma.
\q1
\v 16 Ka xndoo ndaꞌvi ka xndoo kee i ichi ka jika i ma,
\q1
\v 17 vaa ñatuu ka jini i naxe jin koo mani i jiꞌin ñayii ma.
\q1
\v 18 Te ñatuu ka yuꞌu i ja Suꞌsi ma chi ndeꞌya ñaꞌa ya.
\p
\v 19 Kovaa ka jini o ja ndaka sukan ndee tnuꞌu Suꞌsi ma, káꞌan i ja jin kuu maa ñayii ka jani ini i ja nuna jin saꞌa i ndaka sukan káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma, te jin ndaniꞌi taꞌvi i. Kovaa ñaꞌa. Vaa maa Suꞌsi ma ndakan kuenda nuu ndaka ñayii ka iyo ñuu ñayivi a, te jin ndachunaa i ndaka nawa ni ka yo saꞌa, ni ka yo kuu i ma. Te kivi yukan masu na in kuu kaꞌan‑ka.
\m
\v 20 Vaa visi tnuñu maa ñayii ma ja saꞌa i ndaka sukan ndee tnuꞌu ja ni waꞌa Suꞌsi ma nuu Moisés ma, kovaa ni a in ñayii ma, masu kundee i saꞌa i ja vaꞌa nuu ya ma te ndaniꞌi taꞌvi i. Vaa tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma nuu Moisés ma, yika‑ni ja saꞌa i kúu ja ndákunitnuni ñayii ma ja ja uꞌvi ni saꞌa i ma te ni jiso kuechi i nuu Suꞌsi ma.
\s1 Ja ni ka kukanu ini o Jesucristo ma ja suu ya ni chunaa nuu tniñu o ma te ni ka kaku o nuu ja uꞌvi ma
\rem La justicia es por medio de la fe
\p
\v 21 Kovaa vitna, te Suꞌsi ma, ni kaxtnuꞌu ya in‑ka tnuꞌu jaa sukan jin ndayaa o nuu ja uꞌvi ma te jin ko kuu o ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndija nuu ya ma. Vaa onde Moisés ma jiꞌin tee ni ka yo ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni yo waꞌa Suꞌsi ma, ni ka yo kaxtnuꞌu de ja sukan ko kuu ma.
\m
\v 22 Chukan kúu ja ndevaꞌa‑ni na in kukanu ini Jesucristo ma ja maa ya ni chunaa nuu tniñu i ma nuu ni jiꞌi ya nuu krusi ma chi sakanu ini Suꞌsi ma kuechi i ma. Vaa ndaka ñayii ka kukanu ini i Jesucristo ma, kuu jin saꞌa i ja vii ja vaꞌa ma. Vaa Suꞌsi ma chi masu nde saꞌa siin ya ni‑in jichi ñayii ma,
\m
\v 23 vaa ndaka ñayii ma, ni ka saꞌa i ja uꞌvi ma te ni ka jiso kuechi i nuu Suꞌsi ma, chukan kúu ja ni ka kujika i nuu iyo jayiñuꞌu ya ma.
\m
\v 24 Kovaa Suꞌsi ma chi ni kundaꞌvi ini ñaꞌa ya, te ni skutaꞌvi ñaꞌa ya tnuꞌu vii tnuꞌu mani ya ma, te ni saꞌa ya ja maa Jesucristo ma ni ndachunaa nuu tniñu o ma, te sukan, te ni ka kaku o nuu ja uꞌvi ma.
\m
\v 25 Vaa ni tetniñu Suꞌsi ma Jesucristo ma ja kûu ya, te ni jati niñi ya ma ja jin kuu o ma. Te nuna jin kukanu ini o ja sukan ni ndoꞌo Jesucristo ma nuu tniñu o ma, chi ndasavii ndasandoo ñaꞌa Suꞌsi ma nuu ndaka ja uꞌvi ni ka yo saꞌa o ma. Te Suꞌsi ma, ni kaa kuee ini ya, vaa ñatuu ni xndoꞌo xneni ya ñayii ma ja kuechi ndaka ja uꞌvi ni ka yo saꞌa i ma.
\m
\v 26 Kovaa onde vitna, te jâ ni kaxtnuꞌu ya ja iya saꞌa ndimaa ja vaꞌa ja ndaa kûu ya, vaa ni ndachunaa maa ya ndaka kuechi ni ka yo saꞌa o onde xiꞌna‑ka ma. Te suni sukan káxtnuꞌu ya ja maa ya saꞌa ja ndaka o ja ka kukanu ini o Jesús ma te ni ka jan‑taꞌvi o ya ma, te ñatuu‑ka na kuechi ka ndiso o nuu Suꞌsi ma, te jin nduu o ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa nuu Suꞌsi ma.
\p
\v 27 Chukan kúu ja, ¿ndenu iyo ja káꞌan ñayii ma ja maa i kúu saꞌa ndaka ma? Masu na in kuu saꞌa kuiti ja vaꞌa, ja maa in‑ni i ma. Nú masu ja onde kukanu ini i Jesucristo ma, sana kuu saꞌa i ndaka ja vaꞌa ma.
\m
\v 28 Te chukan kúu ja ka ndasaꞌa o kuenda ja masu kuechi ja ni ka yo saꞌa o ndaka ja ni kaxtnuꞌu Moisés ma, te ni ka nduu o ñayii ka saꞌa ja vaꞌa, chi ñaꞌa. Vaa onde ni ka kukanu ini o Jesucristo ma, saa ni chindee ñaꞌa ya ja ni ka nduu o ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa.
\p
\v 29 ¿Te Suꞌsi ma, Suꞌsi maa in‑ni ñayii judío ma kúu ya? Te ñayii masu judío ka kuu i ma, te ¿masu Suꞌsi tna i kúu ya? Ñatuu na in ko kani ini sukan, vaa Suꞌsi ma chi suni Suꞌsi tna i kúu ya.
\m
\v 30 Vaa Suꞌsi ma chi maa in‑ni ya kúu Suꞌsi ndaka o a. Te nú ñayii judío ma, jin kukanu ini i ya, te saꞌa ya ja jin nduu i ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa ma. Te suni sukan saꞌa tna ya ja jin kuu ñayii masu ñayii judío ka kuu i ma, nuna jin kukanu ini i ya.
\p
\v 31 Chukan kúu ja, yoꞌo ja ka kukanu ini o Jesucristo ma, te masu kuu jin kaꞌan o ja masu jiniñuꞌu tnuꞌu ni waꞌa Suꞌsi ma nuu Moisés ma. Suꞌva yoꞌo ja ka kukanu ini o Jesucristo ma, ka kaꞌan o ja kanuu xeen‑ka tna kúu tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Suꞌsi ma nuu Moisés ma.
\c 4
\s1 Sukan ni kandija Abraham ma ja ni jiñaꞌa Suꞌsi ma, sukan jín kondikin tna o jin saꞌa o
\rem El ejemplo de Abraham
\p
\v 1 ¿Te naxe jin kaꞌan o ja kuu tnaꞌa o tee ni yo nani Abraham ma? ¿Nawa ni niꞌi maa de ja kuu maa de?
\m
\v 2 Nute kuechi ja ni yo saꞌa de ma te jin kuñaꞌa i ja in tee saꞌa ja vaꞌa kúu de chi savixi de maa de. Kovaa nuu Suꞌsi ma masu kuu jin savixi o maa o.
\m
\v 3 Vaa ¿nawa káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma? Káꞌan i ja: “Abraham ma chi ni kukanu ini de Suꞌsi ma, te ni ndakaꞌan ni ndakachi ya ja in tee saꞌa ja vaꞌa ja ndaa kúu de.”
\p
\v 4 Vaꞌa‑ni, vaa ñayii satniñu ma chi masu kuu kaꞌan o ja ja skutaꞌvi ñaꞌa jitoꞌo i ma kúu ja ni chuyaꞌvi de i ma chi ja ni satniñu i ma kúu.
\m
\v 5 Kovaa Suꞌsi ma kúu iya saꞌa ja onde ñayii ka saꞌa ja uꞌvi ma te ka ndiso kuechi i ma chi kuu jin ko kuu i ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa. Nuna jin kukanu ini i Suꞌsi ma, te kaꞌan Suꞌsi ma ja kuechi ja ni ka kukanu ini i ya ma, te ñayii vaꞌa ni ka nduu i.
\m
\v 6 Suni sukan káꞌan David ma ja vaꞌa xeen kúu ñayii ja visi ñatuu na ja vaꞌa ni yo saꞌa i ma kovaa ni kukanu ini i Suꞌsi ma, te ni kuatundiꞌya ñaꞌa ya, te ni nduu i in ñayii saꞌa ja vaꞌa ja ndaa. Vaa saꞌa káꞌan David ma:
\q1
\v 7 ¡Naka vii naka vaꞌa ka kuu ñayii ja ni sakanu ini Iya Tátnuni ma kuechi i ma
\q2 te ni ka naa ndaka ja uꞌvi ni ka yo saꞌa i ma!
\q1
\v 8 ¡Naka vii naka vaꞌa kúu ñayii ja ñatuu ndánduku Iya Tátnuni ma kuenda ndaka ja uꞌvi ni yo saꞌa i ma!,
\m kúu de káꞌan de.
\p
\v 9 Te tnuꞌu mani ja ni kaꞌan David ma, ¿nawa ka jani ini ni? ¿Ja jin kuu maa in‑ni ñayii judío ma kúu, xi suni ni kaꞌan de ja jin kuu ñayii masu ñayii judío ka kuu i ma? Ja jin kuu ndaka o kúu, vaa káꞌan sa ja Abraham ma chi ni kukanu ini de Suꞌsi ma, te ni ndakaꞌan ni ndakachi ya ja in tee saꞌa ja vaꞌa ja ndaa kúu de.
\m
\v 10 ¿Te naxe ni iyo de nuu ni káꞌan Suꞌsi ma sukan? ¿In tee yitnuni sukan ka yitnuni tee judío ma kúu de nuu ni kaꞌan Suꞌsi ma sukan, xi in tee ñatuu kitnuni‑ka kúu de? Masu in tee yitnuni kúu de. Ñaꞌa chi in tee ñatuu kitnuni‑ka kúu de nuu ni kaꞌan Suꞌsi ma sukan.
\m
\v 11 Kovaa jâ ni kukanu ini de Suꞌsi ma visi ñatuu kitnuni‑ka de ma, sani te ni jakitnuni de, sukan‑vaꞌa ko kuu i in seña ja kaxtnuꞌu i ja jâ ni kukanu ini de Suꞌsi ma te ni kandija de ja káꞌan Suꞌsi ma te jâ ni nduu de in tee saꞌa ja vaꞌa ja ndaa. Te chukan kúu ja iyo de ja ko kuu de yuva ndaka ñayii ka kukanu ini Suꞌsi ma visi ñatuu ka yitnuni tee ma, vaa káꞌan Suꞌsi ma ja jâ ni ka nduu i ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa sukan játna ini maa ya ma.
\m
\v 12 Te suni Abraham ma, kúu de yuva ndaka ñayii judío ja ka yitnuni i ma. Kovaa masu yuva ndaka ñayii judío ma kúu yuva o Abraham ma, nú masu ja kúu de yuva nanimaa ñayii judío ka saꞌa sukan ni yo saꞌa maa de ma. Na ko kaꞌan o ja kúu de yuva ndaka ñayii ka kukanu ini Suꞌsi ma‑ni, sukan ni yo kukanu ini maa de Suꞌsi ma nuu ñatuu kitnuni‑ka de ma.
\p
\v 13 Te ni skuiso Suꞌsi ma nuu Abraham ma ja maa de jiꞌin saꞌya tata de ma, jin kutaꞌvi de jiꞌin i ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a. Kovaa masu kuechi ja ni saꞌa de ndaka ja ni kaxtnuꞌu Moisés ma kúu ja ni skuiso Suꞌsi ma sukan ma. Nú masu ja kuechi ja ni kukanu ini de Suꞌsi ma kúu, te ni nduu de tee saꞌa ja vaꞌa ja ndaa.
\m
\v 14 Vaa nute ñayii ka saꞌa ndaka ja ni kaxtnuꞌu Moisés ma, jin ko kuu i ñayii jin kutaꞌvi ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a chi ñatuu jiniñuꞌu ja jin kukanu ini o maa Suꞌsi ma, te masu nde jiniñuꞌu tnuꞌu ni skuiso Suꞌsi ma nuu Abraham ma.
\m
\v 15 Vaa tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Moisés ma, saꞌa i ja ndákiti ini Suꞌsi ma nuu o a, nú ñatuu kándija o te ñatuu saꞌa o sukan káꞌan ma. Kovaa nú ñatuu kuni‑ka o tnuꞌu ni kaꞌan ni kachi Moisés ma chi masu saꞌa o ja ndakiti ini Suꞌsi ma nuu o nawa ni saꞌa maa o ma, vaa ñatuu kuni‑ka o ma.
\m
\v 16 Chukan kúu ja ka jini o ja kuechi ja ka kukanu ini o Suꞌsi ma, te jin ndaniꞌi o ja ni skuiso ya ma ja skutaꞌvi ñaꞌa ya ma. Te ja ndaa ndija ja jin ndutaꞌvi saꞌya tata Abraham ma sukan ni skuiso Suꞌsi ma. Kovaa masu maa in‑ni ñayii ka saꞌa sukan ni kaxtnuꞌu Moisés ma, jin ndutaꞌvi sukan ni skuiso Suꞌsi ma, chi suni ñayii ka kukanu ini Suꞌsi ma te ka kuu i sukan ni yo kuu Abraham ma, jin ndaniꞌi taꞌvi tna i. Vaa yuva ndaka o kúu de.
\m
\v 17 Suni sukan káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma, ja ni jiñaꞌa ya nuu Abraham ma: “Jâ ni sunkani ñaꞌa sa ja ko kuu ni yuva kuaꞌa ñuu.” Sukan ni jiñaꞌa Suꞌsi ma, vaa ni kukanu ini de ya ja kuu ndaxteku ya ñayii ni ka jiꞌi ma te kuu kaꞌan ya ja ndaka ja ñatuu ka ndeꞌya o a ñuu ñayivi a, kuenda tnuꞌu ja jâ ka iyo i kúu.
\p
\v 18 Te Abraham ma chi ni kukanu ini de Suꞌsi ma, visi ñatuu kuni‑ka de naxe ko kuu ja saꞌa ya ja ni skuiso ya nuu de ma, vaa suu de ko kuu yuva ñayii ndaka ñuu ma. Vaa saꞌa ni jiñaꞌa Suꞌsi ma: “Sukan kuaꞌa tiuxini ka iyo andivi ma, sukan kuaꞌa saꞌya tata ni ko kuu”, kúu ya jiñaꞌa ya.
\m
\v 19 Te visi jâ ni kuu nijaꞌnu de te ñatuu‑ka na tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu yikikuñu de ma vaa jâ yiꞌi de cientu kuiya, te Sara ma chi in ñaꞌa masu kuu koo saꞌya kúu ña, kovaa ñatuu ni sanuu de chi ni kukanu ini de Suꞌsi ma.
\m
\v 20 Te ñatuu ni jani uu ni jani uni ini de chi ni kandija de sukan ni skuiso Suꞌsi ma, te ûni ni kukanu ini‑ka de ya, te ni ndachiñuꞌu de ya.
\m
\v 21 Vaa ni kandija de ja ni kaꞌan Suꞌsi iya kúu saꞌa ndaka ma, te ni kukanu ini de ya ja saꞌa ya ndaka sukan ni skuiso ya ma.
\m
\v 22 Chukan kúu ja: “Ni ndakaꞌan ni ndakachi Suꞌsi ma ja in tee saꞌa ja vaꞌa ja ndaa kúu de.”
\m
\v 23 Te masu ja kuu maa in‑ni de kúu ja ndee tnuꞌu ni kaꞌan Suꞌsi ma.
\m
\v 24 Suni ja jin kuu tna o kúu ja káꞌan tnuꞌu Suꞌsi ma, nú ka kukanu ini o Suꞌsi iya ni saꞌa ja ni ndateku Jesucristo ma neꞌun ñayii ni ka jiꞌi ma.
\m
\v 25 Te Jesucristo ma chi ni jiꞌi ya kuechi ja uꞌvi ni ka yo saꞌa o ma, te ni ndateku ya, sukan‑vaꞌa yoꞌo, te jin kukanu ini o ya, te jin ko kuu o ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa sukan játna ini Suꞌsi ma.
\c 5
\s1 Ja ni ka kukanu ini o Jesucristo ma te ni ka ndumani o jiꞌin Suꞌsi ma
\rem Resultados de la justificación
\p \v 1 Ja ni ka kukanu ini o Suꞌsi ma, te ni ndasandaa ni ndasandija ñaꞌa ya, te ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a, te ni saꞌa ya ja jin koo mani o jiꞌin Suꞌsi ma.
\m \v 2 Te ja ni ka kukanu ini o ya a, te ja maa tna ya a, te ni kuu ni ka ndaniꞌi o ja vaꞌa ja vii ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma, te suu kúu ja jin konukuiñi vaꞌa o nuu ya. Te ûni ka kutachi xeen o ja ka ndetu o ja jin niꞌi o jayiñuꞌu Suꞌsi ma.
\m \v 3 Te masu chaꞌa‑ni chi suni ka kutachi xeen o ora ka ndoꞌo ka neni o ma. Vaa ka jini o ja nuna jin ndoꞌo jin neni o ma chi saꞌa i ja ko kuu o ñayii kava kuee ini.
\m \v 4 Te nuna kava kuee ini o ma, te saꞌa i ja teku‑ka ini o nuu tnundoꞌo tnuneni ma, te nuna teku‑ka ini o ma chi kukanu ini o ja niꞌi o ja ni skuiso Suꞌsi ma.
\m \v 5 Te ja ndetu o ja niꞌi o ma chi masu ja kan‑yuꞌu ja kan‑nuu kúu, vaa onde ini anua o a ka jini o sukan kútoo ñaꞌa Suꞌsi ma, vaa skutaꞌvi ñaꞌa ya Xtumani maa ya ma.
\m \v 6 Vaa ka jini ni ja sukan ni kenda kivi ni kaji Suꞌsi ma, te ni jiꞌi Cristo ma nuu tniñu o ja ka ndiso kuechi o ma, kivi nuu masu nde ka jiniñuꞌu‑ka o ma nkuu.
\p \v 7 Ja ndaa kúu ja masu na in kachi i ja kûu i nuu tniñu in ñayii saꞌa ja vaꞌa ja ndaa, xi saa iyo‑nka in ñayii kachi kûu i nuu tniñu ñayii vaꞌa xeen ini i ma kuechi ja vaꞌa ini i ma.
\m \v 8 Kovaa maa Suꞌsi ma, ni kaxtnuꞌu ya sukan kútoo ñaꞌa ya ma, vaa nuu ka kuu‑ka o ñayii ka saꞌa ja uꞌvi ma, te ni jiꞌi Cristo ma nuu tniñu o ma.
\p \v 9 Te ja maa niñi Cristo ma, te ni ndasavii ni ndasavaꞌa ñaꞌa Suꞌsi ma, te chukan kúu ja ja maa ya te jin kaku o te ma xndoꞌo ma xneni ñaꞌa Suꞌsi ma.
\m \v 10 Vaa ñayii masu ni ka yo ketnaꞌa ini jiꞌin Suꞌsi ma ni ka yo kuu o, te ja ni jiꞌi Saꞌya ya ma, te ni ka ndumani o jiꞌin Suꞌsi ma. Te chukan kúu ja viꞌi‑ka jín kukanu ini o Suꞌsi ma ja jin kaku o, vaa téku Cristo Iya Tátnuni ma.
\m \v 11 Te masu yika‑ni ja chaꞌa‑ni chi suni ka kutachi o ja ka iyo o nuu Suꞌsi ma ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o ma, vaa ja maa Jesucristo ma, te ni ka ndumani o jiꞌin Suꞌsi ma vitna.
\s1 Sukan ni saꞌa Adán ma, jiꞌin sukan ni saꞌa Cristo ma
\rem Adán y Cristo
\p \v 12 Vaa kuechi ja in ñayii ma, te ni kivi ja uꞌvi ma nuu ndaka ñayii ñuu ñayivi a, te kuechi ja ndaka ñayii ma ni ka saꞌa ja uꞌvi ma, te chukan kúu ja jin kûu ndaka o ma nkuu, vaa kuechi ja ndaka ñayii ma ni ka saꞌa ja uꞌvi ma.
\m \v 13 Nuu ñatuu tatnuni‑ka Suꞌsi ma nde a jin saꞌa ñayii ma, te jâ ni ka yo saꞌa i ja uꞌvi ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a. Kovaa nú ñatuu jin kuni‑ka i nde a kúu ja tátnuni Suꞌsi ma, masu kuu xtekuechi tnaꞌa o nawa ni ka saꞌa i ma.
\m \v 14 Kovaa onde Adán ma te onde Moisés ma ni ka jiꞌi ñayii ma, visi masu inuu ni ka jiso kuechi i jiꞌin Adán ma. Te sukan ni kuu ja kuechi Adán ma, te sukan ko kuu jiꞌin iya iyo ja kii ma.
\p \v 15 Kovaa ja ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma, masu kuu kaꞌan o ja inuu kúu jiꞌin ja ni saꞌa Adán ma. Vaa kuechi ja ni saꞌa Adán ma, te ndaka ñayii ma jin kûu. Kovaa tnaꞌa ja ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma ja maa Jesucristo iya ni kii ñayivi ma chi in ja kaꞌnu xeen‑ka kúu ja ni saꞌa ya ma.
\m \v 16 Kovaa in‑ni ja uꞌvi ni saꞌa Adán ma, te ni saꞌa de ja ndaka ñayii ma ni ka jiso kuechi ma, te jin ndachunaa ndaka i nuu Suꞌsi ma nkuu. Vaa kuechi ja kuaꞌa ja uꞌvi ni ka yo saꞌa ñayii ma, te ni kundaꞌvi ini ñaꞌa Suꞌsi ma, te ni skutaꞌvi ñaꞌa ya ja vaꞌa ja vii, sukan‑vaꞌa jin nduu o ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa.
\m \v 17 Vaa ja kuechi ja ni saꞌa in‑ni ñayii ma, te ni kundee i ja ndaka o ma jin kûu, kovaa masu ja vaꞌa kúu. Kovaa ja ni saꞌa Jesucristo ma ja vaꞌa xeen‑ka kúu, vaa ni kundee ya ja jin koteku o ni‑kani ni‑jika. Te saꞌa ko kuu jiꞌin ndaka o ja ni ka kutaꞌvi o ja vaꞌa ja vii ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma te jâ ni ka nduu o ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa.
\m \v 18 Vaa kuechi ja in ja uꞌvi ni saꞌa in ñayii ma, te ndaka ñayii ma jin ndachunaa. Te suni sukan tna ni kuu ja ni jiꞌi maa in‑ni Jesucristo ma, te ni kenda ja ndaka ñayii ma, jin nduu i ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa, te jin koteku i, nuna jin kandija i ya ma.
\m \v 19 Vaa ja in‑ni ñayii ma, ñatuu ni kandija i ja ni tatnuni Suꞌsi ma, te ni saꞌa i ja ni ka nduu kuaꞌa‑ka ñayii ka saꞌa ja uꞌvi ma. Te kuenda tnuꞌu ja sukan tna ni kuu ja maa in‑ni Jesucristo ma ni kandija ja ni saꞌa ya sukan iyo ja saꞌa ya ma, te chukan kúu ja kuaꞌa ñayii jin nduu ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa.
\m \v 20 Kovaa nuu ni kenda tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma nuu Moisés ma, ni saꞌa i ja ni ndatuu kuaꞌa‑ka ja uꞌvi ka saꞌa ñayii ma. Kovaa nuu ni kukuaꞌa xeen‑ka ja uꞌvi ka saꞌa ñayii ma te jin skenaa i maa i nuu ja uꞌvi ka saꞌa i ma nkuu, te ni kundaꞌvi ini xeen‑ka ñaꞌa Suꞌsi ma, te ni skutaꞌvi ñaꞌa ya ja vii ja vaꞌa.
\m \v 21 Visi ni kundee ja uꞌvi ma ja jin kûu ñayii ma, kovaa maa Suꞌsi ma, ni kundee ya, vaa ni kundaꞌvi ini ñaꞌa ya ma, te ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a, te ni skutaꞌvi ñaꞌa ya ja vii ja vaꞌa, sukan‑vaꞌa jin ko kuu o ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa te jin koteku o ni‑kani ni‑jika.
\c 6
\s1 Má jin ko saꞌa‑ka o ja uꞌvi ma
\rem Muertos al pecado
\p \v 1 ¿Te naxe jin kaꞌan o? ¿Jin ko saꞌa jin ko saꞌa‑ni o ja uꞌvi ma, sukan‑vaꞌa kukuaꞌa‑ka ja skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma?
\m \v 2 ¡Ñaꞌa kuiti! Vaa jâ ni ka nduu o sukan ka kuu ñayii ni ka jiꞌi ma ja masu nawa ka saꞌa‑ka i ma, te chukan kúu ja masu kuu jin ko saꞌa‑ka o ja uꞌvi ma, te ni masu jin ko kuꞌun‑ka ini o.
\m \v 3 ¿Xi ñatuu ka jini ni ja ndaka o ja ni ka jandute o ja maa Cristo Jesús ma chi jâ ni ka jiꞌi o sukan ni jiꞌi maa ya ma?
\m \v 4 Vaa nuu ni ka kê koo o kaꞌa ndute ma, te kuenda tnuꞌu ja ni ka jiꞌi o, te ni ka kuyuꞌu o, sukan ni jiꞌi ya te ni kuyuꞌu ya ma. Te nuu ni ka nana koo o nuu ndute ma, te kuenda tnuꞌu ja ni ka ndateku jaa o, sukan ni ndateku Cristo ma neꞌun ñayii ni ka jiꞌi ma, te ni ka jini o ja jayiñuꞌu Yuva ya ma. Te chukan kúu ja yoꞌo, jín ko kuu o ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa.
\p \v 5 Vaa kuenda tnuꞌu ja ni ka jiꞌi o sukan ni jiꞌi Cristo ma, te jâ ni ndatnii ya ndaꞌa o a. Te ni ka ndateku o sukan ni ndateku ya ma, te ni ka nduu o ñayii jaa. Chukan kúu ja masu jin ko saꞌa‑ka o ja uꞌvi.
\m \v 6 Te jín konaꞌa o ja ndaka ja ni yo jatna ini yikikuñu o ma ja ko saꞌa i ma onde xiꞌna‑ka ma, kuenda tnuꞌu ja ni ndakaa i nuu krusi ma jiꞌin Cristo ma, sukan‑vaꞌa naa ja uꞌvi ni ka yo jatna ini o ja jin ko saꞌa o ma, te chukan kúu ja máko jin kunukuechi‑ka o nuu ja uꞌvi ma.
\m \v 7 Vaa ñayii jâ ni xndoo ndaka ja uꞌvi ma, kuenda tnuꞌu ja jâ ni jiꞌi i te masu na ja uꞌvi ko saꞌa‑ka i, vaa ni kaꞌan Suꞌsi ma ja jâ ni nduu i ñayii saꞌa ndaa saꞌa ndija.
\p \v 8 Te nú jâ ni ka xndoo o ja uꞌvi ma, te visi ni ka jiꞌi o sukan ni jiꞌi Cristo ma, kovaa ka kukanu ini o ja jin koteku o jiꞌin ya.
\m \v 9 Vaa ka jini o ja Cristo ma, jâ ni ndateku ya neꞌun ñayii ni ka jiꞌi ma, te masu kûu‑ka ya, vaa masu na in kundee ja kaꞌni i ya.
\m \v 10 Vaa nuu ni jiꞌi ya ma, in‑ni jichi ni jiꞌi ya nuu tniñu o ja kuechi ja uꞌvi ni ka yo saꞌa o ma, sukan‑vaꞌa ma jin ko saꞌa‑ka o. Te ni ndateku ya, te ni nukoo ya xiñi kuaꞌa Suꞌsi ma.
\p \v 11 Te chukan kúu ja yoꞌo chi jín kani ini o ja jâ ni ka jiꞌi o te masu jin ko saꞌa‑ka o ja uꞌvi ma, te suꞌva jín kuꞌun ini o ja maa Cristo Jesús iya tátnuni nuu o ma, te ka teku o a, ja jin ko saꞌa o sukan játna ini Suꞌsi ma.
\m \v 12 Máko tatnuni‑ka ja uꞌvi ma nuu yikikuñu o a, tnaꞌa ja kuu saꞌa ja jin kûu o ma, te máko jin kandija‑ka o nú kuu ini yikikuñu o a ja saꞌa i ja uꞌvi ma.
\m \v 13 Ni a koo jin ndakuaꞌa o tnuꞌu ja ko kuu yikikuñu o a in ja ko saꞌa ja uꞌvi te jin ndakuiso kuechi o nuu Suꞌsi ma. Suꞌva jín kaxtnuꞌu o nuu Suꞌsi ma ja ñayii ni ndateku neꞌun ñayii ni ka jiꞌi ma ka kuu o, te jín ndakuaꞌa o yikikuñu o a nuu Suꞌsi ma ja jin kunukuechi o nuu ya, te jín ko saꞌa o ja vaꞌa ja ndaa.
\m \v 14 Vaa masu ko tatnuni ja uꞌvi ma nuu o. Vaa vitna chi masu jin kukanu ini‑ka o sukan ni tatnuni Moisés ma, suꞌva jín kukanu ini o sukan káꞌan tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma, sukan‑vaꞌa jin ndaniꞌi taꞌvi o.
\s1 Ni ka nduu o ñayii jin kunukuechi nuu Suꞌsi ma te jin saꞌa o ja vaꞌa ja ndaa ma
\rem Siervos de la justicia
\p \v 15 ¿Naxe jin kaꞌan o? ¿Xi kuu‑ni‑nka ja masu jin kukanu ini o sukan ni tatnuni Moisés ma te vitna ya ja ni ka jini o tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma, te jin ko saꞌa‑ka o ja uꞌvi ma? ¡Ñaꞌa kuiti!
\m \v 16 Vaa jin konaꞌa ni ja nuna koo in ja tatnuni nuu o, jiniñuꞌu ja kandija o te tatnuni i nuu o nawa saꞌa o ma. Te chukan kúu ja nú ka kuni maa o ja jin saꞌa o ja uꞌvi ma te kaꞌni ñaꞌa i ma, xi jin kandija o nuu Suꞌsi ma te jin ko kuu o ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa.
\m \v 17 Kovaa yoꞌo chi visi ni ka yo kandija o te ni ka yo jinukuechi o nuu ja uꞌvi ma, kovaa vitna ka kutaꞌvi o nuu Suꞌsi ma ja ni‑yuꞌu ni‑anua o ka kandija o sukan ni ka kaxtnuꞌu i nuu o a.
\m \v 18 Vaa ni ka ndayaa o nuu ja uꞌvi ma, te ni ka nduu o ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa, te jin kunukuechi o nuu Suꞌsi ma.
\m \v 19 Káꞌan sa saꞌa, sukan‑vaꞌa jin jakuꞌni ini ni, vaa ñayii‑ni ka kuu o. Te sukan ni ka yo waꞌa ni tnuꞌu ja jin kunukuechi yikikuñu ni a nuu ja uꞌvi ma, te ni ka yo saꞌa neé ni ka yo saꞌa uun ni ma, te vitna, te jin kuaꞌa ni tnuꞌu, te jin nduvii jin ndundoo ni, sukan‑vaꞌa ni‑kaꞌnu ni‑tuꞌu ni, jin kunukuechi ni nuu Suꞌsi ma, te jin ko saꞌa ni ja vaꞌa ja ndaa.
\m \v 20 Vaa kivi ni ka yo kuu ni ñayii ni ka yo jinukuechi nuu ja uꞌvi ma, te ñatuu ni ka yo ndi ini ni ja jin ko saꞌa ni ja vaꞌa ja ndaa ma.
\m \v 21 ¿Te nawa kúu ja ni ka niꞌi ni ja ni ka yo saꞌa ni sukan ma? Yika‑ni ja ka ndakukan‑nuu ni vitna ja ni ka yo saꞌa, ni ka yo kuu ni ma. Vaa ichi jin skenaa ni maa ni kuan koo ni ma nkuu.
\m \v 22 Kovaa vitna jâ ni ka nde koo ni nuu ja uꞌvi ma, te ni ka nduu ni ñayii jin kunukuechi nuu Suꞌsi a. Te vitna jin kuꞌun ini ni ja másu ko jin ko saꞌa‑ka ni ja uꞌvi, te jin ndaniꞌi taꞌvi ni, te jin koteku ni ni‑kani ni‑jika.
\m \v 23 Vaa nuna jin saꞌa o ja uꞌvi ma, te ja jin niꞌi o kúu ja jin skenaa o maa o, kovaa nuna jin ko saꞌa o sukan káꞌan tnuꞌu ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma chi jin koteku o ni‑kani ni‑jika ja maa Cristo Jesús iya tátnuni nuu o a.
\c 7
\s1 Jâ ni ka jiꞌi o nuu tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma
\rem Muertos a la ley
\p \v 1 Ndijin ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi ma, káꞌan sa nuu ni ja ka jini ni sukan káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma nuu Moisés ma. Jin konaꞌa ni ja nuu ñatuu kenda‑ka Cristo ma, ni ka yo kukanu ini o sukan káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma naxe jin ko saꞌa jin ko kuu o ma, vaa maa in‑ni i iyo ma nkuu.
\m \v 2 Vaa sukan kúu ñaꞌa ni tnandaꞌa ma, sukan ka kuu o nuu tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma nkuu. Vaa ñaꞌa ni tnandaꞌa ma chi kándija ña ja káꞌan yii ña ma nuu téku‑ka de ma. Kovaa nú jâ ni jiꞌi de ma, masu tatnuni‑ka de nuu ña.
\m \v 3 Chukan kúu ja nú téku‑ka yii ña ma te ndakueka tnaꞌa ña jiꞌin in‑ka tee ma, jâ ni jiso kuechi ña nuu Suꞌsi ma ja kuechi ja uꞌvi ni saꞌa ña jiꞌin in‑ka tee ma. Kovaa nú jâ ni jiꞌi yii ña ma te ndatnandaꞌa ña jiꞌin in‑ka tee ñatuu na ñasiꞌi de ma chi masu in ja uꞌvi kúu, sukan káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma.
\m \v 4 Ndijin ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi ma, suni sukan ka kuu tna o nuu tnuꞌu ja ni tatnuni Moisés ma, vaa nuu ni jiꞌi Cristo ma, te kuenda tnuꞌu ja ni jiꞌi tna tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma nuu ñayii ma. Kovaa nuu ni ndateku Cristo ma, te ni ndasama ndiꞌi kuiti, vaa ni ka jini o ja onde kukanu ini o ya ma, sana kuu jin ko saꞌa o ja vii ja vaꞌa sukan játna ini Suꞌsi ma.
\m \v 5 Vaa kivi nuu ni ka yo tnuñu o sukan‑vaꞌa jin saꞌa maa o ja jin ndaniꞌi taꞌvi o nkuu ma, te tnaꞌa ja ni tatnuni Moisés ma ja másu ko jin ko saꞌa o ma, suꞌva chukan ni ka yo saꞌa‑ka o, te tnaꞌa ja jin niꞌi o ma kúu ja jin skenaa o maa o ma nkuu.
\m \v 6 Kovaa vitna, kuenda kúu ñayii ni jiꞌi ma, sukan jín ko kuu o nuu tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma tnuꞌu ni ka yo tnii tnaꞌa jiꞌin o ma nuu ni ka yo kandija o sukan káꞌan i ma. Te chukan kúu ja jin katanuu o sukan káxtnuꞌu maa Xtumani Ndios ma, te sukan jín kunukuechi o nuu Suꞌsi ma, te masu jin kondikin‑ka o sukan káꞌan tutu ndee tnuꞌu janaꞌa‑ka ma.
\s1 Ñayii ñatuu ka iyo jiꞌin Jesucristo ma, masu jin kundee i nuu ja uꞌvi kúni yikikuñu i ma ja jin saꞌa i ma
\rem El poder del pecado en la vida de la persona que no está en Jesucristo
\p \v 7 ¿Te naxe jin kaꞌan o ja sukan? ¿Tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma, ja kuiso kuechi o kúu? ¡Ñaꞌa kuiti! Kovaa nute ñatuu ni jini sa tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma, masu kuni sa nawa ni jiso kuechi sa ma nkuu. Vaa ñatuu jini sa nawa kúu ja ndiyo ini o ma nkuu, nute ñatuu nawa káꞌan nuu tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma: “Máko ndiyo ini ro.”
\m \v 8 Kovaa nuu ni jini sa sukan káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma, te suꞌva viꞌi‑ka ni ndiyo‑ka ini sa nuu ndaka‑ka ja iyo ñuu ñayivi a, vaa kuechi ja kuaꞌa xeen ja uꞌvi ja ñuꞌu ini anua sa ma nkuu. Chukan kúu ja nute ñatuu ni kenda tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma, masu na in kuni nawa kúu ja uꞌvi ma.
\m \v 9 Te saña, ni iyo vaꞌa‑ka sa nuu ñatuu kuni‑ka sa tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma nkuu. Kovaa nuu ni kenda tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma nuu sa a, ni ka ndakanda tnaꞌa ja uꞌvi ka ñuꞌu ini anua sa a, te ni ka kundee i, te ni ka xtandiyo ñaꞌa i nuu Suꞌsi ma, te kuenda tnuꞌu ja ni jiꞌi sa nkuu.
\m \v 10 Te ni ndaniꞌi sa ja káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma ja koteku sa nuna kandija sa ndaka sukan káꞌan ma te ko saꞌa sa ndaka ma, kovaa ni nduu i tnaꞌa ja ni jaꞌni ñaꞌa kuechi ja uꞌvi ka ñuꞌu ini anua sa ma.
\m \v 11 Vaa tnaꞌa ja uꞌvi ka ñuꞌu ini anua sa ma, ja ni ka jini i tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma, te ni ka ndaxndaꞌvi ñaꞌa i ja na saꞌa‑ka sa ja uꞌvi ma, te chukan kúu ja ni iyo jika‑ka sa nuu Suꞌsi ma, vaa ñatuu ni kandija sa ja ko saꞌa sa sukan ni tatnuni Moisés ma, te ni kundee maa ja uꞌvi ma ni jaꞌni ñaꞌa i.
\p \v 12 Jâ ka jini o ja tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma chi ja ndaa ja ii ja vaꞌa kúu i.
\m \v 13 Te nú sukan, ¿tnaꞌa ja vaꞌa ma, ni nduu i tnaꞌa ja ni jaꞌni ñaꞌa? ¡Ñaꞌa kuiti! Suꞌva maa tnaꞌa ja uꞌvi ka ñuꞌu ini anua sa ma, ni ka kundee i nuu sa, te kuenda tnuꞌu ja ni jiꞌi sa te ni kujika sa nuu Suꞌsi ma, kivi nuu ni jini sa tnuꞌu vaꞌa ni tatnuni Moisés ma. Te sukan, te ni jakuꞌni ini sa ja ndaka ja uꞌvi yikuu sa saꞌa sa ma ja uꞌvi xeen kúu, te ni ka saꞌa i ja ni jiso kuechi sa nuu Suꞌsi ma.
\p \v 14 Ka jini o ja tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma chi ja vaꞌa ja kun‑nee ini anua o a kúu. Kovaa yikikuñu sa a, kuenda tnuꞌu ja ni kundee maa ja uꞌvi ma ni jaan ñaꞌa i ja ni yo jinukuechi sa nuu i ma.
\m \v 15 Vaa tnaꞌa ja ni yo saꞌa sa ma, ñatuu jákuꞌni ini sa naku ni yo saꞌa sa sukan, vaa masu ni yo saꞌa sa tnaꞌa ja vaꞌa ja ñuꞌu ini sa ja saꞌa sa ma, suꞌva tnaꞌa ja saxiko sa ma kúu tnaꞌa ja yachi‑ka ni yo saꞌa sa ma.
\m \v 16 Te nú saꞌa jákuꞌni ini sa, te chukan kúu ja ndákani ndákaꞌvi ini sa, te ndásaꞌa sa kuenda ja tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma chi ja vaꞌa ja ndaa kúu, vaa ni saꞌa i ja ndakunitnuni sa ja tnaꞌa ja yachi‑ka ni yo saꞌa sa ma masu ja vaꞌa kúu.
\m \v 17 Te saꞌa, te jini o ja kuechi ja uꞌvi ja játna ini maa yikikuñu o ja saꞌa i ma kúu ja saꞌa o ndaka ja uꞌvi ma, vaa visi ñuꞌu ini o ja saꞌa o ja vaꞌa ma, kovaa kundee maa ja uꞌvi ma.
\m \v 18 Te saꞌa, te ndásaꞌa sa kuenda ja masu ja vaꞌa kúu ja játna ini yikikuñu sa a, vaa visi ni yo ñuꞌu ini sa ja saꞌa sa ja vaꞌa ma, kovaa ñatuu ni yo kundee sa nuu ja uꞌvi ma.
\m \v 19 Vaa ñatuu ni yo kundee sa ja saꞌa sa ja vaꞌa ja ñuꞌu ini sa ma chi suꞌva ja uꞌvi ja ñatuu kúu ini sa ja saꞌa sa ma, chukan ni yo saꞌa sa.
\m \v 20 Te ja ni yo saꞌa sa tnaꞌa ja ñatuu kúu ini sa ma, kuechi ja uꞌvi ni ka yo ñuꞌu ini anua sa ma te ni yo jatna ini yikikuñu sa ma kúu.
\p \v 21 Te chukan kúu ja saña chi visi ni yo ñuꞌu ini sa ja saꞌa sa ja vaꞌa ma, kovaa vitna, te ndásaꞌa sa kuenda ja kuechi ja uꞌvi ni ka yo ñuꞌu ini anua sa a kúu ja ñatuu ni yo kundee sa ja saꞌa sa ja vaꞌa ma,
\m \v 22 visi onde ini anua sa a chi ni yo játna ini xeen i sukan káꞌan tnuꞌu tátnuni Suꞌsi ma.
\m \v 23 Kovaa ni yo iyo in‑ka ja ni yo tatnuni nuu yikikuñu sa a, te ni yo kanaa i jiꞌin janitnuni sa a, te ni yo kundee i ja ni yo saꞌa sa ja uꞌvi sukan ni yo jatna ini yikikuñu sa a ja saꞌa i ma.
\p \v 24 ¡Ndaꞌvi maa sa! ¿Na in kasi ndee kasi ndoso ja masu kundee yikikuñu sa a ja kûu sa te koo jika sa nuu Suꞌsi ma nkuu ma?
\m \v 25 Kovaa vitna ndákuan‑taꞌvi sa nuu Suꞌsi ma ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a ja ni kundee ya ja ñatuu ni skenaa sa maa sa ma.
\p Te chukan kúu ja maa sa, jiꞌin janitnuni sa a jinukuechi sa sukan tátnuni Suꞌsi ma, kovaa onde xiꞌna‑ka ma chi ni yo jinukuechi sa jiꞌin yikikuñu sa a nuu ja uꞌvi ma nkuu.
\c 8
\s1 Yoꞌo ja ka iyo o jiꞌin Cristo Jesús ma, ka saꞌa o sukan kúni Xtumani Ndios ma
\rem Viviendo en el Espíritu
\p \v 1 Kovaa vitna, yoꞌo ja ka iyo o jiꞌin Cristo Jesús ma, ñatuu nawa iyo ja jin ndachunaa o, vaa ñatuu ka saꞌa‑ka o sukan kúni yikikuñu o ma, suꞌva ka saꞌa o sukan káꞌan Xtumani Ndios ma.
\m \v 2 Vaa ja maa Cristo Jesús ma, te saꞌa Xtumani maa ya ma ja jin koteku o, te ni ndaxsiaa ñaꞌa ya nuu ja uꞌvi ja saꞌa ja jin kûu o ma te jin skenaa o maa o ma nkuu.
\m \v 3 Vaa tnaꞌa ja ni tatnuni Moisés ma chi ñatuu nawa ni kuu saꞌa i ja jin kuu ñayii ma, kuechi ja ni yo kundee yikikuñu ñayii ma nuu i ja jin ko saꞌa i ja uꞌvi ma. Chukan kúu ja Suꞌsi ma, ni tetniñu ya Saꞌya maa ya ma sukan kaa yikikuñu ñayii ma, sukan‑vaꞌa kundee ya nuu ja uꞌvi ja játna ini yikikuñu ñayii ma ja saꞌa i ma,
\m \v 4 sukan‑vaꞌa yoꞌo ja ka kukanu ini o ya ma, jin ko saꞌa ndiꞌi jin ko saꞌa tuꞌu o sukan káꞌan tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndija ni tatnuni Suꞌsi ma. Vaa ñatuu ka saꞌa‑ka o sukan kúni yikikuñu o a, suꞌva ka saꞌa o sukan kúni maa Xtumani Ndios ma.
\m \v 5 Vaa ñayii ka kandija ja káꞌan yikikuñu i ma chi ka jani ini i tnaꞌa ja játna ini yikikuñu i ma ja saꞌa i ma. Kovaa ñayii ka iyo jiꞌin Xtumani Ndios ma chi ja játna ini Xtumani Ndios ma ka jani ini i.
\m \v 6 Vaa nuna katanuu o ja káꞌan yikikuñu o ma chi saꞌa i ja kûu o te koo jika o nuu Suꞌsi ma, kovaa nuna katanuu o ja káꞌan Xtumani Ndios ma chi saꞌa ya ja koteku o ni‑kani ni‑jika te koo sii ini o.
\m \v 7 Kovaa ja sukan játna ini yikikuñu o ma chi ñatuu játna ini Suꞌsi ma, vaa ñatuu kándija i ja saꞌa i sukan tátnuni Suꞌsi ma, te ni masu kuu saꞌa i, vaa ñatuu iyo i jiꞌin Suꞌsi ma.
\m \v 8 Te ñayii saꞌa sukan játna ini yikikuñu i ma, masu kuu saꞌa i sukan játna ini Suꞌsi ma.
\p \v 9 Kovaa yoꞌo, masu ka saꞌa o sukan kúni maa yikikuñu o a, suꞌva sukan kúni maa Xtumani Ndios ma, nú tnuꞌu káꞌan o ja Xtumani Ndios ma, iyo ya ini anua o a. Te nú na in ñatuu na Xtumani Cristo ma iyo jiꞌin i chi masu nuu ndaꞌa Cristo ma iyo i.
\m \v 10 Kovaa nú Cristo ma, iyo ya jiꞌin o chi ja ndaa kúu ja yikikuñu o a chi kuenda tnuꞌu ja ni jiꞌi i ja kuechi ja uꞌvi ni yo saꞌa i ma, kovaa anua o a chi téku i ja kuechi tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndija kándija o ma.
\m \v 11 Te nú Xtumani maa Suꞌsi ma iya ni ndaxteku Jesús ma neꞌun ñayii ni ka jiꞌi ma, iyo ya ini anua o a, te suni maa tna ya saꞌa ja ndateku onde yikikuñu o a ja iyo ja kûu i ma.
\p \v 12 Chukan kúu ja ndijin ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi o a, iyo ja ka tavi o nuu Suꞌsi ma. Chukan kúu ja jin kandija o ja káꞌan ya ma. Kovaa máko jin kandija o nawa kúni yikikuñu o a ja jin ko saꞌa o ja masu nawa chindee ñaꞌa i.
\m \v 13 Vaa nú ka saꞌa o sukan játna ini yikikuñu o a chi jin kûu o, kovaa nú ja maa Xtumani Ndios ma te jâ ni ka xndoo o sukan játna ini yikikuñu o a chi jin koteku o.
\m \v 14 Vaa ndaka ñayii ka saꞌa sukan káxtnuꞌu Xtumani Suꞌsi ma, ñayii yaꞌa chi saꞌya Suꞌsi ma ka kuu i.
\m \v 15 Vaa masu ni taa Suꞌsi ma ini anua o a ja jin kunukuechi o nuu ja uꞌvi ma te ko jin koyuꞌu o nuu ndaka ja uꞌvi ma, chi ñaꞌa. Suꞌva ni taa Suꞌsi ma Xtumani maa ya ma iya ni saꞌa ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi ma, te maa ya chíndee chítuu ñaꞌa ja ka ndakuneꞌe o Yuva o Suꞌsi ma, te ka jiñaꞌa o ya: “Abba, Taa.”
\m \v 16 Te maa Xtumani Ndios ma káxtnuꞌu onde ini anua o a ja saꞌya Suꞌsi ma ka kuu o.
\m \v 17 Te nú saꞌya Suꞌsi ma ka kuu o te ka ndoꞌo ka neni o sukan ni ndoꞌo, ni neni Cristo ma, te jin niꞌi o ja jin kutaꞌvi o jiꞌin ya ma, te jin koo jayiñuꞌu o jiꞌin ya ma.
\p \v 18 Ja ndaa kúu ja visi ka ndoꞌo ka neni o vitna, kovaa masu nawa kúu, vaa jayiñuꞌu ja jin niꞌi o ma chi kaꞌnu xen‑xeen‑ka ko kuu i.
\m \v 19 Vaa ndaka ja ni saꞌa Suꞌsi ma ja ka iyo ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a, ka ndetu tuꞌva kuiti i ja jin kuni i naxe jin kava saꞌya Suꞌsi ma.
\m \v 20 Vaa ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a, ni kundee maa ja masu jiniñuꞌu ma nuu i. Masu ja kúu ini maa ja ka iyo ñuu ñayivi a kúu chi sukan ni tatnuni Suꞌsi ma ja sukan ko kuu, kuechi ja uꞌvi ni ka saꞌa ñayii ma. Te ni skuiso ya ja kenda in kivi ja nduvaꞌa ñuu ñayivi a.
\m \v 21 Vaa suni tna ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a, ndayaa i nuu ja uꞌvi jinukuechi i ja saꞌa ja ni tivi i ma. Te ndayaa i ja koo jayiñuꞌu i jiꞌin ndaka ñayii ni ka nduu saꞌya Suꞌsi ma.
\p \v 22 Vaa ka jini o ja ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a, tnana uꞌvi i onde vitna, ja ndetu i ja ndayaa i nuu ja uꞌvi ma, kuenda tnuꞌu ja in ñaꞌa uꞌvi ja kâku lulu ña ma.
\m \v 23 Te masu maa in‑ni ja ni saꞌa Suꞌsi ma ja ka iyo ñuu ñayivi a chi onde yoꞌo tna ja ni ka kutaꞌvi o Xtumani Ndios ma, te ka jini o ja iyo kuaꞌa‑ka ja jin niꞌi o. Suni ka tnana uꞌvi tna o a ja ka ndetu o ja kenda kivi yukan, sukan‑vaꞌa jin ko kuu ndija o saꞌya Suꞌsi ma te jin nduvii jin nduvaꞌa onde yikikuñu o a.
\m \v 24 Vaa ni ka kukanu ini o Suꞌsi ma ja jin ndaniꞌi taꞌvi o ma. Te masu nde vaa ka ndeꞌya o a chi yika‑ni ja ka kukanu ini o ja kenda kivi ja sukan ko kuu ma.
\m \v 25 Kovaa nú ka kukanu ini o ja jin niꞌi o ja masu ka ndeꞌya o ma, te jín kanda o te jín kondetu o.
\p \v 26 Te máko jin koyuꞌu o, vaa maa Xtumani Ndios ma chíndee ñaꞌa ora ka ndoꞌo ka neni o ma. Vaa yoꞌo chi masu ka jini o nawa jin kakan‑taꞌvi o nuu Suꞌsi ma, te ni masu ka niꞌi ini o naxe jin kaꞌan o nuu ya ma. Kovaa maa Xtumani Ndios ma, ûni tnana uꞌvi ya, te jikan‑taꞌvi ya ja jin kuu o, te yoꞌo chi masu kuu jin jakuꞌni ini o sukan saꞌa sukan kúu ya ja jikan‑taꞌvi ya ja jin kuu o ma.
\m \v 27 Te maa Suꞌsi ma iya jinitnuni nawa ka jani ini o ma, jini ya nde a kúu ja jikan‑taꞌvi Xtumani Ndios ma, vaa sukan kúni maa ya ma sukan jikan‑taꞌvi Xtumani Ndios ma ja jin kuu yoꞌo ja ka kuu o ñayii ñatuu‑ka na ja uꞌvi ka saꞌa ma.
\m \v 28 Te ka jini o ja ñayii ka kutoo Suꞌsi ma, ndaka ja ka ndoꞌo ka tnaꞌa i ma chi chíndee ñaꞌa i, te jin koo vaꞌa‑ka i nuu Suꞌsi ma. Saꞌa ko kuu jiꞌin ñayii ni kuu ini maa ya ma te ni ndakana ya i ma ja jin ko kuu i saꞌya ya ma.
\m \v 29 Vaa ñayii ni jini ya onde xiꞌna‑ka ma, suni ni jani ini ya ja jin ko kuu i sukan kaa Saꞌya maa ya ma, sukan‑vaꞌa ko kuu ya iya koxtnuu kuaꞌan koxtnuu vee nuu kuaꞌa ñayii jin ko kuu ñani ya ma jiꞌin kuꞌva ya ma.
\m \v 30 Te ñayii ni kaꞌan ya sukan jin ko kuu i ma, te suni ni kana tna ya i. Te ñayii ni kana ya ma, te ñayii yaꞌa suni ni saꞌa ya ja ni ka nduu i ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa. Te ñayii ni saꞌa ya ja ka saꞌa i ja vaꞌa ja ndaa ma, ñayii yaꞌa ni waꞌa ya jayiñuꞌu ma.
\p \v 31 Nú ndaka sukan saꞌa ya ma, ¿naxe jin kani ini o? Nú Suꞌsi ma ka iyo jiꞌin o, masu na in kundee nuu o a ja xndaꞌvi ñaꞌa i.
\m \v 32 Vaa Suꞌsi ma ka iyo jiꞌin o, te kútoo xeen ñaꞌa ya. Chukan kúu ja masu nde ni kundaꞌvi ini ya Saꞌya ya ma, suꞌva ni waꞌa ya Saꞌya ya ma ja kûu ya nuu tniñu ndaka o, te chukan kúu ja ka kukanu ini o ja taa tna ya ndaka‑ka ja vaꞌa ma.
\m \v 33 Te kivi ndakan Suꞌsi ma kuenda nuu ñayii ma, ¿na in xtekuechi ñayii ni ndakaji Suꞌsi ma? Masu na in xtekuechi ñaꞌa, vaa maa Suꞌsi ma kúu iya ni saꞌa ja ni ka nduu i ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa ma.
\m \v 34 ¿Na in saꞌa ja kiꞌin o andeya ma ja ndoꞌo neni o? Masu na in kuu saꞌa sukan, vaa Cristo ma kúu iya ni jiꞌi nuu tniñu o ma, sukan‑vaꞌa jin ndaniꞌi taꞌvi o, te suni maa ya kúu iya ni ndateku ma. Te suni maa ya kúu iya ni nukoo xiñi kuaꞌa Suꞌsi ma. Te suni maa ya kúu iya jikan‑taꞌvi nuu Suꞌsi ma ja jin kaku o nuu ja uꞌvi ma.
\m \v 35 ¿Nawa kúu ja kundee ja ma kutoo‑ka ñaꞌa Cristo ma? ¿Ja ndoꞌo neni o ma, xi ja kuxii ini o ma, xi ja jin sondikin ñaꞌa i ma, xi ja kuni o tnama ma, xi ja ñatuu na saꞌma‑ka o ma, xi ja yika xeen iyo nuu koo o ma, xi ja jin kaꞌni ñaꞌa i jiꞌin yuchi kúu espada ma? ¡Masu nawa kundee!
\m \v 36 Vaa saꞌa ndee nuu tutu Suꞌsi ma:
\q1 Ja kuechi maa ni, te ka nduku ñaꞌa i ndaka kivi ndaka ora
\q2 ja jin kaꞌni ñaꞌa i.
\q1 Sukan ka iyo tuꞌva ndikachi nuu jin kûu ti ma,
\q2 sukan ka kuu sa nuu ñayii a.
\p \v 37 Visi ndaka chaꞌa ka ndoꞌo ka neni o, kovaa ja maa iya kútoo ñaꞌa ma, te jâ ni ka kundee o nuu ndaka.
\m \v 38 Chukan kúu ja kukanu ini sa ja visi na jin kûu o xi jin koteku o, te ni a ángel ma, ni a ndaka ja ka ndanuu‑ka ma, ni a iyo vitna a, ni a kii kivi kiꞌin o ma,
\m \v 39 ni a ka iyo onde sukun ma, ni a ka iyo onde kunu‑ka ma, ni a in tnaꞌa ja ni saꞌa Suꞌsi ma, masu kundee i ja masu kutoo‑ka ñaꞌa Suꞌsi ma, vaa sukan ni kaxtnuꞌu ya nuu ni tetniñu ya Cristo Jesús iya tátnuni nuu o a.
\c 9
\s1 Navaꞌa ñatuu ka kukanu ini ñayii judío ma Jesucristo ma
\rem ¿Por qué no han creído los judíos?
\p
\v 1 Ja maa Cristo ma, te káꞌan ndaa sa, te masu xndaꞌvi ñaꞌa sa, vaa maa Xtumani Ndios ma káxtnuꞌu onde ini anua sa ya, te ndásaꞌa sa kuenda,
\m
\v 2 te kúxii xeen ini sa, te tná‑uꞌvi ini anua sa a.
\m
\v 3 Vaa nute ja kuu chi maa sa ndachunaa nuu tniñu tnaꞌa sa ma ñayii ñuu sa ma, sukan‑vaꞌa jin ndaniꞌi taꞌvi i, te visi na koo jika sa nuu Cristo ma,
\m
\v 4 ja ka kuu i ñayii ñuu israelita ma, ñayii ni ndakuan‑saꞌya ñaꞌa Suꞌsi ma, ñayii ni waꞌa ya jayiñuꞌu ya ma. Suu i ka kuu ñayii ni jani ini ya ja jin koo vaꞌa i nuu ya ma, te nuu maa i ni waꞌa ya tnuꞌu ni tatnuni ya nuu Moisés ma, te ni kaxtnuꞌu ya sukan jin ndachiñuꞌu i ya ma. Te ni skuiso ya ja skutaꞌvi ya i ja vii ja vaꞌa ma.
\m
\v 5 Te tnaꞌa i ma ka kuu sayii Jacob ma, vaa saꞌya tata de ka kuu i. Te neꞌun ñayii yukan ni kenda Cristo ma, iya kúu Suꞌsi tátnuni nuu ndaka ja iyo a, te kóo jayiñuꞌu ya ni‑kani ni‑jika. Te sukan kó kuu.
\p
\v 6 Másu jin kani ini o ja sukan ni skuiso Suꞌsi ma nuu Abraham ma, te masu ni yo kuu sukan ni kaꞌan ya ma. Vaa na kaꞌan o ja masu ndaka saꞌya tata tee ni yo kuu Israel ma ka kuu ñayii ñuu israelita a.
\m
\v 7 Te ni a jin kani ini o ja ndaka saꞌya tata Abraham ma ka kuu ñayii ni kaji maa Suꞌsi ma. Nú masu ja ni jiñaꞌa ya ja maa in‑ni Isaac ma jiꞌin saꞌya tata de ma jin ko kuu ñayii ni kaji ya ma.
\m
\v 8 Chukan kúu ja ka jini o ja masu ndaka saꞌya tata Abraham ma jin ko kuu ndija saꞌya Suꞌsi ma, nú masu ja ndaka‑ni ñayii ni skuiso ya ja jin ko kuu i saꞌya ya ma.
\m
\v 9 Vaa saꞌa ni skuiso Suꞌsi ma nuu Abraham ma nuu ni jiñaꞌa ya saꞌa ma: “Te kuiya kiꞌin o ma, te kii tuku sa, te jâ iyo in sayii ni jiꞌin Sara a”, kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 10 Te suni saꞌa tna ni kuu jiꞌin Rebeca ma nuu ni ñuꞌu saꞌya ña ma jiꞌin yii ña ma yuva o Isaac ma.
\m
\v 11 Te nuu ñatuu jin kâku‑ka i ma, te ni a ñatuu jin kuni‑ka i ja jin ko saꞌa i ja vaꞌa ma xi ja uꞌvi ma, kovaa jâ ni kaji Suꞌsi ma in i ma, te masu kuechi ja ja vaꞌa saꞌa i ma kúu chi suꞌva sukan ni jani ini maa ya ma, te ni kana ya i ma.
\m
\v 12 Te ni jiñaꞌa ya siꞌi i ma: “Suchi javaꞌa‑ka ma kunukuechi nuu suchi luluu‑ka ma”, kúu ya jiñaꞌa ya.
\m
\v 13 Saꞌa káꞌan tnuꞌu Suꞌsi ma ja ko kuu Jacob ma: “Jacob ma ni kutoo xeen‑ka sa, te Esaú ma, ni saxiko sa i”, kúu ya jiñaꞌa ya.
\p
\v 14 ¿Te naxe jin kaꞌan o? ¿Ja Suꞌsi ma, ñatuu saꞌa ndaa ya? ¡Ñaꞌa kuiti!
\m
\v 15 Vaa nuu tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Moisés ma káꞌan: “Kundaꞌvi ini sa ñayii iyo ja kundaꞌvi ini sa i ma, te chukan kúu ja ñayii iyo ja kundaꞌvi ini sa i ma, te kundaꞌvi ini sa i”, kúu ya káꞌan ya.
\m
\v 16 Chukan kúu ja masu sukan kúu ini maa ñayii ma ko kuu xi sukan kúu ñayii tnúñu xeen ma ja níꞌi i ma kúu. Ñaꞌa chi suꞌva sukan kúu ini maa Suꞌsi iya ndaꞌvi ini ma, sukan ko kuu.
\m
\v 17 Vaa saꞌa káꞌan tnuꞌu Suꞌsi ma nuu ni jiñaꞌa ya tee kúu Faraón ma ja sukan ko kuu ma: “Ni sunkoo ñaꞌa sa yaꞌa, sukan‑vaꞌa kaxtnuꞌu sa ja iyo tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu sa, te sukan‑vaꞌa ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a jin kuni i na in kúu sa”, kúu ya jiñaꞌa ya.
\m
\v 18 Chukan kúu ja nú na in kúni ya ja kundaꞌvi ini ya i ma chi kundaꞌvi ini ya i, te nú nde in kúni ya ja saꞌa ndee ini ya i ma chi saꞌa ndee ya ini i.
\p
\v 19 Te saꞌa ka kaꞌan jaku ñayii ma: “Nusaa, te ¿naku xtekuechi ñaꞌa ya? Vaa nú sukan kúni maa Suꞌsi ma, masu na in ma kachi ma”, ka kuu i ka kaꞌan i.
\m
\v 20 Kovaa ndijin, ¿na in kúu ni ja ndakuñaꞌa ni nuu Suꞌsi ma ja masu ni saꞌa ya ja vaꞌa ma? ¿Xi vasu ñuꞌu ma, te kuñaꞌa i nuu tee ni saꞌa ñaꞌa ma: “¿Navaꞌa ni saꞌa ñaꞌa ni saꞌa?”
\m
\v 21 Kovaa ndaꞌa maa tee saꞌa vasu ma kúu ja saꞌa de ma, te ¿masu iyo de ja kuu saꞌa de uu vasu jiꞌin suni maa ndeꞌyu ma, in ja vaꞌa xeen te in ja ndaꞌvi xeen‑ka?
\p
\v 22 Te Suꞌsi ma, ni jani ini ya sukan xndoꞌo xneni ya ñayii ñatuu ka kandija ya ma, sukan‑vaꞌa jin kuni i tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ya ma. Kovaa ni kanda xeen ya nuu ñayii yukan ma, visi vaa jâ iyo tuꞌva sukan xndoꞌo xneni ya i ma, te xnaa ya i ma nkuu. Te ni saꞌa ya saꞌa, te ka jini o ja vaꞌa ini ya ma.
\m
\v 23 Vaa sukan ni saꞌa ya, sukan‑vaꞌa kaxtnuꞌu tna ya ja iyo kuaꞌa xeen jayiñuꞌu ya ma ja kuaꞌa ya ñayii kundaꞌvi ini ya ma. Te ñayii yukan, ni satuꞌva ya i ja jin niꞌi i jayiñuꞌu ma.
\m
\v 24 Te ñayii yukan, ni ndakana tna ya i. Te yoꞌo ka kuu ñayii yukan, te masu yika‑ni ja yoꞌo ja ka kuu o judío a chi suni ñayii masu judío ka kuu tna i ma.
\m
\v 25 Saꞌa káꞌan tna nuu tutu Oseas ma:
\q1 Ñuu nuu masu ñuu sa ma, te ni xnani sa i ñuu maa sa,
\q2 te ñayii masu ni kutoo sa ma, te ni ndakutoo sa i.
\q1
\v 26 Te ñuu nuu ni jiñaꞌa sa ja masu ñayii ñuu sa ka kuu i ma,
\q2 te ñayii ñuu yukan chi ni xnani sa i saꞌya Suꞌsi iya téku ma,
\m kúu ya káꞌan ya.
\p
\v 27 Suni tna nuu tutu ni tee Isaías ma káꞌan siki Israel ma: “Visi sukan kuaꞌa ñuti yuꞌu mar ma, sukan kuaꞌa ñayii ñuu Israel ya ka kuu, kovaa yika‑ni ja jaku‑ni i jin ndaniꞌi taꞌvi.
\m
\v 28 Vaa Iya Tátnuni ma chi yachi‑ni saꞌa ndaa saꞌa ndija ya, te jin ndachunaa ñayii ñatuu ka saꞌa sukan játna ini ya ma, ja ka iyo i ni‑kaꞌnu ñuu ñayivi a”, káꞌan.
\m
\v 29 Saꞌa káꞌan nuu tutu ni tee Isaías ma onde xiꞌna‑ka ma:
\q1 Nute Iya Tátnuni iya kúndee nuu ndaka ma,
\q2 nute ñatuu ni xndoo‑ka ya saꞌya tata tnaꞌa tee janaꞌa‑ka ma
\q1 chi jin ko kuu o sukan ni kuu ñuu Sodoma ma,
\q2 te jin ndoꞌo o sukan ni kuu ñuu Gomorra ma.
\m Saꞌa káꞌan de.
\s1 Ñayii judío ma chi ñatuu ni ka kukanu ini i Jesucristo ma
\rem Los judíos no confiaron en Jesucristo
\p
\v 30 ¿Te naxe jin kaꞌan o? Te ñayii masu judío ka kuu i ma ja masu ni ka yo ndi ini i ja jin ndanduku i naxe jin ko saꞌa i ja vaꞌa ja ndaa ma, kovaa vitna jâ ni ka ndaniꞌi i. Na ko kaꞌan o ja jâ ni ka nduu i ñayii ka kukanu ini Suꞌsi ma, te chukan kúu ja ni ka nduu i ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa.
\m
\v 31 Kovaa ñayii ñuu Israel ma ja ka ndikin i in tnuꞌu vaꞌa tnuꞌu ndaa sukan ni tatnuni Moisés ma, te ñatuu ni ka kundee i ja jin nduu i ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa ma.
\m
\v 32 ¿Navaꞌa? Kuechi ja yika‑ni ja ka kuni i ja jin ko saꞌa i sukan káꞌan ma‑ni, kovaa masu ka kandija i Suꞌsi ma, te ni ka nduva i siki yuu ni jakun‑ndijin ma. (Te suu kúu maa Jesucristo ma.)
\m
\v 33 Saꞌa ndee tutu Suꞌsi ma:
\q1 Ñuu Sion ma sunkani sa in yuu,
\q2 in toto ja saꞌa ja jin kotuu ñayii ma,
\q1 (ja kúni kaꞌan ja maa Jesucristo ma kúu,)
\q1 te ñayii kukanu ini ya ma, masu ndakukan‑nuu i.
\c 10
\p
\v 1 Ndijin ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi a, ja ndaa ndija kúu ja kúu ini xeen sa ja jin ndaniꞌi taꞌvi ñayii ñuu Israel ma, te sukan jikan‑taꞌvi sa nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 2 Vaa jini sa sukan ka kuu i ma, te chukan kúu ja saꞌa ndákaꞌan sa. Ka kuu ini xeen i ja jin ndanduku i Suꞌsi ma, kovaa masu ka saꞌa i sukan kúu ini maa Suꞌsi ma.
\m
\v 3 Vaa masu ka jini i sukan saꞌa Suꞌsi ma, sukan‑vaꞌa jin nduu i ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa ma. Te chukan kúu ja ka nduku ini maa i sukan jin ko saꞌa jin ko kuu maa i ma. Te ni ñatuu ka saꞌa ndaa ka saꞌa ndija i sukan tátnuni Suꞌsi ma.
\m
\v 4 Kovaa Suꞌsi ma, ja ni kuu ini ya kúu ja xinañuꞌu ni kaxtnuꞌu ya tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma nuu ñayii ma, sukan‑vaꞌa kivi kenda Cristo ma, te jin kukanu ini o ya ma, te ndaka ñayii jin kukanu ini ya ma, jin ko kuu i ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa.
\p
\v 5 Vaa Moisés ma, ni tee de sukan jin ko kuu ñayii ka ndi ini ja jin kondikin i ndaka sukan ni tatnuni Suꞌsi ma ja káxtnuꞌu de nuu i ma, sukan‑vaꞌa jin ko kuu i ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa nuu Suꞌsi ma. Te saꞌa ni tee de: “Te nú na in kuu saꞌa ndaka sukan káꞌan tnuꞌu yaꞌa chi koteku i, vaa saꞌa i sukan káꞌan ma.” Saꞌa ni kaxtnuꞌu de.
\p
\v 6 Kovaa sama‑ka káꞌan ja jin ko kuu yoꞌo, vaa onde jin kukanu ini o Suꞌsi ma, sana saꞌa ya ja jin ko kuu o ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa. Te chukan kúu ja saꞌa káꞌan: “Másu ko kani ini ro te ko kaꞌan ro: ¿Na in kaa onde andivi ma, sukan‑vaꞌa nuneꞌe i Cristo ma ñuu ñayivi a?,
\m
\v 7 ni a koo kaꞌán ro: ¿Na in kêe kiꞌin onde nuu ka iyo ñayii ni ka jiꞌi ma, sukan‑vaꞌa ndatava i Cristo ma neꞌun ñayii ni ka jiꞌi ma, sana jin kukanu ini o ya?”
\m
\v 8 Ñaꞌa. Vaa káꞌan tnuꞌu Suꞌsi a: “Yatni‑ni iyo ro jiꞌin tnuꞌu Suꞌsi ma. Ini yuꞌu ro a jiꞌin ini anua ro a iyo.” Saꞌa káꞌan tnuꞌu ya ma. Te tnuꞌu iyo yatni jiꞌin ni a kúu ja ka kaxtnuꞌu sa a sukan‑vaꞌa jin kandija ni.
\m
\v 9 Vaa nú yuꞌu ni a na ndakaꞌan ndakachi ja Jesús ma kúu iya tátnuni nuu o a, te nú ini anua ni a kandija ni ja Suꞌsi Iya Tátnuni ma ni ndaxteku Jesús ma neꞌun ñayii ni ka jiꞌi ma chi ndaniꞌi taꞌvi ni.
\m
\v 10 Vaa ini anua o a kándija o ja ni ndateku ya, sukan‑vaꞌa nduu o ñayii ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa. Kovaa yuꞌu o a ndákaꞌan ndákachi ja kándija o ya ma, sukan‑vaꞌa ndaniꞌi taꞌvi o.
\p
\v 11 Vaa káꞌan tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi a: “Ndaka ñayii jin kukanu ini ya ma, masu jin ndakukan‑nuu i.”
\m
\v 12 Vaa Suꞌsi ma, masu saꞌa siin ya ñayii judío ma jiꞌin ñayii masu judío ka kuu i ma, vaa suu ya kúu iya tátnuni nuu ndaka o, te nevaꞌa ya ndaka ja skutaꞌvi ya ñayii ka kukanu ini i ya te ka ndakuneꞌe i ya ma,
\m
\v 13 vaa iyo ja: “Ndaka ñayii jin ndakuneꞌe Iya Tátnuni ma, jin ndaniꞌi taꞌvi i.”
\p
\v 14 ¿Te naxe jin ndakuneꞌe i ya, nú ñatuu jin kukanu ini‑ka i ya? ¿Te naxe jin kukanu ini i ya, nú ñatuu jin kunisoꞌo‑ka i na in kúu ya? ¿Te naxe jin kunisoꞌo i, nú ñatuu na in káxtnuꞌu?
\m
\v 15 ¿Te naxe jin kaxtnuꞌu ñayii ma, nú ñatuu na in tétniñu ñaꞌa? Vaa saꞌa ndee nuu tnuꞌu Suꞌsi a: “¡Naka vii naka vaꞌa ka kuu ñayii ka jika kuan koo i ka kaxtnuꞌu i tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa tnuꞌu mani Suꞌsi ma!”
\p
\v 16 Kovaa masu ndaka i ka kandija tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa ma. Vaa Isaías ma, saꞌa ni ndakaꞌan de nuu Suꞌsi ma: “Iya Tátnuni, masu na in kándija sukan ka kaꞌan sa a.”
\p
\v 17 Chukan kúu ja onde kunisoꞌo o tnuꞌu Suꞌsi ma, te kandija o.
\p
\v 18 Ja káꞌan sa kúu: ¿Ñatuu nama ni ka jinisoꞌo ñayii judío ma tnuꞌu Suꞌsi ma? ¡Kuiti ni ka jinisoꞌo i! Vaa saꞌa káꞌan tnuꞌu maa ya ma:
\q1 Ni‑kaꞌnu ni‑tuꞌu ñuu ñayivi a ka kuu yuꞌu ja ni saꞌa Suꞌsi ma.
\q1 Te ka jinisoꞌo o ja maa ya ni saꞌa ma.
\m Saꞌa káꞌan tnuꞌu maa ya ma.
\p
\v 19 Suni káꞌan tna sa saꞌa: ¿Ñatuu ni ka jinisoꞌo ñayii judío ma saꞌa? ¡Kuiti ni ka jinisoꞌo i vi! Vaa xinañuꞌu maa Moisés ma ni ndakaꞌan sukan ni kaꞌan Suꞌsi ma:
\q1 Ndakana ri ñayii ja ni masu in ñuu ka kuu i,
\q2 te xtnaꞌa ñaꞌa ri, te jin kukueñu ini ro.
\q1 Ndakana ri ñuu ñayii ndee xeen ini ma,
\q2 te xtnaꞌa ñaꞌa ri, te jin ndakiti ini ro.
\m Saꞌa káꞌan ya.
\p
\v 20 Isaías ma, ni ndakaꞌan ndaa de sukan ni kaꞌan Suꞌsi ma:
\q1 Ni ka ndaniꞌi ñaꞌa ñayii masu ni ka yo ndanduku ñaꞌa i ma,
\q2 te ni kaxtnuꞌu ri na in kúu ri nuu ñayii masu ni ka yo jikan‑tnuꞌu i na in kúu ri ma.
\m Saꞌa káꞌan ya.
\p
\v 21 Kovaa ja siki ja ñuu Israel ma ni ndakaꞌan de sukan ni kaꞌan Suꞌsi ma: “Ndi‑kivi ndi‑ñuu ni yo skuili ri ndaꞌa ri a nuu ñuu soꞌo ñuu ndee ini a, te ñatuu ni ka yo kunimani i nuu ri.” Saꞌa káꞌan ya.
\c 11
\s1 Suꞌsi ma, nevaꞌa siin ya jaku ñayii ñuu Israel ma ja jin kandija i tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Jesucristo ma
\rem El remanente de Israel
\p
\v 1 Te nú sukan, ¿ni saxiko Suꞌsi ma ñuu ya ma? ¡Ñaꞌa kuiti! Vaa saña tna chi ñayii ñuu Israel ma kúu sa, saꞌya tata Abraham ma kúu sa, tnaꞌa tee kúu Benjamín ma kúu sa.
\m
\v 2 Masu nde ni saxiko Suꞌsi ma ñuu ya ma, ñuu ni jini ya onde xinañuꞌu kuiti ma. Vaa ndijin chi kuiti masu ka jini ni naxe káꞌan tnuꞌu Suꞌsi o a sukan ni ndoꞌo Elías ma, nuu ni ndakuneꞌe de Suꞌsi ma te ni xtekuechi de ñuu Israel ma. Vaa ni kaꞌan de:
\m
\v 3 “Iya Tátnuni, tee ka ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni waꞌa ni ma, ni ka jaꞌni i de. Te ni ka xnaa i nuu altar nuu ni ka yo ndachiñuꞌu ñaꞌa sa ma. Te maa in‑nka sa ni kendoo, te ka ndanduku ñaꞌa i ja jin kaꞌni ñaꞌa i”, kúu de jiñaꞌa de.
\m
\v 4 ¿Te naxe ni ndakoneꞌe ya sukan ni jikan‑tnuꞌu de ma? “¡Má ko ndi ini ni! Nevaꞌa siin sa uja mil tee ñatuu jinkuiñi jiti‑ka nuu Baal ma ja masu Suꞌsi kúu ma”, kúu ya jiñaꞌa ya.
\m
\v 5 Te suni sukan tna kúu kivi yaꞌa, ja nevaꞌa siin ya jaku ñayii ni kaji ya ja skutaꞌvi ya i ja vii ja vaꞌa ma.
\m
\v 6 Te nú in ja skutaꞌvi ya i kúu, te masu kuechi ja ka saꞌa i ja vaꞌa ma kúu chi ja kúndaꞌvi ini ñaꞌa ya kúu ja taa ya ma. Vaa nute kuechi ja vivii ka saꞌa ka kuu o ma kúu ja ni kaji ñaꞌa ya a chi masu ja skutaꞌvi ñaꞌa ya ko kuu.
\p
\v 7 ¿Te naxe jin kaꞌan o? Ñayii ñuu Israel ma ñatuu ni kuu jin ndaniꞌi i nawa ka ndanduku i ma, kovaa ñayii ni ndakaji ya ma chi ni ka ndaniꞌi i. Te ndaka‑ka ñayii ñatuu ni ndakaji ya ma, suꞌva ni ka ndundee‑ka ini i.
\m
\v 8 Saꞌa ndee nuu tutu Suꞌsi ma: “Suꞌsi ma, ni waꞌa ya tnuꞌu ja jin ko kuneé jin ko ku‑uun‑nka i. Visi ka ndeꞌya i, kovaa masu jin kuni i. Te visi ka ninisoꞌo i, kovaa masu jin jakuꞌni ini i onde vitna.”
\p
\v 9 Te David ma, saꞌa ni jiñaꞌa de nuu Suꞌsi ma:
\q1 Saꞌa ni ja viko ka saꞌa i ma,
\q2 te nduu nuu jin ndakeꞌen suꞌva tnaꞌa i, nuu jin nduva i,
\q1 te jin ndaniꞌi jin ndatnaꞌa maa i
\q2 sukan ni ka yo saꞌa i ma.
\q1
\v 10 Te má jin kundijin‑ka nuu i ma,
\q2 sukan‑vaꞌa má jin kondeꞌya‑ka i,
\q1 te jín ndatoso yata i ma ni‑kani ni‑jika.
\p
\v 11 ¿Te naxe kaꞌan sa ja sukan? ¿Ñayii ñuu Israel ma, ni ka jakuꞌun i in yuu, sukan‑vaꞌa jin nduva i te ma jin ndakoo‑ka i? ¡Ñaꞌa kuiti! Kovaa kuechi ja ñatuu ka kukanu ini i Suꞌsi ma, te chukan kúu ja ni ndanune ja jin ndaniꞌi taꞌvi ñayii masu judío ka kuu i ma, sukan‑vaꞌa jin kukueñu ini ñayii ñuu Israel ma.
\m
\v 12 Te kuechi ja ñatuu ni ka kukanu ini i Suꞌsi ma te ni ka skenaa i maa i ma, te ni ka nduxiku‑ka ñayii masu ñuu Israel ka kuu i ma ja ka iyo i ñuu ñayivi a. ¡Kovaa naka vaꞌa‑ka jin ko kuu o, nuna jin ndakandija ñayii ñuu Israel ma sukan kúni Suꞌsi ma!
\p
\v 13 Kovaa káꞌan sa nuu ndijin ja ka kuu ni ñayii masu ñuu Israel ma, vaa kuechi ja saña kúu tee ni tetniñu Suꞌsi ma nuu ndijin. Te chukan kúu ja sii ini xeen jinukuechi sa nuu tniñu ni tetniñu ñaꞌa Suꞌsi ma,
\m
\v 14 sukan‑vaꞌa xi ma saꞌa sa ja jin kukueñu ini ñayii ñuu sa ma, te jin ndanduku tna i Suꞌsi ma, te jin ndaniꞌi taꞌvi jaku i.
\m
\v 15 Vaa nú kuechi ja ni ka skenaa i maa i ma, te ni ndumani Suꞌsi ma jiꞌin ñayii ñuu ñayivi a, ¿te naxe ko kuu‑ka kivi ndakuan‑taꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma? ¡Kuiti jin ndateku i ja ka kuu i ñayii kuenda tnuꞌu ja ni ka jiꞌi i ma!
\m
\v 16 Vaa nú yoꞌo ja ka kuu o xinañuꞌu ma nuu Suꞌsi ma, in ja vaꞌa ja vii kúu, suni sukan jin ko kuu ñayii sandiꞌi‑nka ma. Vaa nú ja vii ja vaꞌa kuu yoꞌo yutnu ma, suni sukan ka kuu tna ndaꞌa tnu ma.
\p
\v 17 Vaa jaku ndaꞌa tnu ma ni xtandiyo Suꞌsi ma, te ndijin ja ka kuu ni ndaꞌa tnu olivo yuku ma, te ni ndatenee ñaꞌa ya nuu ni ka yo ndenee ndaꞌa maa tnu ma, te ni ndachindee ñaꞌa yoꞌo tnu ma jiꞌin xikui ja too yika tnu ma.
\m
\v 18 Chukan kúu ja másu ko kani ini ni ja maa ni kanuu‑ka sana ndaꞌa maa tnu ja ni xtandiyo Suꞌsi ma. Vaa jini ni ja masu maa ndaꞌa tnu ma chíndee yoꞌo tnu ma, vaa ko kani ini ni sukan. Suꞌva yoꞌo tnu ma chíndee ndaꞌa tnu ma, te sukan‑ni ka kuu ndaꞌa tnu ma ka kuu ni.
\m
\v 19 Te chukan kúu ja máko kani ini ni saꞌa: “Ni xtandiyo Suꞌsi ma ndaꞌa maa tnu ma, sukan‑vaꞌa ndatenee ñaꞌa ya yoꞌo.”
\m
\v 20 Chi vaa kuechi ja ñatuu ni ka kukanu ini i Suꞌsi ma, te ni xtandiyo ya i. Kovaa ndijin chi jâ ka ndenee vaꞌa ni, kuechi ja ka kukanu ini ni ya a. Chukan kúu ja máko jin ko saꞌa vixi ni maa ni, suꞌva jin koyuꞌu ni, te máko jin ko saꞌa ni in ja ñatuu játna ini Suꞌsi ma.
\m
\v 21 Vaa nú Suꞌsi ma, ñatuu ni sakanu ini ya ndaꞌa maa yutnu ma, te suni ndijin tna, masu sakanu ini ñaꞌa ya, nú ma jin ko saꞌa ni sukan kúni ya ma.
\p
\v 22 Jin kondeꞌya ni ja Suꞌsi o a, iya vaꞌa ini kúu ya, te suni ndakan ya kuenda nuu o, te saꞌa ndija ya ja jin ndachunaa ñayii ni ka xndoo ya ma. Kovaa vaꞌa ini ya jiꞌin ndijin, nuna jin ko saꞌa jin ko kuu ni ja vaꞌa nuu ya. Kovaa nú ñaꞌa, te suni xtandiyo tna ñaꞌa ya.
\m
\v 23 Te suni tna ñayii yukan, nuna jin ndakani jin ndakaꞌvi ini i te jin ndakukanu ini i ya chi ndatenee ya i yika tnu ma. Vaa Suꞌsi ma chi kuu ndatenee ya i yika tnu ma.
\m
\v 24 Vaa ndijin ma chi ndaꞌa tnu olivo yuku ma‑ni ka kuu ni, te ni ndatenee ñaꞌa Suꞌsi ma yika tnu olivo vaꞌa ma. Kovaa nute ñayii ma chi masu saꞌa i sukan. Te nú sukan, ¡kuiti ndaꞌa maa tnu olivo ma, suꞌva ka iyo i ja kuu jin nukondenee i yika yutnu ni ka teꞌnde i ma!
\p
\v 25 Ndijin ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi o a, kúni sa ja jin kuni ni tnaꞌa ja ni ka iyo yuꞌu te ñatuu ni ka yo jini o ma, sukan‑vaꞌa vitna, te máko jin kani ini ni ja maa ni ka kuu ñayii ka ndanuu‑ka. Vaa saꞌa ni ka ndoꞌo jaku ñayii ñuu Israel ma ja ñatuu ni ka kukanu ini i Suꞌsi ma, te ni ka saꞌa ndee‑ka i ini anua i ma. Te sukan‑ni jin ko kuu i onde ndiꞌi ñayii ka iyo ja jin kukanu ini i Suꞌsi ma jin kandija sukan kúni ya ma, ja ka kuu i ñayii masu ñuu Israel ma.
\m
\v 26 Sani te ndaka ñayii ñuu Israel ma, jin ndaniꞌi taꞌvi i sukan ndee nuu tutu Suꞌsi a:
\q1 Ñuu nani Sion ma kenda iya saꞌa ja jin kaku ñayii ma,
\q2 te xtandiyo ya ndaka ja uꞌvi ni ka yo saꞌa, ni ka yo kuu saꞌya tata Jacob ma.
\q1
\v 27 Saꞌa skuiso sa ja jin ko kuu sa jiꞌin i, kivi kenda ja xnaa sa kuechi i ma,
\m kúu ya káꞌan ya.
\p
\v 28 Te vitna, te ka kaxtnuꞌu sa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa nuu ni a, te ñatuu ka kunimani i nuu Suꞌsi ma, vaa ka kukueñu ini i ja ni saꞌa Suꞌsi ma ja jin ndaniꞌi taꞌvi ndijin ma. Kovaa Suꞌsi ma, ni ndakaji ya i, te kútoo ya i, kuechi ja sukan ni skuiso ya nuu tnaꞌa i tee janaꞌa ma.
\m
\v 29 Vaa ja ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma masu ndakan‑ka ya. Vaa maa ya ni ndakana i ja jin ko kuu i ñayii ñuu ya ma, te chukan kúu ja koo ya jiꞌin i ni‑kani ni‑jika.
\m
\v 30 Vaa sukan tna ndijin, onde xiꞌna‑ka ma, ñatuu ni ka yo kandija ni sukan tátnuni Suꞌsi ma, kovaa vitna ni ndakundaꞌvi ini ñaꞌa Suꞌsi ma kuechi ja ñatuu ni ka kandija maa ñayii ñuu Israel ma sukan tátnuni Suꞌsi ma.
\m
\v 31 Te sukan tna ko kuu ñayii yaꞌa vitna ja ñatuu ka kandija i Suꞌsi ma, sukan‑vaꞌa sukan ni kundaꞌvi ini ñaꞌa Suꞌsi ma ndijin, te sukan tna ndundaꞌvi ini ya i.
\m
\v 32 Vaa Suꞌsi ma, ni waꞌa ya tnuꞌu ja ndaka ni jiꞌin i, ñatuu ni ka yo kandija ni sukan káꞌan ya ma te ni ka jiso kuechi ndaka o ma. Vaa sukan, sana ni ndundaꞌvi ini ñaꞌa ya ndaka o.
\q1
\v 33 Kaꞌnu xeen kúu tnuꞌu ndichi jini Suꞌsi ma.
\q2 Kuaꞌa xeen tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndija nevaꞌa ya.
\q1 Ûni masu kuu jin jakuꞌni ini o
\q2 te jin ndakaꞌan o sukan jani ini ya ja saꞌa ya kivi kaꞌnde ya tniñu in in ñayii ma,
\q1 te ni masu kuu jin jakuꞌni ini o
\q2 te jin ndakaꞌan o sukan saꞌa sukan kúu ya ja kúu ya Suꞌsi ma.
\q1
\v 34 Vaa: “¿Na in jákuꞌni ini sukan jani ini Iya Tátnuni ma?”
\q1 Xi: “¿Na in ni kaꞌan‑soꞌo nuu ya sukan saꞌa sukan kúu ya ma?”
\q1
\v 35 Xi: “¿Na in nawa ni skutaꞌvi i Suꞌsi ma xinañuꞌu‑ka,
\q2 sukan‑vaꞌa kondetu i nawa ndaniꞌi i?”
\q1
\v 36 Vaa maa ya ni jani ini,
\q2 te maa ya ni saꞌa,
\q2 te kuenda maa ya kúu ndaka ja iyo a.
\q1 Te nuu maa ya kóo jayiñuꞌu ni‑kani ni‑jika.
\q2 Te sukan kó kuu.
\c 12
\s1 Sukan jin ko saꞌa jin ko kuu o ja ni ka kandija o Jesucristo ma
\rem Deberes cristianos
\p \v 1 Chukan kúu ja ndijin ja jâ ni ka nduu ni saꞌya Suꞌsi o a, jin konaꞌa ni ja sukan kúndaꞌvi ini ñaꞌa ya ma, te jikan‑taꞌvi sa nuu ni ja ni‑yuꞌu ni‑ini ni jin ndakuaꞌa ni maa ni nuu Suꞌsi o ma, te ni‑yuꞌu ni‑ini ni jin kunukuechi ni nuu ya, visi ka ndoꞌo ka neni ni, te máko jin ko saꞌa‑ka ni ni‑in‑ka ja uꞌvi, suꞌva jin kuꞌun ini ni ja jin ko saꞌa ni sukan játna ini Suꞌsi ma. Vaa sukan jin ko saꞌa jin ko kuu ñayii ka ndasaꞌa kuenda ma.
\m \v 2 Máko jin kondikin ni ja jin ko saꞌa ni sukan ka saꞌa ñayii ñuu ñayivi a. Suꞌva jin ndaxsama ni ja ka jani ini ni a, sukan‑vaꞌa jin nduu ni ñayii jin ko saꞌa ja vaꞌa ja ndaa, sukan‑vaꞌa jin kuni ni nde a kúu ja kúni Suꞌsi ma, nde a kúu ja játna ini ya ma, nde a kúu ja ndaa ndija ma.
\p \v 3 Vaa ja ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma saña kúu ja káꞌan sa nuu ndi‑in ndi‑in ni ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi ma: Máko jin kani ini ni ja maa ni ka kuu‑ka, suꞌva vivii jin ndasaꞌa ni kuenda naxe ka iyo ka kuu ni a, jiꞌin nde a kúu ja ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma ndi‑in ndi‑in ni ja jin ko saꞌa ni. Te sukan jin kukanu ini ni Suꞌsi ma, te sukan jin ko saꞌa ni.
\m \v 4 Vaa yikikuñu o a chi ka ndenee jaꞌa o, ndaꞌa o, jiꞌin ndaka‑ka ja ka nevaꞌa o a, te ndi‑in ndi‑in chi siin siin ja ka saꞌa i.
\m \v 5 Te sukan ka kuu tna o, vaa kuaꞌa xeen o kúu, te yikikuñu maa Cristo ma ka kuu ndaka o, te ndaka o chi in‑ni yikikuñu ka kuu ndi‑in ndi‑in o jiꞌin tnaꞌa o a.
\m \v 6 Te sukan siin siin ja ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma, te maa maa o ka nevaꞌa. Nú nde o ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma ja ndakaxtnuꞌu o tnuꞌu ni taa ya ma, te sukan kúkanu ini o Suꞌsi ma, te kó saꞌa o.
\m \v 7 Te nú nde o kunukuechi, te kúnukuechi o. Xi nde o kaxtnuꞌu, te káxtnuꞌu o.
\m \v 8 Xi nde o ndakaꞌan‑soꞌo nuu tnaꞌa, te ndákaꞌan‑soꞌo nuu tnaꞌa o. Xi nde o skutaꞌvi ñayii ma nawa nevaꞌa o ma, te má ndakani ini o. Xi nde o tatnuni, te kátanuu o. Xi nde o kundaꞌvi ini tnaꞌa, te kóo sii ini o ja saꞌa o sukan.
\p \v 9 Ja kutoo tnaꞌa o ma kúu ja ûni kutoo tnaꞌa ndija o, te másu ko saꞌa‑ni‑nka o. Jín saxiko o ja uꞌvi ma, te jín kondikin o ja vaꞌa ma.
\m \v 10 Jín kutoo tnaꞌa ndi‑in ndi‑in o sukan kútoo o ñayii veꞌe o ma. Jín kava respetu o nuu tnaꞌa o ma.
\m \v 11 Ora jiniñuꞌu ja jin satniñu o ma, te máko jin saꞌa kuxi o maa o, suꞌva ni‑yuꞌu ni‑ini o jin kunukuechi o nuu Iya Tátnuni ma.
\m \v 12 Jín koo sii ini o ja ka ndetu o ja jin niꞌi o ma, te jín kanda o ora ka ndoꞌo ka neni o ma, te jín kakan‑taꞌvi jín kakan‑taꞌvi o nuu Suꞌsi ma.
\m \v 13 Jín kuaꞌa o nawa ka nevaꞌa o ma nuu tnaꞌa o ñayii ka jiniñuꞌu ma. Jín kuanuu o veꞌe o ma ñayii ka jiniñuꞌu ja jin ndoo i ma.
\p \v 14 Jín kaꞌan o ja vaꞌa ja jin kuu ñayii ka sondikin ñaꞌa ma ja ñatuu ka kunimani i nuu o ma, te má jin kaꞌan o ja uꞌvi ja jin kuu i.
\m \v 15 Jín koo sii ini o jiꞌin ñayii ka kusii ini ma, te jín kondaꞌyu o jiꞌin ñayii ka ndaꞌyu ma.
\m \v 16 In‑ni ja jin kani ini o, te má jin saꞌa vixi o maa o, suꞌva jín nduku o ja jín ketnaꞌa ini o jiꞌin ñayii ndaꞌvi ka saxiko ñaꞌa in‑ka ñayii. Má jin kani ini o ja in ñayii ndichi‑ka ka kuu o.
\p \v 17 Máko jin ndasaꞌa o ja uꞌvi nuu ñayii ka saꞌa ñaꞌa ja uꞌvi ma. Ndimaa jín ko saꞌa o ja vaꞌa nuu ndaka ñayii ma.
\m \v 18 Jin nduku ni naxe jin saꞌa ni, sukan‑vaꞌa jin koo mani ni jiꞌin ndaka ñayii ma.
\m \v 19 Máko jin ndachunaa maa ni ja uꞌvi ni ka saꞌa ñaꞌa ñayii ma, ndijin ja ka kutoo tnaꞌa o a, suꞌva jin xndoo ni nuu ndaꞌa maa Suꞌsi ma. Vaa saꞌa káꞌan tnuꞌu maa ya a: “Maa sa ndachunaa, káꞌan Iya Tátnuni ma.”
\m \v 20 “Te ñayii ñatuu kúnimani nuu ni ma, nú kókon i, te kuaꞌa ni ja kaa i. Te nú yíchi i, kuaꞌa ni ndute koꞌo i. Vaa nú saꞌa ni saꞌa, te saꞌa ni ja ndakukan‑nuu maa i.”
\m \v 21 Máko kuaꞌa ni tnuꞌu ja kundee ja uꞌvi ma nuu ni, suꞌva ja ko saꞌa ni ja vaꞌa ma, te kundee ni nuu ja uꞌvi ma.
\c 13
\p \v 1 Jin kandija ndaka ni ja ka tatnuni ñayii ka netniñu ñuu ni a, vaa maa Suꞌsi ma ni jani ini ja jin koo ñayii jin konetniñu in in ñuu ma, te ñayii ka netniñu ma, maa Suꞌsi ma ni sunkoo i ja jin konetniñu i.
\m \v 2 Te chukan kúu ja, nú na in ñatuu kándija ja ka kaꞌan ñayii ka netniñu ma chi ñatuu kándija i sukan ni jani ini Suꞌsi ma. Te ñayii yukan chi iyo maa i ja ndachunaa i ja ñatuu kándija i ma.
\m \v 3 Vaa ñayii ka netniñu ma, masu ka iyo i ja jin ko saꞌa i ja jin koyuꞌu ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ma, suꞌva ja jin koyuꞌu maa ñayii ka saꞌa ja uꞌvi ma. ¿Kúni ni ja ma koyuꞌu ni ñayii ka netniñu ma? Saꞌa ni ja vaꞌa ma vi, te koo jayiñuꞌu ni ja saꞌa ni ma.
\m \v 4 Vaa ñayii ka netniñu ma, ñayii ka jinukuechi nuu Suꞌsi ma ka kuu i, sukan‑vaꞌa jin koo vaꞌa ni. Kovaa nú na in saꞌa ja uꞌvi ma, te kóyuꞌu i. Vaa masu saneé sañuu‑ni kúu ja ka iyo ñayii ka netniñu ma, vaa ka iyo i ja kuu jin xndoꞌo jin xneni i ñayii ka saꞌa ja uꞌvi ma. Vaa ñayii ka jinukuechi nuu Suꞌsi ma ka kuu i, te kuu jin saꞌa i ja jin ndachunaa ñayii ka saꞌa ja uꞌvi ma, te jin ndoꞌo jin neni i kuechi ja uꞌvi ni ka saꞌa i ma.
\m \v 5 Te chukan kúu ja vaꞌa‑ka na jin kandija o ja ka kaꞌan ñayii ka netniñu ma. Masu yika‑ni ja kuechi ja kuu jin xndoꞌo jin xneni ñaꞌa i ma chi kuechi ja jâ ka jini o sukan kúni Suꞌsi ma ja jin ko saꞌa o ma.
\p \v 6 Te chukan kúu ja ka chuyaꞌvi ni na tniñu ka saꞌa ka kuu ni ma nuu tee ka netniñu ñuu ni ma. Vaa ñayii ka jinukuechi nuu Suꞌsi ma ka kuu de, te ka jatanuu de ñuu ni ma.
\m \v 7 Jin ndachunaa ni nuu ndaka ñayii xi‑nuu ka tavi ni ma. Nú iyo ja jin chuyaꞌvi ni nuu tee ka netniñu ma ja na tniñu ka saꞌa ni ma, te jin chuyaꞌvi ni. Ja ka xiko ni nuyaꞌvi ma, te nú ka jikan de ja jin chuyaꞌvi ni, te jin chuyaꞌvi ni. Te jin kava respetu ni nuu de, vaa tee ka netniñu ka kuu de, te jin kaꞌan vii jin kaꞌan vaꞌa ni ja jin kuu de.
\p \v 8 Jin kuꞌun ini ni ja ni a vala máko jin kotavi ni nuu ni‑in ñayii ma, te suni jin konaꞌa ni ja ka ndee yika ni ja vivii jin kutoo tnaꞌa ndi‑in ndi‑in ni. Vaa nú kútoo tnaꞌa o ma chi saꞌa ndiꞌi o sukan káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma.
\m \v 9 Vaa saꞌa káꞌan ma: “Másu ko kivi nduu ni jiꞌin in‑ka ñayii masu ni tnandaꞌa jiꞌin ni ma, másu ko kaꞌni ni in‑ka ñayii ma, másu ko sakuiꞌna ni, másu ko kaꞌan ni tnuꞌu in‑ka ñayii ma, másu ko ndiyo ini ni.” Te ndaka‑ka ja ni tatnuni Suꞌsi ma ja ko saꞌa o ma, te ni nduu i in‑nka‑ni sukan káꞌan tnuꞌu yaꞌa: “Kutoo ni in‑ka ñayii ma sukan kútoo ni maa ni.”
\m \v 10 Ja kútoo o in‑ka ñayii ma kúu ja ni‑in ja uꞌvi saꞌa o in‑ka ñayii ma. Te nú kúndee o saꞌa o sukan chi yikuu o saꞌa ndiꞌi o sukan ni tatnuni Moisés ma.
\p \v 11 Te saꞌa, te ka jini o sukan ka kuu ñayii a tiempu yaꞌa, te chukan kúu ja ni kenda ora ja jin ndoto o, vaa kuenda tnuꞌu ja ka kixi o. Vaa vitna jâ ni kuyatni‑ka kivi jin ndaniꞌi taꞌvi o ma sana kivi ni ka kejaꞌa o ka kandija o Suꞌsi ma.
\m \v 12 Vaa kuenda tnuꞌu ja ni ndukuiti‑ka jakuaa ma, te ve kuyatni‑ka ja ve ndii ma. Jín ko saꞌa ndaa jín ko saꞌa ndija o sukan ka kuu ñayii ka jika nduu ma, sukan‑vaꞌa jin kundee o nuu ja uꞌvi ma.
\m \v 13 Másu jin ko kuu o ñayii jin ko kaa jin ko koꞌo, te jin ko ndajini o. Ni a jin yaa o te jin ko kuneé jin ko ku‑uun o. Ni a jin ko kanaa o xi ja jin ko kukueñu ini nuu tnaꞌa o.
\m \v 14 Suꞌva jín kuꞌun ini o ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a, te jin ko saꞌa o sukan ni yo saꞌa ya ma. Te máko jin katanuu o nawa kúu ini yikikuñu o a ja saꞌa o ma.
\c 14
\s1 Sukan jin kuan‑taꞌvi o ñayii ñatuu jin kukanu ini vaꞌa‑ka Suꞌsi ma
\rem Los débiles en la fe
\p
\v 1 Jin jakuꞌni ini ni, te jin kanda ni nuu ñayii ñatuu jin kukanu ini vaꞌa‑ka i Suꞌsi ma. Te máko jin skiti tnaꞌa ini ni naxe ka jani ini i ma.
\m
\v 2 Ka iyo jaku i ja ka kukanu ini i ja kuu jin kaa i ndaka. Kovaa ka iyo jaku i ja ñatuu ka kusaa ini i ja kuu jin kaa i kuñu ma.
\m
\v 3 Nú nde o jaa ndaka ma, te má saxiko o nde i ñatuu jaa ndaka ma, te nú nde i ñatuu jaa ma, te máko kaꞌan i tnuꞌu ñayii jaa ma. Vaa Suꞌsi ma chi jan‑taꞌvi ñaꞌa ya ndaka o.
\m
\v 4 Ndijin, ¿nde in kúu ni ja káꞌan ni tnuꞌu in‑ka ñayii jinukuechi nuu Suꞌsi ma? Nú nukuiñi i xi ni kotuu i, kovaa nuu ndaꞌa maa Iya Tátnuni ma iyo i. Kovaa kuiti konukuiñi vaꞌa i, vaa kuu saꞌa Iya Tátnuni ma ja kuu konukuiñi vaꞌa i.
\p
\v 5 Te jaku ñayii ma chi ka jani ini i ja ka iyo kivi kanuu‑ka te ka iyo kivi ndevaꞌa‑ni. Kovaa jaku ñayii ma chi inuu‑ni ka kuu ndaka kivi ma, ka jani ini i. Ndi‑in ndi‑in ñayii ma, na jin kukanu ini i sukan ka jani ini i ma, te jín saꞌa i sukan.
\m
\v 6 Ñayii kándija sukan kúu in kii ma, kándija i nuu Iya Tátnuni ma. Te ñayii ñatuu kándija sukan kúu in kii ma, kándija tna i nuu Iya Tátnuni ma, te ñatuu sanuu i kivi ma. Te ñayii jaa ndaka ma, kúkanu ini i nuu Iya Tátnuni ma, vaa ndákuan‑taꞌvi i nuu Suꞌsi ma, te jaa i. Kovaa ñayii ñatuu jaa ndaka ma, kúkanu ini tna i nuu Iya Tátnuni ma, te ñatuu jaa i, te ndákuan‑taꞌvi i nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 7 Vaa ni‑in o ja ka ndito ka teku o a, ka ndito ka teku o sukan kúu ini maa o, te ni‑in o kûu ja kúu ini maa o.
\m
\v 8 Vaa nú ka ndito ka teku o, nuu maa Iya Tátnuni ma ka ndito ka teku o. Te nuna jin kûu o, nuu ndaꞌa maa Iya Tátnuni ma ndenda koo o. Te chukan kúu ja nuna jin kondito jin koteku o xi nuna jin kûu o, kovaa nuu ndaꞌa Iya Tátnuni ma ka iyo o.
\p
\v 9 Vaa Cristo ma, ni jiꞌi ya, te ni ndateku ya, te téku ya, sukan‑vaꞌa ko kuu ya iya tátnuni nuu ñayii ni ka jiꞌi ma jiꞌin nuu ñayii ka teku ma.
\m
\v 10 Kovaa ndijin, ¿navaꞌa káꞌan ni tnuꞌu tnaꞌa ni ma? ¿Te navaꞌa saxiko ni tnaꞌa ni ma? Jin konaꞌa ni ja ndaka o jin ndenda koo nuu núkoo Cristo ma ja ndakan ya kuenda nuu o ma.
\m
\v 11 Vaa sukan ndee tnuꞌu káꞌan ya ma:
\q1 Ja ndaa kúu ja téku sa,
\q2 káꞌan Iya Tátnuni ma,
\q1 te ja ndaa kúu ja ndaka ñayii ma, jinkuiñi jiti i nuu sa,
\q1 te ndaka ñayii ma, jin ndakaꞌan jin ndakachi i na in kúu sa a,
\m kúu ya káꞌan ya.
\p
\v 12 Te sukan ndi‑in ndi‑in o jin ndakuaꞌa kuenda nuu Suꞌsi ma nawa ni ka yo saꞌa, ni ka yo kuu o ma.
\p
\v 13 Te chukan kúu ja máko jin ko kaꞌan tnuꞌu tnaꞌa ndi‑in ndi‑in‑ka o. Jín ndasaꞌa o kuenda, te máko jin saꞌa o ja jin ndakakayata tnaꞌa o ma nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 14 Saña chi jini sa, te kúkanu ini sa Jesús Iya Tátnuni ma ja ni‑in ja jaa o ma iyo tneꞌe. Kovaa nú maa ñayii ma, jani ini i ja iyo tneꞌe ja jaa i ma chi sukan iyo, kuechi ja sukan jani ini maa i ma.
\m
\v 15 Kovaa nú kuechi tnaꞌa ja jaa o ma te saꞌa o ja kuxii ini tnaꞌa o ma chi masu nde saꞌa o sukan ka saꞌa ñayii ka kutoo tnaꞌa ma. Máko saꞌa ni ja kuechi ja ndeyu ma‑ni, te skenaa in ñayii ma maa i, te vitna ja jâ ni jiꞌi Cristo ma nuu tniñu tna i ma.
\m
\v 16 Nú ñaꞌa, te jin kaꞌan i tnuꞌu ni, visi ja vaꞌa kúu ja saꞌa ni ma.
\m
\v 17 Vaa nuu tátnuni Suꞌsi ma, masu ja nawa kaa o xi nawa koꞌo o kúu chi ñaꞌa. Suꞌva ja jin ko saꞌa ndaa jin ko saꞌa ndija o te jin koo mani o te jin koo sii ini o kúu, vaa ka iyo o jiꞌin Xtumani Ndios ma, te sukan kúni ya ja jin ko saꞌa o.
\m
\v 18 Vaa nuna saꞌa o saꞌa nuu Cristo ma chi saꞌa o ja játna ini Suꞌsi ma, te onde ñayii ma chi jin kaꞌan vaꞌa jin kaꞌan vii i ja kuu o.
\p
\v 19 Te chukan kúu ja jín ko saꞌa o tnaꞌa ja saꞌa ja jin koo mani o ma, te sukan, te jín chindee o tnaꞌa o ma, te jín jakuꞌni‑ka ini ndaka o, te jín koo vaꞌa‑ka o nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 20 Vaa ja ndaa kúu ja ndaka ja kaa o ma chi ka iyo vii ka iyo vaꞌa i nuu Suꞌsi ma, kovaa ja uꞌvi kúu nú na in na saꞌa ja ndakakayata tnaꞌa i ma nuu Suꞌsi ma ja kuechi ja ndeyu jaa i ma. Te chukan kúu ja máko saꞌa ni ja kuxii ini tnaꞌa ni ma te ndakakayata i nuu Suꞌsi ma ja kuechi ja jaa o ma.
\m
\v 21 Vaꞌa‑ka kúu ja máko kaa o kuñu ma, te máko koꞌo o ndixi ma, sukan‑vaꞌa máko saꞌa o ja xtaya tnaꞌa o ma te ndakiti ini i te kakayata i nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 22 ¿Kúkanu ini ni nuu Suꞌsi ma ja kuu kaa ni? Sukan kani ini maa ni nuu Suꞌsi ma. Vaa ja vaꞌa kúu ñayii ñatuu nawa ndaxtekuechi ñaꞌa ja jani ini i ja kuu saꞌa i ma.
\m
\v 23 Kovaa ñayii jani in jani uu ini te ñatuu kúkanu ini i nuu Suꞌsi ma tnaꞌa ja jaa i ma chi jiso kuechi i, vaa ñatuu kúkanu ini i nuu Suꞌsi ma ja saꞌa i ma. Te ndaka ja saꞌa o ma, te nú ñatuu kúkanu ini o nuu Suꞌsi ma chi jiso kuechi o nuu ya.
\c 15
\p
\v 1 Chukan kúu ja yoꞌo ja ni ka jakuꞌni‑ka ini o nawa kúni Suꞌsi ma ja jin saꞌa o ma, te jín kanda o nuu ñayii ñatuu jin jakuꞌni‑ka ini naxe jin ko saꞌa i nuu Suꞌsi ma, te jín chindee o i, te máko jin saꞌa o sukan ka jatna ini maa o ma.
\m
\v 2 Suꞌva ndi‑in ndi‑in o saꞌa ja vaꞌa ja kuu tnaꞌa o ma tnaꞌa ja chindee ñaꞌa ja jin koo vaꞌa i nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 3 Vaa ni a Cristo ma, masu ni saꞌa ya ja játna ini maa ya ma, suꞌva maa ya ni ndoꞌo sukan ndee nuu tutu Suꞌsi ma: “Tnuꞌu ndevaꞌa ni ka yo kaꞌan i nuu ni ma, kuenda tnuꞌu ja nuu maa sa ni ka yo kaꞌan i.” Saꞌa káꞌan.
\m
\v 4 Vaa ndaka ja ndee nuu tutu Suꞌsi ma onde xiꞌna‑ka ma, jâ ka ndee i sukan‑vaꞌa jin skuaꞌa o, te jin ndaniꞌi o tnuꞌu kanu ini nuu tutu ya ma, te kava kuee ini o, te kukanu ini o ja niꞌi o ja vii ja vaꞌa taa Suꞌsi ma.
\p
\v 5 Vaa Suꞌsi ma kúu iya saꞌa ja kava kuee ini o, te maa ya, na taa tnuꞌu kanu ini, te na saꞌa ya ja inuu jin kani ini ndaka o sukan kúu maa Cristo Jesús ma,
\m
\v 6 sukan‑vaꞌa in‑ni ja jin kani ini o, te inuu jin kata o te jin ndachiñuꞌu o Suꞌsi o Yuva Jesucristo iya tátnuni nuu o a.
\p
\v 7 Te chukan kúu ja jín kuan‑taꞌvi nuu tnaꞌa ndi‑in ndi‑in o, sukan ni jan‑taꞌvi tna ñaꞌa Cristo ma, sukan‑vaꞌa kóo jayiñuꞌu Suꞌsi ma.
\m
\v 8 Vaa káꞌan sa ja Cristo ma, ni kii ya ja ni jinukuechi ya nuu ñayii judío ma, sukan‑vaꞌa kaxtnuꞌu ya tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndija Suꞌsi ma te saꞌa ya sukan ni skuiso Suꞌsi ma nuu tnaꞌa o ñayii janaꞌa ma,
\m
\v 9 te sukan‑vaꞌa ñayii masu judío ka kuu i ma, te jin ndachiñuꞌu i Suꞌsi ma iya ndaꞌvi ini ma. Vaa saꞌa ndee nuu tutu ya ma:
\q1 Te chukan kúu ja ndakaꞌan ndakachi sa nuu ñayii masu judío ka kuu i ma ja saꞌa ja kúu ni a,
\q2 te kata sa nuu maa ni.
\m
\v 10 In‑ka nuu káꞌan saꞌa:
\q1 Ndijin ja masu ñayii judío ka kuu ni,
\q2 jin ndusii ini ni jiꞌin ñayii kúu ñuu ya ma.
\m
\v 11 Te in‑ka nuu káꞌan saꞌa:
\q1 Ndaka ñuu ma, jín ndachiñuꞌu i Iya Tátnuni ma,
\q2 te ndaka ñuu ma jín kata nuu ya.
\m
\v 12 Te saꞌa ni ndakaꞌan tna Isaías ma:
\q1 Koo in Saꞌya tata Isaí ma,
\q2 te ndokuiñi ya ja tatnuni ya nuu ñayii ñuu ñayivi a,
\q1 te nuu maa ya jin kukanu ini ndaka ñuu ma,
\m kúu de káꞌan de.
\p
\v 13 Te maa Suꞌsi ma na saꞌa ja jin kukanu ini o ya ma, te maa ya na saꞌa ja jin koo sii ini xeen o te jin koo mani o, ja ka kandija o ya ma, sukan‑vaꞌa ja maa tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu Xtumani Ndios ma, te saꞌa ya ja jin kukanu ini xeen‑ka o ja jin niꞌi o ja taa ya ma.
\p
\v 14 Ndijin ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi o ma, kúkanu ini sa ja ka kundaꞌvi ini tnaꞌa xeen o, te jâ ka jini ni ndaka tnuꞌu ndaa tnuꞌu ndija ma, sukan‑vaꞌa kuu jin ndakaꞌan‑soꞌo nuu tnaꞌa ndi‑in ndi‑in ni te jin ndakani ichi tnaꞌa ni.
\m
\v 15 Kovaa ja maa ja vii ja vaꞌa ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma, te ni kusaa ini sa ja tee sa jaku‑ni tnuꞌu yaꞌa nuu ni, sukan‑vaꞌa jin konaꞌa ni,
\m
\v 16 vaa maa Suꞌsi ma ni sacargu ñaꞌa ja kunukuechi vii kunukuechi vaꞌa sa nuu Jesucristo ma ja kaxtnuꞌu sa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa ya ma nuu ñayii masu judío ka kuu i ma, sukan‑vaꞌa jin ko kuu i ñayii jin ko saꞌa ja játna ini Suꞌsi ma, te ja maa Xtumani Ndios ma, te jin xndoo i ja uꞌvi ma.
\p
\v 17 Chukan kúu ja kútachi xeen sa ja káxtnuꞌu sa tnuꞌu Cristo Jesús ma, vaa sukan, te jinukuechi sa nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 18 Masu nawa kúsaa ini sa ja káꞌan sa, nú masu ja tnaꞌa ja ni saꞌa maa Cristo ma, vaa maa ya ni jatniñu ñaꞌa ya ja ni kaꞌan sa nuu ñayii masu judío ka kuu i ma, sukan‑vaꞌa jin kandija i nuu Suꞌsi ma, te maa ya ni taa ndaka tnuꞌu ni kaꞌan sa ma jiꞌin ndaka ja ni saꞌa sa ma.
\m
\v 19 Te onde Jerusalén ma jiꞌin yuñuu ma, te onde ñuu Ilírico ma, ni‑kaꞌnu ni jaꞌan sa, te ja maa Xtumani Ndios ma, te ni kaxtnuꞌu sa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Cristo ma, te maa ya ni kaxtnuꞌu tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ya ma, vaa kuaꞌa milagru ni saꞌa ya ñuu nuu ni jaꞌan sa ma.
\m
\v 20 Te sukan ni tnuñu sa ja ni kaxtnuꞌu sa tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Suꞌsi o a nuu ñayii ñatuu jin kuni‑ka Cristo ma, nuu ñatuu kiꞌin‑ka ñayii jin kaxtnuꞌu i tnuꞌu Suꞌsi o a, sukan‑vaꞌa ma ndatnii sa tniñu ni skejaꞌa in‑ka ñayii ma.
\m
\v 21 Vaa saꞌa ndee nuu tnuꞌu Suꞌsi a:
\q1 Ñayii ñatuu nama uun ni kenda in ñayii ja káxtnuꞌu i na in kúu Suꞌsi ma, te jin kuni i,
\q2 te ñayii ñatuu nama uun ni ka jinisoꞌo i na in kúu ya ma, te jin jakuꞌni ini i.
\p
\v 22 Te saꞌa ni jatanuu sa, chukan kúu ja kuaꞌa jichi ñatuu ni kuu ja jaan sa jan koto ñaꞌa sa.
\s1 Kúni Pablo ma ja kiꞌin de ñuu Roma ma
\rem Pablo se propone ir a Roma
\p
\v 23 Kovaa vitna, ñuu yaꞌa, masu ndenu iyo‑ka ñuu nuu kaxtnuꞌu sa tnuꞌu Suꞌsi a, te jâ iyo kuaꞌa kuiya ja kúu ini sa ja jaan sa nuu ka iyo ni a.
\m
\v 24 Chukan kúu ja kivi kiꞌin sa ñuu España ma, te jaan sa nuu ka iyo ni a, vaa kúni sa ja kuni ñaꞌa sa kivi yaꞌa sa yukan. Te nú ni jinu ni ka ndatnuꞌu sii ini o ma, te jin koo ni jin ndachuꞌun ichi ñaꞌa ni ichi nuu kiꞌin sa ma.
\m
\v 25 Kovaa vitna kiꞌin sa ñuu Jerusalén ma, sukan‑vaꞌa chindee sa ñayii jâ ni ka kandija Suꞌsi ma te ni ka xndoo i ja uꞌvi ma.
\m
\v 26 Vaa ñuu Macedonia ya jiꞌin ñuu Acaya ya, ni ka xtutu tnaꞌa o ya jaku xuꞌun ja kiꞌin nuu tnaꞌa o ñayii ka kundaꞌvi ka iyo ñuu Jerusalén ma, ja ñatuu‑ka na ja uꞌvi ka saꞌa i ma.
\m
\v 27 Ni ka jani ini i ja vaꞌa‑ni kúu, vaa iyo ja ka tavi i nuu ñayii judío ma, vaa ja maa ñayii yukan, te ni ka kutaꞌvi tnaꞌa i ja ka jiniñuꞌu ini anua i ma, te chukan kúu ja iyo ja jin ndachindee tna i ñayii yukan nawa ka jiniñuꞌu i ja jin kaa jin koꞌo i ma.
\m
\v 28 Chukan kúu ja nú ni kuu ni saꞌa sa sukan, te nú ni jinu ni ndakuaꞌa sa ja jin tetniñu i ma, sani te jaan sa nuu ka iyo ni a ichi kiꞌin sa ñuu España ma.
\m
\v 29 Vaa jini sa ja nuna jaan sa nuu ka iyo ni a chi jaan sa jiꞌin kuaꞌa xeen ja vii ja vaꞌa, sukan káꞌan tnuꞌu Cristo ma.
\p
\v 30 Te ja maa Jesucristo iya tátnuni nuu o a, jiꞌin ja sukan saꞌa Xtumani maa ya ma ja jin kutoo tnaꞌa o ma, te jikan‑taꞌvi sa nuu ni ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi o a ja jin chindee ñaꞌa ni ja jin kakan‑taꞌvi ni nuu Suꞌsi ma ja kuu sa,
\m
\v 31 sukan‑vaꞌa na kaku sa nuu ñayii ñatuu ka kuni ja jin kandija i Cristo ma ja ka iyo i ñuu Judea ma, jiꞌin ja na jin kuan‑taꞌvi tnaꞌa o ñatuu ka saꞌa‑ka ja uꞌvi ma ja ka iyo i ñuu Jerusalén ma ja jin tetniñu ñayii yaꞌa,
\m
\v 32 sukan‑vaꞌa ja maa Suꞌsi ma, te sii ini kenda sa nuu ka iyo ni a, te jin ndatatu ini anua ndaka o jaku kivi jin koo kaa o ma.
\m
\v 33 Te maa Suꞌsi iya saꞌa ja ka iyo mani o a, na koo ya jiꞌin ndaka o. Te sukan kó kuu.
\c 16
\s1 Ndákan‑tnuꞌu ñañaꞌa Pablo ma ñayii ka kandija Suꞌsi ma ja ka iyo i ñuu Roma ma
\rem Saludos personales
\p \v 1 Te suni káxtnuꞌu sa ja kenda kuꞌva o Febe a, ñaꞌa jinukuechi nuu ñayii ka kandija Suꞌsi ma ja ka iyo i ñuu Cencrea ma.
\m \v 2 Te ja maa Iya Tátnuni ma, te jin kuan‑taꞌvi ni ña, sukan iyo ja jin ko saꞌa o ja ka kuu o ñayii ñatuu ka saꞌa‑ka ja uꞌvi ma. Te jin chindee ni ña ndevaꞌa‑ni nawa jiniñuꞌu ña, vaa maa ña chi chíndee ña kuaꞌa xeen ñayii, te ni chindee tna ñaꞌa ña saña.
\m \v 3 Te jin ndakuaꞌa tna ni nchuxi ñaꞌa kúu Priscila ma jiꞌin yii ña Aquila ma, vaa ka jinukuechi de jiꞌin ña ja ka kaxtnuꞌu de tnuꞌu Cristo Jesús ma nuu ñayii ma, sukan saꞌa tna sa a.
\m \v 4 Vaa ñatuu ni ka ndi ini de jiꞌin ña, visi na jin kûu de nuu tniñu sa. Te masu maa in‑ni sa ndákuan‑taꞌvi nuu de jiꞌin ña chi ndaka ñayii ni ka nduu saꞌya Suꞌsi o a ja masu judío ka kuu i ma ja ka iyo i ndaka ñuu ma.
\m \v 5 Jin ndakuaꞌa tna ni nchuxi ndaka ñayii ni ka nduu saꞌya Suꞌsi a ja ka ndatnaꞌa i veꞌe de ma. Te suni jin ndakuaꞌa tna ni nchuxi tee ka kutoo xeen o a, tee nani Epeneto a tee xinañuꞌu ni kandija tnuꞌu Cristo ma ja ni ka iyo de ñuu Acaya ma.
\m \v 6 Jin ndakuaꞌa tna ni nchuxi ñaꞌa nani María a, ñaꞌa satniñu xeen ja jin kuu maa ni a.
\m \v 7 Jin ndakuaꞌa tna ni nchuxi tee kúu Andrónico a jiꞌin tee kúu Junias a, tee ni ka yinee jiꞌin sa vekaa ma, vaa vivii ka kaꞌan tee ni tetniñu Cristo ma ja jin kuu de, te xiꞌna‑ka maa de ni ka kukanu ini Cristo ma sana saña.
\m \v 8 Suni jin ndakuaꞌa ni nchuxi tee kúu Amplias a tee ka kutoo xeen o ja ka iyo o nuu maa Iya Tátnuni ma.
\m \v 9 Jin ndakuaꞌa ni nchuxi tee nani Urbano a, tee ka jinukuechi jiꞌin sa ja ka kaxtnuꞌu sa tnuꞌu Cristo Jesús a nuu ñayii ma. Te jin ndakuaꞌa tna ni nchuxi tee kúu Estaquis a, tee ka kutoo xeen o ma.
\m \v 10 Jin ndakuaꞌa tna ni nchuxi tee kúu Apeles a, tee ni kundee nuu tnundoꞌo tnuneni ma, te vitna núkuiñi vaꞌa de nuu Suꞌsi o a. Jin ndakuaꞌa tna ni nchuxi ñayii ka iyo veꞌe tee kúu Aristóbulo a.
\m \v 11 Jin ndakuaꞌa ni nchuxi tee kúu Herodión a, ja kúu de tnaꞌa sa ma. Jin ndakuaꞌa ni nchuxi ñayii ka iyo veꞌe Narciso a, ñayii ka iyo nuu ndaꞌa Iya Tátnuni a.
\m \v 12 Jin ndakuaꞌa ni nchuxi nuu Trifena a jiꞌin Trifosa a, ñaꞌa ka satniñu nuu Iya Tátnuni a. Jin ndakuaꞌa ni nchuxi ñaꞌa nani Pérsida a, ñaꞌa satniñu xeen nuu Iya Tátnuni a, ñaꞌa ka kutoo o a.
\m \v 13 Jin ndakuaꞌa ni nchuxi tee nani Rufo a, tee ni ndakaji ñaꞌa Iya Tátnuni ma, jiꞌin siꞌi de a ñaꞌa kuenda tnuꞌu ja siꞌi sa kúu ña ma.
\m \v 14 Jin ndakuaꞌa ni nchuxi tee nani Asíncrito a, jiꞌin tee nani Flegonte a, jiꞌin tee nani Hermas a, jiꞌin tee nani Patrobas a, jiꞌin tee nani Hermes a, jiꞌin tnaꞌa o ni ka nduu saꞌya Suꞌsi o a ja ka iyo i jiꞌin de a.
\m \v 15 Jin ndakuaꞌa ni nchuxi tee nani Filólogo a, jiꞌin ñaꞌa kúu Julia a, jiꞌin tee nani Nereo a, jiꞌin kuꞌva de a, jiꞌin tee nani Olimpas a, jiꞌin ndaka ñayii ni ka nduu saꞌya Suꞌsi o a ja ka iyo i jiꞌin de a.
\p \v 16 Ka ndakan‑tnuꞌu ñañaꞌa ña ndaka ñayii ni ka kandija Cristo a ja ka iyo i ndaka ñuu ya. Te jin ndakuaꞌa tnaꞌa ndi‑in ndi‑in ni nchuxi, te kó kuu in tnuꞌu mani.
\p \v 17 Kovaa jikan‑taꞌvi sa nuu ni ja ni ka nduu ni saꞌya Suꞌsi o a, te jin kondeꞌya vaꞌa ni nde ñayii ka saꞌa ja ka kusiin jaku ñayii ma te ñatuu ka kandija‑ka i sukan ni ka kutuꞌva i onde xinañuꞌu ma. Te máko jin ketnaꞌa ini ni jiꞌin ñayii yukan.
\m \v 18 Vaa ñayii yukan chi masu ka jinukuechi i nuu Jesucristo iya tátnuni nuu o a, nú masu ja ka ndi ini i kúu ja jin niꞌi i ja jin kuꞌun chii i ma‑ni. Te vivii ka kaꞌan i, te ka xndaꞌvi i ñayii ñatuu ka ndasaꞌa kuenda ma.
\m \v 19 Kovaa ja ka kuu ndijin, nuu ndaka ñayii ma ni kenda tnuꞌu ja sukan ka kandija ni a, te chukan kúu ja kúsii ini xeen sa ja sukan ka kuu ni a. Kovaa kúni sa ja jin ko kuu ni ñayii ndichi, sukan‑vaꞌa jin saꞌa ni ja vaꞌa ma, te máko jin ko kuu ni ñayii jin ko saꞌa ja uꞌvi ma.
\p \v 20 Te maa Suꞌsi iya saꞌa ja ka iyo mani o a, masu kuaꞌa‑nka kivi, te saꞌa ya ja chii jaꞌa ni a kendoo tachi ma, te ûni jin kuiñu ni i.
\p Te ja vii ja vaꞌa ni skutaꞌvi ñaꞌa Jesucristo iya tátnuni nuu o a ndimaa kóo nuu ka iyo ndaka ni a.
\p \v 21 Ka ndakan‑tnuꞌu ñañaꞌa ña Timoteo a, tee ka kaxtnuꞌu jiꞌin sa tnuꞌu Suꞌsi a, jiꞌin tee nani Lucio a, jiꞌin tee nani Jasón ya, jiꞌin tee nani Sosípater ya, tee ka kuu tnaꞌa sa ya.
\p \v 22 Maa sa nani Tercio, tee ni tee carta yaꞌa ja ni tatu ñaꞌa Pablo a, te ja maa iya tátnuni nuu o a, te ndákan‑tnuꞌu ñañaꞌa tna ñaꞌa sa.
\p \v 23 Te ndákan‑tnuꞌu ñañaꞌa ña tee nani Gayo a, tee tánuu veꞌe de ya ja ndóo saña ja kúu sa Pablo a. Te tánuu de veꞌe de ya ja ka ndatnaꞌa ndaka sa ja ka kuu sa ñayii ni ka nduu saꞌya Suꞌsi o a. Te ka ndakan‑tnuꞌu ñañaꞌa ña Erasto a tee tnii xuꞌun ñuu a, jiꞌin ñani o tee nani Cuarto a.
\p \v 24 Te ja vii ja vaꞌa ni skutaꞌvi ñaꞌa Jesucristo iya tátnuni nuu o a na koo jiꞌin ndaka ni, te sukan kó kuu.
\p \v 25 Jayiñuꞌu kóo nuu Suꞌsi iya kuu saꞌa ja jin konukuiñi vaꞌa ni ma, sukan káꞌan tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Jesucristo ma ja ni kaxtnuꞌu sa ma, tnaꞌa ja ni yo iyo yuꞌu onde kivi vee o ma.
\m \v 26 Te ni saꞌa ya ja vitna, te ni ka jini o, vaa maa Suꞌsi ma iya iyo ni‑kani ni‑jika ma ni tatnuni ja jin tee tee ni ka yo ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni yo waꞌa ya ma, kovaa ñatuu na in ni jakuꞌni ini. Te suni maa i ndákaxtnuꞌu ya nuu ndaka ñayii a onde vitna, sukan‑vaꞌa jín kandija i sukan kúni Suꞌsi ma te jín kukanu ini i ya.
\m \v 27 Ja maa Jesucristo ma, te nuu maa in‑ni Suꞌsi iya ndichi ma na koo jayiñuꞌu ni‑kani ni‑jika. Te sukan kó kuu.