\id HEB ‑ Mixtec, Magdalena Peñasco
\h Hebreos
\mt1 Carta ni saꞌa in tee ja ni tetniñu de nuu ñayii judío ma ja ka kaꞌan i saꞌan hebreo ma te ka kukanu ini i Jesucristo ma
\c 1
\s1 Vitna, te onde Saꞌya maa Suꞌsi ma ni tetniñu ya, ja kaxtnuꞌu ya nuu o
\rem Dios ha hablado por su Hijo
\p
\v 1 Suꞌsi ma, ni kaꞌan ya kuaꞌa jichi nuu tnaꞌa o ñayii janaꞌa ma. Te kuaꞌa xeen jichi ni nduku ya naxe kaxtnuꞌu ya tnuꞌu maa ya ma nuu tnaꞌa o ma. Te tee ka ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni yo waꞌa ya ma, ni ka yo ndakaꞌan de nuu tnaꞌa o ma.
\m
\v 2 Kovaa vitna ja ve ndiꞌi ñuu ñayivi a chi ûni ni tetniñu Suꞌsi ma Jesucristo Saꞌya maa ya ma, ja kaxtnuꞌu ya nuu o naxe jin ko saꞌa jin ko kuu o. Te ja maa Saꞌya ya Jesucristo ma, te ni ka kuvaꞌa ndaka ja ka iyo a, te ni saꞌa maa Suꞌsi ma ja Saꞌya ya Jesucristo ma ni ndutaꞌvi ndaka ja ka iyo ni‑kaꞌnu a.
\m
\v 3 Te maa Saꞌya ya ma kúu ja yéꞌe niꞌni ma, te ka jini o jayiñuꞌu Suꞌsi ma. Te sukan kaa maa Saꞌya ya ma, sukan kaa maa Suꞌsi ma. Te ja maa tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu Saꞌya ya ma, te ka iyo ndaka ja ka iyo a. Nuu ni jinu ni ndasaꞌa vii ni ndasaꞌa ndoo ñaꞌa Saꞌya ya ma yoꞌo, te ni nukoo ya xiñi kuaꞌa nuu núkoo Suꞌsi ma ja tátnuni ya ma onde andivi ma. \fig |GR-tlc119n.tif|span|||Núkoo Cristo Jesús ma xiñi kuaꞌa Yuva ya ma|1:3\fig*
\m
\v 4 Te ja ni saꞌa ya sukan ma, te ni kutaꞌvi ya ja konani ya Saꞌya Suꞌsi ma, vaa ja kanuu xeen‑ka kúu ja ni saꞌa ya ma sana ja ka saꞌa ángel ma.
\s1 Jesucristo Saꞌya Suꞌsi ma, kanuu‑ka ya sana saa ja jin kuu ángel ma
\rem El Hijo, superior a los ángeles
\p
\v 5 Vaa masu nama uun ni jiñaꞌa Suꞌsi ma nuu in ángel ma:
\q1 Roꞌo kúu Saꞌya ri,
\q2 te maa ri ni saꞌa ñaꞌa vitna.
\m Kovaa nuu Saꞌya maa ya ma chi sukan ni jiñaꞌa ya.
\m Te ni masu nama uun ni kaꞌan ya ja kuu ni‑in ángel ma saꞌa:
\q1 Maa sa ko kuu Yuva i,
\q2 te maa i ko kuu Saꞌya sa.
\m Kovaa ja kuu Jesucristo ma chi saꞌa ni kaꞌan ya:
\q1 Maa sa ko kuu Yuva ya,
\q2 te maa ya ko kuu Saꞌya sa.
\m
\v 6 Suni kivi ni kuni ya ja ndaka ñayii ñuu ñayivi a, jin kuni i Saꞌya ya xinañuꞌu ma, saꞌa ni kaꞌan ya:
\q1 Ndaka ro ja ka kuu ro ángel ma,
\q2 jin ndachiñuꞌu ro ya.
\m
\v 7 Ja ndaa kúu ja káꞌan tnuꞌu ya ma saꞌa ja jin kuu ángel ma:
\q1 Vaa maa ya saꞌa ja ángel ma chi masu kuni ndijin o i nde kuan koo i ma,
\q2 te maa ya saꞌa ja ka jinukuechi ángel ma sukan kúu ñuꞌu ndúꞌva ma.
\m
\v 8 Kovaa ja kuu Saꞌya ya ma chi saꞌa káꞌan tnuꞌu ya ma:
\q1 Suꞌsi kúu ni, te nuu núkoo ni ja tátnuni ni a chi ni‑kani ni‑jika koo i,
\q2 te bastón yindaꞌa ni a chi káxtnuꞌu i ja saꞌa ndaa saꞌa ndija ni.
\q1
\v 9 Ni kutoo ni ja vaꞌa ja ndaa ma,
\q2 te ni saxiko ni ja uꞌvi ma.
\q1 Chukan kúu ja ni ndakaji ñaꞌa maa Suꞌsi ma,
\q2 te ni chiꞌi ñaꞌa ya aceite ja na ndusii ini ni,
\q2 vaa maa ni kanuu‑ka sana ndaka i ma.
\m Saꞌa káꞌan tnuꞌu Suꞌsi ma.
\m
\v 10 Te káꞌan tna tnuꞌu ya ma:
\q1 Maa ni kúu Iya Tátnuni ma,
\q2 te maa ni ni saꞌa onde xinañuꞌu ma ñuu ñayivi a, jiꞌin andivi a
\q1 chi ndaꞌa maa ni ni saꞌa ni ma.
\q1
\v 11 Te visi na jin naa maa i, kovaa ndijin chi koo ni ni‑kani ni‑jika.
\q1 Te ndaka maa i chi jin yii i,
\q2 sukan ka yii saꞌma ka neꞌnu ñayii ma.
\q1
\v 12 Te sukan‑ni ka ndaxsama i saꞌma ka neꞌnu i ma,
\q2 sukan ndaxsama ni andivi a, te jin ndujaa i.
\q1 Kovaa maa ni chi suni maa ni kúu,
\q2 te ñatuu na kivi ja kûu ni.
\m Saꞌa káꞌan tna tnuꞌu Suꞌsi ma ja kuu Saꞌya ya ma.
\m
\v 13 Vaa Suꞌsi ma, masu nama uun ni jiñaꞌa ya nuu ni‑in ángel ya ma:
\q1 Kunukoo xiñi kuaꞌa ri a.
\m Kovaa nuu Saꞌya ya ma chi ni jiñaꞌa ya:
\q1 Kunukoo roꞌo xiñi kuaꞌa ri a,
\q2 onde nú ni kundee ri ja ni ndenda koo ñayii ñatuu ka kunimani nuu o ma chii jaꞌa ro a,
\q2 te kuiñu ndoso ro i.
\m Saꞌa ni jiñaꞌa Suꞌsi ma nuu Saꞌya ya Jesús ma.
\p
\v 14 Te ndaka ángel ma chi ka iyo i ja jin kunukuechi i nuu Suꞌsi ma, te ni tetniñu ya i ja jin chindee i ñayii ka iyo ja jin ndaniꞌi taꞌvi i ma, visi masu nde ka ndeꞌya o ángel ma.
\c 2
\s1 Jín ko ndi ini o ja katanuu o tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Suꞌsi a sukan‑vaꞌa jin ndaniꞌi taꞌvi o
\rem Una salvación tan grande
\p
\v 1 Chukan kúu ja jiniñuꞌu ja ni‑yuꞌu ni‑ini o jin katanuu‑ka o tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa ni ka jinisoꞌo o ma, nasa yukan, te jin skiꞌin o ichi ndaa Suꞌsi o a.
\m
\v 2 Vaa tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma ja ni ka kaxtnuꞌu ángel ma nuu Moisés ma, te ni yo ndakaꞌan de nuu ñayii ma. Te nú na in ni jiso kuechi ma chi ûni sukan káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma, sukan ni yo ndachunaa i.
\m
\v 3 Te nú sukan, te yoꞌo, ¿naxe jin kaku o, nuna jin xtaya o te jin skenaa o ja kaꞌnu xeen ni taa Suꞌsi ma, ja jâ ni ka kaku o nuu ja uꞌvi ma? Vaa tnuꞌu yaꞌa chi maa Iya Tátnuni ma ni kaxtnuꞌu nuu ñayii ni ka jinisoꞌo xinañuꞌu kuiti ma, te ni ka yo ndakaꞌan i nuu yoꞌo ja sukan ko kuu.
\m
\v 4 Te kuaꞌa seña jiꞌin milagru ni saꞌa Suꞌsi ma, sukan‑vaꞌa jin kandija o tnuꞌu ni ka yo ndakaxtnuꞌu de ma, te ni tetniñu ya Xtumani maa ya ma nuu in in o ma, sukan ni kuni maa ya ma.
\s1 Jesús ma kúu iya ni saꞌa ja jin ndaniꞌi taꞌvi o
\rem El autor de la salvación
\p
\v 5 Vaa masu nde ni xndoo Suꞌsi ma nuu ndaꞌa ángel ma ñuu ñayivi jaa ka ndetu o ma tnaꞌa ja ka kaꞌan sa a.
\m
\v 6 Kovaa nuu ndaꞌa ñayii ma ni xndoo ya ndaka, vaa nuu tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi o a káꞌan saꞌa:
\q1 ¿Nawa kúu ñayii ma, ja ndakaꞌan ni i?
\q2 ¿Te nawa kúu saꞌya tata ñayii ma, ja kiꞌin ni jin chindee ni i?
\q1
\v 7 Te ni saꞌa ni ja jaku‑ni kivi ka ndanuu‑ka ángel ma sana maa ñayii ma,
\q1 te ni waꞌa ni in corona,
\q2 te vivii ni waꞌa ni jayiñuꞌu ñayii ma,
\q1 te ni sunkani ni ñayii ma ja jin ko koto i ndaka ja ni saꞌa ni jiꞌin ndaꞌa ni a.
\q1
\v 8 Te ni xndoo ni ja jin tatnuni ñayii ma nuu ndaka ja ni saꞌa ni ma.
\m Te ndaka tuꞌu ni xndoo Suꞌsi ma nuu ñayii ma ja jin ko tatnuni i ma. Kovaa ñatuu jin kuni‑ka o ja kenda ja sukan ko kuu.
\p
\v 9 Kovaa ka jini o ja Jesús ma kúu iya ni ndoꞌo ni neni nuu tniñu ndaka o a, te chukan kúu ja ni saꞌa Suꞌsi ma ja ángel ma, ni ka nduu i ja ka ndanuu‑ka jaku‑ni kivi sana maa Jesús ma. Te Jesús ma, ni niꞌi ya corona ya ma, te ni niꞌi ya jayiñuꞌu ya ma, kuechi ja ni ndoꞌo ni neni ya ma te ni jiꞌi ya nuu tniñu ndaka o a. Te saꞌa ni saꞌa Suꞌsi ma, ja ni kutoo ñaꞌa ya yoꞌo ma.
\p
\v 10 Vaa maa Suꞌsi ma ni saꞌa ndaka ja ka iyo a, te ja maa ya, te ka iyo ndaka ja ka iyo a. Te maa ya kúni ja ndaka saꞌya ya ma, jin kenda koo i nuu iyo jayiñuꞌu ya ma. Chukan kúu ja ni saꞌa Suꞌsi ma ja Jesucristo ma, ni yaꞌa ya nuu ndaka tnundoꞌo tnuneni ma, te onde sukan ni saꞌa ndiꞌi kuiti Jesucristo ma, sana ni ka ndaniꞌi taꞌvi o a.
\m
\v 11 Vaa maa ya ni saꞌa ja ni ka ndusiin o nuu ja uꞌvi ma. Te yoꞌo ja ñatuu‑ka na ja uꞌvi ka saꞌa o a chi in‑ni Yuva o jiꞌin ya. Te chukan kúu ja masu nde kúkan‑nuu ya ja kaꞌan ya ja ndi‑tnaꞌa ñani o jiꞌin ya, xi ndi‑tnaꞌa kuꞌva o jiꞌin ya.
\m
\v 12 Vaa saꞌa káꞌan tutu ndee tnuꞌu maa ya ma:
\q1 Kaxtnuꞌu sa nuu ñani sa ma jiꞌin nuu kuꞌva sa ma na in kúu ni,
\q2 te nuu ka ndatnaꞌa ndaka sa ma, te kata sa ja ndachiñuꞌu ñaꞌa sa,
\m kúu ya káꞌan ya.
\m
\v 13 Te suni ni kaꞌan tna ya:
\q1 Kúkanu ini sa Suꞌsi ma.
\m Te suni saꞌa ni kaꞌan tna ya:
\q1 Yaꞌa ka iyo sa jiꞌin ñayii ni taa ya ma, ja ni ka nduu i saꞌya ya ma,
\m kúu ya káꞌan ya.
\p
\v 14 Vaa ñayii ma chi yikikuñu‑ni ka kuu i, te suni sukan tna ni kii ñayivi Jesús ma, te ni jiꞌi ya nuu krusi ma, sukan‑vaꞌa xnaa ya tachi suchi saꞌa ja ka jiꞌi ñayii ma, vaa ni kundee maa i ja ni tatnuni i nuu ñayii ma,
\m
\v 15 vaa kuechi ja ka yuꞌu ñayii ma ja jin kûu i ma, te ni ka yo jinukuechi i nuu tachi ma. Kovaa kuu saꞌa Jesús ma ja jin ndayaa i nuu tachi ma, nuna jin kukanu ini i ya ma.
\m
\v 16 Vaa ja ndaa ndija kúu ja masu ni kii ya ja chindee ya ángel ma chi suꞌva yoꞌo ja ka kuu o saꞌya tata Abraham ma ni saꞌa ya ja jin ndaniꞌi taꞌvi o.
\m
\v 17 Chukan kúu ja ni jiniñuꞌu ja ni kii ya, te ni kaa ya sukan kaa ñayii ma, sukan‑vaꞌa kuu kundaꞌvi ini ya i ma. Te ni kenda ya ja kuu ya sutu tátnuni nuu ndaka sutu ma te saꞌa ndiꞌi saꞌa tuꞌu ya sukan kúni maa Suꞌsi ma, vaa maa ya ndoꞌo neni ma, te onde sukan ma, sana sakanu ini Suꞌsi ma kuechi o ma.
\m
\v 18 Vaa maa Jesús ma ni ndoꞌo ni neni ja ni jitotnuni ñaꞌa tachi ma, sukan‑vaꞌa nú ndija ya ja saꞌa ya sukan ni tatnuni Suꞌsi ma. Te vitna chi ka jini o ja iyo tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ya ja chindee chituu ñaꞌa ya ora kúni tachi ma ja kototnuni ñaꞌa i yoꞌo ma.
\c 3
\s1 Kanuu‑ka tniñu saꞌa Jesús ma sana tniñu ni yo saꞌa Moisés ma
\rem Jesús es superior a Moisés
\p
\v 1 Chukan kúu ja ndaka ni ja ñatuu‑ka na ja uꞌvi ka saꞌa o ma, ja ni ndakana ñaꞌa Suꞌsi ma ja jin koo o nuu iyo ya ma, jín konaꞌa o ja Cristo Jesús ma chi iya ni tetniñu Suꞌsi ma kúu ya, te sutu tátnuni nuu ndaka sutu ma kúu ya. Sukan jín kuꞌun ini o te jín kaꞌán ndaka yoꞌo ja ka kandija o ya a.
\m
\v 2 Vaa Jesús ma chi ñatuu ni jani uu, ni jani uni ini ya, te ni chunaa ya nuu tniñu o ma, sana ni ka ndaniꞌi taꞌvi o, vaa sukan ni tatnuni Suꞌsi ma ja saꞌa ya ma. Vaa suni sukan tna ni yo kuu Moisés ma jiꞌin ndaka tna ñayii ni ka iyo nuu Suꞌsi o ma, vaa ni kandija de ja ni tatnuni ya ma.
\m
\v 3 Kovaa jayiñuꞌu xeen‑ka kúu ja ni saꞌa Jesús ma sana Moisés ma. Vaa suni sukan tna kúu jiꞌin ñayii saꞌa veꞌe ma chi suu i niꞌi xeen‑ka jayiñuꞌu sana maa veꞌe ni saꞌa i ma.
\m
\v 4 Vaa ndaka veꞌe ma chi iyo in ñayii ni saꞌa, kovaa maa Suꞌsi ma ni saꞌa ndaka ja iyo a.
\m
\v 5 Te suni sukan tna ni yo kuu Moisés ma, ja ni‑yuꞌu ni‑ini de ni yo jinukuechi de nuu ñayii ni ka iyo nuu Suꞌsi ma. Te ndaka ja ni yo saꞌa de ma, te ndakani Suꞌsi ma nuu yoꞌo.
\m
\v 6 Kovaa Cristo ma chi Saꞌya maa Suꞌsi ma kúu ya, te tátnuni ya nuu yoꞌo ja ka kuu o ñayii ka iyo nuu Suꞌsi ma. Te sukan jin koo o jiꞌin ya ni‑kani ni‑jika, nuna jin konukuiñi vaꞌa o nuu ya a te jin kanda o te jin kondetu o ya.
\p
\v 7 Chukan kúu ja saꞌa ni kaꞌan Xtumani Ndios ma nuu tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi ma:
\q1 Te nuna jin koninisoꞌo o vitna tnuꞌu káꞌan Suꞌsi o ma,
\q1 vaa saꞌa káꞌan ya:
\q1
\v 8 “Te máko jin saꞌa ndee ni ini anua ni a,
\q2 sukan ni ka saꞌa soꞌo tnaꞌa ni ma,
\q2 te ni ka jitotnuni i Suꞌsi ma kivi nuu ni ka iyo i nuu ñatuu kuiti nawa iyo ma.
\q1
\v 9 Yukan ni ka jitotnuni ñaꞌa yuva ni ma,
\q2 nú Suꞌsi kúu sa te nú kuu kuaꞌa sa nawa ka jiniñuꞌu de ma,
\q1 te ni ka jini maa de ndaka ja ni yo saꞌa, ni yo kuu sa uu xiko kuiya ma.
\q1
\v 10 Te kuechi ja sukan ni ka saꞌa ñaꞌa de ma,
\q2 te ni ndakiti ini sa nuu ndaka ñayii yukan,
\q1 te ni kaꞌan sa:
\q2 Ndimaa ka ñuꞌu yaꞌa ka ñuꞌu yukan‑ni ini ñayii yaꞌa,
\q2 te ni ñatuu ka jini i ichi ndaa káxtnuꞌu o ya.
\q1
\v 11 Chukan kúu ja nuu ni ndakiti ini sa ma, te ni kaꞌan sa:
\q1 Masu jin kivi koo i nuu ni satuꞌva o ja jin ndatatu i ma”,
\m kúu ya káꞌan ya.
\p
\v 12 Chukan kúu ja ndijin ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi o a, jin ko koto vaꞌa ni maa ni, te ni a in ni ko kuꞌun ini ja ko saꞌa ni ja uꞌvi ma te masu kandija‑ka ni Suꞌsi o iya teku ma te ndakakayata ni nuu ya ma chi masu vaꞌa‑ni.
\m
\v 13 Suꞌva jin ndakaꞌan‑soꞌo nuu tnaꞌa jin ndakaꞌan‑soꞌo nuu tnaꞌa ni ndaka kivi ndaka kivi, vitna ja káꞌan‑ka Suꞌsi o a nuu o a, sukan‑vaꞌa ni‑in ni, ñatuu ko xndaꞌvi ñaꞌa ja uꞌvi ma, te ko ndakuiso kuechi ni, te ko ndasaꞌa ndee ni ini anua ni a.
\m
\v 14 Vaa yoꞌo chi jin niꞌi o ndaka ja skutaꞌvi ñaꞌa Cristo ma, nuna jin konukuiñi vaꞌa o te jin kukanu ini o ya, sukan ni ka jini o onde xinañuꞌu ma,
\m
\v 15 nani káꞌan‑ka Xtumani Ndios ma nuu o saꞌa:
\q1 Te nuna jin koninisoꞌo o vitna tnuꞌu káꞌan Suꞌsi o ma,
\q2 vaa saꞌa káꞌan ya:
\q1 “Te máko jin saꞌa ndee ni ini anua ni a,
\q2 sukan ni ka saꞌa soꞌo tnaꞌa ni ma.”
\p
\v 16 ¿Nde in ka kuu ñayii ni ka jinisoꞌo ja ni kaꞌan Suꞌsi ma, sani te ni ka saꞌa i ja ni ndakiti ini ya ma, ka jani ini ni? Ndaka maa ñayii ñuu Israel ma, ja ni ka iyo i ñuu Egipto ma, te ni ndeneꞌe ñaꞌa Moisés ma, ka kuu i.
\m
\v 17 ¿Te nde ñayii ni ndakiti ini Suꞌsi ma nuu i uu xiko kuiya ma? Suni maa ñayii ni ka nde koo ñuu Egipto ma, te ni ka saꞌa i ja uꞌvi ma. Chukan kúu ja ni ka jiꞌi i, te ni ka kendoo yikikuñu i ma nuu ñatuu kuiti nawa iyo ma ichi kuan koo i ma.
\m
\v 18 ¿Te nde in xi‑nuu ni jiñaꞌa Suꞌsi ma ja masu jin kivi koo i nuu ni satuꞌva ya ja jin ndatatu i ma? Suni nuu maa ñayii ñatuu ni ka kandija ja ni yo tatnuni Suꞌsi ma nuu i ma.
\m
\v 19 Te ka jini o ja masu ni ka kivi koo ñayii yaꞌa nuu jin ndatatu i ma, kuechi ja masu ni ka kandija i ja ni skuiso Suꞌsi ma.
\c 4
\p
\v 1 Chukan kúu ja yoꞌo, vitna ja nune‑ka nuu ni satuꞌva Suꞌsi ma ja jin kivi koo o te kuu jin ndatatu o ma, sukan ni skuiso ya ma, jiniñuꞌu ja jín ko ndi ini o, nasa yukan, te nde ni masu kundee ja kenda ni yukan.
\m
\v 2 Vaa suni sukan ni ka kaxtnuꞌu i tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Suꞌsi o a nuu o a, sukan tna ni kaxtnuꞌu Suꞌsi ma nuu ñayii yukan ma. Kovaa masu nde ni jiniñuꞌu ja ni ka jinisoꞌo i ma, vaa masu nde ni ka kukanu ini i Suꞌsi ma.
\m
\v 3 Kovaa yoꞌo ja ni ka kandija o ja ni kaꞌan Suꞌsi ma, kuu jin kivi koo o nuu ni satuꞌva ya ja jin ndatatu o ma. Kovaa saꞌa káꞌan Suꞌsi ma ja jin kuu ñayii ñatuu ka kandija ya ma:
\q1 Chukan kúu ja nuu ni ndakiti ini sa ma,
\q2 te ni kaꞌan sa:
\q1 Masu jin kivi koo i nuu ni satuꞌva o ja jin ndatatu i ma,
\m kúu ya káꞌan ya, chi vaa Suꞌsi ma, jâ ni xsinu ya ndaka ja ni saꞌa ya ma, onde nuu ni saꞌa ya ñuu ñayivi a.
\m
\v 4 Vaa nuu tutu ndee tnuꞌu Suꞌsi o a chi saꞌa káꞌan:
\q1 Te kivi ku‑uja ma, te ni ndatatu Suꞌsi ma,
\q2 vaa jâ ni ndiꞌi ja ni saꞌa ya ma.
\m
\v 5 Te ni kaꞌan ya in‑ka jichi:
\q1 Masu jin kivi koo i nuu ni satuꞌva o ja jin ndatatu i ma,
\m kúu ya káꞌan ya.
\p
\v 6 Kovaa ka kuni‑ka ñayii ja jin kivi koo i nuu ni satuꞌva Suꞌsi ma ja jin ndatatu i ma, vaa kuechi ja ñayii ni skuiso ya nuu i xinañuꞌu ma chi ñatuu ni ka kandija i ya te ñatuu ni ka kivi koo i nuu jin ndatatu i ma. Sukan ni kuu kivi yukan.
\m
\v 7 Chukan kúu ja vitna kúu in‑ka kivi ja ndákaxtnuꞌu ya, sukan ni skaꞌan ya David ma, nuu ni kaꞌan de ma:
\q1 Te nuna jin koninisoꞌo o vitna tnuꞌu káꞌan Suꞌsi o ma,
\q2 vaa saꞌa káꞌan ya:
\q1 “Te máko jin saꞌa ndee ni ini anua ni a.”
\m
\v 8 Vaa nute Josué ma, ni kundee de ja jin kivi koo ñayii ma nuu jin ndatatu i ma chi masu ndakaꞌan‑ka Suꞌsi ma in‑ka kii a.
\m
\v 9 Chukan kúu ja nune‑ka nuu ni satuꞌva Suꞌsi ma, ja jin ndatatu ñayii kúu ñuu ya ma.
\m
\v 10 Ndevaꞌa‑ni na in ñayii kúni ja kivi i nuu ni satuꞌva Suꞌsi ma ja ndatatu i ma chi ndatatu i, te masu satniñu‑ka i, vaa sukan ni ndatatu maa Suꞌsi ma nuu ni jinu ni saꞌa ya ndaka ma.
\m
\v 11 Chukan kúu ja jín ko ndi ini o te jín tnuñu o ja jin kivi koo o nuu ni satuꞌva Suꞌsi ma ja jin ndatatu o ma, sukan‑vaꞌa ñatuu ni‑in o skenaa te ndoꞌo sukan ni ka ndoꞌo ñayii janaꞌa ma ja ñatuu ni ka kandija i ja ni kaꞌan Suꞌsi ma.
\p
\v 12 Vaa tnuꞌu Suꞌsi o a chi téku i, te iyo tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu i, te xeen‑ka i sana ja kuu yuchi kúu espada ma ja nduu nuu i ma xeen ma. Te chukan kúu ja tnuꞌu Suꞌsi o a chi kívi i onde ini anua ñayii ma, ni‑kaꞌnu ni‑tuꞌu yikikuñu i ma, te saꞌa i ja ndátuu ndandaa naxe iyo naxe kúu ñayii ma, naxe jani ini i ma, jiꞌin nawa ñuꞌu ini i ma.
\m
\v 13 Vaa ñatuu ni‑in ja ni saꞌa Suꞌsi ma ko kuyuꞌu nuu iyo ya ma te masu kuni ya chi suꞌva nune ndaꞌa, te ndeꞌya ndiꞌi kuiti ya, vaa nuu maa ya jin ndakuaꞌa o kuenda ma.
\s1 Jesús ma kúu sutu tátnuni nuu ndaka sutu ma
\rem Jesús el gran sumo sacerdote
\p
\v 14 Vaa maa Jesús Saꞌya Suꞌsi ma kúu sutu tátnuni nuu ndaka sutu ma, te maa ya kúu iya ni ndaa onde andivi ma te ndí ini ya naxe jin koo vaꞌa o nuu ya. Te chukan kúu ja jiniñuꞌu ja jín konukuiñi vaꞌa o, te jín kukanu ini‑ka o ya, sukan ni ka kaꞌan o nuu ni ka jan‑taꞌvi o ya ma.
\m
\v 15 Vaa Jesús ma, iya kúu sutu tátnuni nuu ndaka sutu ma, visi ñatuu na ja uꞌvi ni saꞌa ya ma, kovaa jini ya sukan skaꞌan ñaꞌa tachi ma ja jin saꞌa o ja uꞌvi ma, te kúndaꞌvi ini ñaꞌa ya.
\m
\v 16 Te chukan kúu ja jiniñuꞌu ja jín kukanu ini o ya, te jín koo o jín tuꞌva‑ka o nuu núkoo ya ja kúndaꞌvi ini ñaꞌa ya ma, sukan‑vaꞌa jin niꞌi o ja vii ja vaꞌa skutaꞌvi ñaꞌa ya ma, vaa maa ya kúu iya kúndaꞌvi ini ñaꞌa, te chindee kunu ñaꞌa ya ora jiniñuꞌu o a ja chindee ñaꞌa ya ma.
\c 5
\p
\v 1 Vaa ndaka tee ni yo kaji Suꞌsi ma neꞌun ñayii ma ja jin ko kuu de sutu jin tatnuni nuu ndaka sutu ma chi ni ka yo kenda koo de nuu Suꞌsi ma ja jin ndakuaꞌa de nawa ka yindaꞌa ka yijaꞌa ñayii ma ni yo jan koo i ma, sukan‑vaꞌa ndasakanu ini Suꞌsi ma kuechi ni ka saꞌa i ma.
\m
\v 2 Vaa sutu ma chi ñayii‑ni kúu tna de, te jini de sukan xtnaꞌa ñaꞌa tachi ma ja ka iyo o ñuu ñayivi ya. Te chukan kúu ja jakuꞌni ini de nuu ñayii ñatuu jin jakuꞌni‑ka ini ma, jiꞌin nuu ñayii ni ka skiꞌin maa i ma te ñatuu ka jini i nawa ka saꞌa i ma.
\m
\v 3 Te kuechi ja jini de ja ni‑in ja uꞌvi koo nuu Suꞌsi ma, te chukan kúu ja jiniñuꞌu ja ndakuaꞌa maa de xinañuꞌu nuu Suꞌsi ma in kiti ja kuu maa de ma, sana ndakuaꞌa de kiti nuu Suꞌsi ma ja jin kuu ndaka‑ka ñayii ma, sukan‑vaꞌa na sakanu ini ñaꞌa Suꞌsi ma.
\m
\v 4 Masu na in kuu kaji i maa i ja ko kuu i sutu tátnuni nuu ndaka sutu ma, nú masu ja maa Suꞌsi ma kúu iya kána ñaꞌa ja ko kuu o sutu tátnuni nuu ndaka sutu ma, sukan ni saꞌa ya jiꞌin Aarón ma.
\p
\v 5 Suni tna Cristo ma, masu nde ni ndachiñuꞌu ya maa ya ja kaꞌan ya ja sutu tátnuni nuu ndaka sutu ma kúu ya. Suꞌva maa Suꞌsi ma ni ndachiñuꞌu Cristo ma, nuu ni kaꞌan ya ma:
\q1 Roꞌo kúu Saꞌya ri,
\q2 te maa ri ni saꞌa ñaꞌa vitna.
\m
\v 6 Vaa suni sukan tna káꞌan in‑ka nuu ndee tnuꞌu Suꞌsi o a:
\q1 Maa ro kúu sutu ni‑kani ni‑jika,
\q2 sukan ni yo kuu tee kúu Melquisedec ma,
\q2 ja ni yo kuu de sutu ma.
\p
\v 7 Te nuu ve kuyatni ora ja jin kaꞌni i Cristo ma, te ni kayuꞌu niniꞌi ya, te ndaꞌyu ya jikan‑taꞌvi ya nuu Suꞌsi ma, vaa Suꞌsi ma chi kuu saꞌa ya ja kaku Cristo ma ja masu kûu ya ma. Te Suꞌsi ma chi ni jinisoꞌo ya ja ni jikan‑taꞌvi Cristo ma, vaa ndaka ja ni tatnuni Suꞌsi ma ni yo kandija Cristo ma.
\m
\v 8 Te visi Saꞌya maa Suꞌsi ma kúu ya, kovaa ja ni ndoꞌo ni neni ya ma, te ni kutuꞌva ya ja kandija ya nuu Yuva ya ma.
\m
\v 9 Te ja ni kundee ya ja ni saꞌa ya ndaka ja iyo ja saꞌa ya ma, te ni nduu ya iya saꞌa ja jin ndaniꞌi taꞌvi ñayii ma. Chukan kúu ja yoꞌo ja ka kandija o ya a, ni saꞌa ya ja jin ndaniꞌi taꞌvi o te jin koteku o ni‑kani ni‑jika.
\m
\v 10 Te maa Suꞌsi ma ni xnani Cristo ma sutu tátnuni nuu ndaka sutu ma, sukan ni yo kuu tee kúu Melquisedec ma ja ni yo kuu de sutu ma.
\s1 Jín ko kuu o ñayii jâ ni ka teku ini, ja jin jakuꞌni ini o ja ni saꞌa Jesús ma ja jin kuu o, te má jin ndakakayata o nuu Suꞌsi ma
\rem Advertencia contra la apostasía
\p
\v 11 Siki ja kuu tee ni yo nani Melquisedec ma chi iyo xeen ja kaꞌan sa. Kovaa yii xeen ja jin jakuꞌni ini ni, vaa maa ni chi kuee xeen ka jakuꞌni ini ni.
\m
\v 12 Vaa ndijin chi suꞌva teskuaꞌa ja jin ko kuu ni, kovaa suꞌva ka kuni ni ja jin ndakaxtnuꞌu tuku i tnuꞌu Suꞌsi o a sukan ni ka kaxtnuꞌu i nuu ni onde xinañuꞌu ma, te vitna ja ni kuu kii ja ka jini ni tnuꞌu Suꞌsi o a. Te sukan ka kuu lulu ma ka kuu ni, vaa ka kuni ni ja jin taa i lechi ma‑ni jin koꞌo ni. Te masu nde ka kuni ni ja jin kaa ni ndeyu, sukan ka kuu ñayii jâ ni ka teku‑ka ini i ma.
\m
\v 13 Te ndaka ñayii ka jani ini ja lechi ma‑ni jin koꞌo i ma chi masu nde ka iyo tuꞌva i ja jin jakuꞌni ini i tnuꞌu Suꞌsi o a ja kaxtnuꞌu naxe jin ko kuu i ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa ma. Vaa kuenda tnuꞌu ja lulu‑ni ka kuu i ma.
\m
\v 14 Kovaa ndaka ñayii jaa ndeyu ma chi jâ ni teku ini i, vaa jâ ni kutuꞌva i, te jâ jini i ndasaꞌa i kuenda na nde a kúu ja vaꞌa ma, jiꞌin na nde a kúu ja uꞌvi ma.
\c 6
\p \v 1 Chukan kúu ja yoꞌo ja ni kuu kii‑ka ka jini o tnuꞌu Suꞌsi o a te jâ ni ka kutuꞌva o tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Cristo ma, te vitna jín ko ndi ini o ja jin skuaꞌa‑ka o tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa ya ma sukan‑vaꞌa jin kuaꞌnu‑ka o nuu ya te jin niꞌi ini o naxe jin ko saꞌa jin ko kuu o. Te máko jin kendoo o ja jin ndakaxtnuꞌu nuu tnaꞌa o ndimaa tnuꞌu jâ ni ka kutuꞌva o onde xinañuꞌu ma nuu ni ka kandija o Suꞌsi ma, ja naxe ndakani ndakaꞌvi ini o ma te máko saꞌa‑ka o ja uꞌvi ma ja saꞌa ja skenaa o maa o ma, jiꞌin ja naxe jin kukanu ini o Suꞌsi ma, vaa jâ ni ka kutuꞌva o ma te ka kukanu ini o ya a.
\m \v 2 Te máko jin ndakaxtnuꞌu nuu tnaꞌa‑ka o naxe jin kuandute o ma, jiꞌin naxe jin kakan‑taꞌvi o nuu Suꞌsi ma te jin sonee o ndaꞌa o siki ñayii ma, jiꞌin sukan jin ndateku ñayii ma te ndakan Suꞌsi ma kuenda nuu ñayii ma, vaa ndaka jâ ka jini o a.
\m \v 3 Te chukan kúu ja na jin ko ndi ini o ja na jin skuaꞌa o ja yii‑ka ma, nuna taa maa Suꞌsi ma tnuꞌu.
\p \v 4 Vaa jâ ka jini o ja ñayii jâ ni ka jini i nde a kúu ja vaꞌa nde a kúu ja uꞌvi ma, te jâ ni ka kutaꞌvi i ja vii ja vaꞌa ni waꞌa Suꞌsi iya iyo onde andivi ma, te jâ ni ka kutaꞌvi i Xtumani Ndios ma,
\m \v 5 te jâ ni ka kutuꞌva i tnuꞌu vii tnuꞌu vaꞌa Suꞌsi o a, te jâ ni ka jini i ndaka sukan iyo ja jin ko kuu kivi kiꞌin o a,
\m \v 6 te nuna jin ndakakayata i nuu ndaꞌa Suꞌsi o a chi masu ka jini o nuna jin kundee o ja jin ndakokuiñi i nuu Suꞌsi o a te jin ndakani jin ndakaꞌvi ini i. Te nú sukan na jin saꞌa i ma, te kuenda tnuꞌu ja ka yikuu tuku i ka ndakata kaa i Saꞌya Suꞌsi o ma in‑ka jichi nuu krusi ma kúu, sukan‑vaꞌa xi ma naa kuechi i ma in‑ka tuku jichi. Te ja saꞌa ka saꞌa i ma, ûni ka kasiki ndee i ya.
\p \v 7 Vaa sukan kúu nuu ñuꞌú ya, sukan ka kuu o, ja nuna kuun savi ma, te iyo nuu ñuꞌú ja nána ndaka ja vaꞌa ja kuu kaa ñayii jitu ma, te ñuꞌú yukan chi niꞌi i ja vaꞌa ja skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma.
\m \v 8 Kovaa iyo nuu ñuꞌú ja nanimaa tnu iñu nanimaa yiꞌi ja masu nde kuatniñu o ma nána, te ja iyo tuꞌva i ja sani te kaꞌan uꞌvi Suꞌsi ma ja kuu i, te kayu i, te naa i.
\p \v 9 Te visi sukan iyo ja ka kaꞌan sa a, kovaa ndijin ja ni ka nduu o saꞌya Suꞌsi o a, kúkanu ini sa ja sukan kúu ñuꞌú nuu kána ndaka ja vaꞌa ma ka kuu ni, na ko kaꞌan o ja ka iyo ni ichi nuu ndaniꞌi taꞌvi o ma.
\m \v 10 Vaa Suꞌsi o a chi ndimaa saꞌa ndaa ya, te masu ndunaa ya ja ka saꞌa ka kuu ni a, sukan ni ka kejaꞌa ni ka kutoo ni ñayii ni ka nduu saꞌya Suꞌsi o a, te ka jinukuechi ni nuu i ma, te sukan tna ka saꞌa ka kuu ni onde vitna.
\m \v 11 Ja ka kúni sa kúu ja saꞌa jin ko kuu ni, te jin ko ndi ini ndi‑in ndi‑in ni ja jin ko saꞌa ni ja vii ja vaꞌa onde jinu ma, sukan‑vaꞌa jin niꞌi ni ja ka ndetu o ja jin niꞌi o ma,
\m \v 12 sukan‑vaꞌa máko jin kava kuxi ni, suꞌva jin saꞌa ni sukan ni ka yo saꞌa tnaꞌa o ma, ja ni ka yo kukanu ini de Suꞌsi ma, te ni ka kanda de, te ni ka niꞌi de ja ni skuiso Suꞌsi ma.
\p \v 13 Vaa kivi ni skuiso Suꞌsi ma nuu Abraham ma ja kuaꞌa ya ma chi ni jiñaꞌa ya ja ja maa ya ma te niꞌi de ja ni skuiso ya ma, vaa masu na in‑ka Suꞌsi, nú masu ja maa in‑ni ya kúu.
\m \v 14 Saꞌa jiñaꞌa ya: “Ja ndaa ndija kúu ja kuaꞌa ja vaꞌa saꞌa ñaꞌa sa, te jin koo kuaꞌa xeen saꞌya tata ni”, kúu ya jiñaꞌa ya.
\m \v 15 Te ja ni kanda de ja ni yo ndetu de ma, te ni niꞌi de ja ni skuiso ya ma.
\m \v 16 Kovaa ñayii ma chi ka skuiso i ja maa Suꞌsi ma, te nú sukan ka kaꞌan i ma chi masu kuu nawa kaꞌan‑ka o, vaa ja ndaa kúu.
\m \v 17 Vaa Suꞌsi ma chi ni kuni ya ja kaxtnuꞌu kaji kaji ya nuu ñayii jin niꞌi ja skutaꞌvi ya i ma. Vaa nawa ni jani ini ya ja kuaꞌa ya ma chi kuaꞌa ya, te masu ndaxsama ya ja jani ini ya ma. Te chukan kúu ja ja maa ya ma, te ni skuiso ya ja kuaꞌa ya ja jin kutaꞌvi ñayii ma.
\m \v 18 Vaa ka iyo uu tnuꞌu ja ni kaꞌan Suꞌsi ma, vaa ni skuiso ya ma, te ja maa ya ma, te masu kuu ndasama. Vaa Suꞌsi ma, masu kuu xndaꞌvi ñaꞌa ya. Te chukan kúu ja yoꞌo ja ka ndanduku o ja ko koto vaꞌa ñaꞌa ya a te taa ya ja ka ndetu o ma, te ja sukan ni skuiso ya ma, te ka ndaniꞌi o kuaꞌa tnuꞌu kanu ini.
\m \v 19 Te ja ka ndetu o ma kúu ja saꞌa ja ka nukuiñi vaꞌa o nuu Suꞌsi o a te ka iyo vii ka iyo vaꞌa anua o a nuu ya a. Sukan kúu in ancla ma ja sunkani vaꞌa i barcu ma, sukan kúu ja ka ndetu o ja ni skuiso Suꞌsi ma. Vaa ja ka ndetu o a kúu ja saꞌa ja ûni jin kivi koo o onde yata saꞌma ndakaa nuu ii iyo maa Suꞌsi ma,
\m \v 20 nuu ni kivi Jesús ma, ja ni ndakune ya ichi jin kivi koo o ma, vaa maa ya ni nduu sutu tátnuni nuu ndaka sutu ma, sukan ni yo kuu tee kúu Melquisedec ma ja ni yo kuu de sutu ma.
\c 7
\s1 Sukan kúu sutu nani Melquisedec ma, sukan kúu Jesús ma ja kanuu‑ka ya sana ndaka‑ka sutu ma
\rem El sacerdocio de Melquisedec
\p
\v 1 Vaa tee kúu Melquisedec ma, suu de kúu rey ñuu Salem ma, te suu de kúu sutu nuu Suꞌsi iya iyo onde sukun ma. Te ni jaꞌan de ni jan nu tnaꞌa de Abraham ma, nuu ni ndakokuiñi Abraham ma ja ni kundee de nuu ndaka rey ma. Te ni jikan‑taꞌvi de nuu Suꞌsi ma, ja na skutaꞌvi ya ja vaꞌa Abraham ma.
\m
\v 2 Sani te Abraham ma, ndaka ja ni niꞌi de nuu ni jaꞌan de ma, ni ndakuaꞌa de diezmo de ma nuu tee kúu sutu Melquisedec ma. Te tee kúu Melquisedec ma, ja nani de ma kúni kaꞌan “rey saꞌa ja vaꞌa ja ndaa”. Te ja kúu de rey ñuu Salem ma kúni kaꞌan ja suu de kúu rey saꞌa ja jin koo mani ñayii ma.
\m
\v 3 Kovaa masu na in jini na in ni yo kuu yuva de na in ni yo kuu siꞌi de, ni a na in ni yo kuu tnaꞌa de, ni masu na in in jini na kivi ni kâku de na kivi ni jiꞌi de. Sukan tna kúu Saꞌya Suꞌsi ma ja téku ya te kúu ya sutu ni‑kani ni‑jika.
\p
\v 4 Te vitna, te jín ndasaꞌa vavaꞌa o kuenda, vaa tee kanuu‑ka kúu Melquisedec ma sana Abraham ma, chi vaa ndaka ja ni niꞌi Abraham ma, ni ndakuaꞌa de diezmo nuu tee kúu sutu ma.
\m
\v 5 Ja ndaa ndija ja ndaka saꞌya tata Leví ma, ni ka kundaꞌa de ja jin ko kuu de sutu jin kunukuechi nuu Suꞌsi ma, te suu de ka kuu tee ja jin ndundaꞌa diezmo jin ndakuaꞌa ndaka ñayii ma. Vaa sukan ni tatnuni Moisés ma, visi saꞌya tata Abraham ma ka kuu ndaka i ma.
\m
\v 6 Te visi masu saꞌya tata Leví ma kúu Melquisedec ma, kovaa ni jan‑taꞌvi de diezmo ni waꞌa Abraham ma, te visi jâ iyo ja skuiso Suꞌsi ma ja niꞌi Abraham ma, kovaa ni jikan‑taꞌvi Melquisedec ma nuu Suꞌsi ma ja na skutaꞌvi ya ja vaꞌa Abraham ma.
\m
\v 7 Ja ndaa kúu ja ñayii javaꞌa‑ka ma kakan‑taꞌvi ja vaꞌa nuu Suꞌsi ma ja kuu ñayii lule‑ka ma. Saꞌa iyo, te masu kuu kaꞌan o ja ñaꞌa.
\m
\v 8 Ja ndaa kúu ja tee ka jan‑taꞌvi diezmo ma ja ka kuu de saꞌya tata Leví ma chi ñayii jin kûu ka kuu tna de. Kovaa káꞌan tnuꞌu Suꞌsi o a ja iyo in sutu téku ni‑kani ni‑jika ja nani de Melquisedec.
\m
\v 9 Na ko kaꞌan o ja sutu ka kuu saꞌya tata Leví ma, kuenda tnuꞌu ja ni ka ndakuaꞌa tna de diezmo de ma nuu sutu kúu Melquisedec ma kúu, nuu ni ndakuaꞌa Abraham ma diezmo de ma nuu Melquisedec ma.
\m
\v 10 Vaa nuu ni ka ndatnaꞌa Melquisedec ma jiꞌin Abraham ma chi Abraham ma, jâ iyo de ja ko kuu de yuva saꞌya tata Leví ma.
\p
\v 11 Te ñayii ka iyo ñuu Israel ma ni ka kutaꞌvi tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma, ja ni ka ndakaꞌan sutu ka kuu saꞌya tata Leví ma. Te nute tee yaꞌa, ni ka kundee de ja jin koo vaꞌa jin koo vii ñayii ma nuu Suꞌsi ma chi masu nde jiniñuꞌu ja kenda in‑ka sutu ja chindee ya ñayii ma ja na jin koo vaꞌa i nuu Suꞌsi ma. Te iya yaꞌa, masu sukan ni yo kuu Aarón ma ni yo kuu ya, suꞌva sukan kúu Melquisedec ma kúu ya.
\m
\v 12 Kovaa ja ni ndasama na in ko kuu sutu a, te ni kenda in‑ka tnuꞌu núkuiñi nuu tniñu tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Moisés ma.
\m
\v 13 Vaa sukan káꞌan tnuꞌu ndee nuu tutu Suꞌsi o a, ja Iya Tátnuni ma chi masu nde ni kee ya neꞌun saꞌya tata Leví ma chi neꞌun saꞌya tata tee kúu Judá ma ni kee ya, ja ka kuu de in jichi ñayii ma ja masu nama uun ni kee in sutu ja kunukuechi de nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 14 Vaa ka jini o ja iya tátnuni nuu o a chi ni kee ya neꞌun saꞌya tata Judá ma, te in jichi ñayii yukan masu nama uun ni kaꞌan kuiti Moisés ma ja yukan kee in sutu kunukuechi nuu Suꞌsi ma.
\p
\v 15 Te saꞌa, te ka jini ndandaa o ja jâ ni kenda in sutu jaa ja kuu ya sukan ni yo kuu sutu nani Melquisedec ma.
\m
\v 16 Te tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma káxtnuꞌu naxe ko kuu tee ko kuu sutu ma. Kovaa masu sukan ni kenda Jesús ma, chi iya yaꞌa chi iyo tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ya ja koteku ya te masu kûu ya, te chukan kúu ja ni nduu ya sutu vaꞌa‑ka nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 17 Vaa saꞌa káꞌan ja kuu ya ma:
\q1 “Maa ro kúu sutu ni‑kani ni‑jika,
\q2 sukan ni yo kuu tee kúu Melquisedec ma,
\q2 ja ni yo kuu de sutu ma.”
\m Saꞌa ni jiñaꞌa Suꞌsi ma nuu Saꞌya maa ya ma.
\p
\v 18 Chukan kúu ja sukan ni tatnuni Moisés ma másu jin kuatniñu‑ka o, vaa ndaꞌvi xeen ni yo kuu, te masu nde jiniñuꞌu‑ka,
\m
\v 19 vaa masu nde ni chindee ñaꞌa i ja jin koo vaꞌa‑ka ñayii ma nuu Suꞌsi ma, te vitna jâ ni nukuiñi in tnuꞌu vaꞌa‑ka, te iyo tnuꞌu kanu ini ja jin koo vaꞌa o nuu Suꞌsi o ma, te chukan kúu ja jin koo o jin tuꞌva‑ka o ya.
\p
\v 20 Te nuu ni nduu Jesús ma sutu ma, te saꞌa ni skuiso Suꞌsi ma ja suu ya ko kuu sutu ni‑kani ni‑jika.
\m
\v 21 Kovaa nuu ndaka‑ka sutu ma, nuu ni ka nduu de sutu ma chi masu nama uun ni skuiso Suꞌsi ma ja ni‑kani ni‑jika jin ko kuu de sutu. Kovaa Jesús iya tátnuni nuu o a, nuu ni nduu ya sutu ma, te ni skuiso Suꞌsi ma ja ni‑kani ni‑jika ko kuu ya sutu, te saꞌa ndee nuu tnuꞌu Suꞌsi ma:
\q1 Vaa maa Iya Tátnuni ma ni skuiso,
\q2 te masu ndakani ini ya,
\q1 te saꞌa káꞌan ya:
\q1 “Maa ro kúu sutu ni‑kani ni‑jika,
\q2 sukan ni yo kuu tee kúu Melquisedec ma,
\q2 ja ni yo kuu de sutu ma”,
\m kúu ya jiñaꞌa ya nuu Jesús ma.
\p
\v 22 Te chukan kúu ja Jesús ma kúu iya saꞌa ja kuu jin kukanu ini‑ka o tnuꞌu vavaꞌa káꞌan Suꞌsi ma, ja naxe jin koo vaꞌa o nuu ya ma.
\p
\v 23 Te tee ni ka yo kuu sutu ma chi kuaꞌa xeen de ni yo kuu, kuechi ja ni ka yo jiꞌi, ni ka yo jiꞌi de ma, te in‑ka de ni yo nukuiñi nuu tniñu de ma.
\m
\v 24 Kovaa Jesús ma chi ni‑kani ni‑jika kúu ya sutu, vaa masu na in kuu ko kuu sutu nuu tniñu ya a.
\m
\v 25 Chukan kúu ja ni‑kani ni‑jika saꞌa ya ja jin ndaniꞌi taꞌvi ñayii ka kandija i ya ma te ka jan tuꞌva i nuu Suꞌsi ma. Vaa maa ya chi téku ya ni‑kani ni‑jika, te ndimaa jikan‑taꞌvi ya ja jin kuu i.
\p
\v 26 Te Jesús ma kúu sutu tátnuni nuu ndaka‑ka sutu ni ka iyo ma, te iya yaꞌa kúu iya ka jiniñuꞌu ndaka o ma. Vaa ni‑in ja uꞌvi masu saꞌa ya, vaa masu nde játna ini ya ja ko saꞌa ya ja uꞌvi ma, te masu nde ndiso kuechi ya, te masu iyo ya jiꞌin ñayii ka ndiso kuechi ma, vaa sukun‑ka iyo ya sana andivi a.
\m
\v 27 Vaa iya yaꞌa, masu nde jiniñuꞌu ja ndi‑kivi ndi‑kivi ndakuaꞌa ya nuu Suꞌsi ma in kiti ja kuechi maa ya ma te sana ndakuaꞌa ya ja kuu kuechi ñayii ñuu ya ma, sukan ni ka yo saꞌa ndaka‑ka sutu ma. Kovaa maa ya chi in‑ni jichi ni ndoꞌo ni neni ya, ni chunaa ya nuu tniñu ndaka o, te masu nde jiniñuꞌu ja nuu‑ni nuu‑ni ndachunaa‑ka ya ja jin ko kuu ñayii ma.
\m
\v 28 Kovaa tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma nuu Moisés ma, saꞌa káꞌan, ja in tee ñuu ya ma ko kuu sutu ma. Kovaa kuee‑ka, te ni kenda tnuꞌu ni skuiso Suꞌsi ma, ja Saꞌya maa Suꞌsi ma ko kuu sutu ma, te maa ya chindee ñaꞌa ni‑kani ni‑jika, sukan‑vaꞌa jin koo vaꞌa o nuu Suꞌsi ma.
\c 8
\s1 Jesús ma kúu iya ni kaxtnuꞌu in tnuꞌu jaa sukan jin koo vaꞌa o nuu Suꞌsi ma
\rem El mediador de un nuevo pacto
\p
\v 1 Te vitna chi ja kanuu xeen kúu ja ka kaꞌan o a, vaa ka nevaꞌa o sutu tátnuni nuu ndaka‑ka sutu ma, te maa ya ni nukoo xiñi kuaꞌa nuu núkoo Suꞌsi ma, iya iyo jayiñuꞌu onde andivi ma.
\m
\v 2 Te maa ya kúu iya ndakuaꞌa nuu Suꞌsi ma ndaka ja vaꞌa ja vii ka ndakuaꞌa ñayii ma nuu ya ma, iya iyo ini veñuꞌu ii ni saꞌa maa ya ja kúu ya Iya Tátnuni ma, tnaꞌa ja masu ni ka saꞌa ñayii ma.
\m
\v 3 Vaa jâ ka jini o na tniñu ka saꞌa ndaka sutu ma, vaa suu de ka ndakuaꞌa nuu Suꞌsi ma ja ka yindaꞌa ñayii ma ja jin ndakuaꞌa i nuu ya ma, te jin kaꞌmi de kiti ka yindaꞌa i ma nuu Suꞌsi ma, te chukan kúu ja Jesucristo ma chi jiniñuꞌu ja koo nawa ndakuaꞌa ya nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 4 Vaa nute iyo ya ñuu ñayivi a chi ni masu kuu ko kuu ya sutu, vaa ka iyo kuaꞌa‑ka sutu ka ndakuaꞌa nuu Suꞌsi ma ja ka yindaꞌa ñayii ma sukan káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma.
\m
\v 5 Vaa tee yaꞌa chi ka ndaneꞌe‑ni de sukan kúu onde andivi ma. Vaa saꞌa ni kaxtnuꞌu Suꞌsi ma nuu Moisés ma, nuu sani te saꞌa de veꞌe ii nuu koo Suꞌsi ma. Te saꞌa ni jiñaꞌa ya: “Kondeꞌya vaꞌa ni, te saꞌa ni ndaka sukan ni kaxtnuꞌu sa onde yuku ma.”
\p
\v 6 Kovaa vitna, te maa Jesús ma kúu iya kaxtnuꞌu in tnuꞌu vaꞌa‑ka ja naxe jin koo vaꞌa o nuu Suꞌsi ma, te suu ya kúu sutu jinukuechi vaꞌa‑ka, vaa ja maa ya, te iyo kuaꞌa‑ka ja jin niꞌi o ja ni skuiso Suꞌsi ma.
\m
\v 7 Nute ni kundee tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma ja jin koo vaꞌa ñayii ma nuu Suꞌsi ma chi ja ndaa kúu ja másu ndí ini Suꞌsi ma ja kaxtnuꞌu ya in‑ka tnuꞌu ja saꞌa ja jin koo vaꞌa‑ka o nuu ya ma.
\m
\v 8 Kovaa ni jini ya ja ni‑in ñayii ma saꞌa sukan ni tatnuni ya ma. Chukan kúu ja ni kaꞌan ya:
\q1 Saꞌa káꞌan sa ja kúu sa Iya Tátnuni a,
\q2 ja kenda kivi ja sunkani sa in‑ka tnuꞌu jaa
\q2 ja saꞌa ja jin koo vaꞌa ñayii ñuu Israel ya,
\q2 jiꞌin ñayii ñuu Judea ma, nuu sa.
\q1
\v 9 Te tnuꞌu jaa yaꞌa chi masu ko kuu i sukan ni yo kuu tnuꞌu ni kaxtnuꞌu sa onde xiꞌna‑ka ma nuu yuva ni tee janaꞌa ma,
\q1 ja ni ndatnii sa ndaꞌa de ma
\q2 te ni ndeneꞌe sa de ñuu Egipto ma.
\q1 Vaa masu nde ni ka yo ndikin de tnuꞌu ni tatnuni sa ma,
\q2 te chukan kúu ja ni xndoo sa de.
\q1 Saꞌa káꞌan sa ja kúu sa Iya Tátnuni a.
\q1
\v 10 Chukan kúu ja nuna jinu kivi yukan ma,
\q2 te tnuꞌu káꞌan sa ya, sukan saꞌa sa jiꞌin ñayii ñuu Israel ma.
\q1 Saꞌa káꞌan sa ja kúu sa Iya Tátnuni a.
\q1 Te chunee sa tnuꞌu tátnuni sa a janitnuni i ma,
\q2 te ini anua i ma tee sa tnuꞌu tátnuni sa,
\q1 te maa sa ko kuu Suꞌsi jin ndachiñuꞌu i ma,
\q2 te ndaka maa i ko kuu ñuu maa sa.
\q1
\v 11 Te ñatuu na nde i ndakaxtnuꞌu nuu tnaꞌa i ma ja na jin kuni i na in kúu sa,
\q1 vaa ndaka i jin kuni na in kúu sa,
\q2 onde suchi luluu ma, onde ñayii javaꞌa‑ka ma, vaa ndaka i jin kuni ñaꞌa.
\q1
\v 12 Vaa kundaꞌvi ini sa i,
\q2 te sakanu ini sa ndaka ja uꞌvi ni ka yo saꞌa, ni ka yo kuu i ma,
\q1 te ni masu ko ndakaꞌán kuiti sa kuechi i ma,
\m kúu ya káꞌan ya.
\p
\v 13 Nú tnuꞌu jaa kúu tnuꞌu ni kaxtnuꞌu ya a chi tnuꞌu janaꞌa kúu tnuꞌu ni kaxtnuꞌu ya xinañuꞌu‑ka ma. Te tnuꞌu janaꞌa ma chi sani te skenaa i tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu i ma, vaa tnuꞌu janaꞌa xeen kúu i.
\c 9
\p \v 1 Te jâ ka jini o ja kivi nuu ni tatnuni Suꞌsi o ma onde xinañuꞌu ma naxe jin koo vaꞌa o nuu ya ma, te ni kaxtnuꞌu ya naxe jin ndachiñuꞌu o ya ma, te suni ni kaxtnuꞌu ya naxe koo ini veñuꞌu ni ka saꞌa i ñuu ñayivi a.
\m \v 2 Vaa saꞌa ni ka saꞌa i veñuꞌu yukan ma: Iyo nuu kivi kunu o ma‑ni, te nani i nuu ii, te ka nukuiñi candileru ma, jiꞌin mesa nuu ka yoxtnee xtatila ni ka yo ndakuaꞌa i Suꞌsi ma.
\m \v 3 Te ndakaa in saꞌma ñumeꞌnu sasava ma, sukan‑vaꞌa ñatuu na in kuu kivi nuu ii xen‑xeen ma.
\m \v 4 Te yukan iyo in nuu ni ka yo jaꞌmi i ja jáxiko asi ma nuu Suꞌsi ma, te nanimaa oro kúu i. Te yukan yinee tna arca nuu ni yo kaꞌan Suꞌsi ma. Te nanimaa oro kúu yika i ma, te yutnu kúu ini i ma, te ini i ma ñunee in tijaꞌan nanimaa oro kúu, te ñuꞌu maná ni waꞌa Suꞌsi ma ja ni ka jaa ñayii ma nuu ni ka iyo i nuu ñatuu kuiti nawa iyo ma. Te suni ñunee tna yutnu kúu bastón ni yo yindaꞌa Aarón ma te ni nana ndaꞌa kuii tnu, te suni yukan tna ka ñunee yuu ni tee Suꞌsi ma ja ni tatnuni ya nuu ñayii ma.
\m \v 5 Te siki arca ma ka yoxtnee uu ángel ka nani querubín ma, te sukan ka kaxtnuꞌu i jayiñuꞌu Suꞌsi ma. Vaa ndijin ángel ma, ni ka yo chisaꞌvi i arca ma. Te ndaka ja kúni kaꞌan sukan iyo ma, masu kuu jin kaꞌan o ndaka vitnañuꞌni‑ni.
\p \v 6 Te nuu jâ ni jinu ni ka jinkuiñi ndaka sukan ni tatnuni ya ma ja koo veꞌe ya ma, te nuu‑ni nuu‑ni ka kivi koo sutu ma nuu kivi o xinañuꞌu ma, sukan‑vaꞌa jin ndachiñuꞌu de Suꞌsi ma.
\m \v 7 Kovaa nuu ii xen‑xeen‑ka ma, maa in‑ni sutu tátnuni nuu ndaka‑ka sutu ma kívi in jichi‑ni ja in kuiya. Te ora kívi de ma, jiniñuꞌu ja kindaꞌa de niñi kiti ma, te xsiava de nuu ii xen‑xeen ma, sukan‑vaꞌa sakanu ini Suꞌsi ma kuechi de ma, jiꞌin kuechi ñayii ñuu ya ma, tnaꞌa kuechi ni ka yo kuu sanaa te ni ka yo saꞌa i ma.
\m \v 8 Saꞌa, te káxtnuꞌu Xtumani Ndios ma ja nani iyo‑ka nuu kivi o xinañuꞌu ma chi ichi nuu kivi o nuu ii xen‑xeen ma chi ñatuu ndanune‑ka ja jin kivi koo o nkuu.
\p \v 9 Ndaka sukan ni yo kuu veꞌe Suꞌsi ma káxtnuꞌu sukan kúu vitna. Vaa ndaka ñayii ka jinukuechi nuu Suꞌsi ma saꞌa, te ka ndakuaꞌa i ndaka kiti jiꞌin ndatniñu ka yindaꞌa ka yijaꞌa i ka kenda koo i nuu Suꞌsi ma, kovaa masu kuu jin ndasavaꞌa ndaka chukan janitnuni i ma.
\m \v 10 Vaa ka jini o ja ndaka ja ka saꞌa ñayii ma kúu ja jin kaa jin koꞌo i ma‑ni, jiꞌin naxe jin ndasavii jin ndasandoo i yikikuñu i ma‑ni kúu, te ndaka chaꞌa ka ndanuu ja jin ko saꞌa i ma onde ni kenda kivi ja ni ndaxsama Suꞌsi ma ndaka sukan jin ko saꞌa jin ko kuu i ma.
\p \v 11 Te chukan kúu ja vitna ja ni kenda Cristo o a ja kúu ya sutu tátnuni nuu ndaka‑ka sutu ma, jiꞌin nuu ndaka ja vaꞌa kenda kivi kiꞌin o a, te jinukuechi ya nuu Suꞌsi ma ini veñuꞌu kaꞌnu ini veñuꞌu vaꞌa iyo onde andivi ma, tnaꞌa ja masu ni ka saꞌa ñayii ma, veñuꞌu ja masu iyo ñuu ñayivi yaꞌa.
\m \v 12 Te niñi yindaꞌa ya ma, masu niñi ndixiꞌyu xi niñi xndiki jaa kúu chi niñi maa ya ma kúu. Te in jichi‑ni ni kivi ya nuu ii xen‑xeen ma, te ni kundee ya ja ni ka ndayaa o nuu ja uꞌvi ma te maa ya koo jiꞌin o ni‑kani ni‑jika.
\m \v 13 Vaa ja ndaa kúu ja niñi xndiki ma, jiꞌin niñi ndixiꞌyu ma, jiꞌin yaa ni kendoo ja ni ka jaꞌmi i in serra ma te jin chiꞌi ñayii ma chi ni ka yo nduvii yikikuñu i ma, vaa sukan ni tatnuni ya nuu Moisés ma.
\m \v 14 Te nú sukan ni yo kuu ma, kovaa ja vaꞌa xeen‑ka kúu niñi Cristo o a ja ndásavii ndásandaa i janitnuni o a, te máko jin ko saꞌa‑ka o ja uꞌvi ni ka yo saꞌa, ni ka yo kuu o ma, tnaꞌa ja saꞌa ja jin skenaa o anua o ma nkuu ma, te vitna máko jin kuꞌun‑ka ini o, sukan‑vaꞌa jín kunukuechi o nuu Suꞌsi iya téku a. Vaa jín konaꞌa o ja maa Xtumani Ndios iya iyo ni‑kani ni‑jika ma, te ni kundee ini Cristo o a ja ni ndoꞌo ni neni ya nuu tniñu o ma, visi ñatuu na kuechi ndiso ya ma. Te onde sukan saa ni sakanu ini Suꞌsi ma kuechi o ma.
\p \v 15 Te chukan kúu ja Jesucristo ma kúu iya ni kaxtnuꞌu tnuꞌu jaa yaꞌa, te ja ni jiꞌi ya ma, te ni ka kaku o ja ma jin ndachunaa o ndaka kuechi ni ka yo saꞌa, ni ka yo kuu o ma, tnaꞌa ja ni tatnuni ya onde xinañuꞌu ma ja másu ko jin ko saꞌa o ma. Te vitna, ndaka o ja jâ ni ndakana ñaꞌa ya ma chi jin ndaniꞌi taꞌvi o, te jin koteku o ni‑kani ni‑jika, vaa sukan jâ ni skuiso ya ma.
\m \v 16 Vaa ka jini o ja nuu iyo in tutu káꞌan ja iyo in ja ni skutaꞌvi ñayii ma in‑ka ñayii ma chi jiniñuꞌu ja onde kûu ñayii ni skuiso sukan ma, sana ko kuu kuenda ñayii ni kutaꞌvi ma.
\m \v 17 Vaa nuu iyo in tutu káꞌan sukan ma te ni jiꞌi ñayii ni skuiso ma chi jâ ni nduu kuenda ñayii ni kutaꞌvi ma. Kovaa nú téku‑ka ñayii ni skuiso ma chi ñaꞌa.
\m \v 18 Chukan kúu ja tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Suꞌsi ma onde xinañuꞌu ma ja sukan jin koo vaꞌa o nuu ya ma chi onde ni jati niñi ya ma, sana ni kejaꞌa tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Suꞌsi ma ni satniñu i ini anua o a.
\m \v 19 Vaa nuu ni jinu ni kaxtnuꞌu Moisés ma ndaka sukan ni tatnuni Suꞌsi ma ja jin ko saꞌa ñayii ñuu ya ma, sani te ni keꞌen de niñi xndiki jaa ma jiꞌin niñi ndixiꞌyu ma jiꞌin ndute, te ni sakanuu de. Te ni keꞌen de ixi ndikachi ma ixi vivii kuaꞌa ma, te ni chitnii de in tnu hisopo ma, sani te ni chunee de nuu ñuꞌu niñi ma jiꞌin ndute ma, te ni chiso de siki nuu ndee tnuꞌu ni tatnuni ya ma, te ûni sukan ni chiso de siki ndaka ñayii ma.
\m \v 20 Te saꞌa ni jiñaꞌa de nuu ñayii ma: “Niñi yaꞌa kúu seña ja vitna ni kejaꞌa tnuꞌu ni kaxtnuꞌu Suꞌsi ma ja sukan jin koo vaꞌa o nuu ya a.”
\m \v 21 Te suni ni chiso de siki veñuꞌu ma jiꞌin siki ndaka ndatniñu jin kuatniñu de ja jin kunukuechi de nuu Suꞌsi ma.
\m \v 22 Sukan káꞌan tnuꞌu ni yo kaxtnuꞌu Moisés ma ja nú masu kati niñi ma, chi masu nawa nduvii ndundoo. Te chukan kuu ja nú masu kati niñi ma chi masu sakanu ini Suꞌsi ma ni‑in kuechi ñayii ma.
\p \v 23 Te chukan kúu ja jiniñuꞌu ja onde jin nduvii jin ndundoo ndaka ndatniñu ka jatniñu sutu ma ja ka jinukuechi de nuu Suꞌsi ma ini veñuꞌu ii iyo ñuu ñayivi ya, vaa ka kuu i seña ja sukan iyo onde andivi ma, te jiniñuꞌu ja jin nduvii i sukan ni tatnuni Moisés ma. Kovaa maa ndatniñu ka iyo nuu Suꞌsi ma onde andivi ma chi jiniñuꞌu ja niñi vaꞌa‑ka kuatniñu Cristo o ma ja kúu ya sutu ma sukan‑vaꞌa jin nduvii i ma, sana sukan ni ka yo saꞌa sutu ñuu ñayivi a.
\m \v 24 Vaa Cristo ma chi masu nde ni kivi ya ini veñuꞌu iyo ñuu ñayivi ya, tnaꞌa ja ni ka saꞌa ñayii ma‑ni. Vaa chukan chi in seña‑ni kúu i, te onde andivi ma iyo in ja ndandaa, te onde yukan nuu iyo Suꞌsi ma ni kivi Cristo ma, sukan‑vaꞌa kakan‑taꞌvi ya nuu Suꞌsi ma ja jin kuu o.
\m \v 25 Te masu ni kivi ya kuaꞌa xeen jichi sukan ka saꞌa sutu ka tatnuni nuu sutu ma, ja ni ka yo kivi koo de kuaꞌa xeen jichi ma, ka yindaꞌa de niñi ndevaꞌa‑ni kiti ma, te saa ka kivi koo de in jichi ja in kuiya ma nuu ii xen‑xeen‑ka ma.
\m \v 26 Vaa nute sukan ka saꞌa sutu ma iyo ja saꞌa Cristo o a chi jiniñuꞌu ja kuaꞌa xeen jichi ndoꞌo neni ya ma onde kii ni kejaꞌa ñuu ñayivi a te onde vitna a. Kovaa vitna ja iyo yatni ja ndiꞌi ñuu ñayivi a chi ni kivi ya in jichi‑ni ja ni ndakuaꞌa ya maa ya nuu Suꞌsi ma, sukan‑vaꞌa xnaa ya ndaka ja uꞌvi ka saꞌa ñayii ma.
\m \v 27 Vaa yoꞌo ja ka kuu o ñayii a chi iyo ja jin kûu o in jichi, te ndakan Suꞌsi ma kuenda nuu o nawa ni ka yo saꞌa ni ka yo kuu o ma.
\m \v 28 Te suni sukan Cristo ma chi in jichi‑ni ni ndoꞌo ni neni ya, sukan‑vaꞌa xnaa ya kuechi kuaꞌa ñayii ma. Te ndii ya in‑ka jichi, kovaa kivi yukan chi masu ndoꞌo neni‑ka ya ja jin naa kuechi ñayii ma, suꞌva kii ya ja ndaxtutu ya ñayii ni ka kukanu ini i ya ma te ka ndetu i ya ja na jin ndaniꞌi taꞌvi i ma.
\c 10
\p
\v 1 Vaa tnuꞌu ni tatnuni Moisés ma káxtnuꞌu ja sukan ko kuu ja kenda kuee‑ka ma, te masu maa tnaꞌa ja iyo ja kenda ma kúu chi kuenda tnuꞌu ja in kati kuandaꞌvi‑ni kúu i. Te chukan kúu ja masu nawa ni kuu saꞌa i ja na jin nduvii jin nduvaꞌa ñayii ni ka jan tuꞌva nuu Suꞌsi ma, visi ka yindaꞌa i ja jin ndakuaꞌa i nuu Suꞌsi ma ndi‑kuiya ndi‑kuiya ma.
\m
\v 2 Nute ni kuu jin nduvii jin nduvaꞌa ñayii ma chi masu jin kuiso kuechi‑ka i ma, te masu jiniñuꞌu ja jin ndakuaꞌa‑ka i ndaka sukan nuu Suꞌsi ma. Nute jâ ni ka nduvii i in jichi‑ni ma chi masu jin ko ndi ini‑ka i kuechi ka ndiso i ma.
\m
\v 3 Kovaa ndaka ja ni ka yo ndakuaꞌa i nuu Suꞌsi ma ndi‑kuiya ndi‑kuiya ma chi ja ka ndakaꞌán i ndaka kuechi ka saꞌa i ma kúu.
\m
\v 4 Ja ndaa kúu ja niñi xndiki ma jiꞌin niñi ndixiꞌyu ma chi masu kuu jin xnaa i kuechi ñayii ma.
\p
\v 5 Te chukan kúu ja nuu ni kenda Cristo ma ñuu ñayivi a, te saꞌa ni jiñaꞌa ya Suꞌsi ma:
\q1 Ndaka kiti ka yindaꞌa ñayii ma ja ka ndataa i nuu ni ma,
\q2 jiꞌin ndaka ndatniñu ka ndataa i ma,
\q2 masu nde ni jatna ini‑ka ni,
\q1 te chukan kúu ja ni saꞌa ni ja ni kii ñayivi sa ñuu ñayivi a.
\q1
\v 6 Ndaka kiti ka jaꞌmi i nuu ni ma sukan‑vaꞌa jin naa kuechi i ma,
\q2 masu nde ni jatna ini‑ka ni.
\q1
\v 7 Chukan kúu ja ni kaꞌan sa:
\q2 “Yaꞌa vee sa nuu ni, Suꞌsi, sukan‑vaꞌa saꞌa sa sukan játna ini ni ma,
\q1 vaa sukan ndee nuu tutu káꞌan tnuꞌu maa ni ma ja kuu sa.”
\p
\v 8 Te saꞌa káꞌan xinañuꞌu ma: “Ndaka kiti ka yindaꞌa i ja jin ndataa i nuu ni ma, jiꞌin ndaka ndatniñu ma, te ka jaꞌmi i nuu ni ma sukan‑vaꞌa jin naa kuechi i ma, masu nde ni jatna ini‑ka ni.” Kovaa ndaka chaꞌa ni ka yo saꞌa i, vaa sukan káꞌan tnuꞌu ni tatnuni Suꞌsi ma nuu Moisés ma ja na tatnuni de nuu ñayii ma.
\m
\v 9 Te saꞌa káꞌan ja ku‑uu ma: “Yaꞌa vee sa nuu ni, Suꞌsi, sukan‑vaꞌa saꞌa sa sukan játna ini ni ma.” Saꞌa ni jiñaꞌa Cristo o ma. Te sukan ni xtandiyo Jesús ma ja xinañuꞌu ma, te ni sunkani ya ja ku‑uu ma.
\m
\v 10 Te ja sukan ni saꞌa Jesús ma sukan játna ini Suꞌsi ma, te ni ka nduvii, ni ka ndundoo o a. Vaa in jichi‑ni ni ndoꞌo ni neni Jesucristo ma nuu tniñu o a, te masu jiniñuꞌu ja nuu‑ni nuu‑ni‑ka ndoꞌo neni ya.
\p
\v 11 Te ja ndaa kúu ja sutu ma, ndi‑kivi ndi‑kivi ka ndakuaꞌa de kiti ka yindaꞌa ñayii ma nuu Suꞌsi ma, sukan‑vaꞌa jin naa kuechi i ma. Kovaa masu ni ka kundee ndaka chukan ja jin naa kuechi ñayii ma.
\m
\v 12 Kovaa Cristo o a chi in jichi‑ni ni ndoꞌo ni neni ya nuu krusi ma, sukan‑vaꞌa kuu naa kuechi ñayii ma ni‑kani ni‑jika. Sani te ni nukoo ya xiñi kuaꞌa Suꞌsi ma.
\m
\v 13 Te onde yukan ndetu ya ja ndaka ñayii ñatuu ka kunimani nuu ya ma, jin kendoo i chii jaꞌa ya ma.
\m
\v 14 Vaa ja in jichi‑ni ni ndoꞌo ni neni ya nuu krusi ma, te ni saꞌa ya ja ni ka nduvii, ni ka nduvaꞌa ndaka kuiti ñayii ni ka ndusiin i nuu ja uꞌvi ma.
\m
\v 15 Te sukan ndákaꞌan tna Xtumani Ndios ma, vaa xinañuꞌu‑ka káꞌan ya:
\q1
\v 16 Nuna jinu kivi yukan ma, te tnuꞌu káꞌan sa ya, sukan saꞌa sa jiꞌin ñayii ñuu Israel ma.
\q1 Saꞌa káꞌan sa ja kuu sa Iya Tátnuni a.
\q1 Te chunee sa tnuꞌu tátnuni sa a janitnuni i ma,
\q2 te ini anua i ma tee sa tnuꞌu tátnuni sa a.
\m
\v 17 Te saꞌa ni kaꞌan tna ya:
\q1 Te ni masu ko ndakaꞌán kuiti sa kuechi i ma,
\m kúu ya káꞌan ya.
\m
\v 18 Te chukan kúu ja masu jiniñuꞌu ja nawa ndakuaꞌa‑ka i nuu Suꞌsi ma ja naa kuechi i ma, vaa maa Cristo o ma jâ ni chunaa.
\s1 Ûni jín kukanu ini o Jesucristo ma, te má jin ndakakayata o
\rem Exhortación a la fidelidad
\p
\v 19 Chukan kúu ja ndaka ni ja ni ka nduu ni saꞌya Suꞌsi o a, te ja maa niñi Jesucristo ma, te nune ja kuu jin kivi koo o nuu ii xen‑xeen ma.
\m
\v 20 Vaa ja ni ndoꞌo ni neni ya ma, te ni ndanune nuu ii xen‑xeen ma, nuu ni ndata sasava saꞌma ndakaa ma, te ni ndanune in ichi jaa ja kuu jin kivi koo o, sukan‑vaꞌa jin koteku o ni‑kani ni‑jika.
\m
\v 21 Te vaa jâ ka nevaꞌa o in sutu jinukuechi vavaꞌa veꞌe Suꞌsi ma,
\m
\v 22 te chukan kúu ja ni‑yuꞌu ni‑ini o jín koo o jín tuꞌva o Suꞌsi ma, te ûni jín kukanu ini vavaꞌa o ya, te jín ndasaꞌa vivii o ini anua o a, te máko jin kani yaꞌa jin kani yukan‑ka ini o. Vaa yikikuñu o a, jâ ni ka nduvii, ni ka ndundoo i, vaa maa ya ni ndakate ñaꞌa jiꞌin ndute vivii ma, te má jin ndasaꞌa‑ka o ja uꞌvi ma.
\m
\v 23 Jín konukuiñi vavaꞌa o nuu Suꞌsi ma, te máko jin kani uu jin kani uni ini o kuiti ja jin niꞌi o ja ka ndetu o a xi ñaꞌa. Vaa Suꞌsi ma chi ja ni skuiso ya nuu o a chi saꞌa ya.
\m
\v 24 Jín nduku o naxe jin chindee tnaꞌa o ja kuu jin kutoo tnaꞌa o ma, te sukan, te jin saꞌa‑ka o ja vaꞌa ma.
\m
\v 25 Máko jin ndunaa o ja jin ndatnaꞌa o ja jin ndachiñuꞌu o Suꞌsi o a, sukan ka kuu jaku‑ka tnaꞌa o ma ja ka ndunaa i ma. Suꞌva jín ko ndi ini o ja jin ndakaꞌan‑soꞌo nuu tnaꞌa‑ka o, vitna ja ka jini o ja ve kuyatni kivi ndenda Jesucristo ma.
\p
\v 26 Chi vaa nuna jin ndakuiso kuechi ñukuun‑ka maa o ma, vitna ja jâ ni ka jini o ja ndaa a, masu nawa iyo‑ka ja kuu jin ndakuaꞌa o nuu Suꞌsi ma ja naa kuechi ni ka saꞌa o ma.
\m
\v 27 Suꞌva in nuu kini ndetu ñaꞌa ja kiꞌin o ndachunaa o kuechi o ma. Te in nuu káyu kóko iyo ja kun‑nee ñayii ñatuu kúnimani nuu Suꞌsi ma.
\m
\v 28 Vaa nú na in saꞌa ja uꞌvi ma te ñatuu kandija i sukan ni tatnuni Moisés ma te uu xi uni ñayii ni ka jini sukan saꞌa i ma chi ñayii yukan chi ûni kûu i, te masu na in kaꞌnu ndee‑ka.
\m
\v 29 ¿Te naxe ka jani ini ni? ¿Masu iyo ja ndoꞌo xen‑xeen‑ka ñayii ñatuu kandija ja káꞌan Saꞌya Suꞌsi ma? Te nú sukan kúu i ma chi kuenda tnuꞌu ja ni jiñu ndoso i ya, vaa saꞌa i tnuꞌu ja masu nde jiniñuꞌu niñi ni jati ya ma, te vitna ja onde chukan, saa ni kuu ni ka nduvii, ni ka ndundoo o nuu Suꞌsi ma. Te nú sukan kúu i ma chi kuenda tnuꞌu ja káꞌan ndevaꞌa i ja kuu Xtumani Ndios ma, vaa ñatuu kandija i ma, te vitna ja maa ya ni kundaꞌvi ini ñaꞌa ma.
\m
\v 30 Kovaa ka jini o ja Suꞌsi ma, saꞌa ni kaꞌan ya: “Maa sa saꞌa ja jin ndoꞌo jin neni i, te sukan ndachunaa sa ja ka saꞌa ka kuu ñaꞌa i a.” Te suni saꞌa ni kaꞌan tna ya: “Iya Tátnuni a, ndakan ya kuenda nuu ñayii kúu ñuu ya ma.”
\m
\v 31 Îyo xeen ko kuu kivi ndenda o nuu ndaꞌa Suꞌsi iya téku ma, nú ma saꞌa o sukan kúni ya ma.
\p
\v 32 Jin ndakaꞌán ni onde kivi vee o ma, nuu kujaa‑ni ja ni ka ndaniꞌi ni tnuꞌu ndaa Suꞌsi o a. Te ni ka ndoꞌo, ni ka neni ni, kovaa ni ka kundee ni nuu tnundoꞌo yukan ma.
\m
\v 33 Vaa jaku ni chi ni ka saꞌa ndevaꞌa ñaꞌa i, te ni ka kaꞌan ndevaꞌa i nuu ni nuu ka iyo kuaꞌa ñayii ma. Te jaku‑ka ni chi ni ka yo kuxii ini ni ja ni ka yo ndoꞌo tnaꞌa ni ma, vaa kuenda tnuꞌu ja maa ni ka ndoꞌo ma.
\m
\v 34 Te ni ka yo kundaꞌvi ini ni tnaꞌa ni ka yinee vekaa ma, te nuu ni ka yo xtandee i nawa ka nevaꞌa ni ma, masu nde ni ka yo kuxii ini ni ma. Vaa ka jini ni ja onde andivi ma iyo in ja vaꞌa‑ka ja jin kutaꞌvi ni, in ja masu ndiꞌi.
\m
\v 35 Chukan kúu ja ndimaa jin kukanu ini ni Suꞌsi ma, vaa kuaꞌa xeen ja ndataa ya ma.
\m
\v 36 Kovaa jiniñuꞌu ja kava kuee ini o, sukan‑vaꞌa kuu saꞌa o sukan játna ini Suꞌsi ma te niꞌi o ja ni skuiso ya ja taa ya ma.
\q1
\v 37 Vaa masu kuaꞌa‑ka‑ni kivi, te kenda iya iyo ja kii ya ma,
\q2 te masu kukuee‑ka ya.
\q1
\v 38 Ñayii saꞌa ja vaꞌa ja ndaa ma chi suu i koteku ni‑kani ni‑jika,
\q2 vaa kúkanu ini i ja kúu sa Suꞌsi i.
\q1 Kovaa nuna ndakakayata i,
\q2 te masu jatna ini sa ja sukan saꞌa i ma.
\m Saꞌa káꞌan ya.
\p
\v 39 Chukan kúu ja yoꞌo chi masu ñayii jin ndakakayata ja jin skenaa i maa i ka kuu o. Suꞌva yoꞌo chi ñayii ka kukanu ini Suꞌsi ma ka kuu o, sukan‑vaꞌa ma jin skenaa o anua o a.
\c 11
\s1 Ja kúkanu ini o Suꞌsi ma kúu ja ûni kúkanu ini o ja niꞌi o in ja ñatuu ndeꞌya o ma
\rem La fe
\p
\v 1 Ja ka kukanu ini o Suꞌsi ma kúu ja jin niꞌi o ja ka ndetu o a. Vaa ka kandija o visi ñatuu nde ka ndeꞌya o tnaꞌa ja jin niꞌi o ma, kovaa iyo ndija in ja vaꞌa ndetu ñaꞌa.
\m
\v 2 Vaa tnaꞌa o ñayii janaꞌa ma chi ni ka yo kukanu ini i ja jin niꞌi i ja vaꞌa ma. Chukan kúu ja ni ka yo kandija i Suꞌsi ma, te ni kaꞌan ya ja ñayii ka saꞌa ja vaꞌa ja ndaa ka kuu i.
\p
\v 3 Vaa ka kukanu ini o Suꞌsi ma ja maa ya ni saꞌa ñuu ñayivi a, jiꞌin ndaka ja ka iyo a. Te nuu ni ka kuvaꞌa ndaka a chi masu nawa ni jatniñu ya. Ja ni saꞌa ya ma kúu ja ni kaꞌan ya‑ni, sani te ni ka kuvaꞌa ndaka ja ka ndeꞌya o a.
\p
\v 4 Te suchi ni yo kuu Abel ma chi ja kukanu ini i Suꞌsi ma, chukan kúu ja ja vaꞌa‑ka ni ndakuaꞌa i nuu Suꞌsi ma sana ja ni ndakuaꞌa ñani i Caín ma. Te ja ni saꞌa i sukan ma, te ni kaꞌan Suꞌsi ma ja in ñayii saꞌa ja vaꞌa ja ndaa kúu i. Te visi jâ ni jiꞌi i ma, kovaa ja ni saꞌa ni kuu i ma chi ndakaꞌan Suꞌsi ma nuu yoꞌo vitna ja sukan ni kukanu ini i ya ma.
\p
\v 5 Te tee ni yo kuu Enoc ma, ja ni yo kukanu ini de Suꞌsi ma, chukan kúu ja ni ki ndi kueka teku ya de, vaa masu nde ni jiꞌi de. Te masu nde ni ka ndaniꞌi ñaꞌa tnaꞌa de ma. Kovaa nuu ni iyo de ñuu ñayivi a chi ni ka yo jini ñaꞌa ñayii ma ja ni yo saꞌa de sukan ni yo jatna ini Suꞌsi ma.
\m
\v 6 Vaa nú masu kúkanu ini o Suꞌsi ma chi masu játna ini ya ja sukan saꞌa o ma. Vaa nú na in kúni ja jin tuꞌva i Suꞌsi ma chi jiniñuꞌu ja kandija i ja iyo Suꞌsi ma te suu ya yindaꞌa ja skutaꞌvi ya ndaka ñayii jin ndanduku i ya ma.
\p
\v 7 Vaa tee ni yo kuu Noé ma chi nuu ni xtuꞌva ñaꞌa Suꞌsi ma ja ko kuu tnaꞌa ja ñatuu kuni‑ka de ma, te ni ndi ini de ja sukan ko kuu ja ni jiñaꞌa Suꞌsi ma. Chukan kúu ja ni‑yuꞌu ni‑ini de ni saꞌa de arca ma, sukan‑vaꞌa jin kaku de jiꞌin saꞌya de ma, jiꞌin ñasiꞌi de ma, jiꞌin janu de ma. Te ni yo kandija de Suꞌsi ma, te ndaka‑ka ñayii ma, ni iyo ja jin kandija tna i Suꞌsi ma, kovaa ñatuu ni ka saꞌa i sukan ma. Chukan kúu ja kuiti ni ka chunaa maa i kuechi i ma. Kovaa Noé ma, ja ni kukanu ini de Suꞌsi ma, chukan kúu ja ni nduu de tee saꞌa ja vaꞌa ja ndaa nuu ya ma.
\p
\v 8 Vaa ja ni kukanu ini Abraham ma Suꞌsi ma kúu ja ni kandija de, nuu ni kana ñaꞌa ya ma te jiñaꞌa ya ja na kee de te kiꞌin de ma, vaa iyo nuu ko kuu taꞌvi de ma. Te visi ñatuu jini de ndenu kiꞌin de ma, kovaa kuaꞌan de.
\m
\v 9 Te ja ni kukanu ini de Suꞌsi ma kúu ja ni iyo de kuenda tnuꞌu ja ñayii in‑ka ñuu ni yo kuu de, maa ñuu nuu iyo ja nduu ñuu de ma. Te veꞌe nuu ni yo iyo de ma, veꞌe saꞌma‑ni kúu, te suni sukan tna ni ka yo kuu tna Isaac ma jiꞌin Jacob ma, vaa suni jin niꞌi tna de ja ni skuiso Suꞌsi ma.
\m
\v 10 Vaa Abraham ma chi ndetu de ja niꞌi de ñuu nuu núkuiñi vaꞌa ma, ñuu nuu ni jani ini Suꞌsi ma naxe kava i ma, te maa ya ni saꞌa ma.
\m
\v 11 Vaa visi masu kuu koo saꞌya Sara ma, te visi tee nijaꞌnu kúu de ma, kovaa ja ni kukanu ini de maa ya ma, te ni niꞌi de tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ja ni yo kuu de yuva Isaac ma. Vaa ni kandija de ja Suꞌsi ma chi ûni saꞌa ya ja ni skuiso ya ma.
\m
\v 12 Vaa maa in‑ni Abraham ma, te ni kenda koo kuaꞌa saꞌya tata de ma, sukan ka iyo tiuxini ka iyo andivi ma ja ni masu kundee o kaꞌvi o ma, xi sukan kaa kuaꞌa ñuti yuꞌu mar ma, sukan ni ka yo kuu saꞌya tata de ma.
\p
\v 13 Te ndaka ñayii yukan ja ka kukanu ini i Suꞌsi ma, te visi ni ka jiꞌi i ma te ñatuu jin niꞌi‑ka i nuu ni skuiso Suꞌsi ma, kovaa kuenda tnuꞌu ja jâ ka ndeꞌya i nuu jin koo i ma, tnaꞌa nuu iyo ja jin kenda koo o ma, te ni ka kukanu ini i ja jin niꞌi i ma. Te ni ka ndakaꞌan, ni ka ndakachi i ja masu ñayii ñuu ñayivi a ka kuu i, suꞌva nunuu‑ni ni ka iyo i yaꞌa.
\m
\v 14 Te ñayii ka kaꞌan saꞌa ma chi ka kaxtnuꞌu i ja ka nduku i in nuu ko kuu ñuu i ma.
\m
\v 15 Vaa nute jin kuꞌun ini i ja ñuu nuu ni ka iyo i ma te ni ka ke koo i kuan koo i ma, ja ñuu i ko kuu chi kuiti jin ndakokuiñi i ma.
\m
\v 16 Kovaa ka ñuꞌu ini i in ñuu vaꞌa‑ka, te ñuu yaꞌa chi onde andivi ma kúu. Te chukan kúu ja Suꞌsi ma, masu nde kukan‑nuu ya ja kúu ya Suꞌsi iya ka kukanu ini i ma, vaa jâ ni satuꞌva ya in ñuu nuu kuu jin koo i ma.
\p
\v 17 Vaa ja ni kukanu ini Abraham ma Suꞌsi ma kúu ja ni saꞌa de sukan kúni ya ma. Vaa nuu ni jitotnuni ñaꞌa Suꞌsi ma, nuu ni jiñaꞌa ya ja na ndakuaꞌa de saꞌya de ma nuu maa ya ma, te saꞌa de i sukan ka saꞌa de kiti ka ndakuaꞌa de nuu ya ma. Te ûni iyo de ja ndakuaꞌa de i ma nkuu, visi maa in maa tnuꞌu‑ni i kúu saꞌya de ma. Te vitna ja jâ ni skuiso Suꞌsi ma ja saꞌa ya jiꞌin i ma.
\m
\v 18 Vaa saꞌa ni jiñaꞌa ya: “Ja maa Isaac ma, te koo kuaꞌa saꞌya tata ni.”
\m
\v 19 Chukan kúu ja Abraham ma chi ni ndakunitnuni de ja Suꞌsi ma kúu iya iyo tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu ja kuu ndaxteku ya ñayii ni jiꞌi ma. Te kuenda tnuꞌu ja ni ndaxteku ya Isaac ma kúu, vaa nuu sani te kûu i ma, te ni ndakuaꞌa ya i nuu Abraham ma.
\p
\v 20 Te ja kukanu ini Isaac ma Suꞌsi ma kúu ja ni kaꞌan de ja vaꞌa ja jin kutaꞌvi saꞌya de Jacob ma jiꞌin Esaú ma nani jin koo i ñuu ñayivi a.
\p
\v 21 Vaa ja kúkanu ini Jacob ma Suꞌsi ma kúu ja nuu sani te kûu de ma, te ni kaꞌan de ja vaꞌa ja jin kutaꞌvi nduu saꞌya José ma, te yituu de karroti de ma, te ni ndachiñuꞌu de Suꞌsi ma.
\p
\v 22 Te ja kúkanu ini José ma Suꞌsi ma kúu ja nuu sani te kûu de ma, te ni kaꞌan de nuu tnaꞌa de ma ja kivi jin nde koo de ñuu Egipto ma, te jín ndakeꞌen de yiki José ma, te jín nu koo jiꞌin de onde ñuu de ma.
\p
\v 23 Te ja ni ka kukanu ini yuva Moisés ma Suꞌsi ma kúu ja nuu ni kâku Moisés ma te vivii kaa de nuu lulu kúu de ma, te uni yoo ni ka chuꞌu de lulu ma veꞌe de ma, sukan‑vaꞌa ñatuu na in kuni i ma. Vaa masu ni ka yuꞌu de ja ni tatnuni rey ma ja na jin kûu ndaka lulu suchi yii ma.
\p
\v 24 Te ja ni kukanu ini Moisés ma Suꞌsi ma kúu ja nuu ni kuu javaꞌa de ma, te ñatuu ni kuni de ja ko kuu de saꞌya sasiꞌi Faraón ma.
\m
\v 25 Vaa visi na ndoꞌo neni de ma, ja ni ndi ini‑ka de kúu ja koo de jiꞌin ñayii kúu ñuu Suꞌsi ma, sana ja koo sii ini de jaku‑ni kivi te kuiso kuechi de ma.
\m
\v 26 Vaa ja ni jani ini de kúu ja ja vaꞌa‑ka kúu visi na jin kaꞌan ndevaꞌa ñayii ma nuu de sukan ni ka saꞌa i Cristo ma, sana ndaka ja vaꞌa iyo ñuu Egipto ma. Vaa ja ndeꞌya ndeꞌya de kúu ja niꞌi de ja skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma.
\p
\v 27 Ja ni kukanu ini Moisés ma Suꞌsi ma kúu ja ni kee de ñuu Egipto ma, te kuaꞌan de, te masu nde ni yuꞌu de ja ndákiti ini rey ma. Te ni yo nukuiñi vavaꞌa de nuu Suꞌsi ma, kuenda tnuꞌu ja ndeꞌya de Suꞌsi ma, iya ñatuu jin kuni‑ka o naxe kaa ya ma.
\m
\v 28 Te ja ni kukanu ini de Suꞌsi ma kúu ja ni saꞌa de Viko Pascua ma, te ni ka chiꞌi de niñi kiti ma yutnu tníi yeꞌe ma, sukan‑vaꞌa nuna yaꞌa ángel ma ja kaꞌni i ndaka sayii ñayii ñuu Egipto ma suchi xinañuꞌu ma, te masu nawa saꞌa i suchi ka iyo veꞌe nuu ka iyo ñayii ñuu Israel ma. \fig |KV-022.tif|span|||Núkoo Cristo Jesús ma xiñi kuaꞌa Yuva ya ma|11:28\fig*
\p
\v 29 Te ja ni ka kukanu ini ñayii ñuu israelita ma Suꞌsi ma kúu ja ni ndakune ya Mar Rojo ma, te ûni ñuꞌú yichi kuiti kúu ichi ka jika i kuan koo i ma, te ni ka kuni tna tee ñuu Egipto ma ja jin yaꞌa de sukan, kovaa ni ndandesi ndute ma, te ni ka kandee de, te ni ka jiꞌi de.
\p
\v 30 Ja ni ka kukanu ini ñayii ma Suꞌsi ma, te ni ka ndakonduu i uja kivi yika veꞌe ndesi ni‑kaꞌnu ñuu Jericó ma, te ni kotuu yika veꞌe ma.
\p
\v 31 Onde ñaꞌa ni yo kuneé ni yo ku‑uun ma, ñaꞌa nani Rahab ma, ja ni kukanu ini ña Suꞌsi ma kúu ja ni jan‑taꞌvi ña tee kuan koo kuan koto yuꞌu naxe iyo ñuu Jericó ma, te ñatuu ni ndakiti ini ña nuu de. Te chukan kúu ja ni kaku ña, te ñatuu ni jiꞌi ña kivi nuu ni ka jiꞌi ndaka ñayii ñuu ña ma ja ñatuu ni ka kandija i Suꞌsi ma.
\p
\v 32 Te iyo kuaꞌa‑ka ja kaꞌan sa, kovaa ni masu kanda tiempu ya, vaa iyo ja ndakaꞌan sa sukan ni ka yo kuu Gedeón ma, Barac ma, Sansón ma, Jefté ma, David ma, Samuel ma, jiꞌin tee ni ka yo ndakaxtnuꞌu tnuꞌu ni yo waꞌa Suꞌsi ma.
\m
\v 33 Vaa ja ni ka yo kukanu ini de Suꞌsi ma kúu ja jaku de ma, ni ka kundee de ni ka ndaniꞌi de ñuu iyo ja jin ko kuu taꞌvi de ma, te jaku‑ka de ma, ni ka yo jaꞌnde ndaa de tniñu ñayii ma, te jaku‑ka de ma, ni ka kundee de ni ka niꞌi de ja ni skuiso Suꞌsi ma, te jaku‑ka de ma, ni ka kaku de ja ñatuu ni ka jaa ñaꞌa ndikaꞌa ma.
\m
\v 34 Te jaku de, ni ka kundee de ni ka ndaꞌva de ñuꞌu iꞌni xeen ma, te jaku de, ni ka kaku de ja jin kaꞌni ñaꞌa i jiꞌin yuchi kúu espada ma, te jaku‑ka de ma, visi jâ ni ka kuita de ma nkuu, kovaa ni ka ndatnii de tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu, te ni ka kundee de nuu ñayii ma, sani te ni ka ndaniꞌi‑ka de tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu, te ni ka taji de ñayii ka kuni ja jin kanaa i jiꞌin de ma.
\m
\v 35 Te jaku‑ka ñaꞌa ma chi ja ni ka kukanu ini ña Suꞌsi ma kúu ja ni ndaxteku ya tnaꞌa ña ñayii ni ka jiꞌi ma, te ni ka iyo‑ka ña jiꞌin i.
\p Te jaku‑ka ñayii ka ndikin Suꞌsi ma chi ni ka jaꞌni ñaꞌa ñayii ma ja ni ka xndoꞌo, ni ka xneni ñaꞌa i ma, kuechi ja ñatuu ka kuni i ja jin xndoo i ichi Suꞌsi o a, vaa ka kukanu ini i ya ja kivi jin ndateku i ma chi vaꞌa‑ka jin koo i nuu ya ma.
\m
\v 36 Te jaku‑ka i ma chi ni ka kaꞌan ndevaꞌa ñayii ma nuu i, te onde ni ka waꞌa ñaꞌa i. Te jaku‑ka i ma chi ni ka juꞌni ñaꞌa ñayii ma jiꞌin yoꞌo kaa, te ni ka chinee ñaꞌa i vekaa ma.
\m
\v 37 Te jaku‑ka i ma, ni ka waꞌa yuu ñaꞌa ñayii ma, te jaku‑ka i ma, ni ka jaꞌnde ñaꞌa ñayii ma jiꞌin sierra, te jaku‑ka i ma, ni ka jitotnuni ñaꞌa ñayii ma ndende inundija i ja ka kaꞌan i ma. Te jaku‑ka i ma chi ni ka jaꞌni ñaꞌa ñayii ma jiꞌin yuchi kúu espada, te jaku‑ka i ma, ñií kiti ma ni ka yo kuu saꞌma i, te kuan koo ve koo i, ni ka yo kuu i, vaa ni ka yo kendoo ndaꞌvi, ni ka yo kendoo kee i ja ni ka saꞌa ndevaꞌa ñaꞌa ñayii ma.
\m
\v 38 Masu kaa masu iyo ñuu ñayivi yaꞌa ja jin koo ñayii ka kandija Suꞌsi ma, vaa saꞌa ni ka yo ndoꞌo i ma, ja ichi nuu ñatuu kuiti nawa iyo ma jiꞌin ichi yuku ma kuan koo ve koo i ni ka yo kuu i, te saa yavi ka iyo chii ñuꞌu ma ni ka yo kuu veꞌe i ma.
\p
\v 39 Kovaa ni‑in ñayii yaꞌa, ñatuu jin niꞌi‑ka i ja ni skuiso Suꞌsi ma, visi vivii ni ka yo saꞌa, ni ka yo kuu i ma, te vivii ni ka yo kukanu ini i Suꞌsi ma.
\m
\v 40 Kovaa saꞌa ni saꞌa Suꞌsi ma, sukan‑vaꞌa onde jin ndatnaꞌa o jiꞌin i ma, te ndaka o jin niꞌi nuu vivii ni satuꞌva ya ja taa ya ja jin koo ndaka o ma.
\c 12
\s1 Jín ndasaꞌa o kuenda sukan ni ndoꞌo ni neni Jesús ma te ni kanda ya ma, te sukan jín kanda tna o
\rem Puestos los ojos en Jesús
\p \v 1 Te chukan kúu ja yoꞌo chi ni ka ndakonduu ñaꞌa kuaꞌa xeen ñayii ni ka kukanu ini i Suꞌsi ma, te ka ndeꞌya ñaꞌa i nawa ka saꞌa ka kuu o. Chukan kúu ja jín xndoo o ndaka ja ka jaꞌnu ndee i ja jin kondikin o Suꞌsi ma. Suni jín xtandiyo o ndaka ja uꞌvi sakueꞌe ñaꞌa ma. Te máko jin kuita o ja jin ko saꞌa o sukan kúni Suꞌsi o a ndaka kivi kiꞌin o a.
\m \v 2 Jín kondeꞌya o maa Jesús ma, vaa maa ya kúu iya saꞌa ja kuu jin kukanu ini vavaꞌa o Suꞌsi ma, vaa maa ya chi nuu ni ndoꞌo ni neni ya ma chi masu nde ni ndi ini ya ja tnaꞌa ya ja kan‑nuu ma chi ja ndeꞌya ya kúu ja vii ja vaꞌa niꞌi ya ma. Te nuu ni kundee ya ma, te ni nukoo ya xiñi kuaꞌa nuu núkoo Suꞌsi ma ja tátnuni ya ma.
\p \v 3 Te chukan kúu ja jin ndasaꞌa ni kuenda sukan ni ndoꞌo ni neni Jesús ma, ja ni ka saꞌa, ni ka kuu ñaꞌa ñayii ka ndiso kuechi ma. Te nú nawa ka ndoꞌo ka neni ni ma, te másu ko jin ndakani ini ni te jin ko xtaya ni.
\m \v 4 Vaa ndijin chi ndaka ja uꞌvi ka saꞌa ka kuu ñaꞌa i ma, kuechi ja ñatuu ka saꞌa‑ka ni ja uꞌvi ma, kovaa ñatuu jin kaꞌni‑ka ñaꞌa i sukan ni ka saꞌa i ya ma.
\m \v 5 ¿Te xi jâ ni ka ndunaa ni ndaka ja ndakaꞌan‑soꞌo tnuꞌu Suꞌsi ma nuu o ja ka kuu o saꞌya ya ma? Vaa saꞌa káꞌan tnuꞌu maa ya ma:
\q1 Saꞌya maa sa, máko saxiko ni ja ndákaꞌan‑soꞌo Iya Tátnuni ma nuu ni, nú xndoꞌo xneni ñaꞌa ya ma,
\q2 te máko xtaya ni ora ndákaꞌan ya na kuechi ni ma.
\q1 \v 6 Vaa Iya Tátnuni ma chi ñayii kútoo ya ma te jâ ni nduu i saꞌya ya ma chi ndakaꞌan ndakachi ya nuu i,
\q1 te kuaꞌa ya tnuꞌu ja ndoꞌo neni i vala ma,
\q2 sukan‑vaꞌa ndakani ndakaꞌvi ini i naxe ko kuu i nuu ya ma.
\p \v 7 Jin kanda ni ja ndákaꞌan‑soꞌo Suꞌsi ma nuu ni, vaa sukan ndákaꞌan‑soꞌo ya nuu ndaka saꞌya ya ma. Vaa ka jini o ja sukan kúu tee ma jiꞌin saꞌya de ma, ja onde ndákaꞌan ndákachi de nuu i, te visi na ndonda de nuu i, kovaa sukan, te ko kuu i ñayii vaꞌa.
\m \v 8 Vaa sukan saꞌa tna Suꞌsi ma jiꞌin ndaka saꞌya ya ma. Te nú masu sukan saꞌa ya jiꞌin ni ma chi masu saꞌya ya ka kuu ni, te ¿na in kúu yuva ni ma?
\m \v 9 Vaa suni yoꞌo tna, nuu lilikin‑ka o ma chi yuva o ma chi ni ka yo ndakaꞌan‑soꞌo de nuu o ma, te ni ka yo kani ñaꞌa de, nú masu vaꞌa‑ni ni ka yo saꞌa o ma. Kovaa ka ndaa respetu o nuu de. Te nú sukan ni ka yo saꞌa o jiꞌin yuva o tee ka iyo jiꞌin o ñuu ñayivi a, te kuiti vaꞌa‑ka ja jin kandija o ja káꞌan Yuva o iya ni saꞌa ini anua o a, sukan‑vaꞌa jin koteku o.
\m \v 10 Vaa yuva o ma chi jaku‑ni kivi ni ka yo kaꞌan, ni ka yo kachi de nuu o, sukan ni ka yo jani ini de ja jin koo vaꞌa o ma. Kovaa ja sukan saꞌa Suꞌsi o a chi ja vaꞌa‑ka maa o kúu, sukan‑vaꞌa ñatuu‑ka na ja uꞌvi jin ko saꞌa o, te jin ko kuu o sukan iyo maa ya ma.
\m \v 11 Ja ndaa kúu ja ora ndákaꞌan‑soꞌo nuu tnaꞌa ñayii ma, xi ora ndákaꞌan‑soꞌo Suꞌsi ma nuu o ma, te masu jan‑taꞌvi sii ini o, suꞌva kúxii ini o ja sukan ndákaꞌan‑soꞌo ya nuu o ma, jiꞌin sukan ka ndakaꞌan‑soꞌo tnaꞌa o ma nuu o ma. Kovaa nuna ndasaꞌa o kuenda chi sani te ndásaꞌa o ja vaꞌa ja ndaa ma, sukan kúni ya ma, te ndúu o ñayii kaa kuee ini.
\s1 Jín ko ndi ini o nasa nde o masu niꞌi ja vii ja vaꞌa ja ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma
\rem Advertencia a los que rechazan la gracia de Dios
\p \v 12 Chukan kúu ja nde o ni ka kuita ndaꞌa, ni ka kuita jaꞌa nuu Suꞌsi o a, te ñatuu ka kundee‑ka o ja jin kondikin o ya a, te na jin ndachuꞌun ini o, te na jin ndatnii o tnuꞌu ndee tnuꞌu ndatnu.
\m \v 13 Te jín ndanduku o ichi ndaa ma, sukan‑vaꞌa nde o jika yakua jika yoꞌo ma, te na nukun‑nee o ini ichi vaꞌa ma.
\m \v 14 Jín ko ndi ini o ja jin koo mani ndaka o, te jín kuꞌun ini o ja ñatuu‑ka na ja uꞌvi jin ko saꞌa o, vaa nú ma jin xndoo o ndaka ja uꞌvi ma, te masu jin kuni o Iya Tátnuni ma.
\m \v 15 Jín ko ndi ini o nasa yukan, te nde o masu niꞌi ja vii ja vaꞌa ja ni skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma, nasa yukan, te nde o yikuu saꞌa ja uꞌvi ja ñatuu kandija o ja káꞌan Suꞌsi ma, te jaꞌnu ndee o ja jin kuaꞌnu‑ka tnaꞌa o ma nuu Suꞌsi ma, te nasa yukan, te jin kuikin tna i xiko nde o ka saꞌa ja uꞌvi ma, te sukan jin ko saꞌa tna i.
\m \v 16 Nasa yukan, te neꞌun o a iyo in ñayii ja kívi nduu i jiꞌin ndi‑in ndi‑in ñayii masu ni tnandaꞌa jiꞌin i ma, xi in ñayii ñatuu ndí ini ja niꞌi i ja ni skuiso Suꞌsi ma, sukan ni saꞌa Esaú ma, ja ni ndaxiko i ja iyo ja niꞌi i ma, kuechi ja ni ndiyo ini i vala‑ni ndeyu ma.
\m \v 17 Vaa ka jini ni ja ni yaꞌa xeen ma, te sana ni ndasaꞌa i kuenda, te ni kuni i ja ndaniꞌi i ja vii ja vaꞌa kutaꞌvi i nuu yuva i ma. Te visi ni ndakani ini i ma te ni ndandaꞌyu i ma, kovaa masu nde ni ndaniꞌi‑ka i taꞌvi i ma.
\p \v 18 Kovaa yoꞌo, masu nde ni ka jan tuꞌva o in yuku nuu kuu keꞌe kaan o ma, sukan ni ka saꞌa maa ñayii ñuu Israel ma. Te yuku yukan kúu nuu ndúꞌva ñuꞌu maa ya ma, visi nee xen‑xeen ma, te yiꞌi xen‑xeen kajin ma.
\m \v 19 Nuu ni ka jinisoꞌo ñayii ma sukan kúu yuꞌu trompeta ma ora nuu ni kaꞌan Suꞌsi ma, te ni ka jikan‑taꞌvi i nuu ya ja máko kaꞌan‑ka ya ma.
\m \v 20 Vaa masu nde ni ka kundee ini i ja jin koninisoꞌo i sukan ni tatnuni ya ma, vaa ni tatnuni ya ja nú nde‑in ñayii ma xi in kiti ma kakiꞌi yuku yukan ma chi jin kuaꞌa yuu i ñayii ma xi jiꞌin lanza jin kaꞌni i ñayii ma, te sukan tna jin saꞌa i jiꞌin kiti ma.
\m \v 21 Ûni îyo xen‑xeen ni kuu ma, vaa onde maa Moisés ma ni jiñaꞌa nuu Suꞌsi ma: “Yuꞌu xen‑xeen sa, te niꞌi niꞌi‑nka sa”, kúu de jiñaꞌa de ya.
\p \v 22 Kovaa yoꞌo chi ni ka jan tuꞌva o yuku nani Sion ma, ñuu maa Suꞌsi iya téku ma, ñuu kúu Jerusalén ma ja iyo onde andivi ma, nuu ka iyo kuaꞌa xen‑xeen ángel ma.
\m \v 23 Te suni jâ ni ka jan tuꞌva tna o nuu ni ka ndatnaꞌa ñayii xinañuꞌu ni ka jakoxtnee ja ka nani i ma onde andivi ma. Te jâ ni ka jan tuꞌva o Suꞌsi ma, iya ndakan kuenda nuu ndaka o ma. Te jâ ni ka jan tuꞌva tna o ñayii ni ka jiꞌi ma, ja ni ka yo saꞌa i ja vaꞌa ja ndaa ma, te ni ka nduvii, ni ka ndundoo kuiti i nuu Suꞌsi ma.
\m \v 24 Te suni jâ ni ka jan tuꞌva o Jesucristo iya ni sunkani tnuꞌu jaa ja saꞌa ja jin koo vaꞌa o nuu Suꞌsi o a. Te ja niñi ya ni jati ma, te ni ka nduvii o a, te chaꞌa chi iyo in tnuꞌu kanu ini sana niñi Abel ma, ja ni jati nuu ni jiꞌi i ma.
\m \v 25 Jín ko koto vaꞌa o maa o, nasa jin saxiko o iya káꞌan nuu o a. Vaa ñayii ni ka saxiko ja ni ndakaꞌan‑soꞌo Suꞌsi ma nuu i ñuu ñayivi a chi ñatuu ni ka kaku i. Te yoꞌo tna, nuna jin saxiko o iya iyo onde andivi ma, ja ndákaꞌan‑soꞌo ya nuu o a, chi kuiti masu jin kaku o.
\m \v 26 Vaa kivi yukan, ja ni kaꞌan ya ma, te ni tnaa ñuu ñayivi a. Kovaa vitna, ja ni skuiso ya ma saꞌa káꞌan: “In jichi‑ka, te saꞌa sa ja tnaa ñuu ñayivi a, te masu maa in‑ni i chi onde andivi ma”, kúu ya káꞌan ya.
\m \v 27 Ja ni kaꞌan ya ma, saꞌa kúni kaꞌan: Ja skanda ya ndaka tuꞌu ja ni saꞌa ya ma, te xtandiyo ya ndaka, sukan‑vaꞌa kendoo maa in‑ni‑nka ndaka ja masu skanda‑ka ya ma.
\m \v 28 Te chukan kúu ja yoꞌo jin ndaniꞌi in ñuu ja masu xtandiyo‑ka ya ma. Te chukan kúu ja jín ndakuan‑taꞌvi o nuu ya, te jín ndachiñuꞌu o ya ni‑yuꞌu ni‑ini o, sukan játna ini ya ma, te jín kava respetu o nuu ya, te jín koyuꞌu o ya nú ma jin kandija o ja káꞌan ya ma.
\m \v 29 Vaa Suꞌsi o a chi kuenda kúu ñuꞌu káyu kóko ma te xnaa i ndaka ma, sukan kúu tna ya.
\c 13
\s1 Sukan jin ko saꞌa jin ko kuu o ja ka kuu o ñayii ka kandija Suꞌsi ma
\rem Deberes cristianos
\p
\v 1 Másu ko jin ndunaa ni ja jin kutoo tnaꞌa ndi‑in ndi‑in ni.
\m
\v 2 Jin konaꞌa ni ja jin kuanuu ni veꞌe ni ma, ja jin ndoo ñayii ka jiniñuꞌu ja jin ndoo i ma. Vaa ka iyo jaku ñayii ja sukan ni ka saꞌa i ma, te masu ka jini i, te ñayii ni ka wanuu i veꞌe i ma ja jin ndoo i ma chi ángel ka kuu i.
\p
\v 3 Jin kuꞌun ini ni ja jin chindee ni ñayii ka yinee vekaa ma, te jin kani ini ni ja kuenda tnuꞌu ja maa tna ni ka yinee vekaa ma, te suni jin konaꞌa tna ni ja jin chindee ni ñayii ka ndoꞌo ka neni ja ka saꞌa ndevaꞌa ñaꞌa in‑ka ñayii ma. Jin kani ini ni ja kuenda tnuꞌu ja maa ni ka ndoꞌo ka neni ma.
\p
\v 4 Jín konaꞌa ndaka o ja vii ja luu kúu ja ka tnandaꞌa ñayii ma, kovaa máko jin kivi nduu jin kivi niꞌni o jiꞌin ñayii ñatuu ni ka tnandaꞌa jiꞌin o ma. Vaa ñayii ka kivi nduu ka kivi niꞌni jiꞌin in‑ka ñayii ma chi ndakan Suꞌsi ma kuenda nuu i.
\p
\v 5 Máko jin ko ndiyo ini ni ja jin konevaꞌa xeen ni xuꞌun ma, suꞌva jin koo sii ini ni nawa ka nevaꞌa ni a‑ni, vaa saꞌa káꞌan Suꞌsi ma: “Masu xndoo ndaꞌvi ñaꞌa sa, ni masu ndunaa ñaꞌa sa.”
\m
\v 6 Te chukan kúu ja ka kusaa ini o ja ka kaꞌan o saꞌa:
\q1 Iya Tátnuni ma kúu iya chíndee ñaꞌa ma,
\q2 te masu koyuꞌu sa nawa jin kuni ñayii ma ja saꞌa ñaꞌa i ma.
\p
\v 7 Jin ndakaꞌán ni tee ni sunkani ñaꞌa Suꞌsi ma, ja jin ko koto ñaꞌa de ma te jin kaxtnuꞌu de tnuꞌu Suꞌsi o a nuu ka ndatnaꞌa ni ma, te jin ndasaꞌa ni kuenda naxe ni ka yo saꞌa, ni ka yo kuu de ma, naxe ni ka yo kukanu ini de Suꞌsi ma, te sukan jin ko saꞌa tna ni a.
\m
\v 8 Vaa suni maa Jesucristo ma kúu iya ni ka yo kukanu ini de onde xiꞌna‑ka ma, te suni maa ya kúu vitna, te suni maa ya ko kuu kivi kiꞌin o ma.
\p
\v 9 Te chukan kúu ja másu ko jin kuaꞌa ni tnuꞌu, ja in‑ka tnuꞌu jin ko kaxtnuꞌu i nuu ni ma. Vaa ja vaꞌa‑ka kuu ja jin koo vaꞌa ini anua o a nuu ja vii ja vaꞌa skutaꞌvi ñaꞌa Suꞌsi ma, te sana ja jin ko ndi ini o nawa jin kaa jin koꞌo o ma. Vaa ñayii ka jatanuu ndaka chukan chi masu nawa chíndee ñaꞌa i ja jin ndaniꞌi taꞌvi i ma.
\m
\v 10 Vaa yoꞌo chi ka nevaꞌa o in nuu altar nuu ka yoxtnee xtatila jiꞌin ndute uva ja jin kaa jin koꞌo o ma, ja ka ndakuneꞌe o sukan ni ndoꞌo ni neni Jesús ma, kovaa sutu ni ka yo jinukuechi ini veñuꞌu janaꞌa ma sukan ni tatnuni Moisés ma, masu kuu jin kaa de ja ka yoxtnee nuu altar o ma.
\m
\v 11 Vaa sutu tátnuni nuu sutu ma, kívi de ini veñuꞌu ma jiꞌin niñi kiti ni ka jaꞌni de ja kuechi ja uꞌvi ni ka saꞌa ñayii ma. Kovaa yikikuñu ti ma chi onde yeꞌe keꞌe ma‑ni ka jaꞌmi i ma.
\m
\v 12 Te suni sukan tna ni kuu jiꞌin Jesús ma, vaa onde yuꞌu ñuu ma ni ka jaꞌni i ya ma, te ni jati niñi ya ma, sukan‑vaꞌa ndeneꞌe ya ñayii ñuu ya ma nuu ja uꞌvi ma.
\m
\v 13 Te chukan kúu ja jín ke koo o yuꞌu ñuu ma nuu iyo ya ma, te visi na jin kaꞌan ndevaꞌa ñayii ma ja jin kuu o sukan ni ka yo kaꞌan ndevaꞌa i ja kuu ya ma.
\m
\v 14 Vaa yoꞌo chi masu ñuu ñayivi yaꞌa kúu ñuu jin koo o, chi suꞌva ka ndanduku o in ñuu nuu kuu jin koo o kivi kiꞌin o a.
\p
\v 15 Te ja jín ndakuaꞌa yoꞌo nuu Suꞌsi ma kúu ja ndimaa jín kata o yaa ja ka kaꞌan ndaka ja ni saꞌa Jesucristo ma ja jin kuu o, te ndimaa jín ndachiñuꞌu o Suꞌsi ma, te jín kuꞌun ini o ja ñayii ka ndakaꞌan ka ndakachi ja ka ndikin i Suꞌsi ma ka kuu o. \fig |AP-03-07.tif|span|||Ndimaa jín kata o nuu Suꞌsi ma ja jin ndachiñuꞌu o ya|13:15\fig*
\m
\v 16 Te másu ko jin ndunaa ni ja jin saꞌa ni ja vaꞌa ma, jiꞌin ja jin chindee ni tnaꞌa ni ma, vaa sukan játna ini Suꞌsi ma, vaa ja vaꞌa‑ka kuu ja saꞌa o sukan sana ja ndakuaꞌa ni in kiti nuu ya ma.
\p
\v 17 Jin kandija ni ja ka kaꞌan tee ni ka kundaꞌa ñaꞌa ja jin kaxtnuꞌu de tnuꞌu Suꞌsi o a nuu ka ndatnaꞌa ni ma. Vaa suu de ka ndi ini ja jin kuu ini anua ni a, vaa Suꞌsi ma chi ndakan ya kuenda nuu de ja ka jito ñaꞌa de a. Chukan kúu ja jin saꞌa ni ja vaꞌa ja vii, sukan‑vaꞌa jín koo sii ini de, nasa yukan, te jin kuxii ini de te jin kuñaꞌa de nuu Suꞌsi ma ja masu nde jiniñuꞌu ja ka jito ñaꞌa de ma. Vaa nuna jin kuñaꞌa de ya sukan, te masu kuu jin koo vaꞌa ni nuu Suꞌsi ma.
\p
\v 18 Jin kakan‑taꞌvi ni ja jin kuu sa, vaa ka kukanu ini sa ja ñatuu na ja uꞌvi‑ka ka saꞌa sa nuu Suꞌsi o a, te ka ñuꞌu ini sa ja ndimaa ja vaꞌa jin ko saꞌa jin ko kuu sa nuu ya ma.
\m
\v 19 Ja jikan‑taꞌvi ñukuun sa kúu ja jin kakan‑taꞌvi ni nuu Suꞌsi ma, ja na chindee ñaꞌa ya te na ndenda yachi‑ka sa nuu ka iyo ni a.
\s1 Ndákan‑tnuꞌu ñañaꞌa de ñayii ma, te jikan‑taꞌvi de nuu Suꞌsi ma ja na jin kutaꞌvi i ja vii ja vaꞌa
\rem Bendición y saludos finales
\p
\v 20 Te maa Suꞌsi ma kúu iya saꞌa ja jin koo mani o a, te suu ya kúu iya ja neꞌun ñayii ni ka jiꞌi ma ni ndaxteku ya Jesucristo iya tátnuni nuu o a. Te maa Jesucristo ma kúu iya kúu sukan kúu tee jito ndikachi de ma, te ja maa niñi ya ja ni jati nuu krusi ma, te ni jinkuiñi tnuꞌu jaa sukan jin koo vaꞌa o nuu Suꞌsi ma ni‑kani ni‑jika ma.
\m
\v 21 Te na saꞌa Suꞌsi ma ja jin ko saꞌa ni ndaka ja vaꞌa ja vii, sukan kúni maa ya ma. Te ja maa Jesucristo te na saꞌa Suꞌsi ma ja jin ko kuu ni sukan játna ini maa ya ma. Te nuu maa Jesucristo ma na koo jayiñuꞌu ma ni‑kani ni‑jika. Te sukan kó kuu.
\p
\v 22 Jikan‑taꞌvi xen‑xeen sa nuu ni ja ni ka nduu ni saꞌya Suꞌsi o a ja na jin kanda ni jin koninisoꞌo ni tnuꞌu yaꞌa, sukan ndakaꞌan‑soꞌo sa nuu ni a, vaa masu kuaꞌa xeen‑ni ni tee sa a.
\p
\v 23 Jin konaꞌa ni ja ñani o Timoteo a chi jâ ni kee de vekaa ma, te nuna kii de, te jaan sa jiꞌin de nuu ka iyo ni a.
\m
\v 24 Jin ndakuaꞌa ni nchuxi ndaka tee ni ka kundaꞌa ñaꞌa ja jin kaxtnuꞌu de tnuꞌu Suꞌsi o a, jiꞌin ndaka tnaꞌa o ñayii jâ ni ka xndoo i ndaka ja uꞌvi ma. Ndaka tnaꞌa o ka iyo ñuu Italia a, ka ndakan‑tnuꞌu ñañaꞌa ña i.
\m
\v 25 Te Suꞌsi ma na skutaꞌvi ñaꞌa ja vii ja vaꞌa ndaka ni. Te sukan kó kuu.