\id JHN
\h San Juan
\mt Tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja ni tee Juan, tee ni chitniuu ña Jesús
\c 1
\p
\v 1 Ndee jaxtnañuꞌu ja ni junkoo ñuyiu ja oo in tnoꞌo, te tnoꞌo yaꞌa oo jin ia Dios, te maa ia Dios kuu tnoꞌo yaꞌa.
\v 2 Te tnoꞌo yaꞌa oo jin ia Dios ndee jaxtnañuꞌu.
\v 3 Te jin maꞌñu sagua ia kuu tnoꞌo, ni junkoo ndiꞌi ja oo ñuyiu, te nuu ja tu maa ya, chi ni in ja oo ñuyiu ma junkoo.
\v 4 Te nuu maa ya oo jateku, te jateku yun yeꞌe niꞌnu nuu ñayiu.
\v 5 Te maa ya kuu ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu janee, te tu ni kundee ja oo ñunee yun ja ndaꞌva ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu.
\p
\v 6 Ni oo in tee ni onani Juan ja ni tetniuu ia Dios.
\v 7 Ni kii de kuu de testiu ja ni ndakani de tnoꞌo yeꞌe niꞌnu, nagua ja jin maꞌñu sagua de, te ndiꞌi ñayiu vi kandija tnoꞌo yeꞌe niꞌnu yun.
\v 8 Te masu ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu kuu maa Juan, su ni tetniuu ña Dios jin de ja ndakani kaji de naxa oo ia yeꞌe niꞌnu.
\v 9 Te maa ya kuu ñuꞌu ndaa ndija ja yeꞌe niꞌnu nuu ndiꞌi ñayiu, te vaji ya nuu ñuyiu yaꞌa.
\v 10 Chi jin maꞌñu sagua maa ya ni junkoo ñuyiu, te ni oo ya nuu ñuyiu, su tu ni ka jini ña ñayiu ñuyiu na in kuu ya.
\v 11 Ni kii ya nuu ñuu maa ya, su tu ni ka jantaꞌu ña ñayiu ñuu ya jin ya.
\v 12 Su ndiꞌi ñayiu ja ni ka jantaꞌu ya, vi ni ka kandijai ya, ni jiñaꞌa ya in jakaꞌnu nui ja ka kui seꞌe maa ia Dios.
\v 13 Te masu seꞌe teyii jin niñi xikui nuu ni tnaꞌa jin in ñasiꞌi ka kui, ni masu ka kui in seꞌe nagua kaꞌan maa teyii, chi maa ia Dios ni saꞌa ja ka kui seꞌe maa ya.
\p
\v 14 Te tnoꞌo yun ni kuu teyii, te ni oo ya neꞌu yoon, te ni ka jini san ja yeꞌe tajan ya, chi nuu maa Tata Jaꞌnuo vaji ja yeꞌe tajan ya, chi invaa maa ya kuu Seꞌe ia Dios. Te nuu maa Seꞌe ya oo tnoꞌo ndaa vi kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya, chi saa oo maa ya.
\v 15 Te ni ndakani Juan ja jaꞌa maa ya nuu ni kana jaa de, te jiñaꞌa de:
\p ―Siki tee yaꞌa kuu ja ni kaꞌan san nuu ni kachi san suaꞌa: “Tee vaji yata ja vaji san kuu tee kuu kaꞌnu ka saa maa san, chi xtnañuꞌu ka de oo saa ni kaku sein”.
\p
\v 16 Chi nuu maa ya ni ka niꞌo ndiꞌi javii javaꞌa ya vi ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya ndiꞌi ni kiuu.
\v 17 Chi jin maꞌñu sagua Moisés vaji Ley ia Dios, su ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya vi jandaa vaji jin maꞌñu sagua maa Jesukristu.
\v 18 Te tu saꞌun na in jini ia Dios, chi invaa maa Seꞌe ya, ia oo jin maa Tata Jaꞌnu, kuu ia ni ndakani naxa oo ia Dios.
\s Ndakani Juan, tee skuandute, ja jaꞌa Jesús
\p
\v 19 Te yaꞌa kuu tnoꞌo ni ndakani Juan na ni ka tetniuu ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio jin tee ka kuu sutu vi tee ka kuu tatatnoꞌo Leví ndee Jerusalén ja vi kakan tnoꞌo de Juan, te ka jiñaꞌa de:
\p ―Ka kachi tee ka kuu nijaꞌnu ñuo ja vi kakan tnoꞌo ña san, ¿na in kuu maa ni?
\p
\v 20 Te ni ndaa yuꞌu Juan, tu ni tayuꞌu tnoꞌo de, te ni ndakani ndaa de:
\p ―Masu Kristu, ia ni tetniuu Dios, kuu san ―jiñaꞌa de.
\p
\v 21 Te ni ka jikan tnoꞌo ña tee yun:
\p ―¿Nuu saa te na in kuu ni? ¿A ndi Elías kuu ni?
\p Te jiñaꞌa de:
\p ―Masu kuu san.
\p ―¿A tee ndakani tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja kaꞌan nuu tutu ii ja kii kuu ni? ―ka jiñaꞌa de.
\p ―Masu kuu san ―jiñaꞌa de.
\p
\v 22 Te ka jiñaꞌa tee yun:
\p ―¿Te na in kuu ni? Kaxtnoꞌo ni nagua ja kuu vi ndakani tnoꞌo san nuu tee ni ka tetniuu ña. ¿Te naxa kaꞌan ni siki maa ni? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 23 Te jiñaꞌa de:
\p ―Maa san kuu in tee kana nuu ñuꞌu teꞌa: “Vi ndasaꞌa ndaa ni ichi nuu vaji Jitoꞌo”, nagua ni kaꞌan Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
\p
\v 24 Te tee ni jaꞌankuei yun ka kuu tee ka yinduu nuu fariseo,
\v 25 ni ka jikan tnoꞌo ña de, te ka jiñaꞌa de:
\p ―Nuu saa, te ¿nau ja skuandute ni ñayiu, te nuu masu Kristu, ni masu ndi Elías, ni masu tee ndakani tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja kaꞌan nuu tutu ii ja kii kuu ni? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 26 Te jiñaꞌa Juan suaꞌa:
\p ―Maa san skuandute ñayiu jin ndute, su maꞌñu sagua maa ni, oo in tee ja tu ka jini ni de.
\v 27 Te tee yaꞌa kuu tee vaji yata nuu vaji san, su tee kuu kaꞌnu ka kuu de saa sein, te ni masu nagua kuu saꞌun san ja kuu ndajin san corria ndikin ndijan de ―jiñaꞌa de.
\p
\v 28 Suaꞌa ni kuu in nuu nani Betania, jioo yute Jordán, nuu ni oskuandute Juan ñayiu.
\s Jesús kuu Lelu ia Dios
\p
\v 29 Yun te inka kiuu tnee suaꞌa, te ni jini ña Juan jin Jesús ja kuaꞌan ya nuu oo de, te jiñaꞌa de:
\p ―Vi kondiaꞌa ni, chi yaꞌa vaji Lelu ia Dios, ia kindee yika kuechi ñayiu ñuyiu.
\v 30 Te ja jaꞌa ia yaꞌa ni kaꞌan san: “Ja yata vaji san, te kii in tee kuu kaꞌnu ka saa maa san, chi tee xtnañuꞌu ka kuu de saa sein”.
\v 31 Te tu ni ojini san de, su yun guaa vaji san skuandute san ñayiu jin ndute, nagua ja na vi kuni ña ñayiu Israel na in kuu ya.
\p
\v 32 Te suni ndakani Juan nuu jiñaꞌa de:
\p ―Ni jini san Espíritu ia Dios ja makuun ichi andivi na kuinio in sata, te ni jinkoxnee siki ya.
\v 33 Te tu ni ojini san na in kuu. Su ia ni tetniuu ña jin san ja skuandute san ñayiu jin ndute, kachi ya: “Ndee tee xiin siki kuni ron ja kuun Espíritu, te jinkoxnee siki de, te tee yaꞌa kuu tee skuandute ñayiu jin Espíritu ia Dios”, kachi ya.
\v 34 Te ni jini san, yun guaa ndakani san ja tee yaꞌa kuu Seꞌe maa ia Dios.
\s Ni kana Jesús uu tee xtnañuꞌu ja vi koskuaꞌa jin ya
\p
\v 35 Te inka kiuu tnee suaꞌa ka otutu Juan jin uu tee ka skuaꞌa jin de.
\v 36 Te nuu ni jini de Jesús, ja jiondita ya yun, te jiñaꞌa de:
\p ―Tee yun kuu Lelu ia Dios.
\p
\v 37 Te nuu ni ka jini nduu tee ka skuaꞌa jin de ja siun jiñaꞌa de, te ni ka jata ndikin de Jesús.
\v 38 Te nuu ni jionenuu Jesús, te ni jini ya ja ka ndikin ña de, te ni jikan tnoꞌo ña ya:
\p ―¿Na in ka ndanduku ni?
\p Te ka jiñaꞌa de:
\p ―Rabí ―ja kei kaꞌan “Mastru”― ¿Ndenu oo ni? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 39 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Neꞌekuei ni te vi kuni ni.
\p Te ni jaꞌankuei de, te ni ka jini de ndenu oo ya. Te ja siun ja oo ndee ka kuun jañini, guaa ni ka ndoo de jin ya kiuu yun.
\p
\v 40 Te Andrés, ñani Simón Pedro, kuu in tee ka ndeka tnaꞌa jin inka de, ja ni ka jata ndikin de Jesús, nuu ni ka onini de tnoꞌo ni kaꞌan Juan.
\v 41 Yun te ni kee Andrés, ni ndanduku de xtnañuꞌu ka ñani de Simón, te nuu ni ndaniꞌi ña de, te jiñaꞌa de:
\p ―Ni ka nukuꞌun san Mesías, (ja kei kaꞌan “Kristu”, ia ni tetniuu Dios).
\p
\v 42 Te ni junsiaꞌa ña de nuu oo Jesús. Te nuu ni jini ña Jesús, te jiñaꞌa ya:
\p ―Maa ni kuu Simón, seyii Jonás, su nukonani ni Cefas, (ja kei kaꞌan Pedro ja kuu kava).
\s Ni kana Jesús jin Felipe vi Natanael ja vi koskuaꞌa jin ya
\p
\v 43 Te inka kiuu tnee suaꞌa, te ni ndakani ini Jesús ja noꞌo ya Galilea, te yun ni ka junkuntnaꞌa ya jin Felipe, te jiñaꞌa ya:
\p ―Kondikin ña ni na kiꞌinkueio.
\p
\v 44 Te Felipe, chi in tee ñuu Betsaida kuu de, te in ni ñuu de jin Andrés vi Pedro.
\v 45 Ni ndanduku ña Felipe jin Natanael, te ni ndaniꞌi ña de, te jiñaꞌa de:
\p ―Ni ka nukuꞌun san tee xiin jaꞌa ni tee Moisés nuu Ley, vi nagua ni ka kaꞌan tee ni ka ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa. Te suu de kuu Jesús, seyii José, tee ñuu Nazaret ―jiñaꞌa de.
\p
\v 46 Yun te jiñaꞌa Natanael:
\p ―¿A ndee ñuu Nazaret kee in jaguaꞌa?
\p Te jiñaꞌa Felipe:
\p ―Neꞌe ni te kuni ni.
\p
\v 47 Te nuu ni jini ña Jesús jin Natanael ja ni jino de nuu oo ya, te jiñaꞌa ya:
\p ―Yaꞌa vaji in tee Israel ndaa, ja tu xndaꞌu ña de ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 48 Te ni jikan tnoꞌo ña Natanael:
\p ―¿Ndenu ni jini ña ni?
\p Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ama ka ja kana ña Felipe, nuu oo ni nduꞌu in tnu tichi iuu, yun ni jini ña san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 49 Yun te jiñaꞌa Natanael:
\p ―Mastru, maa ni kuu Seꞌe ia Dios; maa ni kuu rey ñayiu Israel.
\p
\v 50 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kandija ña ni, chi kaꞌan san ja ni jini ña san nduꞌu in tnu tichi iuu, su tniuu naꞌnu ka saa yaꞌa kuni ni.
\p
\v 51 Te jiñaꞌa ka ya:
\p ―Kaꞌan ndandaa san ja vitna jin kiuu kuaꞌon yun, vi kuni ni ja nune andivi, te makunkuei vi mandakuei ia ka jinokuechi nuu maa ia Dios nuu oo san ja kuu san Seꞌe Teyii ―jiñaꞌa ya.
\c 2
\s Ja xtnañuꞌu ni saꞌa Jesús javii javaꞌa nuu viko tnandaꞌa ñuu Caná
\p
\v 1 Te nuu uni ka kiuu, te ni ka saꞌa in viko tnandaꞌa ñuu Caná ja tnii Galilea, te yun ni oo nana siꞌi Jesús nuu viko yun.
\v 2 Te suni ni ka kaꞌan ña jin Jesús vi tee ka skuaꞌa jin ya ja vi koo ya nuu viko tnandaꞌa yun.
\v 3 Te nuu ni ndiꞌi vinu viko tnandaꞌa yun, te jiñaꞌa nana siꞌi Jesús nuu ya:
\p ―Tu ka na vinu ka nevaꞌa ñayiu yaꞌa.
\p
\v 4 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―¿Nau ja siun kaꞌan ni jin san, vi nana? Te kuini ka ja kenta ore ja saꞌa san tniuu naꞌnu.
\p
\v 5 Su jiñaꞌa nana ya nuu ñayiu ka jinokuechi yun:
\p ―Vi saꞌa ni ndiꞌi nagua tatnuni.
\p
\v 6 Te yun ka oo iñu kiyi yuu ja kee ndute, nagua ka saꞌa maa ñayiu judio ja ka nduvii nuu ia Dios, te nuu in in kiyi yun ka kakuu kuun xiko axi in ciento litro ndute.
\v 7 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Vi chitu ni kiyi yaꞌa ndute.
\p Te ni ka tnaa chitu de ndute.
\v 8 Yun te jiñaꞌa ya:
\p ―Vi tau ni joo vitna, te mavijunsiaꞌa ni nuu tee kuu chatna vinu ―jiñaꞌa ya.
\p Te ni ka junsiaꞌa de.
\v 9 Te nuu ni jito tnuni tee kuu chatna vinu ndute yun, te ni jini de ja ni vinu guaꞌa ka kuu, su tu ni jini de ndenu ni kee vinu yun. Su tee ka jinokuechi yun, chi ka jini de ja nuu ndute ni ka tau de. Yun te ni kana de maa tee tnandaꞌa yun.
\v 10 Te jiñaꞌa chatna vinu yun:
\p ―Ndiꞌi ñayiu ka jani xtnañuꞌu vinu guaꞌa ka, te ndee nuu ni kuu kuaꞌa ka jiꞌi ñayiu, yun te saa ka jani vinu nuu ka. Su maa ni, chi ni tavaꞌa ni vinu guaꞌa ka, guaa ndee nuu sandiꞌi ni ka ―jiñaꞌa de.
\p
\v 11 Te tniuu kaꞌnu yaꞌa ni saꞌa Jesús jaxtnañuꞌu ñuu Caná ja tnii Galilea. Te saa ni kuu ja ni xneꞌe ya jakaꞌnu ya, te ni ka kandija ña tee ka skuaꞌa jin ya.
\p
\v 12 Te nuu ni yaꞌa viko yun, te ni ka nunuu ya ñuu Capernaúm, maa ya vi nana siꞌi ya vi ñani ya vi tee ka skuaꞌa jin ya. Te ndesaa ni kiuu ni ka oo ya ñuu yun.
\s Ni ndasavii Jesús maa veñuꞌu kaꞌnu
\p
\v 13 Nuu ni kuu yatni viko pascua nuu ka soko ñayiu judio lelu nuu ia Dios, te ni ndanuu Jesús maa ñuu Jerusalén.
\v 14 Te ni nukuꞌun ya ñayiu ka xiko isndiki vi ndikachi vi sata vi ñayiu ka sama xuꞌun, ka nukoi yeꞌe veñuꞌu yun.
\v 15 Te nuu ni jini ya yun, te ni kagua ya in yoꞌo kuiñi, te ni keneꞌe ya ndiꞌi ñayiu jin ndikachi vi isndiki, te ni siagua ya xuꞌun ñayiu ka sama yun vi ni skiondiso ya mesa nuu ka oi yun.\fig Jesus Cleansing Temple|69CN01787B.TIF|col|||Skunu Jesús ñayiu ka xiko|2.15\fig*
\v 16 Te jiñaꞌa ya nuu ñayiu ka xiko sata:
\p ―Vi xtajioo ni ja yaꞌa, te ma vi saꞌa ni veꞌe Tata san na kuinio nuu yaꞌu ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 17 Yun te ni ka ndakankaꞌan tee ka skuaꞌa jin ya nagua yoso nuu tutu ii, nuu kaꞌan suaꞌa: “Chi vi suaꞌa kai anu san ja ndiꞌni ndevaꞌa san ja jaꞌa veꞌe ni, vi Tata Dios”, kachi tutu.
\p
\v 18 Yun te ka jiñaꞌa ñayiu judio:
\p ―¿Na tniuu kaꞌnu saꞌa ni ja xneꞌe ja ndiso tniuu ni ja saꞌa ni yaꞌa nuu saa? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 19 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu ja vi xnani ni veñuꞌu yaꞌa, te nuu uni kiuu, te ndasaꞌa san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 20 Te ka jiñaꞌa tuku ñayiu judio:
\p ―Nuu uu xiko iñu kuia ni ka satniuu san ja ni ka saꞌa san veñuꞌu yaꞌa, te maa ni kaꞌan ni ja vi nuu uni ni kiuu, te ndasino ni ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 21 Su kaꞌan ya siki veñuꞌu ja kuu yiki kuñu maa ya.
\v 22 Te nuu ni ndateku ya neꞌu ndiyi, te ni ka ndakankaꞌan tee ka skuaꞌa jin ya ja siaꞌa ni kaꞌan ya, te ni ka kandija de nagua yoso nuu tutu ii, vi tnoꞌo ja ni kaꞌan Jesús ja jaꞌa maa ya.
\s Ja jini Jesús naxa ka oo anu ñayiu.
\p
\v 23 Te nuu oo ya nuu viko pascua maa ñuu Jerusalén, te kuakuaꞌa ñayiu ni ka kandija ña jin ya nuu ni ka jini tniuu naꞌnu ni saꞌa ya.
\v 24 Su Jesús, chi tu ni kukanu ini ya ñayiu yun, chi ja jini ya na ñayiu ka kuu ndiꞌi.
\v 25 Te tu jiniuꞌu ya ja na in ñayiu ndakani ja jaꞌa inka ñayiu, chi ja jini maa ya naxa ka oo ini anu ñayiu.
\c 3
\s Ni jaꞌan Nicodemo ni jinkoto de Jesús
\p
\v 1 Ni oo in tee fariseo ja ni onani Nicodemo, in tee kanuu neꞌu ñayiu judio.
\v 2 Te in jakuaa ni jaꞌan de ni jinkoto de Jesús, te jiñaꞌa de:
\p ―Mastru, ka jini san ja vaji ni nuu ia Dios ja kaxtnoꞌo ni, chi tu na in kuu saꞌa tniuu naꞌnu saꞌa ni yaꞌa nuu ja tu ia Dios oo jin ―jiñaꞌa de.
\p
\v 3 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja ni in ñayiu ma kuu kiukuei nuu tatnuni ia Dios nuu ja ma vi ndakaku jai ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 4 Te jiñaꞌa Nicodemo:
\p ―¿Naxa kuu ndakaku in tee nuu ja makunijaꞌnu de? ¿A kuu ndee de inka jichi chii siꞌi de, te ndakaku de inka jichi? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 5 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja na in ma ndakaku jin ndute vi jin Espíritu ia Dios, te ma kuu kiui nuu tatnuni ya.
\v 6 Chi na in kaku jin yiki kuñu, te ñayiu ñuyiu kui. Te na in kaku jin Espíritu ia Dios, te ñayiu jaa kui, chi oi jin Espíritu ya.
\v 7 Te ma saꞌu kuii ini ni ja kaꞌan san ja nini kuu ja vi ndakaku jaa ñayiu.
\v 8 Chi tachi, chi yiꞌi ndee ni nuu kuini, te jini ni ja jiso yiꞌi, su tu jini ni ndenu vaji ni ndenu kuaꞌan. Te saa ka kuu ndiꞌi ñayiu ka kaku jin Espíritu.
\p
\v 9 Yun te ni jikan tnoꞌo tuku ña Nicodemo, te jiñaꞌa de:
\p ―¿Naxa kuu ndakaku jaa ñayiu, nuu saa? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 10 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Maa ni kuu tee kaxtnoꞌo nuu ñayiu Israel, ¿te a vi tu jinkuiꞌnu ini ni tnoꞌo yaꞌa?
\v 11 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja ka kaꞌan san nagua ka jini san, chi ka ndakani san ja ni ka jini san jin nuu san, te tu ka jantaꞌu ni tnoꞌo ka ndakani san.
\v 12 Te vitna ja kaꞌan san naxa oo ñuyiu yaꞌa, te tu ka kandija ni, ¿te naxa vi kandija ña ni nuu ja na kaꞌan san naxa saꞌa ia Dios ndee andivi?
\p
\v 13 ’Chi ni in ñayiu tu na kaa ndee andivi ja kuni naxa oo, chi maintnoꞌo ni maa san ja makuun san ndee andivi ja kuu san Seꞌe Teyii, guaa jini san, chi ja ni oo san andivi.
\v 14 Te nagua ni jatakaa sukun Moisés koo nuu ñuꞌu teꞌa, (te nuu ni ka ondiaꞌa ñayiu ti, te ni ka onduvaꞌi ja ni ka otekui), suni saa nini kuu ja kuintakaa Seꞌe Teyii,
\v 15 nagua ja ndiꞌi na ñayiu ka kandija ña jin san, te ma vi junai, chi vi niꞌi ja vi kotekui nikuii nikani.
\p
\v 16 ’Chi ni kutoo ndevaꞌa ña ia Dios jin ñayiu ñuyiu, yun guaa ni jiñaꞌa ya invaa Seꞌe ya, nagua ja ndiꞌi ñayiu ka kandija ña jin ya ma vi junai, chi vi niꞌi ja vi kotekui nikuii nikani.
\v 17 Chi tu ni tetniuu ia Dios Seꞌe ya ñuyiu ja xtavi kuechi ya ñayiu ñuyiu, chi ni tetniuu ña ya nagua ja vi kaku niꞌnu ñayiu ñuyiu jin maꞌñu sagua ya.
\p
\v 18 ’Chi na ñayiu kandija ña jin ya, te ma tavi kuechi. Su na ñayiu tu kandija ya, te ja ni tavi kuechi, chi tu ni kandijai Kristu, ia kuu invaa Seꞌe Dios.
\v 19 Te yaꞌa kuu nuu ka tavi kuechi ñayiu, chi ni kii ia ja ni yeꞌe niꞌnu ya ñuyiu, te ni ka kutoo ka ñayiu ñunee, masu ja yeꞌe niꞌnu ya, chi tniuu kueꞌe ka saꞌi.
\v 20 Chi ndiꞌi na ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te ka skexikoi ja yeꞌe niꞌnu ya, te tu kiukuei nuu yeꞌe niꞌnu ya, nagua ja ma tuu ndijin tniuu kueꞌe ja ka saꞌi yun.
\v 21 Su ñayiu jika ndaa, chi kiui nuu yeꞌe niꞌnu ya, nagua ja tuu ndijin ja tniuu saꞌi yun vaji nuu ia Dios ―jiñaꞌa Jesús.
\s Ni ndakani Juan, tee skuandute, ja jaꞌa Jesús
\p
\v 22 Te nuu ni yaꞌa ja ni ka ndatnoꞌo ya jin Nicodemo, te ni jaꞌankuei Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya nuu ñuꞌu ja tnii Judea, te yun ni ka oo ya jin de ndee saa kiuu, te ni ka skuandute ya ñayiu.
\v 23 Te suni oo Juan skuandute de ñayiu in nuu nani Enón ja netnaꞌa yatni jin ñuu Salim, chi yun ni ñuꞌu kuakuaꞌa ndute, te ni jaꞌankuei ñayiu, te yun ni skuandute ña de.
\v 24 Chi kuini ka ja kanakau Juan vekaa tiempu saa.
\p
\v 25 Yun te in kiuu ni ka tee tnaꞌa tee ka skuaꞌa jin Juan jin ndesaa ka tee judio siki naxa ka saꞌa ñayiu ja ka nduvii nuu ia Dios.
\v 26 Te ni jaꞌankuei de nuu oo Juan, te ka jiñaꞌa de:
\p ―Mastru, tee ni ka oo jin ni jioo yute Jordán, tee xiin jaꞌa ni kaxtnoꞌo ni, vitna te suni oo de skuandute de, te ndiꞌi ñayiu kuaꞌankuei nuu de ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 27 Yun te jiñaꞌa Juan:
\p ―Ma kuu nagua niꞌi saꞌun ñayiu nuu ja masu maa ia Dios oo ndee andivi jiñaꞌa ya nui.
\v 28 Te suni maa ni ka kuu testiu ja ni kachi san: “Masu maa san kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios, chi suaꞌa ni tetniuu ña ia Dios ja yoxnoꞌo san nuu ya vaji san”.
\v 29 Chi nuu ka saꞌa ñayiu in viko tnandaꞌa, te na in oo jin ñasiꞌi yun kuu maa tee tnandaꞌa, te amigo de, chi vi xiin tee tnandaꞌa yun oo de, te nuu nini de tnoꞌo kaꞌan tee tnandaꞌa yun, te kusii ndevaꞌa ini de. Te suni saa ni sein, chi kusii ndevaꞌa ini san nini san tnoꞌo kaꞌan ya.
\v 30 Chi nini kuu ja kuu kaꞌnu ya, te nduu lule sein.
\p
\v 31 ’Chi na in vaji ndee sukun, te suu kuu kaꞌnu ka nuu ndiꞌi ja oo nuu ñuyiu. Te ñayiu ñuyiu, chi ñuyiu yaꞌa oi, te ninoꞌo ni tnoꞌo ñuyiu kaꞌin, su ia vaji ndee andivi, chi kuu kaꞌnu ka ya nuu ndiꞌi tuꞌu.
\v 32 Te nagua ni jini ya vi ni onini ya, yun ndakani ya, te tu na in jantaꞌu tnoꞌo ndakani ya.
\v 33 Su na in jantaꞌu tnoꞌo ja ndakani ya, te kaꞌin ja ia ndaa kuu Dios.
\v 34 Chi na in ni tetniuu ia Dios, te tnoꞌo maa Dios kaꞌin, chi tu chikuaꞌa ia Dios Espíritu ya ja jiñaꞌa ya nui.
\v 35 Te Tata Jaꞌnu, chi kutoo ya Seꞌe ya, te ndiꞌi ni xndendoo ya nuu ndaꞌa Seꞌe ya ja kotatnuni.
\v 36 Te na in kandija Seꞌe ia Dios, te kotekui nikuii nikani, su na in tu kuini ja kandija Seꞌe ya, te ma kotekui, chi saa suaꞌa tnaꞌa ndevaꞌi tnundoꞌo ja tetniuu ia Dios siki ―jiñaꞌa Juan.
\c 4
\s Ni ka ndatnoꞌo Jesús jin in ñaꞌa ñuu Samaria
\p
\v 1 Te nuu ni jini Jitoꞌo Jesús ja ni ka onini tee ka kuu fariseo ja ka kaꞌan ñayiu: “Mavikaya ka tee ka skuaꞌa jin Jesús vi kuaꞌa ka ñayiu skuandute de saa Juan”, ka jiñaꞌi,
\v 2 visi masu maa ya ni skuandute ñayiu, chi tee ka skuaꞌa jin ya ni ka skuandute ña.
\v 3 Yun te ni ndekuei ya ñuu ja tnii Judea, te kuanoꞌokuei ya inka jichi Galilea.
\p
\v 4 Te ja noꞌokuei ya ñuu yun, chi nini kuu ja vi yaꞌa ya ñuu Samaria.
\v 5 Te ni jinokuei ya in ñuu nani Sicar, ja tnii Samaria, nuu ñundeꞌi ndi Jacob ja ni jiñaꞌa de nuu seꞌe de José ndee janaꞌa.
\v 6 Te yun oo in poso ndute ja ni savaꞌa ndi Jacob. Yun te ni junkoo Jesús yuꞌu poso yun, chi ni kutnuu ya ja ni ka jika ya. Te ja oo ndee sau nduu.
\v 7 Te ni jino in ñaꞌa Samaria ja tau ña ndute, te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kuni mani ña ni joo ndute ni na koꞌo san, vi kuaꞌa ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 8 Chi kuaꞌankuei tee ka skuaꞌa jin ya maa ini ñuu ja vi kuaan de nagua vi kaa de jin ya.\fig Jesus talks to Sam woman|70CN01674B.TIF|col|||Ka ndatnoꞌo Jesús jin ñasiꞌi Samaria|4.8\fig*
\p
\v 9 Te jiñaꞌa ñaꞌa Samaria yun:
\p ―¿Nau ja saa nuu sein ja kuu san in ñaꞌa Samaria jikan ni ndute koꞌo ni, te tee judio kuu ni, vi kuaꞌa? ―jiñaꞌa ña, chi tu ni ka ondeka tnaꞌa vaꞌa ñayiu judio jin ñayiu Samaria.
\p
\v 10 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu ja suaꞌa te kuni ni ja skutaꞌu ña ia Dios, te na in kuu tee ja kachi nuu ni: “Kuni mani ña ni joo ndute ni na koꞌo san”, te kakan maa ni ndute nuu san, te taa san ndute taa ja koteku ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 11 Te jiñaꞌa ñasiꞌi yun:
\p ―Kuaꞌa, tu nagua nee ni ja tau ni ndute, te poso yaꞌa, chi kunu, ¿te ndenu niꞌi ni ndute taa ja koteku san?
\v 12 ¿Axi kaꞌnu ka ni saa ndi tata jaꞌnuo Jacob, ja ni xndendoo de poso ndute yaꞌa nuu ni ojiꞌi maa de ndute vi ni ka ojiꞌi seꞌe de vi kiti de? ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 13 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nani kuu ñayiu ja ka jiꞌi ndute yaꞌa, te vi jiokuiin vi koyichi kai.
\v 14 Su ndia ñayiu vi koꞌo ndute ja kuñaꞌa maa san, chi ma vi koyichi kai, chi saa suaꞌa ndute ja kuñaꞌa san yun junkoo in nuu kaꞌnu de ini anu ñayiu, te jinonta nuu de ja koxteku ña de nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 15 Te jiñaꞌa ñasiꞌi yun:
\p ―Taa ni joo ndute jian na koꞌo san, vi kuaꞌa, nagua ja ma koyichi ka san, te ni ma kokii ka san yaꞌa ja kotau ka san de ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 16 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kuaꞌan ni manukana ni yii ni, te kikuei ni yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 17 Yun te jiñaꞌa ñasiꞌi yun:
\p ―Tu na yii san.
\p Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Vatuka kaꞌan ni ja tu na yii ni,
\v 18 chi ja ni kuu uꞌun yii ni oo, te tee oo jin ni vitna, chi masu yii ni kuu de, te kaꞌan ndaa ndija ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 19 Te jiñaꞌa ñasiꞌi yun:
\p ―Kuaꞌa, na tnoꞌo kaꞌan san ja tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu ni.
\v 20 Te tata jaꞌnu san, ñayiu Samaria, chi siun ni ni okikuei nuu yuku yaꞌa ja ni ka ochiñuꞌi ia Dios, te maa ni ja ka kuu ni ñayiu judio, chi ka kaꞌan ni ja Jerusalén kuu nuu kuini ja chiñuꞌo ia Dios ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 21 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kandija ni, vi kuaꞌa, ja ja vaji ore ja vi chiñuꞌu maa ni Tata Dios, su ma kokuu nuu yuku yaꞌa ni Jerusalén.
\v 22 Maa ni, chi ka chiñuꞌu ni ia tu ka jini ni. Su sein, chi ka chiñuꞌu san ia ka jini san, chi neꞌu ñayiu judio vaji ia skaku niꞌnu ña.
\v 23 Su ja vaji ore te vitna kuu nuu vi chiñuꞌu ndaa ndija ñayiu Tata Dios jin Espíritu ya, chi suni nduku Tata Dios ñayiu ja vi ndee ini ndee anui vi chiñuꞌi ya.
\v 24 Dios, chi Espíritu kuu ya, te ñayiu ja ka chiñuꞌu ya kuini ja vi chiñuꞌu ndai ya jin Espíritu ya ja oo ini anui ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 25 Te jiñaꞌa ñasiꞌi yun:
\p ―Ja jini san ja kii Mesías, ia tetniuu Dios, ja nani ya Kristu. Te nuu na kenta ya, te kaxtnoꞌo ndiꞌi ya nani guaa kuu ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 26 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Su ia kaꞌan ni yun kuu maa san ja ka ndatnoꞌo jin ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 27 Te vi maa nuu saa ni ndajinokuei tee ka skuaꞌa jin Jesús, te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini de ja siun ni ka jini de ka ndatnoꞌo ya jin in ñasiꞌi, su ni in de ña ni ka jikan tnoꞌo ya: “¿Nagua jikan tnoꞌo ni?”, axi “¿nagua ka ndatnoꞌo ni jin ña?”
\v 28 Yun te ni xndendoo ñasiꞌi yun kiyi ña, te kuanoꞌo ña maa ñuu, te jiñaꞌa ña nuu ñayiu ñuu ña:
\p
\v 29 ―Neꞌekuei ni te vi kuni ni in tee ja vi ni kaꞌan ndiꞌi de nagua ni osaꞌa san. ¿A masu tee yaꞌa kuu Kristu, ia tetniuu Dios? ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 30 Yun te ni kekuei ñayiu ñuu yun, te kuaꞌankuei nuu oo Jesús.
\v 31 Te vi nini ka kuu saa, te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin Jesús:
\p ―Mastru, kaa ni xtaa ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 32 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nevaꞌa maa san in ja kaa san, in ja tu ka jini ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 33 Yun te ka ndatnoꞌo tnaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya:
\p ―¿A na in kisiaꞌa ja kaa de? ―ka kachi de.
\p
\v 34 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ja kaa san kuu ja saꞌa san nagua kuini maa ia ni tetniuu ña jin san, te na xndiꞌi san tniuu ja ni tenuu ña ya.
\v 35 Chi ka kachi maa ni: “Jaꞌni ña kuun ka yoo ja vi ndaxtutuo ja ni ka jituo nuu ñundeꞌio”. Vatuka, su sein, chi kaꞌan san: “Vi ndanenuu ni te vi kondiaꞌa ni nuu ñundeꞌi ja vi vivii ja makuaan ja ka jitu ni ja vi ndaxtutu ni nuu ñuꞌu yun”.
\v 36 Te ñayiu ndaxtutu nuu ñundeꞌi, chi niꞌi yaꞌui, te yaꞌui yun kuu ja ndaxtutui ja kee nuu ñundeꞌi nagua ja kotekui nikuii nikani, saa nagua ja suni ñayiu jitu nuu ñundeꞌi jin ñayiu ndaxtutu, inuu ni na vi kokusii ini.
\v 37 Chi saa te kee ndaa ja ka kaꞌan ñayiu: “In ñayiu jitu nuu ñundeꞌi, te inkai kuu ja ndaxtutu”.
\v 38 Te tetniuu ña san ja vi ndaxtutu ni nuu tu ni ka jitu maa ni, chi inka ñayiu ni ka jitu, te vi ndaxtutu maa ni nagua ni ka jitu ñayiu yun ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 39 Te kuaꞌa ñayiu ñuu Samaria yun ni ka kandija ña jin ya, jin tnoꞌo kaꞌan ñasiꞌi yun ja ndakani ña nuu jiñaꞌa ña suaꞌa: “Ni kaꞌan ndiꞌi de nuu san nagua ni osaꞌa san”, jiñaꞌa ña.
\v 40 Yun te ni jinokuei ñayiu ñuu Samaria nuu oo ya, te ni ka jikantaꞌui ja na kendoo ya vi koo ya jin ndee saa kiuu, te ni oo ya ñuu yun uu kiuu.
\v 41 Te kuaꞌa ndevaꞌa ka ñayiu ni ka kandija ya nuu ni ka onini tnoꞌo ni kaꞌan ya.
\v 42 Te ka jiñaꞌi nuu ñasiꞌi yun:
\p ―Masu ka kandija ka san maintnoꞌo tnoꞌo ni ndakani ni, chi vi ni ka onini maa san, te ni ka jini ndaa san ja suu ia yaꞌa kuu Kristu, ia skaku niꞌnu ñayiu ñuyiu ―ka jiñaꞌi.
\s Ni ndasaꞌa Jesús seꞌe in tee netniuu nuu rey
\p
\v 43 Te nuu ni yaꞌa nuu uu kiuu, te ni ndee Jesús ñuu yun, te kuanoꞌo ya ñuu ja tnii Galilea.
\v 44 Chi visi maa Jesús ja ni kaꞌan ja ni in tee ndakani tnoꞌo ia Dios, tu ka nee yiñuꞌu ñayiu ñuu maa de nuu de.
\v 45 Su nuu ni ndenta ya ñuu ja tnii Galilea, te ni ka jantaꞌu guaꞌa ña ñayiu ñuu yun jin ya, chi ja ni ka jini nui ndiꞌi ja ni saꞌa maa ya ñuu kaꞌnu Jerusalén nuu ni oo viko pascua, chi suni ni jaꞌankuei ñayiu yun nuu viko.
\p
\v 46 Ni jaꞌan tuku Jesús inka jichi ñuu Caná ja tnii Galilea nuu ni ndasaꞌa ya ndute ja ni nduu vinu. Te yun ni oo in tee ñuu Capernaúm ja nee de tniuu kaꞌnu nuu rey, te oo in seꞌe de ja kuꞌi.
\v 47 Te nuu ni onini de ja ni ndajiokuiin Jesús ndee Judea, te kuanoꞌo ya Galilea, ni jaꞌan de nuu oo ya ja kakantaꞌu de nuu ya ja na ndenuu ya ñuu de ndasaꞌa ya seꞌe de, chi vi ja oi ja kui.
\v 48 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu ja suaꞌa, te ma vi kuni ni seña vi jakaꞌnu saꞌa san, chi ma vi kandija ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 49 Te jiñaꞌa tee nee tniuu kaꞌnu nuu rey:
\p ―Jitoꞌo, tanundaꞌa ni, kiꞌinkueio joo ama ka ja kuu seꞌe san ―jiñaꞌa de.
\p
\v 50 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kuanoꞌo ni, chi ja ni nduvaꞌa seꞌe ni ―jiñaꞌa ya.
\p Te ni kandija tee yun tnoꞌo ni kaꞌan Jesús nuu de, te kuanoꞌo de.
\v 51 Te nuu mandenuu de ñuu de, te ni ka nutnaꞌa ña tee ka jinokuechi nuu de, te ka jiñaꞌa de:
\p ―Ni nduvaꞌa seꞌe ni, vi Jitoꞌo ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 52 Yun te ni jikan tnoꞌo ña de:
\p ―¿Na ore ni kejaꞌi ja ni nduvaꞌi?
\p Te ka jiñaꞌa de:
\p ―Nuu ka in iku ni kee ña kiji jin ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 53 Yun te ni jinkuiꞌnu ini de ja ore saa kuu nuu jiñaꞌa Jesús: “Ja ni nduvaꞌa seꞌe ni”, te ni ka kandija ndiꞌi de jin ñayiu veꞌe de.
\v 54 Te yaꞌa kuu tniuu kaꞌnu kuu uu ja ni saꞌa Jesús nuu ni ndajiokuiin ya Judea ja kuanoꞌo ya Galilea.
\c 5
\s Ni ndasaꞌa Jesús in tee ndutuchiin
\p
\v 1 Yun te nuu ni yaꞌa ndee saa kiuu, te ni ndanuu Jesús maa ñuu Jerusalén, chi ni oo in viko ñayiu judio.
\v 2 Te maa Jerusalén oo in pila ndute yatni yeꞌe ndikachi, ja nani jin saꞌan hebreo Betesda ja nevaꞌa uꞌun yuveꞌe kani.
\v 3 Te yun ka nduei kuakuaꞌa ñayiu ka kuꞌu, ñayiu ka kuꞌu nuu vi ñayiu ka kuꞌu siꞌin vi ñayiu ni ka ndutuchiin, ka ndetui ja kanda ndute yun.
\v 4 (Chi in ia jinokuechi nuu Dios ni okuun in in jichi nuu pila ndute yun, te ni okagua de. Te ñayiu xtnañuꞌu ka ja ni okee nuu ni kagua ndute yun, te ni onduvaꞌi nuu nani kuu ni nuu kueꞌe ja kuꞌi.)
\v 5 Te yun ni oo in tee ja ni okuꞌu vaa ndee oko xaꞌun uni kuia.
\v 6 Te nuu ni jini ña Jesús ja katuu de, te ni jini ya ja ni kunaꞌa ndevaꞌa kuꞌu de, te ni jikan tnoꞌo ña ya:
\p ―¿A kuini ni nduvaꞌa ni? ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 7 Te jiñaꞌa tee kuꞌu yun:
\p ―Sajin, tu na in oo ja chituu ña jin san ja tnaa ña nuu pila ndute yaꞌa nuu ka kagua ndute yaꞌa, te vi nini kuaꞌan san ja kee san, te inka ñayiu ja makee xtnañuꞌu ka saa sein ―jiñaꞌa de.
\p
\v 8 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ndakoo ni te ndakiꞌin ni jito ni, te kaka ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 9 Te vi nuu saa ni nduvaꞌa tee yun, te ni ndakiꞌin de jito de, te ni jikanuu de. Te kiuu ndatatu kuu kiuu yun.
\v 10 Yun te ni ka kaꞌan tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio, te ka jiñaꞌa de nuu tee ni nduvaꞌa yun:
\p ―Vitna kuu kiuu ndatatu, te oo ii ja kondiso ni jito ni ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 11 Te jiñaꞌa tee ni nduvaꞌa yun:
\p ―Tee ni ndasaꞌa ña kuu tee kachi: “Ndakiꞌin ni jito ni, te kaka ni”.
\p
\v 12 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña de:
\p ―¿Ndee tee kuu tee kaꞌan nuu ni ja ndakiꞌin ni jito ni, te kaka ni? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 13 Su tee ni nduvaꞌa yun, chi tu jini de ndee tee kuu ja ni ndasaꞌa ña, chi ja ni kujioo Jesús nuu ka oo kuaꞌa ñayiu yun.
\v 14 Su nuu kuee ka, te ni nukuꞌun ña Jesús nuu veñuꞌu, te jiñaꞌa ya:
\p ―Kondiaꞌa ni vitna ja ni nduvaꞌa ni, te ma saꞌa ka ni yika kuechi, nagua ja ma ndoꞌo kueꞌe ka ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 15 Yun te ni jaꞌan tee yun, ni ndakani de nuu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja Jesús kuu tee ni ndasaꞌa ña jin de.
\v 16 Te yun guaa ni ka okaꞌan uꞌu ña de jin Jesús, te ni ka nduku ndee de ja vi kaꞌni ña de, chi siaꞌa ni osaꞌa ya kiuu ndatatu.
\v 17 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Tata san, chi satniuu ya ndee kiuu vitna, te suni sein, chi satniuu san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 18 Te yun guaa viꞌi ka ka nduku ndee tee ka kuu nijaꞌnu yun ja vi kaꞌni de Jesús, chi masu nani ja jisokava ya kiuu ndatatu, chi vi suni kaꞌan ya ja tata maa ya kuu ia Dios, te saꞌa inuu ya maa ya jin ia Dios.
\s Ndiso maa Seꞌe ia Dios tniuu kaꞌnu
\p
\v 19 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja maa san ja kuu san Seꞌe ia Dios, chi ma kuu saꞌun nagua saꞌa ni maa san, chi ja ndiaꞌa san ja saꞌa Tata san. Chi ndiꞌi nagua saꞌa Tata san, te suni saa ni saꞌa maa san ja kuu san Seꞌe ya.
\v 20 Chi kutoo ña Tata san jin san ja kuu san Seꞌe ya, te xneꞌe ya ndiꞌi tniuu saꞌa ya, te suni kuaꞌa ka tniuu naꞌnu xneꞌe ya jin maꞌñu sagua maa san, ja vi vi saꞌu kuii kuiti ini maa ni nuu vi kuni ni.
\v 21 Chi nagua ndaxteku Tata Dios ndiyi, te jiñaꞌa ya ja ka tekui, te suni saa ni sein, ja kuu san Seꞌe ya, chi kuñaꞌa san ja vi koteku na ñayiu kuini maa san.
\v 22 Chi ni in ñayiu tu jaꞌnde Tata Dios kuechi, chi ndiꞌi ni taa ya nuu maa san ja kuu san Seꞌe ya ja na kaꞌnde san kuechi ñayiu.
\v 23 Saa nagua ja ndiꞌi ñayiu na vi chiñuꞌu ña jin san ja kuu san Seꞌe ya, nagua ka chiñuꞌi Tata Dios, chi na in tu chiñuꞌu ña jin san ja kuu san Seꞌe ya, te tu ka chiñuꞌi maa Tata Dios, ia ni tetniuu ña jin san.
\v 24 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja na in nini tnoꞌo kaꞌan san, te kandijai ia ni tetniuu ña jin san, te kotekui nikuii nikani, te ma kotavi kuechi, chi yaꞌi ja kui, te kiꞌin ja kotekui.
\v 25 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja vaji ore, te vitna kuu nuu vi konini ñayiu ja ka kuu na kuinio ndiyi tnoꞌo kaꞌan san ja kuu san Seꞌe ia Dios, te na ñayiu nini jin ndee ini ndee anui, te kotekui.
\v 26 Chi maa Tata Dios jiñaꞌa ja ka teku ñayiu, te suni saa ni saꞌa ya jin maa san ja kuu san Seꞌe ya ja kuñaꞌa san ja vi kotekui.
\v 27 Te suni ni skuiso tniuu ña ya ja kaꞌnde san kuechi ñayiu, chi Seꞌe Teyii kuu san.
\v 28 Te ma vi saꞌu kuii ini ni jin tnoꞌo yaꞌa, chi kenta ore nuu ndiꞌi ndiyi ja ka oo yau ñaña vi konini tnoꞌo kaꞌan san.
\v 29 Te na ñayiu ni ka saꞌa javaꞌa, te vi ndatekui ja vi kotekui nikuii nikani. Su na ñayiu ni ka saꞌa jakueꞌe, te vi ndatekui nuu vi tnaꞌi tnundoꞌo ja vi tniuyaꞌui yika kuechi.
\s Yaꞌa xneꞌe ja ndiso tniuu Jesús
\p
\v 30 ’Ma kuu saꞌun nagua saꞌa ni maa san, chi nagua nini san nuu Tata san, te saa jaꞌnde san kuechi. Te oo ndaa ja saꞌa san, chi masu nduku san nagua kuini maa san, chi saꞌa san nagua kuini maa Tata Dios, ia ni tetniuu ña jin san.
\v 31 Chi nuu ja ndakani san tnoꞌo ja jaꞌa maa san, te tu jiniuꞌu ja chituu ña jin maa san.
\v 32 Su Dios kuu ia ndakani tnoꞌo ja jaꞌa san, te jini san ja ndakani ndaa ya tnoꞌo ja kaꞌan ya jin san.
\v 33 Juan, chi ni ndakani ndaa de nuu ni ka tetniuu maa ni tee ja ni ka jikan tnoꞌo ña jin de.
\v 34 Su sein, chi tu jiniuꞌu san ja na in tee ndakani ja jaꞌa san, su kaꞌan san yaꞌa nagua ja vi kaku niꞌnu maa ni.
\v 35 Chi Juan kuu na kuinio ñuꞌu ja ni oyeꞌe, te ni oyeꞌe niꞌnu de, te ni ka kuini maa ni ja vi kusii ini ni ndee saa kiuu jin jayeꞌe niꞌnu de.
\v 36 Su sein, chi oo in ja xneꞌe kaji ka na in kuu san saa tnoꞌo ni ndakani Juan, chi tniuu ja ni taa maa Tata Dios ja skunkuu san kuu tniuu kaꞌnu ja saꞌa san yaꞌa. Te tniuu yaꞌa kuu ja ndakani ja jaꞌa san, ja maa Tata Dios kuu ia ni tetniuu ña jin san.
\v 37 Te suni ndakani maa Tata Dios ja jaꞌa san, ja ni tetniuu ña ya jin san. Te maa ni, chi tu saꞌun na ama ka nini ni tnoꞌo kaꞌan ya, te ni tu ka jini ni na yuꞌu na nuu ya,
\v 38 te ni tu oo tnoꞌo ya ini anu ni, chi tu ka kandija ña ni jin san ja kuu san ia ni tetniuu ya.
\v 39 Ka skuaꞌa guaꞌa ndevaꞌa maa ni nuu tutu ii, chi yun ka ndakani ini ni ja vi nukuꞌun ni ja vi koteku ni nikuii nikani, te tutu ii yun kuu ja ndakani ja jaꞌa san.
\v 40 Su tu ka kuini ni kikuei ni ja vi koo, nagua ja vi koteku ni.
\p
\v 41 ’Sein, chi tu nduku san ja vi kaꞌan yiñuꞌu ñayiu ñuyiu jin san.
\v 42 Chi ja jini san ja tu ka kutoo ni ia Dios ndee ini ndee anu ni.
\v 43 Maa san, chi vaji san jin sivi maa Tata san, te tu ni ka jantaꞌu ña ni, su nuu ja inka tee na kii de jin sivi maa de, te tee yun guaa vi kuantaꞌu ni de.
\v 44 ¿Te naxa kuu vi kandija maa ni? Te ka nduku ni ja vi kaꞌan yiñuꞌu ni jin in in maa ni, te masu ka nduku ni jayiñuꞌu vaji nuu ia Dios.
\v 45 Te ma vi ndakani ini ni ja sein kiꞌin san kaꞌan kuechi san ja jaꞌa ni nuu Tata Dios. Su oo in tee kaꞌan kuechi ja jaꞌa in in maa ni, te suu de kuu ndi Moisés, tee ka kukanu ini maa ni.
\v 46 Chi nuu ja jandaa ndija ja ka kandija ni Moisés, te suni vi kandija ña ni jin san, chi ja jaꞌa maa san ni kaꞌan Moisés nuu ni tee de.
\v 47 Su nuu ja tu ka kandija ni tnoꞌo ja ni tee Moisés, te ¿naxa kuu vi kandija ni tnoꞌo kaꞌan san? ―jiñaꞌa Jesús.
\c 6
\s Ni jiñaꞌa Jesús ja ni ka jaa uꞌun mil teyii
\p
\v 1 Te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yun, te ni yaꞌa Jesús inka jioo ndute mar Galilea ja suni nani Tiberias.
\v 2 Te ka ndikin ña kuakuaꞌa ñayiu jin ya, chi ni ka jini tniuu naꞌnu ni saꞌa ya jin ñayiu ka kuꞌu.
\v 3 Yun te ni kakuei Jesús in nuu yuku, te yun ni ka junkoo ya jin tee ka skuaꞌa jin ya.
\v 4 Te saa chi ja ni kuyatni viko pascua ñayiu judio.
\v 5 Te nuu ni ndanenuu Jesús, te ni jini ya ja kuaꞌankuei kuakuaꞌa ñayiu nuu oo ya, te jiñaꞌa ya nuu Felipe:
\p ―¿Ndenu vi niꞌo xtaa vi kiꞌon ja vi kaa ndiꞌi ñayiu yaꞌa? ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 6 Su yaꞌa ni kaꞌan Jesús ja koto tnuni ña ya, chi ja jini guaꞌa maa ya nagua kuu ja saꞌa ya.
\v 7 Yun te jiñaꞌa Felipe:
\p ―Ni yaꞌu uu ciento kiuu ja satniuo ma kenta vi kiꞌon ja vi kuñaꞌo in taꞌu in taꞌu ja vi kaa ñayiu yaꞌa ―jiñaꞌa de.
\p
\v 8 Te jiñaꞌa Andrés, inka tee ka skuaꞌa jin ya, ñani Simón Pedro:
\p
\v 9 ―Yaꞌa oo in suchi lule ja nei uꞌun xtaa cebada vi uu chiaka kueli, ¿su nagua naꞌa kuu yaꞌa, te kuakuaꞌa ñayiu ka kuu? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 10 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Vi kuñaꞌa ni ñayiu jian na vi junkoi.
\p Te oo kuakuaꞌa yuku nuu ka oi yun, te ni ka junkoo vaa ndee uꞌun mil teyii.
\v 11 Te ni tnii Jesús xtaa yun, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni jaꞌnde ya ni jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te tee yun ni ka skaka nuu ñayiu ka nukoo yun. Te suni saa ni ni saꞌa ya jin chiaka, te ni ka jai ndee nagua kuaꞌa ka kuini in in mai.
\v 12 Te nuu ni ka ndutu chii ñayiu yun, te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya:
\p ―Vi ndaxtutu ni yuꞌu xtaa ja ni ndoo yaꞌa nagua ja ma junaa ni joo luluu ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 13 Te nuu ni ka ndaxtutu de, te ni ka chitu de uxi uu chika yuꞌu xtaa ja ni ndoo nuu uꞌun xtaa cebada ja ni ka jaa ñayiu yun.
\v 14 Te nuu ni ka jini ñayiu yun tniuu kaꞌnu ni saꞌa Jesús, te ka kachi:
\p ―Tee yaꞌa kuu ndija ndaa kuiti tee ndakani tnoꞌo ia Dios ja kii nuu ñuyiu ―ka kachi.
\p
\v 15 Su ni jini Jesús ja vi tenini ña ñayiu vi tnaa ñai ja kokuu ya rey, te ni kee maintnoꞌo ni ya kuaꞌan ya in yuku.
\s Jika Jesús siki ndute mar
\p
\v 16 Te nuu ni kunee, te ni jaꞌankuei tee ka skuaꞌa jin ya yuꞌu ndute mar.
\v 17 Te ni kekuei de nuu in barco, te kuaꞌankuei de nuu ndute mar ichi ñuu Capernaúm. Te ja makunee, te tu na Jesús ndenta ja vi ndanitnaꞌa ya jin de.
\v 18 Te ni jinkondee jiondiso ndiso ni ka nuu ndute mar yun ja siun ni junkiꞌi in tachi niꞌi ndevaꞌa.
\v 19 Te nuu ja ni kuu vaa ndee uꞌun kilómetro ka skaka de barco nuu ndute yun, te ni ka jini de Jesús jika ya siki ndute mar, te majuntnaꞌa ya barco yun, te ni ka yuꞌu de.
\v 20 Su jiñaꞌa ya:
\p ―Ma vi koyuꞌu ni, chi maa san kuu.
\p
\v 21 Yun te sii ini ndevaꞌa ni ka jantaꞌu ña de, te ni ndaa ya nuu barco yun. Te vini ni ndejioo nuu ñuꞌu yuꞌu ndute nuu ka kuini ya kiꞌinkuei ya.
\s Ka ndanduku ña ñayiu jin Jesús
\p
\v 22 Yun te inka kiuu tnee suaꞌa, te ni ka jini ñayiu ka oo inka jioo yuꞌu ndute mar ja tu na inka barco oo, chi invaa ni oo, te tu ni kiuu Jesús nuu barco yun, chi maa ni tee ka skuaꞌa jin ya kuaꞌankuei.
\v 23 Su sava ka barco ni jinokuei ndee Tiberias, yatni nuu ni ka jaa ñayiu xtaa na ni ndakuantaꞌu Jitoꞌo Jesús nuu ia Dios, te ni jaꞌnde ya.
\v 24 Su nuu ni ka jini ñayiu yun ja tu na Jesús oo yun, ni tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ndakuei nuu barcoi, te kuaꞌankuei ñuu Capernaúm ka ndandukui Jesús.
\s Ndakani Jesús ja maa ya kuu xtaa ja taa ja tekuo
\p
\v 25 Te nuu ni ka nukuꞌun ñai inka jioo yuꞌu ndute mar, te ka jiñaꞌi:
\p ―Mastru, ¿na ore ni kenta ni yaꞌa?
\p
\v 26 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja ka ndanduku ña ni, su masu ja ni ka jini ni tniuu kaꞌnu ni saꞌa san, chi chia ni ka jaa ni xtaa guaa ndee ni ka ndutu chii ni.
\v 27 Ma vi satniuu ni nuu kee ja vi kaa ni ndee in uu ni kiuu te ndiꞌi, chi vi satniuu ni nuu kee ja siun ni vi kokaa ni ja vi koteku ni nikuii nikani. Chi yaꞌa kuu ja taa Seꞌe Teyii ja vi kokaa ni, chi yun kuu ja ni chitniuu ña maa Tata Dios jin san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 28 Yun te ka jiñaꞌa de:
\p ―¿Naxa vi saꞌa san ja kuu vi skunkuu san tniuu kuini ia Dios ja vi saꞌa san? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 29 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Tniuu ia Dios kuu yaꞌa, ja vi kandija ña ni jin san ja kuu san ia ni tetniuu maa ya.
\p
\v 30 Yun te ka jiñaꞌa de:
\p ―¿Nagua kuu jakaꞌnu saꞌa ni ja vi kuni san, te vi kandija ña san? ¿Te na tniuu kuu ja saꞌa ni?
\v 31 Ndi tata veluo, chi ni ka ojaa de maná nuu ñuꞌu teꞌa, nagua yoso nuu tutu ii: “Ni jiñaꞌa de xtaa oo ndee andivi ni ka jaa ñayiu” ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 32 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san, ja masu Moisés kuu tee ni jiñaꞌa xtaa oo ndee andivi ja ni ka jaa ñayiu, chi maa Tata san kuu ia taa xtaa ndaa ndija ja vaji ndee andivi.
\v 33 Chi xtaa maa Dios kuu ia ni kuun ndee andivi, te jiñaꞌa ya ja ka teku ñayiu ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 34 Yun te ka jiñaꞌa de:
\p ―Siun ni kotaa ni xtaa yun ja na vi kokaa san.
\p
\v 35 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Maa san kuu xtaa ja taa ja teku. Te na in kikuei ja vi koo jin san, te ma vi kokokin saꞌun kai, te na in kandija ña jin san, te ma koyichi saꞌun kai.
\v 36 Su nagua ja ni kaꞌan san ja visi ni ka jini ña ni, su tu ka kandija ña ni.
\v 37 Ndiꞌi ñayiu ni taa maa Tata Dios kikuei ja vi koo jin san, te na in vaji nuu san, te ma skunu san jin ja kiꞌin.
\v 38 Chi ndee andivi makuun san, su masu ja saꞌa san nagua kuini maa san, chi ja saꞌa san nagua kuini maa ia ni tetniuu ña jin san.
\v 39 Te yaꞌa kuu ja kuini Tata Dios, ia ni tetniuu ña jin san, ja ndiꞌi ñayiu ni taa ya, ma skunaa san ni in, chi ndaxteku san jin kiuu sandiꞌi.
\v 40 Te yaꞌa kuu ja kuini ia ni tetniuu ña jin san, ja ndiꞌi ñayiu ka jini ña jin san ja kuu san Seꞌe ya, te ka kandija ñai, vi niꞌi ja vi kotekui nikuii nikani, chi ndaxteku san jin kiuu sandiꞌi ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 41 Yun te ni ka jinkondee tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio, ka kaꞌan kueꞌe de siki Jesús, chi ni kachi ya: “Maa san kuu xtaa ja makuun ndee andivi”.
\v 42 Te ka kachi de:
\p ―¿A masu tee yaꞌa kuu Jesús, seyii José? Te ja ka jinio tata de vi nana de, ¿te nau ja kaꞌan tee yaꞌa: “Ndee andivi makuun san vaji san”? ―ka kachi de.
\p
\v 43 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ma vi kokaꞌan kueꞌe ni siki san.
\v 44 Chi ni in ñayiu ma kuu kikuei ja vi koi jin san nuu ja ma kana ña maa Tata san, ia ni tetniuu ña jin san, te ndaxteku san jin kiuu sandiꞌi.
\v 45 Chi yoso nuu tutu ii ja ni ka tee tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu kaꞌan suaꞌa: “Ia Dios kaxtnoꞌo nuu ndiꞌi ñayiu”. Saa te ndiꞌi ñayiu ja ni ka onini tnoꞌo Tata Dios, te ni ka kutuꞌai tnoꞌo kaxtnoꞌo ya, te vajikuei ja vi koi jin san.
\v 46 Su ni in ñayiu tu na in jini nui Tata Dios, chi maintnoꞌo ia vaji nuu maa Dios, ia yaꞌa kuu ia jini ña jin maa Tata Dios.
\v 47 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja na in kandija ña jin san, te kotekui nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 48 ’Maa san kuu xtaa ja taa ja teku.
\v 49 Te ndi tata velu ni, ni ka jaa maná ja kuu xtaa ni kuun ndee andivi nuu ñuꞌu teꞌa, su ni ka jiꞌi.
\v 50 Te xtaa ja taa ja teku ja kaꞌan san yaꞌa kuu ia ja makuun ndee andivi, nagua ja na ñayiu na kaa xtaa yaꞌa, te ma kui.
\v 51 Maa san kuu xtaa taa ja teku ja makuun ndee andivi, te na ñayiu kaa xtaa yaꞌa, te kotekui nikuii nikani. Te xtaa ja kuñaꞌa san kuu yiki kuñu san, te kuñaꞌa san nagua ja vi koteku ñayiu ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 52 Yun te ni ka jinkondee tee judio ka tee tnaꞌa maa de, te ka kachi de:
\p ―¿Naxa kuu taa tee yaꞌa yiki kuñu de ja vi kao? ―ka kachi de.
\p
\v 53 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san, nuu ja ma vi kaa ni yiki kuñu Seꞌe Teyii, vi ma vi koꞌo ni niñi ya, te ma vi koteku ni.
\v 54 Chi na in jaa yiki kuñu san vi jiꞌi niñi san, te kotekui nikuii nikani, te ndaxteku san jin kiuu sandiꞌi.
\v 55 Chi yiki kuñu san kuu jaguaꞌa ndija ja vi kaa ñayiu, te niñi san kuu jaguaꞌa ndija ja vi koꞌi.
\v 56 Te na in jaa yiki kuñu san vi jiꞌi niñi san, te oo ñayiu yun jin san vi oo san jin.
\v 57 Nagua ni tetniuu ña Tata Dios, ia teku, te teku maa san jin maꞌñu sagua Tata Dios, te suni saa ni na in na kaa ña jin san, te suni kotekui jin maꞌñu sagua san.
\v 58 Te maa san kuu xtaa ja ni kuun ndee andivi, su masu nagua ni ka jaa ndi tata velu ni maná, te ni ka jiꞌi de, chi na in kaa xtaa yaꞌa, te kotekui nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 59 Tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan Jesús nuu ni kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu veꞌe ii sinagoga ja oo ñuu Capernaúm.
\s Maa Jesús nevaꞌa tnoꞌo ja kotekuo nikuii nikani
\p
\v 60 Yun te nuu ni ka onini ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa jin Jesús tnoꞌo ni kaxtnoꞌo ya, te ka kachi:
\p ―Ndakui ndevaꞌa tnoꞌo yaꞌa, ¿na in kundee ini konini? ―ka kachi.
\p
\v 61 Te ni jini maa Jesús ja vi ndee maa ñayiu ka skuaꞌa jin ya ka kaꞌan kueꞌe siki tnoꞌo ni kaꞌan ya, te jiñaꞌa ya:
\p ―¿A ka tunini ni tnoꞌo ni kaꞌan san yaꞌa?
\v 62 Te ¿naxa vi saꞌa ni nuu saa, nuu ja na vi kuni ni Seꞌe Teyii ja mandaa ya nuu ni oo ya ndee jaxtnañuꞌu?
\v 63 Te Espíritu kuu ia taa ja tekuo, te yiki kuñuo, chi tu saꞌun nagua niꞌo jin. Te tnoꞌo ja ni kaꞌan san yaꞌa kuu tnoꞌo ja vaji nuu maa Espíritu ia Dios ja taa ja vi kotekuo nikuii nikani.
\v 64 Su ka oo sava maa ni ja tu ka kandija ni ―jiñaꞌa ya. Chi ja jini Jesús ndee jaxtnañuꞌu ndee ñayiu ka kuu ja tu ka kandija, te ndee tee kuu ja xtuu ña nuu tee ka netniuu.
\v 65 Te jiñaꞌa ka ya:
\p ―Yun guaa ja ni kaꞌan san ja ni in ñayiu ma kuu kikuei ja vi koo jin san nuu ja ma chindee chituu ña maa Tata Dios ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 66 Te ndee kiuu yun ni ka kujioo kuakuaꞌa ñayiu ni ka oskuaꞌa jin Jesús, te tu ni ka ondikin ka ñai jin ya.
\v 67 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya:
\p ―¿A suni ka kuini ni ja vi kujioo ni? ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 68 Yun te jiñaꞌa Simón Pedro:
\p ―Jitoꞌo, ¿na xiin nuu kiꞌinkuei san? Te maa ni guaa nevaꞌa tnoꞌo ja taa ja vi koteku san nikuii nikani.
\v 69 Te sein, chi ka kandija ña san vi ka jini san ja maa ni kuu ia ni tetniuu Dios vi Seꞌe maa ia Dios teku ―jiñaꞌa de.
\p
\v 70 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Maa san ni kaji ndi uxi uu ni, su in maa ni kuu ni na kuinio in tachi ―jiñaꞌa ya.
\v 71 Ni kaꞌan ya siki Judas Iscariote, seyii Simón, chi tee yaꞌa kuu tee oo neꞌu ndi uxi uu de ja xtuu ña de jin Jesús nuu tee ka netniuu.
\c 7
\s Tu ni ka kandija ña ñani maa Jesús jin ya
\p
\v 1 Te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yun, te ni jinkondee Jesús jikanuu ya Galilea. Chi tu ni kuini ya ja kiondita ya Judea, chi ka nduku ndee tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja vi kaꞌni ña de jin ya.
\v 2 Te ja ni kuyatni kiuu viko ñayiu judio ja nani viko veꞌe xtnuu kuii.
\v 3 Yun te ka jiñaꞌa ñani ya:
\p ―Ma koo ka ron ñuo yaꞌa, te kuanoꞌo Judea, nagua ja suni na vi kuni ñayiu ka skuaꞌa jin ron tniuu saꞌa ron.
\v 4 Chi nuu ja na in kaꞌan ja vi kuni tniuu saꞌi, te ma saꞌa yuꞌi. Te nuu ja tniuu yaꞌa saꞌa ron, te xneꞌe nagua ja na vi kuni ndiꞌi ñayiu ñuyiu ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 5 Chi vini maa ñani ya, tu ka kandija ña jin ya.
\p
\v 6 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ja nuu in in maa ni, chi ndiꞌi ni kiuu kuu guaꞌa, su sein chi kuini ka ja kenta kiuu ja kiꞌin san.
\v 7 Te ja ñayiu ñuyiu, chi tu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, su sein chi ka kaꞌan uꞌu ña jin san, chi ndakani san siki tniuu kueꞌe ka saꞌi.
\v 8 Kuanoꞌokuei maa ni viko yun, chi ma ndanuu sein ja noꞌo san, chi kuini ka ja skunkuu kiuu ja kiꞌin san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 9 Te saa jiñaꞌa Jesús, te ni kendoo ya Galilea.
\s Kuaꞌan Jesús nuu viko veꞌe xtnuu kuii
\p
\v 10 Su nuu ja mavindanuu ñani ya, yun te suni ni ndanuu ya nuu viko yun, su ni jaꞌan yuꞌu ya ja ma vi kuni ña ñayiu.
\v 11 Te ni ka ndanduku ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio jin ya nuu viko yun, te ka kachi de:
\p ―¿Ndenu oo tee yun?
\p
\v 12 Su ni ka kaꞌan ndevaꞌa ñayiu kuaꞌa yun ja jaꞌa ya, te sava de ka kachi: “Tee guaꞌa kuu de”. Su sava ka de ka kachi: “Ñaꞌa, chi ninoꞌo ni xndaꞌu de ñayiu ñuo”.
\p
\v 13 Su ni in de, tu ni kaꞌan ndijin ja jaꞌa ya, chi ka yuꞌu de tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio.
\v 14 Su nuu ja ni kuu sagua viko yun, te ni ndanuu Jesús veñuꞌu, te yun ni kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu.
\v 15 Te vini ka saꞌu kuii kuiti ini tee judio ja ka kuu nijaꞌnu yun ka nini de, te ka kachi de:
\p ―¿Naxa jini tee yaꞌa tnoꞌo kaꞌan de, te tu na in tee ni kaxtnoꞌo nuu de? ―ka kachi de.
\p
\v 16 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Tnoꞌo ja kaxtnoꞌo san yaꞌa, chi masu tnoꞌo maa san kuu, chi tnoꞌo maa ia ni tetniuu ña jin san kuu.
\v 17 Te na in kuini ja saꞌa nagua kuini ia Dios, te kuni a nuu Dios vaji tnoꞌo kaxtnoꞌo san yaꞌa axi tnoꞌo kaꞌan ni maa san kuu.
\v 18 Chi na in kaꞌan tnoꞌo mai, te javaꞌa mai ndukui. Su na in nduku javaꞌa na in ni tetniuu ña, te tee yun kuu tee ndaa, te tu na tnoꞌo kueꞌe kaꞌan de.
\v 19 Ni xndendoo Moisés Ley nuu in in maa ni, su ni in ni tu ka skunkuu ni, chi saa suaꞌa ka nduku ndee ni ja vi kaꞌni ña ni jin san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 20 Yun te ni ka kana ñayiu kuaꞌa yun, te ka jiñaꞌi:
\p ―Vaa tachi ñuꞌu ña jin ni, ¿na in nduku ja kaꞌni ña jin ni? ―ka jiñaꞌi.
\p
\v 21 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Invaa tniuu kaꞌnu ni saꞌa san kiuu ndatatu, te vi ndiꞌi ni ni ka saꞌu kuii kuiti ini ni.
\v 22 Te jandaa ja Moisés ni kaꞌan ja vi chitnunio nuu yiki kuñuo, su masu Moisés ni jinkondee jin, chi ndee ndi tata veluo ni ka jinkondee ka chitnuni nuu yiki kuñu, te vi ndee kiuu ndatatu ka chitnuni maa ni nuu yiki kuñu seyii ni.
\v 23 Chi nuu ja ka chitnuni ni nuu yiki kuñu in seyii ni kiuu ndatatu, nagua ja ma vi kuiso kava ni Ley Moisés, ¿te nau ja ka kiti ini ni nuu san ja ni ndasavaꞌa san in tee kiuu ndatatu?
\v 24 Ma vi ndanduku ndichi ni naxa oo naxa kaa in ñayiu, chi vi skuaꞌa guaguaꞌa ni nagua kuu ndaa, te saa vi saꞌa ni ―jiñaꞌa ya.
\s Kaxtnoꞌo Jesús ndenu vaji ya
\p
\v 25 Yun te ka jiñaꞌa sava ka tee maa Jerusalén:
\p ―¿A masu tee yaꞌa kuu tee ka ndanduku ja vi kaꞌni?
\v 26 Te vi kondiaꞌa ni ja vi kaꞌan de jin nuu ndiꞌi ñayiu, te tu na in kaꞌan saꞌun, axi saa ni ka ndakuni ndaa ña tee ka tatnuni nuu ñuo ja tee yaꞌa kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios.
\v 27 Su tee yaꞌa, chi ka jinio na ndenu kuu ñuu de. Su nuu na kii Kristu, chi ni in ñayiu tu na in kuni ndenu kii ya ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 28 Yun te ni kaxtnoꞌo Jesús nuu veñuꞌu kaꞌnu, te ni kana jaa ya, te jiñaꞌa ya:
\p ―¿Nuu saa te a ka jini ña ni vi a ka jini ni ndenu vaji san? Su masu vaji san ja jaꞌa maa san, chi ia ndaa kuu ia ni tetniuu ña jin san, te tu ka jini maa ni ya.
\v 29 Su maa san, chi jini san ya, chi nuu maa ya vaji san, te maa ya ni tetniuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 30 Yun guaa ni ka nduku ndee de ja vi kakuiko ña de jin ya. Su ni in de tu ni kakuiko ña, chi kuini ka ja jino kiuu ja kuu ya.
\v 31 Su visi ni saa, te kuaꞌa ñayiu ni ka kandija ya, te ka kachi:
\p ―Nuu na kii Kristu, ia tetniuu Dios, te ¿a saꞌa ka ya tniuu naꞌnu saa nagua saꞌa tee yaꞌa? ―ka kachi.
\s Ni ka nduku tee ka kuu fariseo ja vi tnaa ña de vekaa jin Jesús
\p
\v 32 Te nuu ni ka onini tee ka kuu fariseo ja ka kaꞌan ñayiu tniuu naꞌnu ja saꞌa Jesús, te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de jin tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu, te ni ka tetniuu de ndajaꞌa de ja vi kakuiko ña jin ya.
\v 33 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Vi koo nunuu kao ndesaa ka kiuu, te saa noꞌo san nuu oo ia ni tetniuu ña jin san.
\v 34 Te vi ndanduku ña ni jin san, su ma vi ndaniꞌi ña ni, chi ma kuu kentakuei ni nuu koo san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 35 Yun te ka ndatnoꞌo tnaꞌa maa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio:
\p ―¿Na ndenu kiꞌin tee yaꞌa ja ma vi nukuꞌon de? ¿A kiꞌin de nuu ni ka ndutenuu ñayiu ñuo neꞌu sava ka ñuu, te yun kaxtnoꞌo de nuu ñayiu sava ka ñuu yun?
\v 36 ¿Axi naxa kei tnoꞌo kaꞌan de: “Vi ndanduku ña ni jin san, su ma vi ndaniꞌi ña ni, chi ma kuu kentakuei ni nuu koo san”? ―ka kachi de.
\s Jesús kuu ndute taa ja kotekuo
\p
\v 37 Yun te kiuu sandiꞌi ja kuu kiuu kaꞌnu ka viko yun, ni junkuiin Jesús, te ni kana jaa ya, te jiñaꞌa ya:
\p ―Nuu ja ndee ni yichi, neꞌe ni nuu san, te koꞌo ni ndute taa san,
\v 38 te na in kandija ña jin san, te ndee ini ndee anui kaka ndute ja taa ja kotekui na kuinio yute nagua kaꞌan nuu tutu ii ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 39 Te tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan Jesús ja jaꞌa Espíritu ia Dios ja vi niꞌi ñayiu vi kandija ña jin ya, chi kuini ka ja kii Espíritu ia Dios, chi chiaꞌan ka ja noꞌo ya nuu yeꞌe tajan ya.
\s Ni ka saꞌa siin tnaꞌa ñayiu ja jaꞌa Jesús
\p
\v 40 Yun te nuu ni ka onini sava ñayiu kuaꞌa yun tnoꞌo yaꞌa, te ka kachi:
\p ―Jandaa ndija ja tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu tee yaꞌa ―ka kachi.
\p
\v 41 Te sava ka de ka kachi:
\p ―Kristu, ia ni tetniuu Dios, kuu tee yaꞌa.
\p Su sava ka de ka kachi:
\p ―Ñaꞌa, chi masu ñuu Galilea kii Kristu.
\v 42 Chi kaꞌan nuu tutu ii ja Kristu kokuu tatatnoꞌo David, te kii ya ñuu Belén nuu ni okuu ñuu maa rey David ―ka kachi de.
\p
\v 43 Yun te ni ka jaꞌnde tnaꞌa ñayiu yun ja jaꞌa Jesús.
\v 44 Te sava de ni ka kuini de ja vi kakuiko ña de, te vi kasi ña de vekaa, su ni in de tu ni kakuiko ña.
\s Tu ni ka kandija ña tee ka netniuu jin Jesús
\p
\v 45 Yun te ni ndajinokuei ndajaꞌa yun nuu ka oo tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu fariseo, te ka jiñaꞌa de nuu ndajaꞌa yun:
\p ―¿Nau ja tu ni kikuei ni jin Jesús?
\p
\v 46 Yun te ka jiñaꞌa ndajaꞌa yun:
\p ―Ni in tee tu na ama kaꞌan nagua kaꞌan tee yaꞌa.
\p
\v 47 Yun te ka jiñaꞌa fariseo yun:
\p ―¿A vi suni ni xndaꞌu ña tee yun jin in in ni?
\v 48 Te ¿a ndee tee ka tatnuni nuu ñuo axi ndee tee ka kuu fariseo ni ka kandija ña jin de?
\v 49 Su ñayiu ja tu ka jini nagua yoso nuu Ley, chi ni ka tau tniaꞌai nuu ia Dios ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 50 Yun te jiñaꞌa Nicodemo, tee ni jinkoto ña jin Jesús in jakuaa, ja suni kuu de fariseo:
\p
\v 51 ―¿A xtavi kuechi ña Ley ka nevaꞌo jin in tee, nuu ja masu xtnañuꞌu ka koninio tnoꞌo kaꞌan de, te kunio nagua ni saꞌa de? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 52 Yun te ka jiñaꞌa de:
\p ―¿A suni tee ñuu Galilea kuu ni? Skuaꞌa guaꞌa ni nuu tutu ii, te kuni ni ja tu kee saꞌun in tee ndakani tnoꞌo ia Dios ñuu Galilea ―ka jiñaꞌa de.
\s Ni ka kaꞌan kuechi de siki in ñaꞌa saꞌa yika kuechi
\p
\v 53 [Yun te kuanoꞌokuei mamaa de veꞌe de.
\c 8
\p
\v 1 Su kuaꞌan Jesús yuku nani Olivo.
\v 2 Te nuu ni tuu ndii inka kiuu, te ni ndajino ya veñuꞌu, te ndiꞌi ñayiu ñuu ni jinokuei nuu oo ya. Yun te ni junkoo ya, te ni jinkondee ya kaxtnoꞌo ya.
\v 3 Yun te ni jinokuei tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo jin in ñasiꞌi ni ka nukuꞌun de saꞌa ña kuechi ñuyiu, te ni ka jani ña de maꞌñu sagua.
\v 4 Te ka jiñaꞌa de:
\p ―Mastru, ni ka nukuꞌun san ñaꞌa yaꞌa mamaa nuu saꞌa ña kuechi ñuyiu.
\v 5 Te nuu Ley Moisés tatnuni ja vi kaꞌnio in ñaꞌa saꞌa siun jin yuu. ¿Te maa ni, naxa kaꞌan tna ni? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 6 Tnoꞌo yaꞌa ka jiñaꞌa de ja ka kiꞌin vijin ña de, nagua ja kuu vi xtavi kuechi ña de. Su Jesús, chi ni chindei ya xini ya ichi nuu ñuꞌu, te tee ya nuu ñuꞌu yun jin xindaꞌa ya.
\v 7 Su ja siun ka xnuu ña de ja ka jikan tnoꞌo ña de, te ni ndanenuu ya, te jiñaꞌa ya:
\p ―Ndee maa ni guaa tu na yika kuechi, te suu ni kokuu jaxtnañuꞌu ja kani yuu ni ña ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 8 Te ni chindei tuku ya xini ya ichi nuu ñuꞌu, te ni tee ya inka jichi nuu ñuꞌu yun.
\v 9 Su nuu ni ka onini de tnoꞌo yaꞌa, te ni ka ndakuni de ja suni ka oo yika kuechi de, te ndi in ndi in de ni ka ndandute, ni jinkondee ndee tee nijaꞌnu ka, te vi saa vi saa ni kenta ndee tee kuechi, te ni ndoo maintnoꞌo ni ka Jesús jin ñaꞌa nukuiin sagua yun.
\v 10 Yun te ni ndanenuu Jesús, te ni in ka ñayiu tu na in oo, chi maintnoꞌo ni ka ñasiꞌi yun nukuiin, te jiñaꞌa ya:
\p ―Kuaꞌa, ¿ndenu ka oo tee ka kaꞌan kuechi siki ni? ¿A ni in de tu ni ka kuun ña de yuu ja vi kaꞌni ña de? ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 11 Te jiñaꞌa ña:
\p ―Ni in de joo, vi Jitoꞌo san.
\p Yun te jiñaꞌa ya:
\p ―Ni sein, ma xtavi kuechi ña san. Kuanoꞌo ni veꞌe ni, te ma saꞌa ka ni yika kuechi ―jiñaꞌa ya.] \f + \fr 8:11 \ft Masu nuu ndiꞌi tutu ii ndee janaꞌa yoso tnoꞌo yaꞌa.\f*
\s Jesús kuu ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu ñuyiu
\p
\v 12 Yun te ni kaꞌan tuku Jesús, te jiñaꞌa ya:
\p ―Maa san kuu ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu ñuyiu, te na in ndikin ña jin san, te ma kokakai ñunee, chi koyeꞌe niꞌnu nui, te suu saꞌa ja kotekui nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 13 Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu fariseo:
\p ―Tnoꞌo kaꞌan ni jian, chi ja jaꞌa maa ni ndakani ni, te masu tnoꞌo jiniuꞌu kuu ja ndakani ni ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 14 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Visi tnoꞌo ja jaꞌa maa san kuu ja ndakani san, su tnoꞌo ja ndakani san, chi jiniuꞌu, chi jini san ndenu vaji san vi ndenu kiꞌin san. Su maa ni, chi tu ka jini ni ndenu vaji san vi ndenu kiꞌin san.
\v 15 Maa ni, chi ka jaꞌnde ni yika kuechi ñayiu nagua ndakani ini in ñayiu ñuyiu, su sein, chi tu jaꞌnde san yika kuechi ni in ñayiu.
\v 16 Te nuu ja na ndanduku san kuechi ñayiu, su saꞌa ndaa san, chi masu maintnoꞌo maa san kuu ja jaꞌnde san kuechi, chi maa san vi Tata san, ia ni tetniuu ña jin san.
\v 17 Chi nuu Ley maa ni yoso ja nuu ja inuu ka ndakani uu testiu, te tnoꞌo ndaa kuu.
\v 18 Te nuu ja ka kaꞌan maa ni ja ndakani san tnoꞌo ja jaꞌa maa san, te suni Tata san, ia ni tetniuu ña jin san, kuu inka ia ndakani tnoꞌo ja jaꞌa san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 19 Yun te ka jiñaꞌa de:
\p ―¿Ndenu oo tata ni?
\p Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ni maa san, tu ka jini ña ni na in kuu san, te ni Tata san, chi nuu ja na vi kuni ña ni jin san, te suni vi kuni ni Tata san.
\p
\v 20 Te tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan Jesús nuu oo ya nuu veñuꞌu kaꞌnu kaxtnoꞌo ya nuu oo jatnu nuu ka tnaa ñayiu xuꞌun ja ka sokoi nuu ia Dios. Te ni in ñayiu tu ni ka kakuiko ña ja kiꞌin ya vekaa, chi kuini ka ja jino kiuu ja kuu ya.
\s Ma kuu kiukuei ñayiu andivi jin yika kuechi
\p
\v 21 Yun te jiñaꞌa tuku Jesús inka jichi:
\p ―Sein, chi kiꞌin san, te vi ndanduku ña ni, su vi kuu maa ni nuu yika kuechi ni, chi ma kuu kiukuei ni nuu kiꞌin san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 22 Yun te ka jikan tnoꞌo tnaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio:
\p ―¿A ndakaꞌni de maa de axi nau ja kaꞌan de siaꞌa: “Ma kuu kiukuei ni nuu kiꞌin san”? ―ka ndatnoꞌo tnaꞌa de.
\p
\v 23 Te jiñaꞌa ya:
\p ―Maa ni, chi tee ka oo ndee ndiꞌi yaꞌa ka kuu ni, te sein, chi ndee sukun yun oo san. Maa ni, chi ñayiu ñuyiu yaꞌa ka kuu ni, te sein, chi masu ñayiu ñuyiu yaꞌa kuu san.
\v 24 Te yun guaa kachi san ja vi kuu maa ni nuu yika kuechi ni, chi tu ka kandija ña ni ja Maa San Kuu, te yun guaa vi kuu ni nuu yika kuechi ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 25 Te ka jiñaꞌa de:
\p ―¿Te na in kuu maa ni?
\p Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ja ni kaꞌan san ndee jaxtnañuꞌu na in kuu san.
\v 26 Te nevaꞌa kuakuaꞌa san tnoꞌo ja kaꞌan san vi ja saꞌa ndaa san kuechi in in ni, su ia ni tetniuu ña jin san, chi ia ndaa kuu ya. Te sein, chi tnoꞌo ja ni onini san nuu ya kuu tnoꞌo ja kaꞌan san nuu ñayiu ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 27 Su tu ni ka jinkuiꞌnu ini ñayiu yun ja kaꞌan ya ja jaꞌa Tata Dios.
\v 28 Te jiñaꞌa ka Jesús:
\p ―Nuu na vi ndaneꞌe sukun ni Seꞌe Teyii, yun te saa vi kuni ni ja sein, chi Maa San Kuu, te tu saꞌa san nagua kuini maa san, chi kaꞌan san nagua ni kaxtnoꞌo maa Tata san.
\v 29 Te maa ya ni tetniuu ña jin san, chi oo ya jin san, te tu xndoo maintnoꞌo ña Tata san jin san, chi siun ni saꞌa san nagua junkuaan ini ya ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 30 Te nuu ni kaꞌan ya tnoꞌo yaꞌa, te kuaꞌa ñayiu ni ka kandija ña jin ya.
\s Kaxtnoꞌo Jesús ja jaꞌa ñayiu ka jinokuechi nuu yika kuechi
\p
\v 31 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu ñayiu judio ja ni ka kandija ña jin ya:
\p ―Nuu ja siun ni vi koo yutnu ni nuu tnoꞌo san, te vi kokuu ndaa kuiti ni tee ka skuaꞌa jin san.
\v 32 Te vi kuni ni tnoꞌo ndaa, te tnoꞌo ndaa yun siaa ña ja ma vi kunukuechi ka ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 33 Te ka jiñaꞌa de:
\p ―Ndikin tata Abraham ka kuu san, te tu na ama ka tenini ña ja vi kunukuechi san nuu ni in ñayiu. ¿Te nau ja kaꞌan ni ja vi siaa ña, te ma vi kunukuechi ka san? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 34 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja ndiꞌi ñayiu saꞌa yika kuechi, chi jinokuechi nuu yika kuechi yun.
\v 35 Te ñayiu ja jinokuechi, chi masu siun ni kendoi veꞌe jitoꞌi yun, su ndia seꞌe, chi siun ni oi veꞌe tatai.
\v 36 Su nuu ja Seꞌe ia Dios na siaa uun ña, te jandaa kuiti ja vi yaa ni, te ma vi kokunukuechi ka ni nuu yika kuechi.
\v 37 Ja jini san ja ndikin tata Abraham ka kuu ni, su ka nduku ndee ni ja vi kaꞌni ña ni jin san, chi tu ka jantaꞌu ni tnoꞌo kaꞌan san.
\v 38 Sein, chi kaꞌan san tnoꞌo ja jini san nuu Tata san, te maa ni, chi ka saꞌa ni nagua ni ka onini ni nuu tata ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 39 Yun te ka jiñaꞌa tuku de:
\p ―Tata san kuu ndi Abraham.
\p Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu ja suaꞌa te seꞌe Abraham ka kuu ni, chi vi saꞌa ni tniuu ni osaꞌa ndi Abraham.
\v 40 Su vitna te ka nduku ndee ni ja vi kaꞌni ña ni jin san, ja kuu san in tee ja kaꞌan san tnoꞌo ndaa, nagua ni onini san nuu ia Dios. Te Abraham, chi tu ni saꞌa de nagua ka saꞌa maa ni.
\v 41 Te maa ni, chi ka saꞌa ni tniuu saꞌa tata ni ―jiñaꞌa ya.
\p Yun te ka jiñaꞌa de:
\p ―Masu seꞌe ndaꞌu ka kuu san, chi ka nevaꞌa san invaa tata san ja kuu ia Dios ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 42 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu ja suaꞌa te Dios kuu Tata ni, chi vi kokaꞌan too ña ni jin san, chi nuu ia Dios ni kee san vaji san, te masu vaji san ja jaꞌa maa san, chi maa ya ni tetniuu ña jin san.
\v 43 ¿Te nau ja tu ka jinkuiꞌnu ini ni nagua kaꞌan san? Saa, chi tu ka kuini ni vi konini ni tnoꞌo ja kaxtnoꞌo san.
\v 44 Chi tata maa ni kuu Tachi, te ka kuini ni vi saꞌa ni nagua junkuaan ini tata ni, chi in ja jaꞌni ndiyi kuu ndee jaxtnañuꞌu. Te tu oo jin tnoꞌo ndaa, chi tu na tnoꞌo ndaa oo nuu. Te nuu kaꞌan tnoꞌo ja xndaꞌu ña, te ja jaꞌa maa kaꞌan, chi jaxndaꞌu ña kuu, chi maa kuu yua ndiꞌi jaxndaꞌu ña.
\v 45 Te ndia sein, chi chia kaꞌan san tnoꞌo ndaa, te yun tu ka kandija ña ni.
\v 46 ¿Axi ndee maa ni nukuꞌun yika kuechi san? Te nuu ja kaꞌan san tnoꞌo ndaa, ¿te nau ja tu ka kandija ña ni?
\v 47 Chi na in kuu Seꞌe ia Dios, te nini tnoꞌo ya ndee ini ndee anui. Su maa ni, chi masu Seꞌe ia Dios ka kuu ni, yun guaa tu ka nini ni tnoꞌo ya ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 48 Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio:
\p ―¿A masu inu ndija san nuu ka kaꞌan san ja in tee tnoꞌo ñuu Samaria kuu ni, te ñuꞌu ña tachi jin ni? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 49 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Tu na tachi ñuꞌu ña jin san, chi suaꞌa chiñuꞌu san Tata san, te maa ni, chi saa suaꞌa ka skexiko ña ni jin san.
\v 50 Su sein, chi tu nduku san ja vi kaꞌan yiñuꞌu ñayiu jin san. Su oo inka ia ja ndiꞌni ja vi koo yiñuꞌu ñayiu nuu san, te saꞌa ndaa ya ja jaꞌa san.
\v 51 Su kaꞌan ndandaa ndija san, ja na in tavaꞌa tnoꞌo ja kaxtnoꞌo san, te ma kuu saꞌuin ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 52 Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio:
\p ―Vitna ndia te ka jini san ja ñuꞌu ña tachi jin ni, chi Abraham vi tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ni ka jiꞌi de, te maa ni, chi kachi ni ja na in tavaꞌa tnoꞌo ja kaxtnoꞌo ni, te ma kuu saꞌuin.
\v 53 ¿Te a kaꞌnu ka ni saa nuu ndi tata velu san Abraham ja suni ni jiꞌi de nagua ni ka jiꞌi tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa? ¿Te na in kaꞌan maa ni ja kuu ni, nuu saa? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 54 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu ja nduku san jayiñuꞌu maa san, te tu nagua jiniuꞌu saꞌun, chi maa Tata san saꞌa ja koo jayiñuꞌu nuu san, ia ka kaꞌan maa ni ja kuu Dios ni.
\v 55 Su maa ni, chi tu ka jini ni ya, su ndia sein, chi jini san ya, te nuu ja na kaꞌan san ja tu jini san ya, te chia tnoꞌo san, na kuinio in in maa ni. Su jini san ya vi skunkuu san tnoꞌo ya.
\v 56 Su ndi tata velu ni Abraham, chi ni kusii ini de ja kuni de kiuu ja kii san. Te nuu ni jini de, te ni kusii ini de ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 57 Yun te ka jiñaꞌa tee judio:
\p ―Vaa vini uu xiko uxi kuia chiaꞌan ka ja koo ni, te kachi ni ja ni jini ni Abraham ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 58 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja ama ka ja koo Abraham, te sein, chi ja oo san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 59 Yun te ni ka kundaꞌa de yuu ja vi kuun ña de, su ni tayuꞌu nuu Jesús, te ni kee ya nuu veñuꞌu yun, te vi maꞌñu sagua ñayiu yun ni yaꞌa ya kuaꞌan ya.
\c 9
\s Ni ndasaꞌa Jesús in tee ndesi nduchi nuu de ndee nuu ni kaku de
\p
\v 1 Yun te nuu ni yaꞌa Jesús kuaꞌan ya, te ni jini ya in tee ndesi nduchi nuu de ndee nuu ni kaku de.
\v 2 Te ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka skuaꞌa jin ya, te ka jiñaꞌa de:
\p ―Mastru, ¿na in ni saꞌa yika kuechi, a maa tee yaꞌa axi tata de vi nana de, ja siun kuꞌu nuu de ni kaku de? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 3 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ñaꞌa. Yaꞌa chi masu ja ni saꞌa maa de yika kuechi axi tata de vi nana de kuu, chi saa nagua ja saꞌa ia Dios in tniuu kaꞌnu jin tee yaꞌa.
\v 4 Te nini tuu ka kiuu yaꞌa, te nini kuu ja vi saꞌo tniuu ni tenuu ña ia ni tetniuu ña jin san, chi ja vaji jakuaa nuu ma kuu ka na in satniuu.
\v 5 Su nini oo ka san ñuyiu, te kuu san na kuinio ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 6 Te vi siun jiñaꞌa ya, te ni jati ya teyuꞌu ya nuu ñuꞌu, te ni saꞌa ya ndeꞌi jin teyuꞌu ya, te ni skanuu ya ndeꞌi yun nduchi nuu tee kuꞌu nuu yun.
\v 7 Te jiñaꞌa ya:
\p ―Kuaꞌan ni te ndakate ni nuu ni nuu pila ndute oo Siloé ―jiñaꞌa ya. (Te Siloé kei kaꞌan ja ni tetniuu.)
\p Yun te ni jaꞌan tee kuꞌu nuu yun, te ni ndakate de nuu de, te ni ndundijin. Yun te ni ndajiokuiin de.\fig Jesus touches blind man’s eyes|71Cn01739B.tif|col|||Ni ndasaꞌa Jesús ñayiu kuꞌu nuu|9.7\fig*
\v 8 Yun te ñayiu ndisa yatni de vi ñayiu ni ka ojini ña jin de ja ni okuꞌu nuu de ama ka, ka kachi:
\p ―¿A masu tee yaꞌa kuu tee ni ojinkoo nuu ichi ja ni ojikan de xuꞌun nuu ñayiu? ―ka kachi de.
\p
\v 9 Te sava de ka kachi:
\p ―Suu de kuu.
\p Te sava de ka kaꞌan:
\p ―Na tnoꞌo ja siun jito de.
\p Te jiñaꞌa maa de:
\p ―Maa san kuu.
\p
\v 10 Te ka jiñaꞌa de:
\p ―¿Naxa ni kuu ja ni ka ndundijin nduchi nuu ni?
\p
\v 11 Te jiñaꞌa de:
\p ―Tee nani Jesús ni saꞌa de ndeꞌi, te ni skanuu de nduchi nuu san, te ni kachi de: “Kuaꞌan ni nuu pila ndute Siloé, te ndakate ni nuu ni”, kachi de. Te ni jaꞌan san ni ndakate san nuu san, te ni ndundijin nduchi nuu san ―jiñaꞌa de.
\p
\v 12 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña de:
\p ―¿Te ndenu oo tee yun?
\p Te jiñaꞌa de:
\p ―Tu jini san.
\s Ka xtichi ña fariseo jin tee ni okuꞌu nduchi nuu
\p
\v 13 Te ni ka jaka de tee ni okuꞌu nuu yun, ni jinokuei jin de nuu tee ka kuu fariseo.
\v 14 Te kiuu ndatatu kuu na ni saꞌa Jesús ndeꞌi, te ni ndasaꞌa ya nduchi nuu tee ni okuꞌu nuu yun.
\v 15 Te suni inka jichi ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka kuu fariseo naxa ni kuu ja ni ndundijin nuu de. Te jiñaꞌa de:
\p ―Ni skanuu de ndeꞌi nduchi nuu san, te ni ndakate san, te ni kuu ndiaꞌa san ―jiñaꞌa de.
\p
\v 16 Yun te ka kachi sava tee fariseo:
\p ―Tee yun chi masu nuu Dios vaji de, chi tu jaan ii de kiuu ndatatu ―ka kachi de.
\p Te sava de ka jiñaꞌa:
\p ―¿Naxa kuu saꞌa in tee saꞌa yika kuechi in tniuu kaꞌnu yun? ―ka kachi de.
\p Te tu ni ka junkuaan nuu tnaꞌa ini de.
\v 17 Yun te ni ka jikan tnoꞌo tuku de nuu tee ni okuꞌu nuu yun:
\p ―Te maa ni, ¿naxa kaꞌan ni jin tee ni ndasaꞌa nduchi nuu ni? ―ka jiñaꞌa de.
\p Te jiñaꞌa tee ni okuꞌu nuu yun:
\p ―Tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu de.
\p
\v 18 Su tu ni ka kandija ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio yun ja ni ondesi nuu tee yun, te ni ndundijin nuu de. Yun kuu ja ni ka kana de tata vi nana tee ni okuꞌu nuu yun.
\v 19 Te ni ka jikan tnoꞌo ña de:
\p ―¿A tee yaꞌa kuu seyii ni ja ka kaꞌan ni ja ni ondesi nuu de ni kaku de? ¿Te naxa ni kuu ja vitna te kuu ndiaꞌa de? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 20 Yun te ni ka kaꞌan tata de vi nana de, te ka jiñaꞌa:
\p ―Ka jini san ja seyii san kuu de, te ni ondesi nuu de ni kaku de.
\v 21 Su ja ni ndundijin nuu de vitna, chi tu ka jini san naxa ni kuu, te ni tu ka jini san na in ni ndakune nduchi nuu de. Su ja oo maa de kuia de, te vi kakan tnoꞌo maa ni de, te na kaꞌan maa de ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 22 Te tnoꞌo yun ka jiñaꞌa tata de vi nana de, chi ka yuꞌu ña de jin tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio, chi ja ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa tee yun ja vi skunu ña de nuu veꞌe ii sinagoga nuu ja ndee in ñayiu na ndakuni ja Jesús kuu ia ni tetniuu Dios.
\v 23 Yun guaa ka jiñaꞌa tata de vi nana de: “Ja oo maa de kuia de, te vi kakan tnoꞌo ni maa de”.
\v 24 Yun te ni ka ndakana de tee ni okuꞌu nuu yun, te ka jiñaꞌa de:
\p ―Kaꞌan ndaa ni jin nuu ia Dios, chi ja ka jini san ja tee yun, chi tee saꞌa yika kuechi kuu de ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 25 Yun te jiñaꞌa de:
\p ―Tu jini san a tee saꞌa yika kuechi kuu de axi ñaꞌa, su ja jini san kuu ja ni okuꞌu nuu san, te vitna, chi ni ndundijin ―jiñaꞌa de.
\p
\v 26 Te ni ka jikan tnoꞌo tuku de:
\p ―¿Nagua ni saꞌa ña de? ¿Naxa ni saꞌa de ja ni ndasaꞌa de nduchi nuu ni? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 27 Te jiñaꞌa de:
\p ―Ja ni kaꞌan san, te tu ka kuini ni ja vi konini ni, ¿te nau ja ka kuini tuku ni ja vi konini ni inka jichi? ¿A suni ka kuini ni ja vi koskuaꞌa ni jin de? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 28 Yun te ni ka nani ña de, te ka jiñaꞌa de:
\p ―Vaa maa ni guaa ka skuaꞌa ni jin de, su ndia sein, chi tnoꞌo Moisés ka skuaꞌa san.
\v 29 Chi ka jini san ja ni kaꞌan ia Dios jin Moisés, su ndia ja tee yaꞌa, chi ni ja tu ka jini san ndenu vaji de ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 30 Te jiñaꞌa tee ni okuꞌu nuu yun:
\p ―Tu yaꞌa guaa luu ndevaꞌa kaa, ja tu ka jini maa ni ndenu vaji de, su sein, chi ni ndasaꞌa de nduchi nuu san.
\v 31 Chi ndiꞌo ka jini ja ia Dios, chi tu nini ya tnoꞌo kaꞌan in tee saꞌa yika kuechi, su nuu ja in tee yuꞌu niꞌnu ia Dios kuu de, te saꞌa de nagua kuini maa ya, te yun guaa nini ya tnoꞌo kaꞌan de.
\v 32 Chi ndee jaxtnañuꞌu nuu ni junkoo ñuyiu, tu na ama ka ni ka niꞌi tnoꞌo ja vi kaꞌan ñayiu ja ndee in tee ndasaꞌa nduchi nuu, in tee ndesi nuu de ndee nuu ni kaku de.
\v 33 Chi nuu ja masu nuu ia Dios vaji tee yaꞌa, te ma kuu nagua saꞌa saꞌun de ―jiñaꞌa de.
\p
\v 34 Yun te ka jiñaꞌa de:
\p ―Guaa ndee nuu ni kaku ni ja oo ni jin yika kuechi, ¿te a vaji ni ja kaxtnoꞌo ni nuu in in san? ―ka jiñaꞌa de. Te ni ka skunu ña de nuu veꞌe ii sinagoga.
\s Kaxtnoꞌo Jesús naxa oo ini anu ñayiu
\p
\v 35 Te ni jini soꞌo Jesús ja ni ka skunu ña jin tee ni okuꞌu nuu yun. Te nuu ni ka nukuntnaꞌa ya jin de, te jiñaꞌa ya:
\p ―¿A kandija ni Seꞌe ia Dios?
\p
\v 36 Te jiñaꞌa de:
\p ―¿Na in kuu, nagua ja kandija san jin de?
\p
\v 37 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Tu vitna te ni jini ni, chi maa san kuu ja ka ndatnoꞌo jin ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 38 Te ni junkuiin jiti de ja ni chiñuꞌu ña de, te jiñaꞌa de:
\p ―Kandija ña san, vi Jitoꞌo san.
\p
\v 39 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Vaji san nuu ñuyiu yaꞌa ja kaꞌnde san kuechi ñayiu, nagua ja ñayiu tu inu ndijin nuu, te kuu vi kondiaꞌi, te ñayiu ka ndiaꞌa, te vi ndesi nduchi nui ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 40 Yun te nuu ni ka onini sava tee ka kuu fariseo ja ka oo jin Jesús tnoꞌo ni kaꞌan ya yun, te ka jiñaꞌa de:
\p ―¿A vi suni ndee sein inu kuaa san? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 41 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu ja suaꞌa te ka ndesi nduchi nuu ni, chi ma vi tavi ni yika kuechi ja ka nevaꞌa ni. Su vitna ja ka kaꞌan maa ni ja ka ndiaꞌa ni, te ka tavi kuechi ni ―jiñaꞌa ya.
\c 10
\s Jesús kuu ia jito guaꞌa ndikachi
\p
\v 1 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san, ja na in tu kiuu ndaa yeꞌe korra ndikachi, chi saa suaꞌa jiso ndevaꞌi, ñayiu yun kuu kuiꞌna ja kindee ndevaꞌa.
\v 2 Su ndia tee jito ndikachi, chi kiuu ndaa de yeꞌe korra.
\v 3 Te tee jito korra yun, chi june de yeꞌe korra, te kiuu tee jito ndikachi yun, te kana sivi de ndi in ndi in ndikachi de. Te ka ndakuni ti tnoꞌo kaꞌan de nuu keneꞌe de ti korra ti.
\v 4 Te nuu ndiꞌi ndikachi de keneꞌe de, te kakoxnoꞌo de nuu ti kuaꞌan de, te ka ndikin ña ti jin de, chi ka naꞌa ti tnoꞌo kaꞌan de.
\v 5 Su inka tee siin, chi ma vi kondikin ña ti, chi saa suaꞌa vi kunu ti kiꞌinkuei ti, chi tu ka jini ti tnoꞌo kaꞌan inka tee yun ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 6 Tnoꞌo jioniꞌni yaꞌa ni kaꞌan Jesús jin ñayiu, su tu ni ka junkuiꞌnu ini naxa kei tnoꞌo ni kaꞌan ya.
\v 7 Yun te ni ndajiokuiin Jesús ni kaꞌan ya, te jiñaꞌa ya:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san, ja maa san kuu na kuinio yeꞌe korra nuu ndiukuei ndikachi.
\v 8 Su ndiꞌi tee ka kaꞌan ja ni tetniuu ña ia Dios ja ni kikuei ama ka saa sein, chi ka kuu de kuiꞌna vi tee ka kindee ndevaꞌa, su tu ni ka onini ndikachi yun tnoꞌo ni ka kaꞌan de.
\v 9 Maa san kuu yeꞌe korra, te na in kiukuei nuu san, te vi kaku niꞌnui. Te vi kokui na kuinio ndikachi ja kiukuei ti vi ndekuei ti, te ka niꞌi ti ite ja ka jaa ti.
\v 10 Kuiꞌna, chi nani vaji ja suꞌu, ja kaꞌni ndiyi vi ja xnaa ñayiu ka kuu na kuinio ndikachi. Su sein, chi vaji san ja kuñaꞌa san ja vi kotekui nikuii nikani, te siun ni vi koo vii vi koo vaꞌi.
\v 11 Maa san kuu tee jito guaꞌa ñayiu ja ka kui na kuinio ndikachi, te tee jito guaꞌa ndikachi, chi soko de maa de, visi ndee na kuu de ja jaꞌa ti.
\v 12 Su tee niꞌi yaꞌu suaꞌa ni, ja masu jito de ndikachi maa de, chi nuu jini de ja vaji vaꞌu, te xndendoo de ndikachi yun, te jino yuꞌu de kuaꞌan de. Te jino vaꞌu, te kakuiko ti ndikachi vi jate nuu ña ti jin sava ka ndikachi yun.
\v 13 Te tee niꞌi yaꞌu yun, chi jino yuꞌu de kuaꞌan de, chi maa ni nduku de xuꞌun, te tu ndiꞌni de nagua ka kuu ndikachi yun.
\p
\v 14 ’Maa san kuu tee jito guaꞌa ndikachi, te jini guaꞌa san taka ñayiu ja ka kuu na kuinio ndikachi san, te suni ka jini ña mai jin san.
\v 15 Nagua jini ña maa Tata Dios jin san, te suni saa ni jini san Tata Dios, te suni soko san maa san, visi ndee na kuu san ja jaꞌa ñayiu ka kuu na kuinio ndikachi san.
\v 16 Te suni ka oo ka ñayiu ja ka kuu na kuinio ndikachi ja masu ka oo nuu korra yaꞌa. Te suni kanuu ja junkuaka san ñayiu yun, te vi konini tnoꞌo kaꞌan san, te in ni kaꞌnu vi koo ndiꞌi ñayiu ka kandija, te invaa ni tee jito ña koo.
\v 17 Yun guaa kutoo ña Tata Dios, chi soko san maa san ja kuu san ja jaꞌa ñayiu, te ndateku tuku san.
\v 18 Ni in ñayiu ma kindee ja jichi ja kanda san, chi maa san guaa kuaꞌa san tnoꞌo ja kuu san, chi nuu ndaꞌa maa san oo ja soko san maa san ja kuu san, te suni ja ndateku san. Chi yaꞌa kuu ja ni tatnuni Tata san nuu san ja saꞌa san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 19 Te nuu ni ka onini tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio tnoꞌo yaꞌa, te tu ni ka junkuaan nuu tnaꞌa tuku ini de.
\v 20 Te kuaꞌa de ni ka kachi:
\p ―¿Nau ja ka nini ni tnoꞌo kaꞌan tee jian? Te tachi ñuꞌu ña jin de, te ndukueꞌe xini de.
\p
\v 21 Su sava ka de, chi ka kachi de:
\p ―In tee ñuꞌu ña tachi ma kuu kaꞌan de nagua kaꞌan tee yaꞌa. ¿A kuu ndasaꞌa in tee ñuꞌu ña tachi jin in tee kuꞌu nuu? ―ka kachi de.
\s Ni ka skexiko ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio jin Jesús
\p
\v 22 Te yoo vijin kuu na ni ka saꞌa ñayiu judio in viko ja nukuꞌun kiuu nduvii maa veñuꞌu kaꞌnu.
\v 23 Te oo Jesús maa veñuꞌu yun jikanuu ya nuu nani yuveꞌe kani Salomón.
\v 24 Yun te ni ka jionduu ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio jin ya, te ka jiñaꞌa de:
\p ―¿Nasaa ka kiuu guaa koskunu nuu ini ña ni? Nuu ja maa ni kuu ia ni tetniuu ña Dios, te uni in jichi ni kaxtnoꞌo kaji ni ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 25 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ja ni kaꞌan san nuu in in ni, te tu ni ka kandija ni. Su taka tniuu ja saꞌa san jin jakaꞌnu maa Tata san kuu ja xneꞌe kaji ja maa ya ni tetniuu ña jin san.
\v 26 Su maa ni, chi tu ka kandija ña ni, chi masu ndikachi san ka kuu ni, nagua ja ni kaꞌan san.
\v 27 Chi ñayiu ka kuu ndikachi san, chi ka nini tnoꞌo kaꞌan san, te jini san jin, vi ka ndikin ñai jin san.
\v 28 Te kuñaꞌa san ja vi kotekui nikuii nikani, te ma vi junaa saꞌuin, te tu na in ndakindee ña jin nuu ndaꞌa san.
\v 29 Chi ni taa maa Tata san nuu ndaꞌa san, te kaꞌnu ka kuu maa ya saa nuu ndiꞌi, te tu na in ndakindee ña jin nuu ndaꞌa Tata san.
\v 30 Maa san jin Tata san, chi in ni ka kuu san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 31 Yun te ni ka kundaꞌa tuku tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio yun yuu ja vi kuun ña de.
\v 32 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Jin ndee jañuꞌu ka maa Tata san, te kuaꞌa tniuu guaꞌa ni saꞌa san jin nuu nasaa maa ni, ¿te na ndee tniuu yaꞌa xiin jaꞌa kuu ja vi kani yuu ña ni? ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 33 Te ka jiñaꞌa de:
\p ―Masu ja jaꞌa tniuu guaꞌa ni saꞌa ni guaa vi kani yuu ña san, chi ja jaꞌa ja kaneꞌe ni siki ia Dios, chi suni in teyii kuu ni, te saꞌa inuu ni maa ni jin ia Dios ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 34 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu tutu Ley ka nevaꞌa maa ni yoso: “Ja ni kachi rin ja dios ka kuu maa ron”, kachi tutu ii.
\v 35 Te ja ka jinio nagua yoso nuu tutu ii, te ma kuu ja vi kuiso kavao, chi “dios” ni xnani ña ya jin ñayiu xiin nuu ni tetniuu ya tnoꞌo ya.
\v 36 ¿Te nau ja ka kaꞌan maa ni ja kaneꞌe san jin Dios nuu kaꞌan san ja Seꞌe ia Dios kuu san? Chi ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ia Dios jin san, te ni tetniuu ña ya ja vaji san nuu ñuyiu.
\v 37 Te nuu ja tu saꞌa san tniuu kaꞌnu ja saꞌa Tata san, nuu saa te ma vi kandija ña ni jin san.
\v 38 Su nuu ja saꞌa san, te visi ma vi kandija ña ni jin san, su vi kandija ni tniuu naꞌnu ja saꞌa san, nagua ja in jichi ni vi kuni ni, te vi kandija ni ja oo Tata Jaꞌnu jin san, te suni oo san jin Tata Jaꞌnu ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 39 Yun te ni ka nduku ndee tuku de inka jichi ja vi kakuiko de Jesús, su ni kaku ya nuu ndaꞌa de kuaꞌan ya.
\v 40 Te kuanoꞌo tuku ya inka jioo yute Jordán, nuu ni oskuandute Juan ñayiu ndee jaxtnañuꞌu, te yun ni kendoo ya.
\v 41 Te kuaꞌa ñayiu ni jaꞌankuei nuu oo ya, te ka kachi:
\p ―Juan, chi jandaa ja tu ni saꞌa de ni in tniuu naꞌnu, su ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan de ja jaꞌa tee yaꞌa oo ndaa kuiti ―ka kachi.
\p
\v 42 Te kuaꞌa ñayiu yun ni ka kandija ña jin Jesús.
\c 11
\s Ja ni jiꞌi Lázaro
\p
\v 1 Ni oo in tee ni okuꞌu ja ni onani Lázaro. Te maa de jin kuaꞌa de María vi Marta ka kuu de ñayiu ñuu Betania.
\v 2 Te María yaꞌa kuu kuaꞌa Lázaro tee ni okuꞌu, te suu ñaꞌa yaꞌa ni chiꞌi tatna xiko siꞌin Jitoꞌo Jesús nuu kuee ka, te ni ndasichi ña jin ixi xini ña.
\v 3 Te nduu kuaꞌa de yun ni ka tetniuu tnoꞌo kuaꞌan nuu Jesús nuu ka jiñaꞌa ña:
\p ―Jitoꞌo, kuꞌu tee kaꞌan too maa ni.
\p
\v 4 Te nuu ni jini Jesús tnoꞌo yun, te jiñaꞌa ya:
\p ―Kueꞌe yaꞌa, chi masu kueꞌe ja kuu de kuu, chi saa nagua ja vi kuni ñayiu ja kaꞌnu ndevaꞌa kuu ia Dios, nagua ja jin kueꞌe yaꞌa, te suni xneꞌe Seꞌe Dios ja kuu kaꞌnu ya ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 5 Te ni okaꞌan too ndevaꞌa ña Jesús jin Lázaro vi Marta vi jin kuꞌu ña.
\v 6 Te nuu ni niꞌi tnoꞌo ya ja kuꞌu Lázaro, te ni kendoo ka ya uu ka kiuu nuu ni oo ya yun.
\v 7 Yun te saa jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya:
\p ―Na noꞌokuei tukuo Judea inka jichi.
\p
\v 8 Te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya:
\p ―Mastru, oo yatni ni kiuu ja ka nduku tee ka kuu nijaꞌnu nuu tnaꞌo judio ja vi kuun ña de yuu, ¿te a vi kuini tuku ni kiꞌin ni yun? ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 9 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―¿A masu uxi uu ore nevaꞌa in kiuu ja satniuo? Te nuu ja in ñayiu jika tnoꞌo nduu, te ma kachi jaꞌi, chi ndijin ndiaꞌi jin nikandii oo ñuyiu yaꞌa.
\v 10 Su na in jika tnoꞌo jakuaa, te kachi jaꞌi, chi tu ndijin nui.
\p
\v 11 Yun te jiñaꞌa ka ya:
\p ―Lázaro, tee ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jion, chi ni kixin de, yun guaa kiꞌin san xtoto san de ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 12 Yun te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya:
\p ―Jitoꞌo san, nuu ja kixin vaꞌa maa de, te nduvaꞌa de.
\p
\v 13 Su Jesús, chi tnoꞌo yun ni kaꞌan ya ja ni jiꞌi Lázaro. Te ni ka ndakani ini tee ka skuaꞌa jin ya ja kaꞌan ya siki ja kixin vaꞌa maa de.
\v 14 Yun te ni kaꞌan kaji Jesús:
\p ―Ja ni jiꞌi Lázaro.
\v 15 Te kusii ini san ja jaꞌa in in maa ni ja tu ni ka oo yun, chi saa nagua ja vi kandija guaꞌa ka ni, su na kiꞌon nuu oo ndiyi yun ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 16 Yun te jiñaꞌa Tomás, tee ka xnani Kuati, nuu sava ka tee ka skuaꞌa jin ya:
\p ―¿A suni kiꞌinkuei yoon, nagua ja suni vi kuo jin ya? ―jiñaꞌa de.
\s Jesús kuu ia ndaxteku ñayiu, te kuñaꞌa ya ja vi kotekui
\p
\v 17 Te nuu ni kenta Jesús ñuu Betania, te ni jini ya ja ni kuu kuun kiuu ni jinkoyuꞌu Lázaro in kava veꞌe.
\v 18 Te yatni oo ñuu Betania jin ñuu Jerusalén, vaa ndee yatni uni kilómetro.
\v 19 Te kuaꞌa ñayiu judio ni ka junkoto ña jin Marta vi María, ja ni ka ndakuñaꞌi tnoꞌo ndee ini nuu ña, ja ni jiꞌi kuaꞌa ña.
\v 20 Yun te nuu ni niꞌi tnoꞌo Marta ja kuaꞌan Jesús, te ni kee ña ja ni nutnaꞌa ña jin ya, su María chi ni ndoo ña veꞌe ña.
\v 21 Te jiñaꞌa Marta nuu Jesús:
\p ―Jitoꞌo san, nuu suaꞌa te ni oo ni yaꞌa, chi ma kuu kuaꞌa san nuu siun.
\v 22 Su visi ni saa, te jini san ja ndiꞌi ni ja jikan ni nuu ia Dios, te taa ya ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 23 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ndateku kuaꞌa ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 24 Te jiñaꞌa Marta:
\p ―Jini san ja ndateku de nuu vi ndateku ndiyi kiuu sandiꞌi ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 25 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Maa san kuu ia ndaxteku ñayiu, te kuñaꞌa san ja vi kotekui nikuii nikani. Te na in kandija ña jin san, visi na kui, su kotekui.
\v 26 Te ndiꞌi ñayiu ja ka teku, te ka kandija ña jin san, ma vi kui in jichi ni. ¿A kandija ni tnoꞌo yaꞌa? ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 27 Te jiñaꞌa ña:
\p ―Saa, vi Jitoꞌo san, kandija san ja maa ni kuu ia ni tetniuu Dios vi Seꞌe maa ia Dios, ja vaji ni nuu ñuyiu yaꞌa ―jiñaꞌa ña.
\s Ni ndaꞌi Jesús yuꞌu ñaña Lázaro
\p
\v 28 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan ya tnoꞌo yun, te ni jaꞌan Marta ni nukana ña kuꞌu ña María, ni kaxtnoꞌo yuꞌu ña, te jiñaꞌa ña:
\p ―Ni kee Mastru yaꞌa, te kana ña ya jin lo ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 29 Te nuu ni jini María tnoꞌo yun, te vi ñama kuiti ni ndakoo ña, te kuaꞌan ña nuu oo Jesús.
\v 30 Te chiaꞌan ka ja kiuu Jesús maa ñuu, chi oo ii ni ya nuu ni nutnaꞌa ña Marta jin ya.
\v 31 Yun te nuu ni ka jini ñayiu judio ja ka oo veꞌe María ja ka ndakuñaꞌa tnoꞌo ndee ini nuu ña, ja ñama kuiti ni ndakoo ña, te ni kee ña kuaꞌan ña, te ni ka jata ndikin ña de jin ña, chi ni ka ndakani ini de ja kuaꞌan ña ja ndaꞌi ña yuꞌu ñaña ndi kuaꞌa ña.
\v 32 Te nuu ni kenta María nuu oo Jesús, te ni junkuiin jiti ña nuu jaꞌa ya, te jiñaꞌa ña:
\p ―Jitoꞌo san, nuu suaꞌa te ni oo ni yaꞌa, chi ma kuu kuaꞌa san nuu siun ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 33 Yun te nuu ni jini Jesús ja ndaꞌi María vi suni ka ndaꞌi ñayiu judio ja ka ndeka tnaꞌa jin ña, te ni tnaꞌu ini ya, chi ni kundaꞌu ini ña ya.
\v 34 Te ni jikan tnoꞌo ya:
\p ―¿Ndenu mamaa ni ka tayuꞌu ni de?
\p Te ka jiñaꞌa ña:
\p ―Jitoꞌo san, neꞌe ni kiꞌon, te kuni ni.
\p
\v 35 Te ni ndaꞌi Jesús.
\p
\v 36 Yun te ka ndatnoꞌo ñayiu judio:
\p ―Vi kondiaꞌa ni na kuaꞌa ni okaꞌan too ña de ―ka kachi.
\p
\v 37 Su sava kai, chi ka jiñaꞌi:
\p ―Tee yaꞌa ja ni ndasaꞌa de nduchi nuu tee ni okuꞌu nuu yun, ¿a ma kuu suni saꞌa de ja ma kuu Lázaro nuu siun? ―ka kachi de.
\s Ni ndaxteku Jesús jin Lázaro
\p
\v 38 Te ni tnaꞌu ndevaꞌa tuku ini Jesús, te ni jino ya yuꞌu ñaña yun. Te yau ñaña yun kuu in kava veꞌe, te yeꞌe kava veꞌe yun ndesi in kava kaꞌnu.
\v 39 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Vi xtajioo ni kava jian.
\p Te jiñaꞌa Marta, kuaꞌa ndiyi yun:
\p ―Jitoꞌo san, ja ni jaꞌan kueꞌe, chi ja ni kuu kuun kiuu yiyuꞌu de ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 40 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ja ni kaꞌan san nuu ni ja nuu ja kandija ni, te kuni ni jakaꞌnu ia Dios ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 41 Yun te ni ka xtajioo de kava ja ndesi yuꞌu yau ñaña yun. Te ni ndanenuu Jesús ichi andivi, te jiñaꞌa ya:
\p ―Ndakuantaꞌu san nuu ni, vi Tata Yua san, chi nini ni tnoꞌo kaꞌan san nuu ndakuatu san.
\v 42 Te ja jini san ja siun ni nini ni tnoꞌo kaꞌan san, su ni kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa ja kuu javaꞌa maa ñayiu kuaꞌa ka oo yaꞌa, nagua ja na vi kandija ñai ja maa ni ni tetniuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 43 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan ya tnoꞌo yun, te ni kana jaa ya:
\p ―Lázaro, ndee ni nuu oo ni jian ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 44 Te ni ndee ni tee ni jiꞌi yun, ñutuu ndaꞌa de vi siꞌin de saꞌun nani, te nuu de ñutuu inka saꞌun. Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Vi ndajin ni saꞌun ñutuu de jian, te vi siaa ni de na kiꞌin maa de ―jiñaꞌa ya.\fig Rolling stone from Laz grave|72CN01768B.TIF|col|||Ni ndaxteku ña Jesús jin Lázaro|11.44\fig*
\s Ni ka skaka tnaꞌa de ja vi kaꞌni de Jesús
\p
\v 45 Yun te kuaꞌa ñayiu judio ja ka ndeka tnaꞌa jin María ni ka kandija Jesús, nuu ni ka jini tniuu kaꞌnu ni saꞌa ya.
\v 46 Su sava de ni jaꞌankuei nuu tee ka kuu fariseo, te ni ka ndakani de naxa ni saꞌa Jesús.
\v 47 Yun te ni ka ndututu tee ka kuu fariseo jin tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu in nuu junta, te ni ka kachi de:
\p ―¿Naxa vi saꞌo? Te tee yaꞌa, chi saꞌa de kuaꞌa tniuu naꞌnu.
\v 48 Te nuu ja vi kuaꞌo tnoꞌo ja siun ni kosaꞌa de, te ndiꞌi ñayiu vi kandija ña jin de. Te kikuei tee ka netniuu Roma, te vi xnaa de veñuꞌu kaꞌnuo vi ñayiu ñuo ―ka kachi de.
\p
\v 49 Yun te in tnaꞌa de nani Caifás, ja kuu de sutu kuu nijaꞌnu ka kuia yun, jiñaꞌa de:
\p ―Maa ni, chi tu ka jini saꞌun ni.
\v 50 Te ni tu ka ndakani ini ni, ja guaꞌa ka kuu ja na kuu in tee ja jaꞌa ñayiu ñuo, te masu ja vi ndiꞌo vi naa ―jiñaꞌa de.
\p
\v 51 Te tnoꞌo yun ni kaꞌan de, su masu ja ni jani ini maa de kuu, chi chia siun sutu kuu nijaꞌnu ka kuu maa de kuia yun, te yun guaa ni ndakani de tnoꞌo maa ia Dios ja kuu Jesús ja jaꞌa ñayiu ñuu judio.
\v 52 Te masu maintnoꞌo ja jaꞌa ñayiu ñuu judio kuu ya, chi suni ja ndaxtutu ya ndiꞌi ñayiu ja ka kui seꞌe maa ia Dios ja ni ka jitenui taka ñuu.
\p
\v 53 Te vi guaa ndee kiuu saa ni junkau tnaꞌa tnoꞌo ni ka ndatnoꞌo tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja vi kaꞌni de Jesús.
\v 54 Te yun guaa tu ni kuu kaka ndijin ka Jesús neꞌu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio. Chi ni kee ya Judea yun, te kuaꞌan ya in ñuu nani Efraín, yatni nuu oo ñuꞌu teꞌa, te ñuu yun ni ka kendoo ya jin tee ka skuaꞌa jin ya.
\p
\v 55 Te ja ni kuyatni ja ñuꞌu viko pascua ja ka saꞌa ñayiu judio, te kuaꞌa ñayiu taka ñuu kuaꞌankuei Jerusalén ja vi skunkui nagua kaꞌan Ley ja vi nduvii nuu ia Dios, ama ka ja kejaꞌa viko pascua yun.
\v 56 Te ka ndanduku de Jesús nuu ka oo de nuu veñuꞌu yun, te ka jikan tnoꞌo tnaꞌa in in de:
\p ―¿Naxa kachi tna ni? ¿A ma kii Jesús viko yaꞌa? ―ka kachi de.
\p
\v 57 Te sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kuu fariseo, ni ka xtaku de tniuu ja nuu ja ndee in ñayiu jini ndenu oo ya, te na kaxtnoꞌi nagua ja kuu vi kakuiko ña de jin ya.
\c 12
\s Ni joso María tatna xiko siꞌin Jesús
\p
\v 1 Te nuu jaꞌni ka ña iñu kiuu ja kitnaꞌa viko pascua, te ni jaꞌan Jesús ñuu Betania nuu oo Lázaro, tee ni jiꞌi, te ni ndateku de neꞌu ndiyi.
\v 2 Te ni ka saꞌa de in viko ja ni ka jaxini de jin ya, te ni jani Marta koꞌo xini, te Lázaro kuu in tee ka nukoo in ni ja ka jaxini jin ya nuu mesa.
\v 3 Yun te ni kundaꞌa María sava litro tatna xiko ja kuu ndimaa ita nardo ja ndee yaꞌu ndevaꞌa, te ni joso ña siꞌin Jesús, te ni ndasichi ña jin ixi xini ña, te vi ninii ini veꞌe ni chitu xiko tatna yun.
\v 4 Yun te jiñaꞌa Judas Iscariote, seyii Simón, in tee ka skuaꞌa jin Jesús, tee ni xtuu ña jin ya nuu kuee ka:
\p
\v 5 ―¿Nau ja tu ni ka xiko tatna xiko yaꞌa, te vaa ndee uni ciento kiuu yaꞌu ja satniuu in ñayiu kuu, te vi kuñaꞌa nuu ñayiu ka kundaꞌu nuu siun? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 6 Yun ni kaꞌan de, su masu ja kundaꞌu ndija ini de ñayiu ka kundaꞌu, chi chia kuiꞌna de, te maa de ni teku tniuu nee de itni nuu ñuꞌu xuꞌun, te suꞌu de xuꞌun ka tnaa ñayiu nuu itni yun.
\p
\v 7 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ma koxnaꞌa ni ña, kokuu maa maa ña, chi ja ni saꞌa ña yaꞌa kuu ja ni saꞌa tuaꞌa ña yiki kuñu san kiuu jinkoyuꞌu san.
\v 8 Chi siun ni vi koo ni jin ñayiu ka kundaꞌu. Su sein, chi masu siun ni vi koo ―jiñaꞌa ya.
\s Ni ka skaka tnaꞌa de ja vi kaꞌni de Lázaro
\p
\v 9 Te kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu judio ni ka jini ja oo Jesús ñuu Betania, te ni jaꞌankuei de yun, masu maintnoꞌo ni ja vi kuni de ya, chi suni ja vi kuni de Lázaro, tee ni ndaxteku ya neꞌu ndiyi.
\v 10 Yun te ni ka skaka tnaꞌa sutu ka kuu nijaꞌnu ja suni vi kaꞌni de Lázaro.
\v 11 Chi ja jaꞌa Lázaro, te ni ka kujioo kuaꞌa tnaꞌa de judio nuu ka kaxtnoꞌo de, te ni ka kandijai Jesús.
\s Ni ndiuu Jesús na kuinio in rey ja ni kundee maa Jerusalén
\p
\v 12 Te inka kiuu tnee suaꞌa, te kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ja ni jinokuei viko pascua yun, ni ka niꞌi tnoꞌo ja kuaꞌan Jesús ñuu Jerusalén.
\v 13 Te ni ka jaꞌndei ndaꞌa tnu ñuu, te ni kekuei ja mavinutnaꞌi ya. Te ni ka kana jai:
\p ―¡Kaꞌnu kuu maa ni! Na taꞌu na ndetu ia vaji jin sivi maa Jitoꞌo Dios ja kotatnuni ya, ia kuu rey ñayiu Israel ―ka kachi.
\p
\v 14 Te ni niꞌi Jesús in mentu luluu, te ni ka koso ya ti, nagua yoso nuu tutu ii:
\q
\v 15 Ma vi koyuꞌu maa ni ñayiu ñuu Sión.
\q Vi kondiaꞌa ni yaꞌa vaji rey ni,
\q Yoso ya in mentu luluu
\m kachi nuu tutu ii.
\p
\v 16 Te tu ni ka jinkuiꞌnu ini tee ka skuaꞌa jin ya kiuu yun ja siun kei kaꞌan nuu tutu ii, su nuu ni ndukaꞌnu Jesús ja mandaa ya andivi, yun te saa ni ka ndakaꞌan de ja ndiꞌi tnoꞌo ja yoso yun kaꞌan ja jaꞌa ya, vi nagua ni ka saꞌa ña jin ya.
\v 17 Te ñayiu ja ka oo jin Jesús ka ndakani nuu sava ka ñayiu nagua ni ka jini ni saꞌa ya, nuu ni ndakana ya Lázaro nuu ni yiyuꞌu de kava veꞌe, te ni ndaxteku ña ya.
\v 18 Te yun guaa ni kekuei ñayiu kuaꞌa ja ni ka nutnaꞌa ña jin ya, chi ni ka niꞌi tnoꞌi ja ni saꞌa ya tniuu kaꞌnu yaꞌa.
\v 19 Su yun te ka ndatnoꞌo tnaꞌa maa tee fariseo:
\p ―Vitna te ni ka jini maa ni ja tu nagua ka niꞌi saꞌuon. Chi ka ndiaꞌa nuu maa ni ja vi ndiꞌi kuiti ñayiu kuaꞌankuei jin de ―ka kachi de.
\s Ka ndanduku ña tee ñuu Grecia jin Jesús
\p
\v 20 Te neꞌu ñayiu kuaꞌa yun ni jinokuei sava tee ñuu Grecia maa Jerusalén viko pascua ja vi chiñuꞌu de ia Dios.
\v 21 Te ni ka jintnaꞌa de Felipe, tee ñuu Betsaida, ja tnii Galilea, te ni ka kaꞌan ndaꞌu de, te ka jiñaꞌa de:
\p ―Ka kuini san ja vi kaꞌan san jin Jesús, vi ñani ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 22 Yun te ni jaꞌan Felipe, te ni ndakani de nuu Andrés, te ndi nduu de ni ka nukani nuu Jesús.
\v 23 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ja ni kenta maa kiuu ja ndukaꞌnu Seꞌe Teyii.
\v 24 Chi kaꞌan ndandaa ndija san ja nuu ja ma junkau in ndikin triu nuu ñuꞌu, te kiyuꞌu, nuu saa te invaa ni ndikin kokuu, su nuu ja na jinkiyuꞌu, te ndee ja ndakaya kuaꞌa ndevaꞌa.
\v 25 Chi na ñayiu kutoi ja tekui, te skunai mai, te na ñayiu tu ndiꞌni ndevaꞌi ja tekui nuu ñuyiu yaꞌa, te tavaꞌi mai ja kotekui nikuii nikani.
\v 26 Te na ñayiu kuini ja kunukuechi nuu san, te na kondikin ñai jin san. Te ndee nuu koo maa san, te suni yun koo ñayiu jinokuechi nuu san. Te nuu ja ndee ñayiu kunukuechi nuu san, te saꞌa kaꞌnu ña Tata san.
\s Ni kaxtnoꞌo Jesús ja kuu ya
\p
\v 27 Te suni jiñaꞌa Jesús:
\p ―Tnaꞌu ndevaꞌa ini san vitna, ¿te naxa kaꞌan san? ¿A kuñaꞌa san nuu Tata san: “Skaku niꞌnu ña ni nuu tnundoꞌo yaꞌa vitna”? Ñaꞌa, ma kuu, chi ja jaꞌa yaꞌa guaa ni kenta san vitna ja tnaꞌa san tnundoꞌo.
\v 28 Tata, xneꞌe ni maa ni ja ia kaꞌnu kuu ni ―jiñaꞌa ya.
\p Yun te ni kenta in tnoꞌo ichi andivi ja kaꞌan:
\p ―Ja ni xneꞌe rin ja kuu kaꞌnu rin, te xneꞌe tuku rin inka jichi ―jiñaꞌa ia Dios nuu tnoꞌo yun.
\p
\v 29 Te ni ka jini ñayiu ka oo yun, te ka kaꞌin ja vaa tajan kana, te sava kai ka kaꞌan:
\p ―In ia jinokuechi nuu Dios kuu ia ni kaꞌan yun.
\p
\v 30 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Masu ja jaꞌa sein ni kaꞌan ia Dios nuu tnoꞌo yaꞌa, chi ja jaꞌa maa ni.
\v 31 Chi vitna kuu ja saꞌa ndaa ia Dios yika kuechi ñayiu ñuyiu. Te vitna guaa skunu ya jakueꞌe ja tatnuni nuu ñuyiu yaꞌa.
\v 32 Te nuu na ndakoo sukun san nuu ñuꞌu yaꞌa, te saꞌa san ja ndiꞌi ñayiu kikuei nuu maa san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 33 Te tnoꞌo yun ni kaꞌan ya ja kaxtnoꞌo ya naxa ndoꞌo ya ja kuu ya.
\v 34 Te ka jiñaꞌa ñayiu yun nuu ya:
\p ―Ka jini san ja kaꞌan nuu Ley, ja Kristu, ia tetniuu Dios, chi koteku ya nikuii nikani. ¿Te nau ja kaꞌan ni ja nini kuu ja ndakoo sukun Seꞌe Teyii? ¿Te na in kuu Seꞌe Teyii yun nuu saa? ―ka jiñaꞌi.
\p
\v 35 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ndee saa ni ka kiuu vi koo ni jin ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu. Te vi kaka ni vitna ja oo ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu, nagua ja ma kiꞌin ña ñunee. Chi na in jika ñunee, te tu jini ndenu kuaꞌin.
\v 36 Te vitna ja ka oo ka ni jin san, vi kandija ña ni ja kuu san ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu, nagua ja vi kokuu ni seꞌe ia yeꞌe niꞌnu ―jiñaꞌa ya.
\p Te tnoꞌo yun ni kaꞌan Jesús, te kuaꞌan ya ja ni tayuꞌu nuu ya nuu ñayiu yun.
\s Tu ni ka kandija ña ñayiu judio jin Jesús
\p
\v 37 Te visi kuaꞌa tniuu naꞌnu ni saꞌa Jesús jin nuu ñayiu yun, su tu ni ka kandija ñai jin ya.
\v 38 Chi saa suaꞌa nagua ja skunkuu tnoꞌo ni tee Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, ja kaꞌan suaꞌa:
\q Jitoꞌo san, tu ni ka kandija ñayiu tnoꞌo ni ka kaxtnoꞌo san,
\q te tu ni ka kandijai tniuu kaꞌnu ja ni xneꞌe maa Jitoꞌo san,
\q ja ia kaꞌnu kuu ni
\m kachi nuu tutu ii.
\p
\v 39 Te yun guaa tu ni kuu vi kandija ñayiu, chi suni ni kaꞌan Isaías:
\q
\v 40 Ni jasi ia Dios nduchi nui, te ni ka kundee ndevaꞌa ini anui,
\q nagua ja ma vi kuni jin nduchi nui,
\q ni ma vi jinkuiꞌnu ini ja vi ndasamai mai,
\q te vi kiundui nuu ya,
\q te ndasaꞌa ya ndee ini ndee anui
\m kaꞌan nuu tutu ii.
\p
\v 41 Te tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan Isaías, nuu ni skuni ña ia Dios jin de ja kuu kaꞌnu ndevaꞌa Jesús, te ja jaꞌa ya ni kaꞌan de.
\v 42 Te visi ni saa, te kuaꞌa ñayiu judio ni ka kandija ña jin ya, te vi guaa ndee tee ka tatnuni ni ka kandija ya. Su ja ka yuꞌu de tee ka kuu fariseo, guaa tu ni ka kaxtnoꞌo de ja ka kandija de ya, nagua ja ma vi skunu ña jin de nuu veꞌe ii sinagoga.
\v 43 Chi ka ndioo ka ini de ja vi saꞌa kaꞌnu ña ñayiu, masu ja saꞌa kaꞌnu ña maa ia Dios.
\s Xteku ña Jesús jin ñayiu ja vi kandijai tnoꞌo ya
\p
\v 44 Ni kana jaa Jesús, te jiñaꞌa ya:
\p ―Na ñayiu kandija ña jin san, te masu maintnoꞌo ni maa san kandijai, chi suni kandijai maa Tata, ia ni tetniuu ña jin san.
\v 45 Te na ñayiu jini ña jin san, te suni jini ia ni tetniuu ña jin san.
\v 46 Maa san kuu ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu ñayiu, te vaji san nuu ñuyiu, nagua ja ndiꞌi ñayiu ja ka kandija ña jin san, te ma vi koi ñunee.
\v 47 Su ñayiu ja nini tnoꞌo kaꞌan san, te tu jantnoꞌi, masu sein kuu ja kaꞌnde yika kuechi ñayiu yun, chi masu vaji san ja kaꞌnde san yika kuechi ñayiu ñuyiu, chi vaji san ja skaku niꞌnu san jin.
\v 48 Su na ñayiu skexiko ña jin san, te tu jantaꞌui tnoꞌo kaꞌan san, te ja oo na in kaꞌnde yika kuechi, chi tnoꞌo ja kaꞌan san yaꞌa kuu ja kaꞌnde yika kuechi ñayiu kiuu sandiꞌi.
\v 49 Chi masu kaꞌan san nagua kuini maa san, chi maa Tata Dios, ia ni tetniuu ña jin san, kuu ia ni tatnuni na tnoꞌo kuu ja kaꞌan san, vi ja kaxtnoꞌo san nuu ñayiu.
\v 50 Te jini san ja tnoꞌo ja tatnuni Tata san kuu ja saꞌa ja vi koteku ñayiu nikuii nikani. Te yun guaa tnoꞌo ja kaꞌan san yaꞌa, chi kaꞌan san nagua tatnuni maa Tata san ―jiñaꞌa ya.
\c 13
\s Ni ndakate Jesús siꞌin tee ka skuaꞌa jin ya
\p
\v 1 Te jañini ama ka ja kejaꞌa viko pascua ñayiu judio, te ja ni jini kaji Jesús ja ni kenta kiuu ja xndendoo ya ñuyiu yaꞌa, te noꞌo ya ja ndanitnaꞌa ya jin Tata ya. Te ja siun ni okutoo ya ñayiu maa ya ja ka oi nuu ñuyiu, te vi saa ni kutoo ña ya guaa ndee kiuu sandiꞌi.
\v 2 Te nuu ka nukoo ya ja vi kaxini ya, te suni oo Judas Iscariote, seꞌe Simón. Su ja ni kee tachi anu de ja xtuu ña de jin Jesús.
\v 3 Te ja jini guaꞌa maa Jesús ja ni jiñaꞌa Tata ya ndiꞌi ja oo yaꞌa nuu ndaꞌa ya, te nuu maa Dios vaji ya, te suni nuu maa ia Dios ndajiokuiin ya noꞌo ya.
\v 4 Te nuu ka nukoo ya nuu mesa, ni ndakoo ya, te ni tau ya saꞌun yosoninu niꞌnu ya, te ni chindee ya in toalla xiin chii ya.
\v 5 Yun te ni tnaa ya ndute nuu in tijaꞌan, te ni jinkondee ya ni ndakate ya siꞌin tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ndasichi ya jin toalla ja yindee xiin chii ya.\fig Jesus washes Peter’s feet|73cn01799B.tif|col|||Ndakate Jesús siꞌin tee ka skuaꞌa jin ya|13.5\fig*
\v 6 Yun te nuu ni kenta ya ja ndakate ya siꞌin Simón Pedro, te jiñaꞌa Pedro nuu ya:
\p ―Jitoꞌo san, ¿nau ja saa maa ni ndakate siꞌin san? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 7 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ma junkuiꞌnu ini ni ja saꞌa san vitna, su nuu kuee ka, te junkuiꞌnu ini ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 8 Te jiñaꞌa Pedro:
\p ―Ja maa san, chi ma ndakate saꞌun ni siꞌin san.
\p Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu ja ma ndakate san siꞌin ni, te ma niꞌi taꞌu ni ja koo ni jin san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 9 Te jiñaꞌa Simón Pedro:
\p ―Jitoꞌo san, masu maintnoꞌo ni siꞌin san ndakate ni, chi suni ndakate ni ndaꞌa san vi xini san ―jiñaꞌa de.
\p
\v 10 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Tee ja vi inka ni jichi de, tu jiniuꞌu ka ja ndundoo de, maa ni siꞌin de, chi ja oo vii nii de. Te maa ni, chi ja ka oo vii ni, visi masu ndiꞌi ni ―jiñaꞌa ya.
\v 11 Chi ni jini ya ndee tee kuu ja xtuu ña jin ya, te yun guaa jiñaꞌa ya: “Masu ndiꞌi ni ka oo vii”.
\p
\v 12 Yun te nuu ni kuu ni ndakate ya siꞌi ndiꞌi de, te ni ndakiꞌin ya saꞌun tikani ja yosoninu niꞌnu ya, te ni nukoo ya nuu mesa, te jiñaꞌa ya:
\p ―¿A ni ka junkuiꞌnu ini ni nagua kuu ja ni saꞌa san jin ni?
\v 13 Te maa ni chi “Mastru” vi “Jitoꞌo” ka xnani ña ni, te vatuka ka kaꞌan ni, chi suu ndija kuu san.
\v 14 Nuu saa te nuu ja maa san kuu Mastru vi Jitoꞌo, te ni ndakate san siꞌin ni, te suni maa ni, kuini ja vi ndakate ni siꞌin in in ni.
\v 15 Chi yaꞌa kuu in taniñu ja ni kaxtnoꞌo san, nagua ja suni vi saꞌa ni nagua ni saꞌa maa san.
\v 16 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja in tee jinokuechi, chi masu kuu kaꞌnu ka de nuu jitoꞌo de. Te ni tee ja ni ka tetniuu ña, masu kuu kaꞌnu ka de nuu tee ni tetniuu ña yun.
\v 17 Te nase inu taꞌu nase inu ndetu ni nuu ja ka junkuiꞌnu ini ni tniuu yaꞌa, te vi kosaꞌa ni.
\v 18 Te masu kaꞌan san ja jaꞌa ndiꞌi ni, chi ja jini maa san na in ni ndakaji san. Su saa te skunkuu nagua kaꞌan nuu tutu ii:
\q Tee ka jaa in ni jin san xtaa ni ndakoo de siki san.
\m Kachi nuu tutu ii.
\p
\v 19 ’Te vi ndee vitna ja kaꞌan san, ama ka ja nagua kokuu, nagua ja nuu na vi xtuu ña, te vi kandija ña ni ja sein, chi Maa San Kuu.
\v 20 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja na ñayiu jantaꞌu na in ni tetniuu san, te maa san jantaꞌui, te na in jantaꞌu ña jin maa san, te jantaꞌui ia ni tetniuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
\s Ja ni kaꞌan Jesús ja xtuu ña Judas jin ya
\p
\v 21 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jesús tnoꞌo yaꞌa, te ni tnaꞌu ndevaꞌa ini ya, te ni kaxtnoꞌo ya, te jiñaꞌa ya:
\p ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja in maa ni xtuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 22 Yun te ni ka jinkondee tee ka skuaꞌa jin ya ka ndiaꞌa tnaꞌa de, te tu ni ka kutnuni ini de na xiin jaꞌa kaꞌan ya.
\v 23 Te in tee ka skuaꞌa jin ya ja kaꞌan too ka ya, nukondee de xiin ya nuu mesa ja ka jaxini de jin ya.
\v 24 Te ni saꞌa Simón Pedro seña nuu de ja na kakan tnoꞌo de nuu ya na ndee de kuu ja kaꞌan jin ya.
\v 25 Yun te ni jintnaꞌa yatni tee yun ndika Jesús, te ni jikan tnoꞌo ña de:
\p ―¿Ndee tee kuu, vi Jitoꞌo san? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 26 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Na xndajin san xtaa triu, te na tee xiin nuu kuñaꞌa san, te suu tee yun kuu ―jiñaꞌa ya.
\p Te ni xndajin ya xtaa triu yun, te ni jiñaꞌa ya nuu Judas Iscariote, seꞌe Simón.
\v 27 Te ni jaa de xtaa triu yun, te ni kee Tachi anu de. Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nagua kuini ni ja saꞌa ni, te saꞌa ñama ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 28 Su vi ni in tee ka jaxini jin ya nuu mesa yun, tu ni ka junkuiꞌnu ini de nau ja siun jiñaꞌa ya nuu de.
\v 29 Chi sava de ni ka ndakani ini ja ni kaꞌan Jesús jin Judas ja na kuaan de nagua ka jiniuꞌu ya nuu viko yun, axi kuñaꞌa de joo xuꞌun nuu ñayiu ka kundaꞌu, chi maa de ndiso itni xuꞌun.
\v 30 Te vi nuu ni jaa de in yuꞌu xtaa triu yun, te ni kee ni de kuaꞌan de, te ja ni kunee.
\s Ni tatnuni Jesús in tnoꞌo jaa
\p
\v 31 Yun te nuu ni kee Judas kuaꞌan de, te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Vitna te xneꞌe Seꞌe Teyii maa ya ja kuu kaꞌnu ya. Te ja jaꞌa maa ya vi kuni ñayiu naxa kuu kaꞌnu ndevaꞌa ia Dios.
\v 32 Te nuu ja Seꞌe Teyii xneꞌe ja kuu kaꞌnu ia Dios, te suni ñama xneꞌe ia Dios ja kuu kaꞌnu Seꞌe ya.
\v 33 Nunuu ni ka vi koo, vi ilu. Te vi ndanduku ña maa ni, su nagua ja ni kaꞌan san nuu tnaꞌo judio, te yun kaꞌan san nuu maa ni vitna ja ma kuu kiꞌinkuei ni nuu kiꞌin san.
\v 34 Te taa san in tnoꞌo jaa ja tatnuni san ja vi kokutoo tnaꞌa in in maa ni. Chi nagua kutoo ña san jin in in ni, te suni saa vi kokutoo tnaꞌa in in maa ni.
\v 35 Chi nuu ja ka kutoo tnaꞌa in in maa ni, te yun vi kuni ndiꞌi ñayiu ja ka kuu ni tee ka skuaꞌa jin san ―jiñaꞌa ya.
\s Ni kaxtnoꞌo Jesús ja ndayuꞌu Pedro ja jini ña de jin ya
\p
\v 36 Te jiñaꞌa Simón Pedro:
\p ―¿Ndenu kuu nuu kiꞌin ni, vi Jitoꞌo san?
\p Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu kiꞌin san, chi ma kuu kondikin ña ni vitna, su nuu kuee ka, te kondikin ña ni jaa ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 37 Te jiñaꞌa Pedro:
\p ―Jitoꞌo san, ¿nau ja ma kuu kondikin ña san vitna? Te oo anu san naxa ni na kokuu, visi na kuu san ja jaꞌa ni ―jiñaꞌa de.
\p
\v 38 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―¿A vi ndija ni ja vi oo anu ni ja kuu ni ja jaꞌa san? Kaꞌan ndandaa ndija san ja vi ama ka ja kana liꞌli, te uni jichi ma ndaa yuꞌu ni ja jini ña ni jin san ―jiñaꞌa ya.
\c 14
\s Jesús kuu ichi ja kentao nuu Tata Dios
\p
\v 1 Te jiñaꞌa ka Jesús:
\p ―Ma vi tnaꞌu ini ni, vi kandija ni ia Dios, te suni vi kandija ña ni jin maa san.
\v 2 Chi nuu oo Tata san, chi oo kuakuaꞌa veꞌe nuu vi koo ni. Su nuu suaꞌa te masu saa oo, chi ja kokaꞌan san nuu ni. Su noꞌo san savaꞌa san nuu vi koo ni.
\v 3 Te nuu ja noꞌo san, te savaꞌa san in nuu vi koo ni, te ndii tuku san inka jichi, ndikuaka ña maa san, nagua ja vi nuu koo san, te suni yun vi koo ni.
\v 4 Te ja ka jini maa ni ndenu kiꞌin san, te suni ka jini ni ichi ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 5 Te jiñaꞌa Tomás:
\p ―Jitoꞌo san, tu ka jini san ndenu kiꞌin ni, ¿te naxa vi kuni sein ichi yun? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 6 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Maa san kuu ichi guaꞌa vi tnoꞌo ndaa, vi maa san jiñaꞌa ja ka teku ñayiu. Te ni in ñayiu ma kuu kenta nuu Tata Dios nuu ja masu jin maꞌñu sagua maa san.
\v 7 Te nuu ja na vi kuni ña ni jin san, te suni vi kuni ni Tata san. Su ndee vitna ja ka jini ni ya, chi ja ni ka jini ña ni jin maa san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 8 Te jiñaꞌa Felipe:
\p ―Jitoꞌo san, xneꞌe ni tata ni nuu saa, te yun ni kuu ndiꞌi ―jiñaꞌa de.
\p
\v 9 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Felipe, ja ni kunaꞌa ka oo, ¿te a vi tu jini ña ni jin san? Chi na in jini ña jin san, te jini Tata san. ¿Te nau ja kaꞌan ni: “Xneꞌe ni Tata ni”?
\v 10 ¿A tu kandija ni ja in ni kuu san jin Tata san, te Tata san in ni kuu ya jin san? Te tnoꞌo ja kaꞌan san, chi masu tnoꞌo ja ñuꞌu ini maa san kuu, chi Tata san, ia oo jin san, kuu ia saꞌa tniuu ja saꞌa san.
\v 11 Kandija ni ja in ni kuu san jin Tata san, te Tata san in ni kuu ya jin san, axi nuu tuu, su kandija ña ni jin san vi jin tniuu saꞌa san.
\v 12 Chi kaꞌan ndandaa ndija san ja na in kandija ña jin san, te tniuu naꞌnu ja saꞌa san yaꞌa suni tniuu yun saꞌi, te vi suaꞌa tniuu naꞌnu ka saꞌi, masu yaꞌa, chi noꞌo san nuu oo Tata san.
\v 13 Te ndiꞌi ja ka jikan ni nuu Tata san jin sivi san, te saꞌa san nagua ka jikan ni, nagua ja xneꞌe san ja kuu san Seꞌe ya ja kuu kaꞌnu ndevaꞌa Tata san.
\v 14 Chi nuu ja na in guaa kuu ja ka jikan ni jin sivi san, te saꞌa san nagua ka jikan ni.
\s Ni kee yuꞌu Jesús ja tetniuu ya Espíritu ia Dios
\p
\v 15 Te jiñaꞌa ka Jesús:
\p ―Te nuu ja ka kutoo ña ni, te vi kuantnoꞌo ni tnoꞌo ja tatnuni san.
\v 16 Te kakan taꞌu san nuu Tata san, te tetniuu ya inka ia chindee chituu ña jin ni, te siun ni koo ya jin in in ni.
\v 17 Te ia yaꞌa kuu Espíritu ndaa, te ma kuu vi kuantaꞌu ñayiu ñuyiu, chi tu ka ndiaꞌi ya, ni tu ka jini ya. Su maa ni, chi ka jini ni ya, chi oo ya jin ni, te siun ni koo ya ini anu ni.
\v 18 Te ma xndendoo ndaꞌu ña san, chi ndajiokuiin san vi koo.
\v 19 Chi joo ni ka koo san, te ma vi kuni ka ña ñayiu ñuyiu jin san. Su maa ni, chi vi kuni ña ni, te vi koteku ni, chi ndateku maa san.
\v 20 Te kiuu yun vi kuni ni ja oo san jin Tata san, te ka oo maa ni jin san, te suni oo san jin in in maa ni.
\v 21 Te na ñayiu tavaꞌa tnoꞌo ja tatnuni san, te jantnoꞌi, ñayiu yun kuu ja kutoo ña jin san, te ñayiu ja kutoo ña jin san, te kokutoo ña Tata san jin, te suni kokutoo san jin, te xneꞌe san maa san nui ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 22 Te jiñaꞌa Judas, masu tee kuu Iscariote:
\p ―Jitoꞌo san, ¿nau ja xneꞌe ni maa ni nuu in in sein, te masu nuu ñayiu ñuyiu? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 23 Yun te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Na ñayiu kutoo ña jin san, te jantnoꞌi tnoꞌo kaꞌan san, te kokutoo ña Tata san jin, te kikuei maa san jin Tata san, te vi koo san jin.
\v 24 Te ñayiu ja tu kutoo ña jin san, chi tu jantnoꞌi tnoꞌo kaꞌan san. Te tnoꞌo ka nini ni ja kaꞌan san yaꞌa, masu tnoꞌo maa san kuu, chi tnoꞌo maa Tata san, ia ni tetniuu ña jin san kuu.
\v 25 Te ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa kaꞌan san vitna ja oo ka san jin in in maa ni.
\v 26 Su jin sivi san tetniuu Tata Dios Espíritu maa ya, nagua ja chindee chituu ña ya, te kaxtnoꞌo ya ndiꞌi nani guaa kuu, chi ndaskaꞌan ña ya ndiꞌi tnoꞌo ja ni kaꞌan san nuu in in maa ni.
\v 27 Te ja kuu kiꞌin san, su xndendoo mani ña san, chi taa san jamani maa san vi koo jin ni, su maa taa san nagua ka taa ñayiu ñuyiu. Te yun guaa ma vi kotnaꞌu ini ni, ni ma vi koyuꞌu ni.
\v 28 Te ja ni ka onini ni, ja ni kaꞌan san: “Noꞌo san, te ndajiokuiin tuku san inka jichi ja vi koo”. Nuu ja ka kutoo ndija ña ni jin san, te ka kusii ini ni, chi ni ka jini ni ni kaꞌan san ja noꞌo san nuu oo Tata san, chi kuu kaꞌnu ka Tata san saa maa san.
\v 29 Te ndee vitna ja kaꞌan san taka tnoꞌo yaꞌa, ama ka ja kokuu, nagua ja kiuu na kokuu, te vi kandija ni.
\v 30 Ma kaꞌan kuaꞌa ka san jin ni, chi ja vaji maa jakueꞌe ja tatnuni nuu ñuyiu yaꞌa, te ma kuu saꞌun nagua saꞌa siki san.
\v 31 Su suaꞌa kokuu nagua ja vi kuni ñayiu ñuyiu ja kutoo san Tata san, te saꞌa san nagua ni tatnuni maa ya.
\p ’Vi ndakoo ni, te na kiꞌon ―jiñaꞌa ya.
\c 15
\s Jesús kuu na kuinio tnu uva ndaa
\p
\v 1 Yun te jiñaꞌa ka Jesús:
\p ―Maa san kuu na kuinio tnu uva ndaa, te Tata san kuu na kunio tee jitu.
\v 2 Te nuu ja ndee in ndaꞌa san ja tu kuun uva, te kaꞌnde ya, su nuu ja kuun ti, te ndasete ya vi ndasavii ya nagua ja na kuun guaꞌa ka ti.
\v 3 Su maa ni, chi ka oo vii anu ni jin maꞌñu sagua tnoꞌo ni kaxtnoꞌo san.
\v 4 Te siun ni vi koo ni jin san, nagua oo san jin in in maa ni. Chi maa ni maa ndaꞌa yun, te ma kuu kuun uva nuu ja masu tnii jin maa yutnu yun. Te suni saa ni maa ni, chi ma kuu na tniuu guaꞌa vi saꞌa ni nuu ja masu ka oo ni jin san.
\p
\v 5 ’Maa san kuu na kuinio tnu uva, te maa ni ka kuu ndaꞌa tnu, te na ñayiu oo jin san, te suni oo san jin. Te ñayiu yun, guaa kuun kuaꞌa uva nui, chi nuu ja tu maa san oo, te ma kuu saꞌun nagua vi saꞌa ni.
\v 6 Te ñayiu ja tu oo jin san, te kaꞌnde ña Jitoꞌo, te skana ña ya ndee yeꞌe, na kuinio ndaꞌa yutnu, te yun yichi, te vi ndaxtutu, te vi tnaa nuu ñuꞌu ja kai.
\v 7 Te nuu ja vi koo ni maa ni jin san, te vi koo guaꞌa ni jin tnoꞌo ni kaxtnoꞌo san, nuu saa te vi kakan ni ndiꞌi nagua ka kuini ni, te vi niꞌi ni.
\v 8 Te nuu ka saꞌa ni kuaꞌa tniuu guaꞌa, te ka kuu ni na kuinio ndaꞌa nuu kuun kuaꞌa uva, te yun niꞌi Tata san jayiñuꞌu. Saa te kentakuei ni ja vi kokuu ni tee guaꞌa ja ka skuaꞌa jin san.
\p
\v 9 ’Kutoo ña san jin in in ni, nagua kutoo ña Tata san jin san. Nuu saa te siun ni vi koo ni jin san, chi kutoo ña san.
\v 10 Te nuu ja ka jantnoꞌo ni tnoꞌo ja tatnuni san, te siun ni vi koo ni jin san ja kutoo ña san, nagua jantnoꞌo maa san tnoꞌo ja tatnuni Tata san, te siun ni oo san jin ya ja kutoo ña ya jin san.
\v 11 Te tnoꞌo yaꞌa kaꞌan san nagua ja vi kokusii ini ni jin san, saa te vi ndiꞌi ni jin anu ni vi kosii ini ni.
\v 12 Te tnoꞌo yaꞌa kuu ja tatnuni san: Ja vi kokaꞌan too tnaꞌa in in maa ni, nagua kaꞌan too ña san jin in in ni.
\v 13 Chi ni in, tu na in kaꞌan too tnaꞌa guaꞌa ka saa yaꞌa: ja vi sokoi mai ja kui ja jaꞌa amigoi.
\v 14 Te maa ni ka kuu amigo san nuu ja ka saꞌa ni nagua tatnuni san.
\v 15 Te ma kaꞌan ka san ja ñayiu ka jinokuechi ka kuu ni, chi ñayiu jinokuechi, chi tu jini nagua saꞌa jitoꞌi. Su amigo kaꞌan san jin ni, chi ni ka onini ni ja ni ndakani san ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan Tata san.
\v 16 Chi masu maa ni ni ka kaji ña jin san, chi suaꞌa maa san ni kaji ña jin in in ni, te ni skuiso siki ña san ja kiꞌinkuei ni, te vi kaxtnoꞌo ni nuu kuaꞌa ñayiu ja vi kandijai, te kuu na kuinio ja kuun kuaꞌa kiti vixin, te vi koyutnu ñayiu vi kandija yun. Saa nagua ja ndiꞌi ni nagua ka jikan ni nuu Tata Dios jin sivi san, te taa ya vi niꞌi ni.
\v 17 Te yaꞌa kuu ja tatnuni san: Ja vi kaꞌan too tnaꞌa in in maa ni.
\s Ka kaꞌan uꞌu ña ñayiu ñuyiu jin Jesús vi jin ñayiu maa ya
\p
\v 18 ’Te nuu ka kaꞌan uꞌu ña ñayiu ñuyiu jin in in ni, te vi konaꞌa ni ja xtnañuꞌu ka maa san ni ka kaꞌan uꞌu ñai.
\v 19 Chi nuu suaꞌa te ñayiu ñuyiu ka kuu ni, chi vi kokaꞌan too ñai jin ni, nagua ka kaꞌan too tnaꞌi. Su maa san ni ndakaji ña jin in in ni neꞌu ñayiu ñuyiu. Te yun guaa ka kaꞌan uꞌu ñai jin ni, chi masu ka ñayiu ñuyiu ka kuu ni.
\v 20 Te vi kondakaꞌan ni tnoꞌo ja ni kaꞌan san, ja in ñayiu jinokuechi, chi masu kuu kaꞌnu kai saa jitoꞌi. Te nuu ja ka sondikin ña jin san ja vi saꞌa ña jakueꞌe, te suni maa ni, chi vi sondikin ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni. Te nuu ja na vi kuantnoꞌi tnoꞌo ni kaxtnoꞌo san, te suni vi kuantnoꞌi tnoꞌo ka kaxtnoꞌo ni nui.
\v 21 Te ndiꞌi yaꞌa vi saꞌa ña ñayiu jin ni ja jaꞌa sein, chi tu ka jini ia ni tetniuu ña jin san.
\v 22 Chi nuu suaꞌa te tu sein ni kii ja kaꞌan san nuu ñayiu, chi ma vi koo yika kuechi nuu siun. Su ja vitna, chi ma kuu ka vi kaꞌin ja tu na yika kuechi ka tavi.
\v 23 Chi na ñayiu kaꞌan uꞌu ña jin san, te suni kaꞌan uꞌui Tata san.
\v 24 Chi nuu suaꞌa te tu ni saꞌa san tniuu naꞌnu neꞌu maa ñayiu, tniuu ja vi ni in tee tu na ama saꞌa de siun, te tu na yika kuechi vi kotavi ñayiu yun. Su vitna ja ni ka jini nui tniuu yaꞌa, te visi ni saa, te ka kaꞌan uꞌu ñai jin san vi suni ka kaꞌan uꞌui Tata san.
\v 25 Te saa kokuu nagua ja skunkuu tnoꞌo yoso nuu tutu Ley ia Dios ja ka nevaꞌi nuu kaꞌan suaꞌa:
\q Ni ka kaꞌan uꞌu ñai jin rin, visi tu na kuechi rin
\q kachi tutu ii.
\p
\v 26 ’Su nuu na kenta ia chindee chituu ña ja tetniuu san ya ndee nuu Tata san, te ndakani ya tnoꞌo ja jaꞌa san. Te suu ya kuu Espíritu maa ia Dios ja kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ndaa ja vaji nuu maa Tata Dios.
\v 27 Te suni maa ni, chi vi ndakani ni tnoꞌo ja jaꞌa san, chi siun ni ka oo ni jin san ndee jaxtnañuꞌu nuu ni jinkondee san kaxtnoꞌo san nuu ñayiu.
\c 16
\p
\v 1 ’Tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan san, nagua ja ma vi ndayuꞌu ni nuu na kii tnundoꞌo.
\v 2 Chi vi skunu ña jin ni nuu veꞌe ii sinagoga. Te kenta kiuu ja nani kuu ñayiu ja vi kaꞌni ña jin ni, vi ndakani ini ja tniuu guaꞌa ka saꞌi nuu ia Dios.
\v 3 Te saa vi saꞌi, chi tu ka jini saꞌuin Tata Dios, te ni tu ka jini ñai jin san.
\v 4 Te ja ni kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa nagua ja nuu na kenta maa kiuu yun, te vi ndakaꞌan ni ja ja ni kaꞌan san.
\s Tniuu ja saꞌa Espíritu ia Dios
\p ’Tu ni kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa ndee jaxtnañuꞌu, chi ni oo maa san jin in in ni.
\v 5 Su vitna te noꞌo san ja koo san jin ia ni tetniuu ña jin san ja vaji san. Te ni in maa ni, tu ndee ni jikan tnoꞌo ña jin san: “¿Ndenu kiꞌin ni?”
\v 6 Chi saa suaꞌa ni ka kusuchi ndevaꞌa ini ni, ja ni kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa.
\v 7 Su sein, chi kaꞌan ndaa ndija san ja javaꞌa maa ni kuu ja noꞌo san. Chi nuu ja ma noꞌo san, te ma kii ia chindee chituu ña ja koo ya jin in in ni. Su nuu ja noꞌo san, te tetniuu san ya kii ya ja koo ya jin in in ni.
\v 8 Nuu na kenta ya, te xneꞌe kaji ya nuu ñayiu ñuyiu ja ñayiu ka oo yika kuechi ka kui, te suni xneꞌe ya ja oo in ichi ndaa ja kiꞌinkuei, vi xneꞌe ya ja kaꞌnde ndaa ia Dios yika kuechi ñayiu.
\v 9 Chi xneꞌe ya ja ka oo yika kuechi, chi tu ka kandija ñai jin san.
\v 10 Te suni xneꞌe ya ja vi kuni mai ndee ja kuu ichi ndaa, chi noꞌo san nuu oo Tata san, te ma vi kuni uun ka ña ni jin san.
\v 11 Te suni xneꞌe ya ja vi kuni mai, ja saꞌa ndaa ia Dios kuechi, chi ja ni xtau tniaꞌa ya jakueꞌe ja tatnuni nuu ñuyiu yaꞌa ja tniuyaꞌu jakueꞌe saꞌa.
\p
\v 12 ’Te oo kuaꞌa ka tnoꞌo ja kuini san kaꞌan san, su ma vi kundee ini ni ja vi konini ni vitna.
\v 13 Su nuu na kenta maa Espíritu ja xneꞌe ya tnoꞌo ndaa, te suu maa ya kondeka ña ndiꞌi ichi ndaa, chi ma kaꞌan ya nagua kuini maa ya, chi suaꞌa kaꞌan ya ndiꞌi tnoꞌo ja nini ya kaꞌan ia Dios, te kaxtnoꞌo ya naxa kaa ja kokuu nuu kuee ka.
\v 14 Te saꞌa kaꞌnu ña ya jin san, chi niꞌi ya tnoꞌo maa ia Dios ja vaji nuu san, te ndakaxtnoꞌo ya nuu in in ni.
\v 15 Chi ndiꞌi nagua nevaꞌa Tata san kuu kuenta maa san, te yun guaa ni kaꞌan san ja niꞌi Espíritu tnoꞌo ia Dios ja vaji nuu san, te kaxtnoꞌo ya nuu in in ni.
\v 16 Chi joo ni ka, te ma vi kuni ka ña ni jin san, te suni joo ni ka, te vi ndakuni tuku ña ni, chi noꞌo san ndee nuu oo Tata san ―jiñaꞌa ya.
\s Tnoꞌo suchi ini ndasama jin tnoꞌo sii ini
\p
\v 17 Yun te ni ka jikan tnoꞌo tnaꞌa sava tee ka skuaꞌa jin ya:
\p ―¿Naxa kei tnoꞌo yaꞌa ja kaꞌan ya ja joo ni ka, te ma vi kuni kao ya, te suni joo ni ka, te vi ndakuni tukuo ya? ¿Te na tnoꞌo kuu ja noꞌo ya ndee nuu oo tata ya?
\v 18 ¿Na tnoꞌo kuu tnoꞌo kaꞌan ya “ja joo ni ka”? Tu ka junkuiꞌnu saꞌun inio na tnoꞌo kuu ja kaꞌan ya siun ―ka kachi de.
\p
\v 19 Yun te ni jini Jesús ja ka kuini de vi kakan tnoꞌo ña de, te jiñaꞌa ya:
\p ―¿A ka jikan tnoꞌo tnaꞌa ni siki tnoꞌo ni kaꞌan san: “Ja joo ni ka, te ma vi kuni ka ña ni jin san, te suni joo ni ka, te vi ndakuni tuku ña ni”?
\v 20 Chi kaꞌan ndandaa ndija san ja maa ni, chi vi ndaꞌi ni, te vi kokusuchi ini ni, su ndia ñayiu ñuyiu, chi vi kokusii ini. Su visi ka kusuchi ini ni, su tnoꞌo suchi ini yun ndasama jin ja vi kokusii ini ni.
\v 21 Chi nuu kuyatni ja kaku lulu in ñasiꞌi, jatu chii ña, chi ni jino ore ja kaku lulu ña. Su nuu ja ni kaku suchi yikin yun, te ni tu ka naꞌa ña ja ni jatu ni janiꞌni ña, chi saa suaꞌa kusii ini ña ja ni kaku in seꞌe ña ñuyiu yaꞌa.
\v 22 Te suni saa ni ka ndoꞌo maa ni vitna, chi ka kusuchi ini ni, su nuu ndajiokuiin san ndikoto ña san, te vi ndusii ndevaꞌa ini ni, te ni in ñayiu ma kindee ja vi kokusii ini ni.
\v 23 Te kiuu yun, tu saꞌun ka nagua vi kokakan tnoꞌo ña ni jin san. Te kaꞌan ndandaa ndija san ja ndiꞌi nagua ka jikan ni jin sivi san nuu Tata san, te taa ya.
\v 24 Chi guaa ndee vitna tu nagua ka jikan saꞌun ni nuu Tata san jin sivi san. Su vitna te vi kejaꞌa ni vi kakan ni, te vi niꞌi ni nagua ja saa, te vi kokusii ndevaꞌa ini ni.
\s Ni kundee Jesukristu nuu ndiꞌi jakueꞌe oo ñuyiu
\p
\v 25 Te jiñaꞌa tuku Jesús:
\p ―Ni kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa jin tnoꞌo jioniꞌni. Su vaji kiuu ja ma kaꞌan ka san tnoꞌo jioniꞌni, chi saa te kaxtnoꞌo kaji kuiti san ja jaꞌa Tata san.
\v 26 Te kiuu yun, chi vi kakan ni nuu Tata san jin sivi san, te masu nini ka kuu ja kakantaꞌu san nuu Tata san ja jaꞌa in in ni.
\v 27 Chi kutoo ña maa Tata san jin in in ni. Kutoo ña ya, chi ka kutoo ña maa ni jin san, te ka kandija ni ja guaa ndee nuu maa ia Dios vaji san.
\v 28 Ni kee san guaa ndee nuu maa Tata san vaji san nuu ñuyiu yaꞌa, te vitna te xndendoo san ñuyiu, te noꞌo tuku san nuu oo Tata san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 29 Yun te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya:
\p ―Vitna te kaꞌan kaji kuiti ni, te tu kaꞌan jioniꞌni ka ni.
\v 30 Vitna te ka jinkuiꞌnu ini san ja jini ni ndiꞌi kuiti, te tu jiniuꞌu ni ja na in tee kokakan tnoꞌo ña jin ni. Yun guaa ka kandija san ja vaji ni guaa ndee nuu maa ia Dios ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 31 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―¿A ndee vitna te ka kandija ndaa ni?
\v 32 Te vaji kiuu, su vitna te ja ni kenta kiuu yun, ja vi kutenuu ni ichi mamaa ni, te vi xndendoo maintnoꞌo ni ña ni jin san. Su masu kendoo maintnoꞌo san, chi oo san jin Tata san.
\v 33 Te ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan san nagua ja vi koo ni jin jamani ja ni taa san. Chi vi tnaꞌa ni tnundoꞌo nuu ñuyiu, su vi kondee ini ni, chi ja ni kundee san nuu jakueꞌe oo ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
\c 17
\s Ndakuatu Jesús ja jaꞌa maa ya
\p
\v 1 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jesús tnoꞌo yaꞌa, te ni ndakondiaꞌa ya ichi andivi, te jiñaꞌa ya:
\p ―Tata, ja ni jino kiuu ja tnaꞌa san tnundoꞌo. Saꞌa kaꞌnu ni Seꞌe ni nuu ñayiu nagua ja suni na saꞌa kaꞌnu ña Seꞌe ni jin ni.
\v 2 Chi ni taa ni tniuu ndiso san nuu ndiꞌi ñayiu, nagua ja ndiꞌi ñayiu ni taa ni nuu san na kuñaꞌa san ja vi kotekui nikuii nikani.
\v 3 Te ja vi kotekui nikuii nikani kuu nuu vi kuni ñai jin ni, ja maa ni kuu invaa ia Dios ndaa, te suni vi kuni ñai jin san ja kuu san Jesukristu, ia ni tetniuu maa ni.
\v 4 Ja ni saꞌa kaꞌnu ña san jin ni nuu ñayiu ñuyiu, chi ja ni xndiꞌi san tniuu ni taa ni nuu san ja saꞌa san.
\v 5 Te vitna, vi Tata, saꞌa kaꞌnu ña ni jin san nuu oo ni, nagua ni ka okuu kaꞌnuo ama ka ja junkoo ñuyiu.
\s Ndakuatu Jesús ja jaꞌa ñayiu ka kandija ya
\p
\v 6 ’Ni ndakani san naxa oo naxa kaa ni, nuu ñayiu ni kaji ni neꞌu ñayiu ñuyiu. Ñayiu maa ni ka kui, te ni taa ni nuu san, te ni ka jantnoꞌi tnoꞌo ni.
\v 7 Vitna te ka jini ja ndiꞌi ja ni taa ni nuu san vaji ndee nuu maa ni.
\v 8 Chi ni ndakani san nui ndiꞌi tnoꞌo ja ni kaꞌan ni nuu san, te ni ka jantaꞌui. Te ni ka jini ndai ja nuu maa ni ni kee ndija san vaji san, te ka kandijai ja maa ni ni tetniuu ña jin san.
\p
\v 9 ’Te jikantaꞌu san nuu ni ja jaꞌa mai. Te tu jikantaꞌu san ja jaꞌa ñayiu ñuyiu, chi ja jaꞌa maa ni ñayiu ni ndataa ni nuu san, chi ñayiu maa ni ka kui.
\v 10 Chi ndiꞌi nagua kuu kuenta san, suni kuenta maa ni kuu. Te nagua kuu kuenta ni, suni kuenta maa san kuu. Te jin maꞌñu sagua mai vi kuni ñayiu ja ia kaꞌnu kuu san.
\v 11 Sein, chi maa koo ka san nuu ñuyiu, su ñayiu ni taa ni nuu san, chi vi koo ni nuu ñuyiu. Te maa san, chi ja kuu ndajaa san vi koo, vi Tata Dios, ja kuu ni ia vii. Te jin jakaꞌnu maa ni koto ni taka ñayiu ni taa ni nuu san, nagua ja vi inuu kuiti na vi koi, nagua oo maa san jin ni.
\v 12 Chi nuu ni ka oo san jin nuu ñuyiu yaꞌa, te ni ojito ñukuun san jin, jin jakaꞌnu maa ni. Te ni in ñayiu ni taa ni, tu ni naa ndoñuꞌu, chi maa ni tee niꞌi taꞌu ja junaa, nagua ja skunkuu nagua yoso nuu tutu ii.
\v 13 Su vitna te ja kuu ndajaa san nuu oo ni, te nini oo ka san nuu ñuyiu, te kaꞌan ka san tnoꞌo yaꞌa, nagua ja na vi kokusii ndevaꞌa ini, nagua kusii ini san.
\v 14 Te ja ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo ni nui, te ni ka skexiko ña ñayiu ñuyiu jin, chi masu ñayiu ñuyiu ka kui. Te suni sein, chi masu ñayiu ñuyiu kuu san.
\v 15 Te masu jikantaꞌu san nuu ni ja xtajioo ni jin nuu ñuyiu, chi ja koto kuni ni jin nuu jakueꞌe.
\v 16 Chi masu ñayiu ñuyiu ka kui, te suni sein, chi masu ñayiu ñuyiu kuu san.
\v 17 Te jin maꞌñu sagua tnoꞌo ndaa ni, saꞌa vii ni jin, chi tnoꞌo maa ni kuu tnoꞌo ndaa.
\v 18 Te nagua ni tetniuu ña ni jin san neꞌu ñayiu ñuyiu, te suni saa ni tetniuu san jin neꞌu ñayiu ñuyiu.
\v 19 Te ja jaꞌa ñayiu yaꞌa, te saꞌa vii saꞌa vaꞌa san jin maa san, nagua ja suni vi koo vii vi koo vaꞌi jin maꞌñu sagua tnoꞌo ndaa.
\p
\v 20 ’Te masu maa ni ja jaꞌa ñayiu yaꞌa jikantaꞌu san, chi suni ja jaꞌa ñayiu vi kandija ña jin san nuu kuee ka ja vi konini tnoꞌo vi ndakani ñayiu yaꞌa.
\v 21 Te jikantaꞌu san ja inuu kuiti na vi koo ndiꞌi, nagua ja invaa ni ñayiu na vi kokui, nagua oo maa san jin ni, vi Tata, te suni saa ni oo ni jin san. Te inuu kuiti na vi koi jion, nagua ja na vi kandija ñayiu ñuyiu ja maa ni ni tetniuu ña jin san.
\v 22 Ni saꞌa kaꞌnu san jin, nagua ni saꞌa kaꞌnu ña maa ni jin san, nagua ja invaa ni ñayiu na vi kokui, nagua invaa ni ia ka kuu mao.
\v 23 Te oo maa san jin, nagua oo maa ni jin san, nagua ja saa, te kentakuei ndaa kuiti ja vi kokui invaa ni ñayiu, te saa nagua ja vi kuni ñayiu ñuyiu ja maa ni ni tetniuu ña jin san, te kutoo ndevaꞌa ni jin, nagua kutoo ña ni jin san.
\p
\v 24 ’Kuini san, vi Tata, ja ndenu koo san, te suni yun na vi koo ñayiu ja ni taa ni nuu san, nagua ja na vi kuni naxa kuu kaꞌnu san ni saꞌa maa ni. Chi ja kutoo ña ni guaa ndee nuu chiaꞌan ka ja junkoo ñuyiu vi guaa ndee vitna.
\v 25 Tata Dios, ia ndaa kuu ni, te ñayiu ñuyiu, chi tu ka jini ñai jin ni, su sein chi jini ña san. Te ñayiu yaꞌa, chi suni ka jini ja maa ni ni tetniuu ña jin san.
\v 26 Chi ja ni kaxtnoꞌo san na ia kuu ni, te kokaxtnoꞌo ka san nui, nagua ja vi nagua kutoo ña ni jin san, suni saa vi kokutoo tnaꞌa mai, te koo maa san ini anui ―jiñaꞌa ya.
\c 18
\s Ni ka kakuiko de Jesús
\p
\v 1 Te nuu ni ndiꞌi ni ndakuatu Jesús, te ni kekuei ya jin tee ka skuaꞌa jin ya kuaꞌankuei ya jioo yute Cedrón, in nuu ka oo yutnu kuii, te ni kiukuei ya jin tee ka skuaꞌa jin ya.
\v 2 Te suni ja jini Judas, tee xtuu ña jin ya yun, chi kuaꞌa jichi ni ka ndututu Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya yun.
\v 3 Yun te ni jino Judas jin soldado vi policia ka jito veñuꞌu, ja ni ka tetniuu ña sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kuu fariseo, ka ndiso xeen de, te ka tnuu de linterna vi ñuꞌu iti.
\v 4 Su ja jini Jesús ndiꞌi tnundoo vaji siki ya, te ni kakoxnoꞌo ya, te ni jikan tnoꞌo ña ya:
\p ―¿Na in ka ndanduku ni?
\p
\v 5 Te ka jiñaꞌa de:
\p ―Ka ndanduku san Jesús, tee ñuu Nazaret.
\p Te jiñaꞌa ya:
\p ―Maa san kuu.
\p Te suni ka ndeka tnaꞌa tee yun jin Judas, tee xtuu ña jin ya.
\v 6 Te nuu jiñaꞌa Jesús: “Maa san kuu”, te ni ka ndakaka yata de, te ni ka ndondiso de ndee nuu ñuꞌu.
\v 7 Te ni ndakan tnoꞌo tuku ña Jesús:
\p ―¿Na in ka ndanduku ni?
\p Te ka jiñaꞌa de:
\p ―Jesús, tee ñuu Nazaret.
\p
\v 8 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Ja ni kaꞌan san ja maa san kuu. Te nuu ja maa san ka ndanduku ni, te vi kakuiko ña ni jin maa san, su vi siaa ni tee yaꞌa na kiꞌinkuei maa de.
\p
\v 9 Saa ni kuu nagua ja skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan ya nuu Tata ya: “Tu ni skiꞌin san ni in ñayiu ja ni taa ni nuu san”.
\p
\v 10 Te ndiso Simón Pedro in yuchi kani, ni tava de nuu ñii ñuꞌu, te ni jaꞌnde de soꞌo lado kuaꞌa in tee nani Malco ja jinokuechi de nuu sutu kuu nijaꞌnu.
\v 11 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu Pedro:
\p ―Ndatavaꞌa ni yuchi kani ni nuu ñii ñuꞌi, chi nini kuu ja tnaꞌa san tnundoꞌo ja ni jandetu Tata san ja ndoꞌo ja tnaꞌa san ―jiñaꞌa ya.
\s Ni jino Jesús nuu sutu kuu nijaꞌnu
\p
\v 12 Yun te ni ka kakuiko ña soldado vi tee kuu capitán vi policia tee judio jin Jesús, te ni ka juꞌni ña de jin ya.
\v 13 Te xtnañuꞌu ka veꞌe Anás ni jaꞌankuei de jin ya, chi tee yun ni okuu tata xiso Caifás, tee ni okuu nijaꞌnu ka nuu sutu kuia yun.
\v 14 Te suu maa Caifás kuu tee ni kaꞌan nuu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja guaꞌa ka kuu ja invaa ni tee kuu ja jaꞌa nii ñuu de.
\s Ni tayuꞌu tnoꞌo Pedro ja jini de Jesús
\p
\v 15 Te ka ndikin ña Simón Pedro vi inka tee ka skuaꞌa jin Jesús kuaꞌankuei de. Te inka tee skuaꞌa yun, chi ka jini tnaꞌa de jin sutu kuu nijaꞌnu yun, te yun guaa ni kiukuei de jin Jesús ndee ini patio veꞌe sutu kuu nijaꞌnu ka yun.
\v 16 Su Pedro, chi ni kendoo de ndee yeꞌe yun. Yun guaa ni kee tee skuaꞌa ja jini tnaꞌa jin sutu kuu nijaꞌnu yun, te ni kaꞌan de jin ñaꞌa jito yeꞌe yun, te ni siaꞌa ña ña jin Pedro.
\v 17 Yun te ni jikan tnoꞌo ñaꞌa jito yeꞌe yun jin Pedro:
\p ―¿A masu suni in tee ka skuaꞌa jin tee yaꞌa kuu ni? ―jiñaꞌa ña.
\p ―Ñaꞌa, ma suu san kuu ―jiñaꞌa de.
\p
\v 18 Te ja siun saꞌa vijin, guaa tee ka jinokuechi vi policia yun ni ka xnaꞌa de ñuꞌu, te ka ndondee de yuꞌu ñuꞌu yun ka ndasaa de. Te suni nukuiin Pedro yuꞌu ñuꞌu yun jin tee ka oo yun ka ndasaa de.
\s Xtichi ña sutu kuu nijaꞌnu ka yun jin Jesús
\p
\v 19 Yun te ni jinkondee sutu kuu nijaꞌnu yun xtichi de Jesús na tee ka kuu tee ka skuaꞌa jin ya, vi nagua kuu ja kaxtnoꞌo ya.
\v 20 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Sein chi kaꞌan ndijin san jin nuu ndiꞌi ñayiu, te siun ni kaxtnoꞌo san nuu ñayiu veꞌe ii sinagoga vi veñuꞌu kaꞌnu nuu ka ndututu ndiꞌi tnaꞌo judio, te ni in tnoꞌo tu nagua kaꞌan yuꞌu san.
\v 21 ¿Te nau ja saa sein jikan tnoꞌo ña ni? Kakan tnoꞌo ni ñayiu ni ka onini na tnoꞌo ni kaꞌan san, te mai na vi ndakani nagua ni kaxtnoꞌo san, chi ka jini guaꞌa mai na tnoꞌo ni kaꞌan san.
\p
\v 22 Te nuu ni kaꞌan Jesús siun, te in policia nukuiin yatni yun, ni katu ni in tikatu nuu ya, te jiñaꞌa de:
\p ―¿A vi ndee siun kaꞌan ni jin sutu kuu nijaꞌnu?
\p
\v 23 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu ja ni kaꞌan san in tnoꞌo kueꞌe, te kaꞌan ni ndee ja kuu jakueꞌe, su nuu ja vatuka ni kaꞌan san, ¿te nau ja kani ña ni? ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 24 Te vi saa ni nuꞌni ya, ni tetniuu ña Anás ja kuaꞌan ya nuu Caifás, tee kuu nijaꞌnu ka nuu sutu.
\s Tu ni ndaa tuku yuꞌu Pedro inka jichi ja jini de Jesús
\p
\v 25 Te nukuiin ni Pedro yuꞌu ñuꞌu yun ndasaa de. Te ka jiñaꞌa nuu de:
\p ―¿A masu in tee ka skuaꞌa jin tee yun kuu ni?
\p Te ña ni ndaa yuꞌu Pedro, te jiñaꞌa de:
\p ―Ñaꞌa, ma suu san kuu ―jiñaꞌa de.
\p
\v 26 Yun te ni jikan tnoꞌo ña in tee jinokuechi nuu sutu kuu nijaꞌnu ka, in tee kuu tnaꞌa tee xiin soꞌo ni jaꞌnde Pedro, te jiñaꞌa de:
\p ―¿A masu ni jini ña san jin ni ja ka ndeka tnaꞌa ni jin de neꞌu xtnuu kuii yun? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 27 Te tu ni ndaa tuku yuꞌu de ja jini de ya, te vi ore saa ni kana in liꞌli.
\s Ni ka junsiaꞌa de Jesús nuu Pilato
\p
\v 28 Yun te ni ndekuei de jin Jesús veꞌe Caifás, te kuaꞌankuei de jin ya nuu veꞌe tniuu nuu oo tee ñuu Roma ja tatnuni. Te ja makundijin ja matuu, te ñayiu judio, chi tu ni kiukuei de ini veꞌe tniuu yun, nagua ja ma vi kutneꞌe de, chi yoso nuu Ley ja nuu ja kiukuei de veꞌe ñayiu inka tatatnoꞌo, te vi kutneꞌe de. Te saa ni ka saꞌa de, nagua ja kuu vi kaxini de viko pascua maa ñayiu judio.
\v 29 Yun te ni kee Pilato, tee tatnuni ñuu yun, ja kaꞌan de jin ñayiu yun, te jiñaꞌa de:
\p ―¿Na kuechi ka xtavi ni tee yaꞌa?
\p
\v 30 Te ka jiñaꞌa de:
\p ―Nuu suaꞌa te masu tee saꞌa jakueꞌe kuu de, chi ma vi kisiaꞌa san de nuu ndaꞌa ni ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 31 Yun te jiñaꞌa Pilato:
\p ―Vi ndakuaka maa ni de, te vi saꞌa ndaa maa ni kuechi de nagua oo nuu Ley ka nevaꞌa maa ni ―jiñaꞌa de.
\p Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio:
\p ―Su sein ñayiu judio, chi ma kuu vi kaꞌni san ni in ñayiu.
\p
\v 32 Saa te ni skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan Jesús ja kaxtnoꞌo naxa ndoꞌo ya nuu kuu ya.
\v 33 Yun te ni ndiokuiin Pilato, ni ndiuu de ini maa veꞌe tniuu, te ni kana de Jesús, te jiñaꞌa de:
\p ―¿A suu ron kuu rey ñayiu judio?
\p
\v 34 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―¿A kaꞌan ni tnoꞌo yaꞌa ja jini maa ni axi inka ñayiu ni kaꞌan nuu ni ja jaꞌa san? ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 35 Yun te jiñaꞌa Pilato:
\p ―¿A ñayiu judio kuu ruꞌun ja kuni rin? Te ñayiu ñuu maa ron vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu ka kuu tee ka tnaa ña jin ron nuu rin. ¿Te nagua ni saꞌa ron nuu saa? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 36 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu tatnuni san, chi masu ñuyiu yaꞌa oo, chi nuu suaꞌa te ñuyiu yaꞌa oo, vaa vi kaxin tnaꞌa tee ka jinokuechi nuu san, nagua ja ma kanakau san nuu ndaꞌa tnaꞌa san judio nuu siun. Su nuu tatnuni san, chi masu yaꞌa oo ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 37 Yun te ni jikan tnoꞌo ña Pilato jin ya:
\p ―Nuu saa te ¿a rey kuu ron? ―jiñaꞌa de.
\p Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Saa kaꞌan maa ni ja rey kuu san. Te yun guaa ni kaku san, te vaji san nuu ñuyiu yaꞌa nagua ja ndakani san tnoꞌo ndaa. Te ndiꞌi ñayiu ka oo jin tnoꞌo ndaa ka nini tnoꞌo kaꞌan san ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 38 Te jiñaꞌa Pilato:
\p ―¿Te nagua kuu tnoꞌo ndaa yun?
\s Ja ni kundaa ja kuu Jesús
\p Te nuu ni ndiꞌi ni jikan tnoꞌo ña Pilato jin Jesús, te ni ndee tuku de nuu ka oo ñayiu judio, te jiñaꞌa de:
\p ―Tu saꞌun na kuechi nukuꞌun san siki tee yaꞌa.
\v 39 Su maa ni, chi ka nevaꞌa ni in costumbre ja siaa uun san in tee yiꞌi vekaa nuu viko pascua ni, ¿te a ka kuini ni ja siaa uun san rey ñayiu judio? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 40 Yun te ndiꞌi ni ka kana jaa tuku, te ka jiñaꞌi:
\p ―Ñaꞌa, ma siaa ni tee jian, chi siaa ni Barrabás ―ka jiñaꞌi. Te Barrabás, chi in tee kuiꞌna kuu de.
\c 19
\p
\v 1 Yun te ni kakuiko ña Pilato jin Jesús, te ni tatnuni de ja ni ka kuun ka kani ña jin ya.
\v 2 Te ni ka kiku soldado yun in corona iñu, te ni ka tnaa de xini ya. Te ni ka skuiꞌnu ña de in saꞌun kuaꞌa nditnuu tikani jin ya.
\v 3 Te ka jiñaꞌa de:
\p ―Na taꞌu na ndetu ni kuu, rey ñayiu judio.
\p Te ka kani de nuu ya.
\v 4 Yun te ni kee tuku Pilato inka jichi, te jiñaꞌa de:
\p ―Vi kondiaꞌa ni, te na keneꞌe san de yaꞌa, nagua ja vi kuni maa ni ja tu na kuechi saꞌun nukuꞌun san siki de.
\p
\v 5 Te ni kee Jesús niꞌnu ya in corona iñu jin ndii ya in saꞌun kuaꞌa nditnuu, te jiñaꞌa Pilato:
\p ―Yaꞌa vi kondiaꞌa ni de.
\p
\v 6 Yun te nuu ni ka jini ña sutu ka kuu nijaꞌnu vi policia yun jin ya, te ni ka kana kana de:
\p ―Katakaa ni de yika cruz, katakaa ni de yika cruz ―ka jiñaꞌa de.
\p Te jiñaꞌa Pilato:
\p ―Nuu saa te vi ndakuaka maa ni de, te vi katakaa ni de yika cruz, chi sein, te tu saꞌun na kuechi nukuꞌun san siki de.
\p
\v 7 Te ka jiñaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio yun:
\p ―Sein chi ka nevaꞌa maa san in ley, te ley yun, chi kaꞌan ja kanuu ja kuu de, chi saꞌa de ja Seꞌe ia Dios kuu de.
\p
\v 8 Te nuu ni jini Pilato tnoꞌo yaꞌa, te viꞌi ka ni yuꞌu de.
\v 9 Te ni ndiuu tuku de inka jichi ini veꞌe tniuu yun, te ni jikan tnoꞌo de Jesús:
\p ―¿Ndenu vaji ron?
\p Su tu ni kaꞌan saꞌun Jesús nuu de.
\v 10 Yun te jiñaꞌa Pilato:
\p ―¿A ma kaꞌan ron ja kaꞌan rin? ¿A tu jini ron ja ndiso tniuu rin ja katakaa ña rin yika cruz, te suni ndiso tniuu rin ja kuu siaa ña rin? ―jiñaꞌa de.
\p
\v 11 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Tu na tniuu ndiso ni siki san, nuu suaꞌa te tu ni taa ia Dios nuu ni. Te yun guaa kaꞌnu ka kuu yika kuechi ka tavi tee ni ka ndasiaꞌa ña jin san nuu ndaꞌa ni, saa maa ni ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 12 Te ndee ore saa ni nduku ndee Pilato ja siaa de Jesús, su ñayiu judio, chi ni ka kana jai, ka jiñaꞌi:
\p ―Nuu ja siaa uun ni tee yaꞌa, te masu amigo César kuu ni, chi ndiꞌi tee saꞌa ja rey kuu maa de, te ndakoo de siki rey César ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 13 Yun te nuu ni jini Pilato tnoꞌo yun, te ni tatnuni de ni ka keneꞌe ña jin Jesús ini veꞌe tniuu yun, te ni junkoo de nuu mesa ja jaꞌnde de kuechi, nuu nani jin saꞌan hebreo “Gabata”, te jin saꞌan griego nuu ni ka jakin inuu yuu.
\v 14 Te in kiuu ama ka ja kejaꞌa kiuu ndatatu maa viko pascua ñayiu judio, vaa ndee ka uxi uu kuu. Yun te jiñaꞌa Pilato nuu ñayiu judio:
\p ―Yaꞌa oo tee kuu rey maa ni.
\p
\v 15 Su ni ka kana jai:
\p ―¡Na kuu de, na kuu de! ¡Katakaa ni de yika cruz!
\p Te jiñaꞌa Pilato:
\p ―¿A rey ni katakaa san yika cruz?
\p Te ka jiñaꞌa sutu ka kuu nijaꞌnu:
\p ―Tu na rey ka ka nevaꞌa san, chi maintnoꞌo César.
\p
\v 16 Yun te ni ndakuñaꞌa ña Pilato jin Jesús ja vi katakaa ña de jin ya yika cruz. Te ni ka tnii ña de kuaꞌankuei de jin ya.
\s Ni ka jatakaa de Jesús yika cruz
\p
\v 17 Yun te ni kee Jesús ndiso maa ya cruz, kuaꞌan ya in nuu nani yiki xini ndiyi, te jin saꞌan hebreo nani Gólgota.\fig Jesus carrying cross|74cn01833B.tif|col|||Ndiso Jesús cruz|19.17\fig*
\v 18 Te yun ni ka jatakaa de ya yika cruz, te xiin ya ni ka jatakaa de uu tee nuu uu ka cruz, in in de jioo jioo xiin ya, te maa Jesús maꞌñu.
\v 19 Te suni ni tee Pilato in tnoꞌo ja ni ka tetuu xini cruz, ja kaꞌan suaꞌa: “Tee yaꞌa kuu Jesús ñuu Nazaret, rey ñayiu judio”.
\v 20 Te kuaꞌa ñayiu judio ni ka kaꞌu tnoꞌo yun, chi yatni yuꞌu ñuu kuu nuu ni ka jatakaa de Jesús yika cruz, te tnoꞌo yun yoso jin saꞌan hebreo vi jin saꞌan griego vi jin latín.
\v 21 Te sutu ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ka jiñaꞌa nuu Pilato:
\p ―Ma tee ni ja rey ñayiu judio kuu de, chi suaꞌa tee ni ja maa de ni kaꞌan ja rey ñayiu judio kuu de ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 22 Te jiñaꞌa Pilato:
\p ―Nagua ni tee san, te saa kendoo.
\p
\v 23 Te nuu ja ni ka jatakaa ña soldado yun jin Jesús, te ni ka ndaxtutu de saꞌun ya, te ni ka ndakaꞌnde de in in saꞌun ya ja ni ka ndakiꞌin in in ndi kuun maa soldado yun. Te suni ni ka kiꞌin de in saꞌun tikani ni oniꞌnu ya, te saꞌun yun, chi ni kunu suaꞌa, masu ni kiku, te invaa ni oo nikaꞌnu.
\v 24 Yun te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa soldado yun:
\p ―Ma vi kaꞌndeo, chi suaꞌa na vi kototnunio kondioꞌni ndeo guaa kendoo jin ―ka kachi de.
\p Saa te ni skunkuu nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: “Ni ka ndakaꞌnde de saꞌun rin, te ni ka jitotnuni de siki saꞌun rin kondioꞌni ndee de guaa kendoo jin”, kaꞌan nuu tutu ii. Te saa ni ka saꞌa soldado yun.
\p
\v 25 Te yatni nuu nukuiin cruz ja intakaa Jesús, yun ka oo nana ya vi kuꞌu ña vi María ñasiꞌi Cleofas vi María Magdalena.
\v 26 Te nuu ni jini Jesús nana ya jin tee ka skuaꞌa jin ya ja kutoo ka ya, ja ka oo yatni yun, te jiñaꞌa ya nuu nana ya:
\p ―Nana, jian oo ni jin seꞌe ni.
\p
\v 27 Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya:
\p ―Ñani, jian oo ni jin nana ni.
\p Te vi ndee ore saa ni ndakuaka ña tee skuaꞌa yun jin ña veꞌe de ja ni jito ña de.
\s Ni jiꞌi Jesús
\p
\v 28 Te nuu ni ndiꞌi yaꞌa, te ni jini Jesús ja ni ndiꞌi ni skunkuu ya, te nagua ja na skunkuu nuu tutu ii, te jiñaꞌa ya:
\p ―Yichi san.
\p
\v 29 Te yun oo in tindoꞌo ja ñuꞌu chitu vinu iaa. Yun te ni jinokuei soldado, te ni ka tnii de in tivolo kachi, te ni ka chiꞌi de vinu iaa, te ni ka chindee de xini in ndaꞌa yutnu nani hisopo, te ni ka tee de yuꞌu ya ja na koꞌo ya.
\v 30 Te nuu ni tiꞌvi Jesús vinu iaa yun, te jiñaꞌa ya:
\p ―Ja ni ndiꞌi ni skunkuu.
\p Yun te ni chindei ya xini ya, te ni kana anu ya.
\s In soldado ni tuu de lanza de yika Jesús
\p
\v 31 Te nuu ja ni kuyatni ja kejaꞌa kiuu ndatatu maa viko pascua ñayiu judio, te tu ka kuini tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja vi kendoo ndiyi yun yika cruz kiuu ndatatu, chi kiuu ndatatu yun kuu in kiuu kaꞌnu ndevaꞌa ka nuu viko yun. Te yun guaa ni ka kaꞌan de jin Pilato ja na tatnuni de vi kaꞌnu yiki siꞌin tee intakuei yika cruz yun, nagua ja na vi kuu ñama ka de, te na vi xtajioo yiki kuñu de yika cruz yun.
\v 32 Yun te ni jaꞌankuei soldado, te ni ka jaꞌnu de yiki siꞌin tee xtnañuꞌu, te suni saa ni inka tee intakaa yika cruz xiin Jesús.
\v 33 Su nuu ni ka juntnaꞌa de Jesús, te ni ka jini de ja ja ni jiꞌi ya. Yun guaa tu ni ka jaꞌnu de yiki siꞌin ya.
\v 34 Su in soldado yun ni tuu de lanza de yika ya, ni june de, te vi nuu saa ni kee niñi vi ndute.
\v 35 Te maa san ja ni jini san naxa ni kuu, guaa ndakani san, te ndakani ndaa san naxa ni kuu, chi ni jini san, te kaꞌan ndaa san, nagua ja suni vi kandija maa ni.
\v 36 Chi saa ni ndoꞌo ya, nagua ja skunkuu nuu tutu ii ja kaꞌan: “Ma vi kaꞌnu de ni in yiki ya”.
\v 37 Te suni oo inka tnoꞌo nuu tutu ii ja kachi: “Te in kiuu vi kuni ron ia ni ka xtuji ña jin lanza”, kachi tutu ii.
\s Ni jinkoyuꞌu Jesús
\p
\v 38 Te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yaꞌa, te José, tee ñuu Arimatea, ni jaꞌan de ni kaꞌan ndaꞌu de jin Pilato ja na kuandetu tee yun ndakuiso de yiki kuñu Jesús, noꞌo jin de. Te José, chi tee kandija Jesús kuu de, visi kandija yuꞌu de, chi yuꞌu de tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio. Te ni jandetu Pilato. Yun te ni jaꞌan José, ni nuneꞌe de yiki kuñu Jesús, te ni jiso de kuaꞌan de.
\v 39 Te suni ni jino Nicodemo, tee ni jaꞌan nuu oo Jesús in jakuaa, nee de vaa ndee oko uxi kilo suja ugua nani mirra saka tnaꞌa jin yuku nani áloes.
\v 40 Te nduu de ni ka kiꞌin yiki kuñu Jesús, te ni ka tniutuu de in saꞌun vii ndevaꞌa ja ni kiuu tatna xiko yun, nagua costumbre maa ñayiu judio nuu ka tayuꞌi ndiyi.
\v 41 Te nuu ni ka jatakaa de Jesús yika cruz, oo in nuu ka oo yutnu kuii, te nuu oo yutnu kuii yun oo in yau ñaña ni kuvaꞌa jaa, nuu chiaꞌan ka saꞌun ja na ndiyi kiyuꞌu.
\v 42 Te yun ni ka tayuꞌu de yiki kuñu Jesús, chi yatni oo yau ñaña yun, te ja ni kuyatni ja kejaꞌa kiuu ndatatu ñayiu judio.
\c 20
\s Ni ndateku Jesús
\p
\v 1 Te nuu neꞌe domingu, kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin semana, te neꞌe ndevaꞌa vi in tinee ka, kuaꞌan María Magdalena majinkoto ña yau ñaña nuu yiyuꞌu Jesús. Te ni jini ña ja ni kujioo kava ndesi yuꞌu yau ñaña yun.
\v 2 Yun te ni jino ña ni noꞌo ña nuu ka oo Simón Pedro jin inka tee skuaꞌa ja kutoo ka Jesús, te jiñaꞌa ña:
\p ―Ni ka ndatau yiki kuñu Jitoꞌo nuu yiyuꞌu ya, te tu ka jinio ndenu ni ka ndatayuꞌu ya ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 3 Yun te ni kekuei Pedro jin inka tee skuaꞌa yun kuaꞌankuei de mavijinkoto de yau ñaña yun.
\v 4 Te nduu de ka jino inuu de kuaꞌankuei de, su ñama ka ni jino inka tee yun saa Pedro, te xtnañuꞌu ka de ni kenta nuu oo yau ñaña yun.
\v 5 Te jinkuindei de ni ndiaꞌa de, te ni jini de ja maa ni ka saꞌun vii ndevaꞌa oo yun, su tu ni kiuu de.
\v 6 Yun te saa ni kenta Simón Pedro ja ndikin ña de kuaꞌan de, te ni kiuu de nuu yau ñaña yun, te ni jini de ja maa ni ka saꞌun finu yun oo.
\v 7 Te suni ni jini de saꞌun ni oñusuku xini Jesús, ja masu in ni oo jin saꞌun vii yun, chi ñutuu siin maa, te siin nuu katuu.
\v 8 Yun te suni ni kiuu inka tee skuaꞌa yun ja ni kenta xtnañuꞌu nuu yiyuꞌu ya, te nuu ni jini de ja siun ni kuu, te ni kandija de ja ni ndateku ya.
\v 9 Chi chiaꞌan ka ja vi junkuiꞌnu ini de nagua yoso nuu tutu ii, ja nini kuu ja ndateku ya neꞌu ndiyi.
\v 10 Yun te ni ka ndajiokuiin tee ka skuaꞌa yun kuanoꞌokuei de veꞌe de.
\s Ni ndenta Jesús nuu María Magdalena
\p
\v 11 Su María, chi ni ndajino ña yeꞌe yau ñaña, te yun ni oo ña ndaꞌi ña, te vi ndaꞌi ña, te ni jito niꞌni ña ichi ini yau ñaña yun.
\v 12 Te ni jini ña uu ia ka jinokuechi nuu Dios, ka niꞌnu ya saꞌun kuijin kuijin, ka nukoo ya nuu ni okatuu yiki kuñu Jesús, in ya nukoo ichi xini, te inka ya ichi nuu jaꞌa.
\v 13 Te ni ka jikan tnoꞌo ña ya jin ña:
\p ―Kuaꞌa, ¿nau ja ndaꞌi ron?
\p Te jiñaꞌa ña:
\p ―Saa, chi ni ka ndatava yiki kuñu jitoꞌo san, te tu jini san ndenu ni ka ndatayuꞌu ña jin.
\p
\v 14 Te vi inka siun jiñaꞌa ña, te ni ndajionenuu ña, te ni jini ña maa Jesús ja oo ya yun, su tu ni ndakuni ña ja maa ya kuu.
\v 15 Te ni jikan tnoꞌo ña Jesús:
\p ―Kuaꞌa, ¿nau ja ndaꞌi ron? ¿Te na in ndanduku ron? ―jiñaꞌa ya.
\p Te maa ña, chi ni ndakani ini ña ja tee jito xtnuu kuii yun kuu ya, te jiñaꞌa ña:
\p ―Nuu ja maa ni kuaꞌan jin yiki kuñu de, vi kuaꞌa, te kaxtnoꞌo ni joo ndenu ni ndachiyuꞌu ni de, nagua ja kuu noꞌo san jin de ―jiñaꞌa ña.
\p
\v 16 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―María.
\p Yun te ni jionenuu ña, te ni kaꞌan ña jin saꞌan hebreo:
\p ―Raboni, ―ja kei kaꞌan “Mastru”.
\p
\v 17 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Siaa ña jin rin, chi kuini ka ja ndaa rin nuu oo Tata rin, su kuaꞌan nuu ka oo ñani rin, te kuñaꞌa ron ja ndaa rin nuu oo Tata rin vi Tata in in ron, nuu oo ia Dios rin vi ia Dios in in ron.
\p
\v 18 Yun te kuaꞌan María Magdalena majinkaxtnoꞌo ña nuu tee ka skuaꞌa ja ni jini ña Jitoꞌo, te maa ya ni kaꞌan tnoꞌo yaꞌa jin ña.
\s Ni ndenta Jesús nuu ka oo tee ka skuaꞌa jin ya
\p
\v 19 Te nuu ni kuaa vi suu kiuu yun ja kuu kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin semana, ni ka ndututu tee ka skuaꞌa in veꞌe, te ni ka ndakasi guaꞌa de yeꞌe, chi ka yuꞌu de tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio. Te ni kiuu Jesús, te ni junkuiin ya maꞌñu nuu ka oo de, te jiñaꞌa ya:
\p ―¿A kukuee ni ka oo ron? Te vi koo jin tnoꞌo mani.
\p
\v 20 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan ya tnoꞌo yun, te ni xneꞌe ya ndaꞌa ya vi yika ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya. Te ni ka kusii ini de ja ni ka ndakuni de Jitoꞌo Jesús.\fig Jesus appears to disciples|68cn01865B.tif|col|||Ni ndenta Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya|20.20\fig*
\v 21 Yun te jiñaꞌa tuku Jesús:
\p ―¿A kukuee ni ka oo ron? Te vi koo jin tnoꞌo mani. Te nagua ni tetniuu ña Tata rin ja vaji rin ñuyiu, suni saa tetniuu ña rin ja vi ndakani ron tnoꞌo rin nuu ñayiu ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 22 Yun te ni tiutachi ya nuu ka oo de, te jiñaꞌa ya:
\p ―Vi niꞌi ron Espíritu ia Dios.
\v 23 Te taka ñayiu ja ka jakaꞌnu ini ron yika kuechi, te koo tnoꞌo kaꞌnu ini nuu kuechi. Te ñayiu ja tu ka jakaꞌnu ini ron yika kuechi, te ma koo tnoꞌo kaꞌnu ini nuu kuechi ―jiñaꞌa ya.
\s Ni jini Tomás ja ni ndateku Jesús
\p
\v 24 Su Tomás, in tee oo nuu ndi uxi uu tee ka skuaꞌa ja ka xnani Kuati, chi tu ni oo de jin sava ka tee ka skuaꞌa yun na ni ndenta Jesús.
\v 25 Yun te ka jiñaꞌa sava ka tee ka skuaꞌa yun nuu de:
\p ―Ni ka jini san Jitoꞌo.
\p Su jiñaꞌa Tomás:
\p ―Nuu ja ma kuni san jin nuu san nuu ni ka tuji ndaꞌa ya ja ni kiukuei nduyu kaa, te chiꞌi san xindaꞌa san nuu ni ka yiꞌi nduyu kaa yun, vi chiꞌi san ndaꞌa san yika ya, nuu saa te ma kandija saꞌun san ―jiñaꞌa de.
\p
\v 26 Yun te saa nuu una kiuu, te ni ka ndututu tuku tee ka skuaꞌa yun ini in veꞌe, te saa chi ka oo de jin Tomás. Te ni ka ndakasi guaꞌa de yeꞌe, su ni kiuu Jesús, te ni junkuiin ya maꞌñu nuu ka oo de, te jiñaꞌa ya:
\p ―¿A kukuee ni ka oo ron? Te vi koo jin tnoꞌo mani.
\p
\v 27 Yun te jiñaꞌa ya nuu Tomás:
\p ―Chiꞌi xindaꞌa ron ini ndaꞌa rin, te kondiaꞌa ndaꞌa rin, te chiꞌi ndaꞌa ron yika rin, te kuni ron nuu ni tuji, te kandija; ma kokuu ron in tee soꞌo ja tu kandija ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 28 Yun te jiñaꞌa Tomás:
\p ―Jitoꞌo maa san vi Dios maa san kuu ni ―jiñaꞌa de.
\p
\v 29 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Kandija ron chi ni jini ña ron, vi Tomás, su nase taꞌu ñayiu ja tu ni ka jini ñai jin rin, te ka kandijai ―jiñaꞌa ya.
\s Na jaꞌa kuu ja ni tee Juan tutu yaꞌa
\p
\v 30 Te ni saꞌa ka Jesús kuaꞌa ka tniuu vii tniuu vaꞌa jin nuu tee ka skuaꞌa jin ya, ja tu nagua yoso nuu tutu yaꞌa.
\v 31 Su ni tee san tnoꞌo yaꞌa nagua ja vi kandija ni ja Jesús kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios, vi Seꞌe maa Dios kuu ya. Te jin ja ka kandija ni ya, te vi niꞌi ni ja vi koteku ni nikuii nikani jin maꞌñu sagua ya.
\c 21
\s Ni ndenta Jesús nuu uja tee ka skuaꞌa jin ya
\p
\v 1 Yun te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yaꞌa, te ni ndenta tuku Jesús inka jichi nuu ka oo tee ka skuaꞌa jin ya yuꞌu ndute mar Tiberias, te suaꞌa ni kuu nuu ni ndenta ya.
\v 2 In ni ka otutu Simón Pedro jin Tomás, tee ka xnani Kuati, vi Natanael, tee ñuu Caná ja tnii Galilea, vi nduu seyii Zebedeo jin uu ka tee ka skuaꞌa.
\v 3 Te jiñaꞌa Simón Pedro nuu sava ka de:
\p ―Kiꞌin san tau san chiaka.
\p Te ka jiñaꞌa sava ka de:
\p ―Suni vi kondikin ña san, kiꞌinkueio nuu saa ―ka jiñaꞌa de.
\p Te kuaꞌankuei de, yun te ni kekuei de nuu in barco, su tu saꞌun na kiti ni ka niꞌi de jakuaa yun.
\v 4 Te nuu ja makundijin ja matuu, te vi sanaa ni ka jini de Jesús yuꞌu ndute mar yun, su tu ni ka ndakuni ña tee ka skuaꞌa yun ja maa Jesús kuu ya.
\v 5 Te ni jikan tnoꞌo ña ya:
\p ―Amigo, ¿a ni ka niꞌi ron chiaka vi kao?
\p ―Tu saꞌun na kiti ka niꞌi san ―ka jiñaꞌa de.
\p
\v 6 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Vi skee ñunu ron ichi lado kuaꞌa barco jian, te vi niꞌi ron ti ―jiñaꞌa ya.
\p Yun te ni ka skee de ñunu de, te vi ña kuu ka vi ndatau de ja kuaꞌa ndevaꞌa chiaka ni ka niꞌi de.
\v 7 Yun te jiñaꞌa tee skuaꞌa ja kutoo ka ña Jesús nuu Pedro:
\p ―Jitoꞌo kuu ya.
\p Te vi nuu ni jini Simón Pedro tnoꞌo yun, ja Jitoꞌo kuu ya, te ni ndakiꞌin de saꞌun de, chi ni tau de ja satniuu de, te ni ndagua ni de nuu ndute mar yun, kuaꞌan de nuu oo ya.
\v 8 Te sava ka tee ka skuaꞌa yun, chi ni ka ndeneꞌe jioo de barco yuꞌu ndute yun, te vi saa ka ñuu de ñunu yun ñuꞌu chitu chiaka, chi masu jika oo yuꞌu ndute vaa ndee uꞌun xiko ni metro kuu.
\v 9 Te nuu ndekuei jioo de nuu ñuꞌu, te ni ka jini de kai ñuꞌu, te nuu tikayi ñuꞌu yun yoxnee xtaa triu jin in chiaka.
\v 10 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Vi taa chiaka ni ka tau ron jian na vi skasuon vi kao ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 11 Yun te ni kaa Simón Pedro ini barco, te ni jiokuita de ñunu yun guaa ndee nuu ñuꞌu yichi, te ñuꞌu chitu kuiti chiaka naꞌnu naꞌnu, in ciento uu xiko uxi uni ti kuu. Te visi kuaꞌa ndevaꞌa ti ñuꞌu, su tu ni teꞌnde ñunu yun.
\v 12 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Neꞌekuei vi kasii ini ron.
\p Te ni in tee ka skuaꞌa yun, tu ni kii ini de ja kakan tnoꞌo ña de na in kuu ya, chi ka jini de ja maa Jitoꞌo kuu ya.
\v 13 Yun te ni jintnaꞌa Jesús yuꞌu ñuꞌu, te ni tau ya xtaa triu yun, te ni jiñaꞌa ya nuu de, te suni saa ni chiaka yun.
\v 14 Yaꞌa kuu jichi kuu uni ja ni ndenta Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya, nuu ja ni ndateku ya neꞌu ndiyi.
\s Ni ka ndatnoꞌo Jesús jin Simón Pedro
\p
\v 15 Te nuu ni ndiꞌi ni ka jasii ini de, te ni jikan tnoꞌo ña Jesús jin Simón Pedro:
\p ―Simón, seyii Jonás, ¿a kutoo ka ña ron, saa sava ka tee yaꞌa?
\p Te jiñaꞌa de:
\p ―Saa, vi Jitoꞌo san, ja jini maa ni ja kutoo ña san.
\p Te jiñaꞌa ya:
\p ―Nuu saa te koto ñayiu ka kuu na kuinio lelu kueli rin ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 16 Te ni ndiokuiin ya ni jikan tnoꞌo ña ya inka jichi:
\p ―Simón seyii Jonás, ¿a kutoo ña ron?
\p Te jiñaꞌa Pedro:
\p ―Saa, vi Jitoꞌo san, ja jini maa ni ja kutoo ña san.
\p Te jiñaꞌa ya:
\p ―Nuu saa te koto ñayiu ka kuu na kuinio ndikachi rin.
\p
\v 17 Te ni jikan tnoꞌo ña ya jichi kuu uni:
\p ―Simón seyii Jonás, ¿a kutoo ña ron?
\p Te ni kusuchi ini Pedro ja siun vi uni jichi jikan tnoꞌo ña ya ja a kutoo de jin ya, te jiñaꞌa de:
\p ―Jitoꞌo san, maa ni chi jini ndiꞌi ni, te ja jini maa ni ja kutoo ña san.
\p Te jiñaꞌa ya:
\p ―Nuu saa te koto ñayiu ka kuu na kuinio ndikachi rin.
\v 18 Chi kaꞌan ndandaa ndija rin, ja ndee nuu kuechi ka ron, chi ni ondakuꞌni maa ron chii ron, te ni ojika ron ndee ni nuu kuini maa ron. Su nuu na yii ron, te skaa ron ndaꞌa ron, te inka ñayiu ndakuꞌni chii ron, te kuaka ñai kiꞌin ron ndenu tu kuini ron ja kiꞌin ron ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 19 Te tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan ya ja kaxtnoꞌo ya naxa ndoꞌo Pedro nuu kuu de ja saꞌa de ja koo jayiñuꞌu nuu ia Dios. Yun te jiñaꞌa ka ya:
\p ―Kondikin ña, te saꞌa ron tniuu nagua ni saꞌa maa rin ―jiñaꞌa ya.
\s Tee skuaꞌa ja kutoo ka Jesús
\p
\v 20 Te nuu ni jionenuu Pedro, te ni jini de ja ndikin ña tee skuaꞌa ja kutoo ka Jesús, kuaꞌan de. Te suu de kuu tee ni ondetu ndee xiin Jesús na ni ka jaxini de jin ya viko pascua ñayiu judio, te ni jikan tnoꞌo ña de jin ya: “¿Na ndee tee kuu ja xtuu ña jin ni, vi Jitoꞌo san?”
\p
\v 21 Te nuu ni jini ña Pedro jin de, te ni jikan tnoꞌo de Jesús:
\p ―Jitoꞌo san, ¿te tee yaꞌa, naxa ndoꞌo de?
\p
\v 22 Te jiñaꞌa Jesús:
\p ―Nuu ja kuini maa rin te koteku ni de guaa ndee kiuu ja ndajiokuiin rin, te ma kondiꞌni ron. Kondikin ña, te saꞌa ron tniuu nagua ni saꞌa rin ―jiñaꞌa ya.
\p
\v 23 Yun te ni jitenuu tnoꞌo yun nuu taka ñayiu ka skuaꞌa, ja tee skuaꞌa yun, chi ma kuu de. Su Jesús, chi tu ni kaꞌan ya ja ma kuu de. Chi tnoꞌo ni kaꞌan ya kuu: “Nuu ja kuini maa rin, te koteku ni de guaa ndee kiuu ja ndajiokuiin rin, te ma kondiꞌni ron”.
\p
\v 24 Te suu tee skuaꞌa yaꞌa kuu maa san ja ndakani san tnoꞌo yaꞌa, te ni tee san taka tnoꞌo yaꞌa, chi jini san ja tnoꞌo ndaa ndakani san.
\v 25 Te suni oo kuaꞌa ka tniuu ja ni saꞌa Jesús, te ndakani ini san ja nuu suaꞌa te vi ndi in ndi in na vi tee san, vaa vini ma kenta nii ñuyiu ja vi kuꞌun vaꞌa liuru nuu koyoso ndiꞌi tniuu ni saꞌa ya.
\p Saa na kokuu.
