\id HEB
\h Hebreos
\mt Tutu kuaꞌan nuu ñayiu hebreo
\c 1
\s Kaꞌan Dios nuu ñayiu jin maꞌñu sagua Seꞌe ya
\p
\v 1 Ja ni okaꞌan ia Dios guaa ndee janaꞌa kuaꞌa jichi jin kuaꞌa nuu ichi nuu ndi tatao jin maꞌñu sagua tee ni ka ondakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa.
\v 2 Te vitna ja kuu tiempu sandiꞌi kaꞌan ya nuo jin maꞌñu sagua Seꞌe ya, chi jin seꞌe ya ni saꞌa ya ndiꞌi ja oo ñuyiu, te ndiꞌi ni xndendoo ya nuu ndaꞌa Seꞌe ya ja saꞌa jajin ya.
\v 3 Te xneꞌe Seꞌe ya naxa yeꞌe tajan maa Dios, te vi ni ndaku ña ya naxa oo maa ia Dios, te maa ya jito ndiꞌi jin tnoꞌo kaꞌnu ja kaꞌan ya. Te nuu ni ndasavii ya yika kuechio, te mandaa ya ndee andivi ja ni jinkoo ya ichi ndaꞌa kuaꞌa maa ia Dios.
\s Kaꞌnu ka kuu Seꞌe Dios saa ia ka jinokuechi nuu ya
\p
\v 4 Te ni ndukaꞌnu ndevaꞌa ka Seꞌe ia Dios saa nuu ia ka jinokuechi nuu ya, chi ni niꞌi taꞌu ya ja ndiso ya tniuu kaꞌnu ndevaꞌa ka saa tniuu ka ndiso ia ka jinokuechi nuu Dios.
\v 5 Chi tu saꞌun na ama ni kaꞌan ia Dios nuu ni in ia ka jinokuechi nuu ya nagua yoso nuu tutu kaꞌan suaꞌa:
\q Seꞌe maa rin kuu ron,
\q te maa rin ni saꞌa kaꞌnu ña jin ron vitna, ja kuu rin tata ron.
\m Te suni tu ni kaꞌan ya nuu ni in ia ka jinokuechi nuu ya nagua yoso inka tnoꞌo nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa:
\q Maa rin kuu tata ron,
\q te maa ron kokuu seꞌe rin.
\m
\v 6 Te suni nuu ni tetniuu Dios invaa Seꞌe ya nuu ñuyiu yaꞌa, te jiñaꞌa ya:
\q Ndiꞌi ron ja ka jinokuechi ron nuu rin vi chiñuꞌu Seꞌe rin.
\m
\v 7 Te siki ia ka jinokuechi nuu ya, ni kaꞌan ya:
\q Saꞌa rin ja ia ka jinokuechi nuu rin ka kuu na kuinio nuu yiꞌi tachi ja tu kuu vi kondiaꞌa ron,
\q axi ka kuu na kuinio yañuꞌu.
\m
\v 8 Su siki Seꞌe ya ni kaꞌan ya:
\q Maa ron kuu Dios ja tatnuni ron nikuii nikani,
\q te ndiso ron tniuu ja tatnuni ndaa ron.
\q
\v 9 Chi kutoo ron ja saꞌa ron tniuu ndaa,
\q te kaꞌan uꞌu ron jakueꞌe.
\q Te yun guaa ni kaji ña rin ja kuu rin Dios maa ron ja tatnuni ron,
\q te ni joso ña rin texeꞌen ja kokuu sii ini ka ron saa sava ka ñayiu ka oo jin ron.
\m
\v 10 Te suni jiñaꞌa ya nuu Seꞌe ya:
\q Maa ron kuu Jitoꞌo ja ni saꞌa ñuyiu ndee jaxtnañuꞌu,
\q te jin ndaꞌa ron ni saꞌa ron andivi.
\q
\v 11 Te ndiꞌi yaꞌa chi vi naa, su maa ron, chi koo ron nikuii nikani.
\q Ndiꞌi yaꞌa, chi vi kutuꞌu na kuinio in saꞌun.
\q
\v 12 Te ndakintnaꞌnu ron ndiꞌi yun na kuinio in suꞌnu,
\q te ndasama ron na kuinio in ñayiu ja ndasama saꞌun niꞌnui.
\q Su roon, chi inuu ni oo ron,
\q te kiuu ja koteku ron, maa ndiꞌi saꞌun.
\m
\v 13 Tu saꞌun na ama ni kaꞌan ia Dios nuu ni in ia ka jinokuechi nuu ya tnoꞌo ja ni kaꞌan ya nuu Seꞌe ya:
\q Jinkoo ichi ndaꞌa kuaꞌa rin vi guaa ndee na saꞌa rin ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ron ndee chii jaꞌa ron,
\m ni kachi ya.
\p
\v 14 Chi ndiꞌi ia ka jinokuechi nuu Dios ka kuu espíritu ja ka saꞌa nagua kuini ya, te tetniuu ña ya kuaꞌankuei ja ka chituu ñayiu vi niꞌi taꞌu ja vi kaku niꞌnu.
\c 2
\s Na vi koto mao te ma vi kujioo nuu ichi ja vi kaku niꞌnuo
\p
\v 1 Te ja jaꞌa yaꞌa guaa nini kuu ja vi tniuu ini guaꞌo tnoꞌo ya ja ni ka jini soꞌo, nagua ja ma vi kujioo nuu ichi ya.
\v 2 Chi ndee janaꞌa ni tatnuni ia Dios tnoꞌo ya nuu Moisés jin maꞌñu sagua ia ka jinokuechi nuu ya, te nini ni okuu ja vi skunkui Ley yun. Su ñayiu ni ka okusoꞌo nuu ya, te ni ka saꞌi jakueꞌe, ni ka tniuyaꞌu ndaa mai yika kuechi yun.
\v 3 Nuu saa te viꞌi ka yoon, chi ma vi kaku niꞌnuo ja vi tniuyaꞌuo nuu na vi skunao in jakaꞌnu ndevaꞌa ja vi kaku niꞌnuo. Chi xtnañuꞌu ka maa Jitoꞌo ni ndakani naxa vi kaku niꞌnuo, saa ni ka ndakani ndaa kuiti ñayiu ni ka onini tnoꞌo ya nuu in ion.
\v 4 Te suni ni xneꞌe ia Dios jin ñayiu ni ka ndakani tnoꞌo ya ja tnoꞌo ndaa ka kaꞌin, nuu ni ka saꞌi kuaꞌa tniuu naꞌnu vi javii javaꞌa jin jakaꞌnu maa ya. Te suni ni jiñaꞌa ya Espíritu ya nuu in in ñayiu nakuu nakuu naxa jinkuaan ini maa ya.
\s Ni ndasama Jesús te ni nduu ya in ñani in tnaꞌo
\p
\v 5 Chi tu ni chitniuu Dios ia ka jinokuechi nuu ya ja vi tatnuni nii ñuyiu vaji nuu kuee ka, chi Seꞌe ya guaa ni chitniuu ya ja tatnuni, te siki yaꞌa ka kaꞌon.
\v 6 Chi suaꞌa yoso nuu tutu ii, nuu ni kaꞌan in tee:
\q ¿Na in kuu ñayiu ñuyiu ja kondakaꞌan ni jin?
\q Te tu nagua ka kuu saꞌun seꞌe teyii ja kondiꞌni ni ja jaꞌi.
\q
\v 7 Chi ni saꞌa lule ka ni joo jin, saa ia ka jinokuechi nuu ni,
\q te ni ndaskutu ni jin jayiñuꞌu vi javii javaꞌa.
\q Te ni chitniuu ni jin ja kotatnuni nuu ndiꞌi ja ni saꞌa ni,
\q
\v 8 te ndiꞌi tuꞌu ni xndendoo ni nuu ndaꞌi,
\m kachi tutu ii.
\p Te ndiꞌi ja ni saꞌa ia Dios ni xndendoo ya nuu ndaꞌi ja kotatnuni, te ni in ja tu ni saꞌa siin ya, chi ndiꞌi xiin nuu kuu nijaꞌnui, visi kuini ka ja vi kunio ja kokuu nijaꞌnui nuu ndiꞌi.
\v 9 Su vitna te ka jinio Jesús, ia ni saꞌa lule ka Dios joo, saa ia ka jinokuechi nuu ya. Te ni ndaskutu ña ya jin jayiñuꞌu vi javii javaꞌa ja jaꞌa ja ni tnaꞌa ya kuaꞌa tnundoꞌo tnuneni nuu ni jiꞌi ya, chi jandaꞌu ini ia Dios, guaa ni jandetu ya ja ni jiꞌi Jesús ja jaꞌa ndiꞌi ñayiu.
\p
\v 10 Te ndiꞌi ja oo kuu kuenta maa ia Dios, chi maa ya ni saꞌa, chi kuini ya ja kuaꞌa ndevaꞌa seꞌe ya vi koo andivi nuu yeꞌe tajan oo ya. Yun guaa ni saꞌa ia Dios ja ndiꞌi kuiti ni skunkuu Jesús jin maꞌñu sagua tnundoꞌo tnuneni ni tnaꞌa ya ja ni june ya ichi ja skaku niꞌnu ya ñayiu.
\v 11 Chi maa Jesús ni ndasavii ña jin yoon, te maa ya, chi ia vii kuu ya, te invaa ni Dios kuu yua ndiꞌo. Te yun guaa tu kukanoo Jesús, ia kuu Seꞌe Dios, ja xnani ña ya jion ñani.
\v 12 Chi yoso nuu tutu ii ja jinkuiꞌnu inio ja Jesús ni kaꞌan jin tata ya:
\q Ndakani san ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ni nuu ñani san vi kuaꞌa san.
\q Te maꞌñu sagua nuu ka ndututu san kata san yaa nuu ni, vi Dios.
\m
\v 13 Te suni kaꞌan ka ya:
\q Kukanu ini san ia Dios.
\m Te kaꞌan tuku ya:
\q Yaꞌa ka oo san jin seꞌe Dios ja ni taa ya nuu san,
\m jiñaꞌa Jesús.
\p
\v 14 Te nagua ka kuu seꞌe jin yiki kuñu vi niñi, te suni saa ni ni okuu ya yiki kuñu vi niñi, nagua oo ñayiu ñuyiu, nagua ja jin maꞌñu sagua ja kuu ya, saa te kindee ya jakaꞌnu nevaꞌa Tachi ja jaꞌni.
\v 15 Saa te ni skaku ña ya jin ndiꞌi ñayiu ka yuꞌu ja vi kui, chi na kuinio ja ka jinokuechi nuu ja ka yuꞌi yun nikuii nikani ja ka tekui.
\v 16 Chi jandaa ndija ja tu ni kii ya nuu ñuyiu ja chituu ya ia ka jinokuechi nuu Dios, chi ja chituu ya ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Abraham.
\v 17 Te ja jaꞌa yun guaa vi oo vi kaa ya nagua ka ndaa ñani ya, nagua ja saa te ni jinkokuu ya in sutu kuu nijaꞌnu ja ni skunkuu ndaa ya nuu ia Dios. Te ni kundaꞌu ini ña ya jin, ja ni soko ya maa ya, saa te ni kindee ya yika kuechi ñayiu.
\v 18 Te nagua ni tnaꞌa maa ya tnundoꞌo ja ni jito tnuni ña Tachi, te suni vitna kuu chindee chituu ña ya jin yoon nuu ka tnaꞌo tnundoꞌo ja jito tnuni ña Tachi.
\c 3
\s Kuu kaꞌnu ka Jesús saa Moisés
\p
\v 1 Te yun guaa vi kinuu guaꞌa ni Jesús, vi ñani vi kuaꞌa, chi ni kana ña ia Dios ja vi koo ni jin ya, ja ka kuu ni ñayiu maa ya, chi maa ia Dios ni chitniuu ña jin ya ja kuu ya sutu kuu nijaꞌnu ja kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ka kandijao.
\v 2 Chi ni skunkuu guaꞌa Jesús nuu ia Dios ja ni tau ña ya nuu tniuu yaꞌa, suni nagua ni skunkuu guaꞌa Moisés ja ni ojinokuechi de nuu ndiꞌi ñayiu veꞌe maa ia Dios.
\v 3 Su Jesús, chi oo ka ja yiñuꞌu nuu ya saa Moisés, nagua ndoꞌo in tee saꞌa in veꞌe ja oo ka jayiñuꞌu nuu de, saa veꞌe ni saꞌa de yun.
\v 4 Ndiꞌi veꞌe, chi oo in tee ni saꞌa, su Dios kuu ia ni saꞌa ndiꞌi ja oo ñuyiu.
\v 5 Te Moisés, chi jandaa ja ni skunkuu ndaa de nuu ndiꞌi ñayiu veꞌe maa ia Dios ja ni ojinokuechi de. Su tniuu ni saꞌa de ja ni ojinokuechi de kuu ja ndakani tnoꞌo kaꞌan Dios nuu kuee ka.
\v 6 Su Kristu kuu Seꞌe maa ia Dios, te tatnuni ndaa ya nuu ñayiu veꞌe maa Dios, te ñayiu veꞌe yun ka kuu mao, nuu ja na vi kuiin yutnuo nuu tnoꞌo ya guaa ndee kiuu sandiꞌi ja ka kukanu inio, te vi kokusii inio ja ka ndetu kaꞌnuo ya.
\s Naxa kiukuei ñayiu maa ia Dios ja vi ndatatui
\p
\v 7 Te yun guaa nagua kaꞌan Espíritu maa Dios nuu tutu ii:
\q Nuu ja vi konini ron tnoꞌo kaꞌan ia Dios vitna,
\q
\v 8 te ma vi saꞌa ndee ron ini anu ron, nagua ni ka saꞌa ñayiu ja ni ka ndakoi siki ya,
\q te ni ka skeꞌi ya nuu ñuꞌu teꞌa yun.
\q
\v 9 Te suni jiñaꞌa maa ia Dios:
\q Ni ka skeꞌe ña ndi tata ron, te ni ka jito tnuni ñai,
\q visi ni ka ojini tniuu naꞌnu ni osaꞌa rin nuu uu xiko kuia.
\q
\v 10 Te ja jaꞌa yun guaa ni kiti ini rin jin nuu ñayiu tiempu saa,
\q te ni kaꞌan rin: “Ñayiu yaꞌa, chi siun ni ka jika kueꞌi,
\q te tu ka kuini ja vi kuni ichi rin”.
\q
\v 11 Te yun kuu ja ni kee yuꞌu rin jin ja kiti ini rin
\q ja ma kiukuei saꞌuin nuu kuñaꞌa maa rin ja vi ndatatui,
\m kachi tutu ii.
\p
\v 12 Te yun guaa vi koto ni maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, nagua ja ni in ni ma vi konevaꞌa anu kueꞌe ja ma vi kandija ni, te vi kujioo ni nuu ia Dios teku.
\v 13 Chi suaꞌa vi xteku tnaꞌa in in maa ni in kiuu in kiuu, nini oo ka kiuu tiempu vitna, nagua ja ni in ni ma xndaꞌu ña yika kuechi, te vi saꞌa ndee ni ini anu ni nuu ia Dios.
\v 14 Chi ni ka kiunduo ja ka oo jin Kristu, te na vi koo yutnuo guaa ndee kiuu sandiꞌi, nagua ni ka kukanu inio ndee kiuu xtnañuꞌu ja ni ka kandijao.
\p
\v 15 Chi saa kaꞌan nuu tutu ii:
\q Nuu ja vi konini ron tnoꞌo kaꞌan ia Dios vitna,
\q te ma vi saꞌa ndee ron ini anu ron, 
\q nagua ni ka saꞌa ñayiu ja ni ka ndakoi siki ya.
\m
\v 16 ¿Te na in ka kuu ñayiu ni ka onini tnoꞌo ia Dios, te ni ka skiti ini ya? Sui ka kuu ndiꞌi ñayiu ja ni ndeneꞌe Moisés ñuu Egipto.
\v 17 ¿Te na ñayiu ka kuu ja ni ka oskiti ini ia Dios nuu uu xiko kuia? Sui ka kuu ñayiu ni ka saꞌa yika kuechi, te ni ka jiꞌi nuu ñuꞌu teꞌa yun.
\v 18 ¿Te na ñayiu xiin nuu ni kee yuꞌu ia Dios ja ma kiukuei nuu ñuu kuñaꞌa ya ja vi ndatatui? Sui ka kuu ñayiu ni ka kusoꞌo nuu ya.
\v 19 Te ka jinio ja tu ni kuu kiukuei ñayiu yun, chi tu ni ka kandijai.
\c 4
\p
\v 1 Te na vi koyuꞌo ia Dios, chi kana saa vi ka nevaꞌa nio tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios ja taa ya nuu kiukueio ja vi ndatatuo, te ma kentakuei sava ni ja kiukuei ni.
\v 2 Chi suni ni ka oninio ja ni ka ndakani tnoꞌo vaꞌa ia Dios, nagua ni ka onini ñayiu janaꞌa. Su tu ni jiniuꞌu nuu ñayiu yun ja ni ka onini, chi tu ni ka kandijai tnoꞌo ni ka onini yun.
\v 3 Su yoon ja ka kandijao, chi kiukueio nuu vi ndatatuo jin ya. Te siki ñayiu tu ka kandija yun kaꞌan ya:
\q Te yun kuu ja ni kee yuꞌu rin jin ja kiti ini rin,
\q ja ma kiukuei saꞌuin nuu ñuu kuñaꞌa maa rin ja vi ndatatui.
\m Te saa ni kaꞌan ya visi ja ni xndiꞌi ya tniuu ni saꞌa ya ndee nuu ni jinkoo ñuyiu.
\v 4 Chi saa yoso nuu tutu ii siki kiuu kuu uja:
\q Te nuu ni xndiꞌi ia Dios tniuu ni saꞌa ya, 
\q te ni ndatatu ya kiuu kuu uja.
\m
\v 5 Te suni yoso inka jichi nuu tutu ii:
\q Ma kiukuei saꞌuin nuu kuñaꞌa maa rin ja vi ndatatui.
\m
\v 6 Su jaꞌni ka ña ja kiukuei sava ka ñayiu nuu kuñaꞌa ya ja vi ndatatui, chi ñayiu janaꞌa ja ni ka jini xtnañuꞌu kai tnoꞌo vaꞌa ya, tu ni kiukuei ja jaꞌa ja ni ka kusoꞌi nuu ya.
\v 7 Te yun guaa ni jani tuku ia Dios inka tiempu, nagua ni kaꞌan ya guaa ndee nuu ja ni yaꞌa kuakuaꞌa tiempu, te vitna kaꞌan tuku ya jin maꞌñu sagua tnoꞌo ni kaꞌan David, nagua yoso nuu tutu ii:
\q Nuu ja vi konini ron tnoꞌo kaꞌan ia Dios vitna,
\q te ma vi saꞌa ndee ron ini anu ron.
\m
\v 8 Chi nuu suaꞌa te ni jiñaꞌa Josué nuu vi ndatatu ñayiu Israel ndee janaꞌa, te ma kokaꞌan ka ia Dios ja koo inka kiuu nuu vi ndatatu ñayiu.
\v 9 Nuu saa te kendoo ka in kiuu nuu vi ndatatu ñayiu ñuu maa ia Dios,
\v 10 chi ñayiu ja kiukuei nuu kuñaꞌa ia Dios ja vi ndatatui, te suni ka ndatatui nuu ka satniui, nagua ni ndatatu ia Dios jin tniuu ni saꞌa ya.
\v 11 Nuu saa te na vi nduku ndeo kiukueio ja vi ndatatuo, nagua ni ion ma vi kanakau nuu kuechi ja vi kondikion nagua ni ka saꞌa ñayiu janaꞌa yun, ja tu ni ka kandijai.
\p
\v 12 Chi tnoꞌo ia Dios kuu tnoꞌo teku ja saꞌa nagua kuini maa ya, te xeen ka saa in yuchi kani ja oo xeen ndi nduu lado nuu, te kenta guaa ndee ini anu vi jajintnuni in ñayiu vi ndee yiki kaji, te xtuu kaji nagua ndakani ini ñayiu vi ja kaꞌin ndee ini anui ja saꞌi.
\v 13 Te ni in ja ni saꞌa ia Dios ma kuu ja koyuꞌu nuu ya, chi ndiꞌi ka tuu ndijin nuu ia xiin nuu vi jinokauo ja vi ndakuñaꞌo kuenta.
\s Jesús kuu sutu kuu nijaꞌnu ka
\p
\v 14 Ka nevaꞌo in sutu kuu nijaꞌnu ja ni ndajino ya andivi nuu oo ia Dios, te suu ya kuu Jesús, Seꞌe maa Dios. Yun guaa vi kondikin guaꞌo tnoꞌo ja ni ka kandijao.
\v 15 Chi ka nevaꞌo in sutu kuu nijaꞌnu ja kundaꞌu ini ña ya, chi inu vitao, te suni ni tnaꞌa maa ya tnundoꞌo nuu ni ka jito tnuni ña jin ya, nagua ka ndoꞌo yoon, su tu saꞌun ni kanakau ya nuu yika kuechi.
\v 16 Te yun guaa ma vi koyuꞌo, te na vi kuyatnio nuu mesa nuu tatnuni Dios, ia kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña, nagua ja na kundaꞌu ini ña ya jion, te na chindee chituu ña ya nuu jito tnuni ña jakueꞌe.
\c 5
\p
\v 1 Chi ndiꞌi sutu ja ka kuu nijaꞌnu, ni kaji ña maa ia Dios neꞌu ñayiu, te ni jani ña ya ja na vi kokaꞌan niꞌnu de ja jaꞌa ñayiu nuu maa ia Dios, te na vi kosoko de kiti vi ndatniuu nuu ya ja jaꞌa yika kuechi ñayiu.
\v 2 Te ja siun suni ka jini sutu ja ka oo vita de nuu ia Dios, te suni vi kuandee ini de jin ñayiu tu ka jini vi ñayiu ka skiꞌin ichi.
\v 3 Te ja jaꞌa ja ka oo vita de, yun guaa kanuu ja vi soko de kiti nuu ia Dios ja jaꞌa yika kuechi in in maa de, vi ja jaꞌa yika kuechi ñayiu ñuu de.
\p
\v 4 Te ni in tee ma kuu saꞌa kaꞌnu de maa de ja kokuu de sutu kuu nijaꞌnu, chi maa ni tee kana maa ia Dios, te jiñaꞌa ya jayiñuꞌu nuu de, nagua ni ndoꞌo Aarón ndee janaꞌa.
\v 5 Te suni saa ni kuu jin Kristu, chi masu maa ya ni saꞌa kaꞌnu ya maa ya ja kokuu ya sutu kuu nijaꞌnu, chi suaꞌa maa ia Dios ni jiñaꞌa tniuu kaꞌnu yun, chi ni kaꞌan ya nuu tnoꞌo ya:
\q Seꞌe maa rin kuu ron,
\q te maa rin ni saꞌa kaꞌnu ña jin ron vitna, ja kuu rin tata ron.
\m
\v 6 Te suni nagua kaꞌan tuku nuu tutu ii:
\q Maa ron kuu sutu ja oo nikuii nikani,
\q te kokuu inuu ron jin naxa oo Melquisedec.
\m
\v 7 Te nuu ni oo Kristu nuu ñuyiu yaꞌa, ni okana ni ondaꞌi ya jin kuaꞌa tenuu ya ja ni ojikantaꞌu ya nuu ia Dios ja na skaku niꞌnu ña ya ja ma kuu ya. Te ni onini Dios tnoꞌo ni ndakuatu ya ja jaꞌa ja ni yindei ni yititi ya.
\v 8 Te visi Seꞌe Dios kuu ya, te jin tnundoꞌo ni tnaꞌa ya yun, ni kutuaꞌa ya ja jantnoꞌo guaꞌa ya.
\v 9 Te ja siun ni skunkuu ya ndiꞌi tniuu ni chitniuu ña ia Dios, guaa maa ya kuu ia skaku niꞌnu ñayiu ka jantnoꞌo ña jin ya ja vi kotekui nikuii nikani.
\v 10 Te maa ia Dios ni tau ña jin ya ja kokuu ya sutu kuu nijaꞌnu, te kokuu inuu ya jin naxa oo Melquisedec.
\s Vi koto mao ja ma vi xndoo tnoꞌo ni ka kandijao
\p
\v 11 Te oo kuakuaꞌa tnoꞌo ja kaꞌan san siki tnoꞌo yaꞌa, su vijin kuu ja kaxtnoꞌo guaguaꞌa san, chi inu uun ndevaꞌa ini ni, te tu ka tniuu ini ni tnoꞌo ka nini ni.
\v 12 Chi ja ni kunaꞌa ka skuaꞌa ni, te ja vi ndakaxtnoꞌo maa ni nuu siun. Su saa suaꞌa ka jaꞌni ña jin maa ni ja ndakaxtnoꞌo tuku san tnoꞌo xtnañuꞌu ia Dios ja ni ka jini ni, te ni ka nduyikin ni ja kuini ja vi koꞌo ni xikui nuu tniuu ja vi kaa ni ndei.
\v 13 Te ndiꞌi ñayiu ja ka jaxin ii ka kui na kuinio suchi yikin ja chiaꞌan ka vi jinkuiꞌnu ini tnoꞌo ndaa.
\v 14 Su ñayiu naꞌnu ja jai ndei, chi ja ni kutuaꞌi ja kuu saꞌa siin siin ndee ja kuu javaꞌa te ndee ja kuu jakueꞌe.
\c 6
\p
\v 1 Nuu saa te na vi yaꞌo tnoꞌo xtnañuꞌu ja ni ka jinio ja kuu tnoꞌo Kristu, nagua ja na vi kuja niꞌnuo nuu tnoꞌo ya. Chi masu nini ka kuu ja vi ndajiokuion vi skuaꞌo tnoꞌo ja ka jinio, na kuinio ja ndatnaꞌu inio nuu yika kuechio, vi ja vi xndoo tniuu ja jaka ña nuu vi kuo, vi naxa vi kandijao ia Dios,
\v 2 vi tnoꞌo ja skuaꞌo siki ja kuanduteo, vi ja soneo ndaꞌo siki ñayiu kandija, vi ja vi ndateku ndiyi vi kiuu sandiꞌi ja sandaa ia Dios kuechi.
\v 3 Te saa vi saꞌo ja vi skuaꞌo tnoꞌo vijin ka, nuu ja Dios na kuandetu.
\p
\v 4 Chi ka oo ñayiu ja ni ka yeꞌe nui ja ni ka jini tnoꞌo ia Dios, te ni ka junkuaan ini javii javaꞌa ni jiñaꞌa ya, vi ni ka niꞌi Espíritu ya.
\v 5 Vi suni saa ni, ni ka junkuaan ini tnoꞌo vaꞌa maa ia Dios vi naxa oo jakaꞌnu ya tiempu ja vaji.
\v 6 Te nuu ka nanakau tuku ñayiu yun nuu jakueꞌe, te vijin ndevaꞌa kokuu ja vi ndajiokuiin tukui ja vi ndatnaꞌu ini jai, chi jin jakueꞌe ka saꞌi yun, saꞌa ja ka ndakatakaa tukui Seꞌe ia Dios nuu cruz, te ka jiñaꞌi ja kanoo ya nuu ka jini ndiꞌi ñayiu.
\v 7 Te ñayiu ka kuu na kuinio ñundeꞌi ja tiꞌvi ndute nuu kuun sau in in jichi nuu. Te nuu kuvaꞌa ñundeꞌi yun, te ñayiu yun ka niꞌi javii javaꞌa maa ia Dios.
\v 8 Su nuu ja nana tnu iñu axi yuku kueꞌe, te tu saꞌun nagua jiniuꞌu ñayiu yun ja kui na kuinio ñundeꞌi, chi oo yatni ja xtau tniaꞌa ña ia Dios, te sandiꞌi te kai.
\s Vi koyutnuo jin tnoꞌo ka ndetu kaꞌnuo
\p
\v 9 Su visi saa kaꞌan san jin in in maa ni, ja kaꞌan too ña san, su kukanu ndaa ini san ja ka oo maa ni ichi guaꞌa ja vi kaku niꞌnu ni.
\v 10 Chi ia saꞌa ndaa kuu maa Dios, te ma ndunaa ini ya tniuu ni ka osaꞌa ni, vi ja ni ka kundaꞌu ini ni ñanio ka kandija, te ni ka chituu ni jin, te vi saa ni ka saꞌa ni ndee vitna.
\v 11 Su kuini san ja saa ni vi kosaꞌa in in maa ni guaa ndee kiuu sandiꞌi, nagua ka saꞌa ni vitna, jin ndiꞌi ni jin anu ni. Saa te vi niꞌi ni ndiꞌi ja ka ndetu kaꞌnu ni.
\v 12 Te kuini san ja ma vi kuu kuꞌndu ni, chi vi kondikin ni nagua ka saꞌa ñayiu ka kandija ja ka jandee ini, te vi niꞌi taꞌui nuu ia Dios nagua ni kee yuꞌu ya.
\p
\v 13 Chi nuu ni kee yuꞌu ia Dios nuu Abraham, te ni kee yuꞌu ya nuu maa ya, chi tu na in kuu kaꞌnu ka na xiin nuu kee yuꞌu ya.
\v 14 Te ni kaꞌan ya: “Jandaa ja saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña rin, te skaya rin kuakuaꞌa ndikin tata ron”, jiñaꞌa ya.
\v 15 Te jandee ni ini Abraham ni ondetu de, saa te ni niꞌi de nuu ia Dios nagua ni kee yuꞌu ya.
\v 16 Chi nuu kee yuꞌu ndija in ñayiu, te kee yuꞌi nuu in ja kuu kaꞌnu ka saa mai. Te nuu kaꞌan ñayiu yun ja saa kokuu nuu ia Dios, te tu na tnoꞌo vi tee tnaꞌa kai.
\v 17 Te yun guaa nuu ni kuini ia Dios ja xneꞌe kaji ka ya tnoꞌo ni kaꞌan ya nuu ñayiu vi niꞌi taꞌu tnoꞌo ni kee yuꞌu ya, te vi oo ini oo anu ya ja skunkuu ya tnoꞌo ni kaꞌan ya yun, te ma ndasama saꞌun ya, yun guaa ni kee yuꞌu ya nuu maa ya.
\v 18 Te yaꞌa ka oo uu tnoꞌo ja ma kuu sama ya, in kuu tnoꞌo ni kaꞌan ya, te inka kuu ja ni kee yuꞌu ya nuu maa ya, te jin nduu yun ma kuu ja xndaꞌu ña ya. Te jin yun taa ia Dios in tnoꞌo ndee ini nuo ja ka ndandukuo ya ja na koto ña ya vi ka kukanu inio ya ja ka ndetu kaꞌnuo tnoꞌo ni kee yuꞌu ya.
\v 19 Te ja ka ndetu kaꞌnuo yun saꞌa ja ka kukanu inio nuu ia Dios vi ka oo yutnu anuo nuu ya, inuu jin nagua saꞌa in kaa tikanchu ja nukuiin yutnu in barco. Te ja ka ndetu kaꞌnuo yun ndeka ña ja kiukueio ndee yata saꞌun ndesi ini veꞌe ii nuu oo maa ia Dios.
\v 20 Te suni yun yoxnoꞌo Jesús, ni kiuu ya ja ni ndakune ya ichi ja kiukueio, te ni jinkokuu ya sutu kuu nijaꞌnu nikuii nikani ja kokuu inuu ya jin naxa oo Melquisedec.
\c 7
\s Jesús kuu sutu naxa ni oo Melquisedec
\p
\v 1 Chi Melquisedec yaꞌa ni okuu rey ñuu Salem vi sutu nuu maa ia Dios oo ndee sukun. Te nuu ni ndajiokuiin Abraham ja ni ka jaxin tnaꞌa de, te kundee de nuu sava ka rey yun, te ni kee Melquisedec ni nutnaꞌa ña de, te yun ni kaꞌan vii ni kaꞌan vaꞌa de jin Abraham.
\v 2 Yun te ni jiñaꞌa Abraham uxi ja ciento ndiꞌi ja ni ndakindee de nuu sava ka rey. Te xtnañuꞌu ka sivi Melquisedec kei kaꞌan rey saꞌa ndaa; te suni kuu de rey Salem ja kei kaꞌan rey oo mani.
\v 3 Te tu ndee kaꞌan saꞌun nuu tutu ii na in ni okuu tata de, ni nana de, ni tnaꞌa kuikin de, ni tu ndee kaꞌan ja ni kaku de ni ja ni jiꞌi de, chi kuu inuu de jin Seꞌe maa ia Dios ja kuu de in sutu oo nikuii nikani.
\p
\v 4 Vi kondiaꞌa guaꞌa ni na kuaꞌa kaꞌnu kuu Melquisedec saa ndi tatao Abraham ja suni ni okuu kaꞌnu de, su ni jiñaꞌa de uxi ja ciento nuu Melquisedec ja ni ndakindee de nuu sava ka rey ja ni ka jaxin tnaꞌa jin de.
\v 5 Te nagua yoso nuu Ley Moisés ja sutu ka kuu tatatnoꞌo Leví, chi kuu vi tnii de uxi ja ciento ndiꞌi nagua ka niꞌi sava ka ñayiu Israel ja ka nevaꞌi, visi in ni ndikin tata Abraham ka kuu de.
\v 6 Su Melquisedec, chi masu tatatnoꞌo Leví ni okuu de, su ni tnii de uxi ja ciento ja ni jiñaꞌa Abraham, te ni kaꞌan vii ni kaꞌan vaꞌa de jin tee yun ja nevaꞌa de tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios.
\v 7 Te ndiꞌo ka jini ja in tee kuu kaꞌnu ka kuu tee kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa jin tee nuu ka.
\v 8 Te vitna, chi ka niꞌi sutu uxi ja ciento, visi ka jiꞌi de. Su kaꞌan nuu tutu ii ja Melquisedec, chi na kuinio ja teku ni de ndee vitna.
\v 9 Te suni kuu kaꞌon ja sutu vajikuei nuu tatatnoꞌo Leví ja vitna ka niꞌi de uxi ja ciento, suni na kuinio ja ni ka tniuyaꞌu de nuu Melquisedec nuu ni tniuyaꞌu Abraham.
\v 10 Chi nuu niñi xikui Abraham ja ndiso ndikin tata de Leví, visi chiaꞌan ka ja vi kakui, kiuu ja ni nutnaꞌa ña Melquisedec jin Abraham.
\p
\v 11 Nuu suaꞌa te ni kentakuei ñayiu Israel ja vi skunkuu guaꞌi nuu ia Dios jin maꞌñu sagua ja ni ka soko sutu yun kiti, ja ka kuu de ndikin tata Leví nagua tatnuni Ley, nuu saa te masu nini ka kuu ja koo inka sutu, te kokuu inuu de jin naxa oo Melquisedec, te ma kokuu inuu ka de jin naxa ni oo Aarón.
\v 12 Chi nuu ja ni sama na inka tee kokuu sutu, te suni nini kuu ja sama inka ley.
\v 13 Chi ja jaꞌa tee yaꞌa kaꞌan nuu tutu ii ja vaji de nuu inka tatatnoꞌo Israel ja ni in ñayiu tu ni okuu sutu.
\v 14 Chi ka jini ndiꞌi ñayiu ja Jitoꞌo, chi vaji ya nuu tatatnoꞌo Judá, te siki tatatnoꞌo yaꞌa, tu ni kaꞌan saꞌun Moisés nuu ni kaꞌan de na in vi kokuu sutu.
\p
\v 15 Te yaꞌa kuu nuu kaxtnoꞌo kaji ka, ja Jesús kuu inka sutu jaa, te inuu kuu ya jin naxa oo Melquisedec.
\v 16 Te masu kuu ya sutu nagua yoso nuu Ley na tatatnoꞌo vi kokuu sutu, chi maa ya kuu sutu ja ndiso ya tniuu kaꞌnu ja teku ya nikuii nikani.
\v 17 Chi ja jaꞌa maa ya kaꞌan ia Dios nagua yoso nuu tutu ii:
\q Maa ron kuu sutu ja oo nikuii nikani,
\q te kokuu inuu ron jin naxa oo Melquisedec.
\m
\v 18 Nuu saa te ni naa in tnoꞌo nuu Ley janaꞌa yun, chi vita ni oo, te tu ni jiniuꞌu.
\v 19 Chi vini joo tu ni chituu ña Ley yun ja vi skunkuu guaꞌa ñayiu nuu ia Dios, te nuu tniuu Ley yun ka nevaꞌo in ja guaꞌa ka ja ka ndetu kaꞌnuo ja vi kuyatnio nuu ia Dios.
\p
\v 20 Te jin tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios kuu ja ni kuu Jesús sutu.
\v 21 Chi jin sava ka sutu tu ni kee yuꞌu ya ja vi kokuu de sutu, su jin Jesús, chi ni kee yuꞌu ia Dios ja kuu ya sutu, chi yun guaa kaꞌan nuu tutu ii:
\q Ni kee yuꞌu Jitoꞌo Dios, te ma ndatnaꞌnu ini ya:
\p “Maa ron kuu sutu ja oo nikuii nikani,
\q te kokuu inuu ron jin naxa oo Melquisedec”.
\m
\v 22 Yun guaa jin Jesús ni kukutu in tratu guaꞌa ka saa jaxtnañuꞌu.
\v 23 Te ni ka oo kuaꞌa sava ka sutu, chi ka jiꞌi de, te tu ni kuu ja vi kokunukuechi ka de nuu veñuꞌu.
\v 24 Su Jesús, chi ma kuu saꞌun ya, te tniuu yiꞌi ya ja kuu ya sutu, chi ma ndayaꞌa nuu ni in ka sutu.
\v 25 Yun guaa kuu skaku niꞌnu ya ñayiu ka kuyatni nuu ia Dios ja vi kotekui nikuii nikani jin maꞌñu sagua maa ya, chi teku ya nikuii nikani ja kaꞌan niꞌnu ya ja jaꞌa ñayiu nuu ia Dios.
\p
\v 26 Chi Jesús kuu ndija sutu ja ka jiniuꞌo, chi ia vii kuu ya, te tu na kuechi ya, ni tu na jakueꞌe saꞌa ya, te kuu siin ya nuu ñayiu ka saꞌa yika kuechi, te kuu kaꞌnu ndevaꞌa ka ya ndee andivi.
\v 27 Te masu oo ya nagua ka oo sava ka sutu ja ka jaꞌni de kiti ka soko de nuu ia Dios in kiuu in kiuu, xtnañuꞌu ka ja jaꞌa yika kuechi maa de, te saa ka soko de ja jaꞌa yika kuechi ñayiu ñuu de. Su siin kuu Jesús, chi invaa ni jichi ni soko ya maa ya nuu ia Dios ja jaꞌo, ja oo nikuii nikani.
\v 28 Chi Ley ni jiñaꞌa ia Dios nuu Moisés, ni tau tee vita ja junkuei nuu yika kuechi ja ka kuu de sutu ka kuu nijaꞌnu. Su nuu kuee ka, nuu ja ni oo Ley yun, te ni tau ya Seꞌe ya jin tnoꞌo ja ni kee yuꞌu ya, te suu ya kuu sutu kuu nijaꞌnu ja skunkuu ndaa ya nikuii nikani.
\c 8
\s Jesús kuu ia in niꞌnu in sagua nuu ia Dios jin nuu ñayiu
\p
\v 1 Vitna te tnoꞌo kanuu ka nuu tnoꞌo ja vajikueio ka kaꞌon yaꞌa kuu ja ka nevaꞌo in sutu kuu nijaꞌnu, te ni jinkoo ya ichi ndaꞌa kuaꞌa nuu mesa ja tatnuni ia Dios ndee andivi.
\v 2 Te suu ya kuu sutu kuu nijaꞌnu ja jinokuechi ya nuu veꞌe ii ndaa ja oo andivi ja ni saꞌa Jitoꞌo Dios, te masu ja ni saꞌa ñayiu ñuyiu.
\v 3 Chi maa ia Dios ni tau ndiꞌi sutu ka kuu nijaꞌnu ja vi soko de kiti vi ndatniuu nuu ya, te yun guaa suni kanuu ja na in guaa soko Jesús nuu ia Dios.
\v 4 Te yun guaa nuu suaꞌa te ni oo ni ya ñuyiu yaꞌa, te ni ma kuu ja kokuu ya sutu, chi ka oo ni sutu ja ka soko nuu ia Dios nagua tatnuni Ley Moisés.
\v 5 Su sutu ka oo ñuyiu yaꞌa ka jinokuechi de nuu veꞌe ii ja kuu kuandaꞌu axi ja kintnaꞌa inuu jin naxa oo veꞌe ii oo ndee andivi. Te ka jinio ja kuandaꞌu ni kuu, chi nuu ni jinkondee Moisés ja saꞌa de veꞌe ii, te jiñaꞌa ia Dios: “Kondiaꞌa guaꞌa te saꞌa ron nagua ni xneꞌe rin nuu ron nuu ni ka oo yuku yun”.
\v 6 Su tniuu saꞌa Jesús vitna, ja kuu ya sutu kuu nijaꞌnu, chi in tniuu guaꞌa ka kuu ja saꞌa ya, masu tniuu ka saꞌa sutu yaꞌa, chi maa ya in niꞌnu in sagua nuu ia Dios jin nuu ñayiu jin in tratu guaꞌa ka, chi oo ya jin tnoꞌo guaguaꞌa ka ja ni kee yuꞌu ia Dios.
\p
\v 7 Chi nuu suaꞌa te tratu xtnañuꞌu ja ni saꞌa ia Dios ni skunkuu ja kindee yika kuechi ñayiu, te masu nini ka kuu ja saꞌa ya inka tratu kuu uu nuu siun.
\v 8 Su ni nukuꞌun ia Dios ñayiu yun ja tu ka saꞌa ndai, te ni kuxeen ya nui, nagua yoso nuu tutu ii:
\q Jiñaꞌa Jitoꞌo Dios: 
\q Vaji kiuu ja saꞌa rin in tratu jaa jin ñayiu Israel vi ñayiu Judá.
\q
\v 9 Te ma koo inuu jin nagua oo tratu ja ni saꞌa rin jin tatatnoꞌo ron ndee janaꞌa,
\q kiuu ja ni tnii rin ndaꞌi, te ni ndeneꞌe rin jin ñuu Egipto,
\q chi tu ni ka skunkuu ndai tratu ja ni saꞌa rin jin,
\q yun guaa ni xndendoo ndaꞌu rin jin, kachi Jitoꞌo Dios.
\q
\v 10 Nuu saa te yaꞌa kuu tratu ja saꞌa rin jin ñayiu Israel 
\q nuu na kenta kiuu yun, kachi Jitoꞌo Dios,
\q Saꞌa rin ja junkuꞌun Ley rin jajintnuni,
\q te nuu anui tee rin Ley rin,
\q te kokuu rin Dios mai,
\q te vi kokuu mai ñayiu ñuu rin.
\q
\v 11 Te ni in, ma kaxtnoꞌi nuu tnaꞌa kuikin,
\q ni ni in, ma kaxtnoꞌi nuu ñani ja na vi kuni Jitoꞌo Dios,
\q chi ndiꞌi ñayiu vi kuni ña jin rin ja maa rin kuu ia Dios,
\q ndee suchi luluu saꞌun vi guaa ndee ñayiu naꞌnu ka.
\q
\v 12 Te kuakaꞌnu ini rin jakueꞌe ka saꞌi,
\q te ma ndakaꞌan saꞌun ka rin yika kuechi, kachi ia Dios.
\m
\v 13 Chi nuu ni kaꞌan ia Dios ja taa ya in tratu jaa, te jin tnoꞌo yun ni xneꞌe ja ni kuu tuꞌu tratu xtnañuꞌu, chi ja ni yii. Te in ja ni yii, chi tu jiniuꞌu ka, te oo yatni ja naa.
\c 9
\s Ni skintnaꞌa veꞌe ii oo ñuyiu jin nuu oo ia Dios andivi
\p
\v 1 Vitna te kaꞌan siki tratu xtnañuꞌu naxa ni tatnuni ia Dios ja vi chiñuꞌu ya nuu veꞌe ii ja ni oo ñuyiu yaꞌa.
\v 2 Chi suaꞌa ni ka saꞌa veꞌe ii yun: ni ka tniuneꞌu uu veꞌe kueli, te veꞌe xtnañuꞌu yun nani veꞌe ii, te yun nukuiin in kandeleru vi in mesa, te yun ndondoso xtaa vixin ii.
\v 3 Te ndesi in saꞌun ja tniuneꞌu veꞌe ii yun, te veꞌe kuu uu nani veꞌe ii ndevaꞌa.
\v 4 Te ini veꞌe yun oo in altar oro nuu kai suja vixin, te suni oo in jatnu, te yun inee in tindoꞌo oro ja ñuꞌu xtaa vixin ja ni kuun ndee andivi nani manaa, vi yutnu Aarón ja ni ndandixin tnu, vi yuu jite nuu ndee Ley ja kuu tratu ni saꞌa ia Dios.\fig Incense altar & priest|86HK00260B.TIF|col|||Yaꞌa ni okuu jatnu ii ja kuu arca|9.4\fig*
\v 5 Te siki jatnu yun ka nukuiin uu ja ka oo ndijin ja ka xneꞌe ja yun oo ndiaꞌa maa ia Dios, te ka oo uu uu ndijin ja ka chisaꞌu nuu jatnu yun nuu joso sutu kuu nijaꞌnu niñi kiti, su vitna masu nini ka kuu ja ndakani ndiꞌi san siki yaꞌa.
\p
\v 6 Te nuu ni jino ndiꞌi veꞌe ii yaꞌa, te ndinuu ndikuee ni kiukuei sutu veꞌe xtnañuꞌu yun ja ka saꞌa de tniuu ja ka kuu de sutu.
\v 7 Su veꞌe kuu uu, chi maintnoꞌo sutu kuu nijaꞌnu kuu ja kiuu, te invaa ni jichi kiuu de ja nuu kuia, te ma kuu kiuu de nuu ja tu na niñi kiti yindaꞌa de ja soko de ja jaꞌa yika kuechi maa de, vi ja jaꞌa yika kuechi ñayiu ñuu de, ja ka saꞌi nuu kuu sanaa.
\v 8 Te jin yun kaxtnoꞌo Espíritu ia Dios nuo ja kuini ka ja nune ichi ja kuu kiukueio ini veꞌe ii nuu oo ia Dios nini oo ka veꞌe ii xtnañuꞌu.
\v 9 Te ndiꞌi yaꞌa kuu na kuinio taniñu tiempu vitna, chi ndatniuu vi kiti ja ka soko nuu ia Dios, ma kuu saꞌa ja nduvii jajintnuni ñayiu soko yun.
\v 10 Chi maa ni kaꞌan siki yiki kuñuo, naxa vi kao vi naxa vi koꞌo vi naxa vi nduvio, te yun maa ni jiniuꞌu guaa ndee kiuu sama ia Dios tratu ni saꞌa ya jin ñayiu.
\p
\v 11 Su vitna, chi ja ni kii Kristu, te maa ya kuu sutu kuu nijaꞌnu ja ndiso ya taka javaꞌa ja taa ya nuo. Te kuu ya sutu in nuu ii ndevaꞌa ka ja oo ndee andivi, in nuu oo ndaa vi oo guaꞌa ka saa veꞌe ii ndee janaꞌa, te masu ñayiu ni saꞌa axi kokaꞌon ja masu ja oo ñuyiu yaꞌa kuu.
\v 12 Te ja ni kiuu Kristu invaa ni jichi nuu ii ndevaꞌa ndee andivi nuu oo ia Dios, te masu ja soko ka ya niñi ndixiꞌu axi niñi chikeru, chi jin niñi maa ya ni soko ya ja kokuu nikuii nikani, te jin yun ni ndatau ña ya nikuii nikani nuu yika kuechio.
\v 13 Chi ja ndaa ja niñi isndiki vi niñi ndixiꞌu vi chikeru ja ni ka kai ti nuu altar, ni nduu ti yaa ja ka joso sutu siki ñayiu ni ka kutneꞌe nuu Ley, ndasavii ña ja ka nduvii ñayiu yun nuu Ley. Saa te kuu vi chiñuꞌi ia Dios.
\v 14 Te nuu ja saa kuu jin niñi kiti yun, te viꞌi ka tniuu kaꞌnu ndiso niñi Kristu. Chi jin maꞌñu sagua Espíritu oo nikuii nikani, ni soko Kristu maa ya nuu ia Dios, te oo vii ya, tu na yika kuechi ya. Te niñi ya ndakate jatneꞌe ka ñuꞌu jajintnunio vi tniuu ka saꞌo ja jaka ña ja vi kuo, nagua ja saa, te kuu vi kunukuechio nuu ia Dios teku.
\p
\v 15 Te yun guaa Kristu kuu ia in niꞌnu maꞌñu sagua tratu jaa ja ni saꞌa ia Dios jin ñayiu. Chi nuu ni jiꞌi ya, te ni nune ichi ja kuakaꞌnu ini ia Dios yika kuechi ni ka osaꞌa ñayiu ni ka oo jin tratu xtnañuꞌu. Te jin tniuu ni saꞌa ya yun, vi niꞌi taꞌu ñayiu ni kana ña ia Dios ja vi saꞌa jajin nuu vi kotekui nikuii nikani, nagua ni kee yuꞌu ya.
\v 16 Chi nuu oo in tutu ja kuu testamentu nuu kaꞌan nagua xndendoo in tee nuu seꞌe de ja saꞌa jajin, te nini kuu ja ndee kuu de, saa saꞌa jajin saꞌun seꞌe yun.
\v 17 Chi in testamentu, tu ndee saꞌun nuu ja teku ni tee ni saꞌa yun, chi guaa ndee nuu ni jiꞌi de, te saa ndee yaꞌu.
\v 18 Te yun guaa tratu xtnañuꞌu, chi suni ni jinkoo jin ja vi kuu kiti ja vi kati niñi ti.
\v 19 Chi nuu ni ndakani Moisés ndiꞌi nagua tatnuni Ley nuu ndiꞌi ñayiu Israel, te ni kiꞌin de ixi kuaꞌa jin in ndaꞌa tnu hisopo, te ni skanuu de niñi chikeru vi niñi ndixiꞌu ja ni saka tnaꞌa de jin ndute, te ni joso de nuu liuru nuu yoso Ley vi siki ñayiu ñuu yun.
\v 20 Yun te jiñaꞌa de: “Yaꞌa kuu niñi ja ni kukutu tratu ja ni tatnuni ia Dios nuo”.
\v 21 Te suni ni joso Moisés niñi yun ini veꞌe ii vi siki ndiꞌi ndatniuu ja ka jantniuu sutu nuu ka chiñuꞌu de ia Dios.
\v 22 Te ja yatni ndiꞌi ka nduvii jin niñi yun, nagua kaꞌan nuu Ley ja jin niñi, te ka nduvii. Te nuu tu na niñi jati, te ma kuakaꞌnu ini ia Dios yika kuechio.
\s Ja ni soko Kristu maa ya ja kindee ya yika kuechio
\p
\v 23 Te nini kuu ja ka soko sutu kiti ja vi nduvii ndatniuu ka oo veꞌe ii yun, visi nani ja in kuandaꞌu ni kuu jin ja oo ndee andivi. Su nagua oo ndee andivi, chi jaguaꞌa ka kuini ja soko, masu kiti yaꞌa.
\v 24 Te Kristu, chi tu ni kiuu ya ini veꞌe ii ja ni saꞌa ñayiu, ja kuu in kuandaꞌu ni jin veꞌe ii oo ndija ndee andivi. Chi ni kiuu Kristu mamaa andivi ja ni jino ya nuu oo maa ia Dios, te yun oo ya vitna ja kaꞌan niꞌnu ya ja jaꞌo nuu ia Dios.
\v 25 Te tu ni kiuu ya ja soko ya maa ya kuaꞌa jichi, nagua ka saꞌa sutu ka kuu nijaꞌnu, ja nuu kuia nuu kuia kiukuei de veꞌe ii jin niñi kiti, te masu jin niñi maa de.
\v 26 Chi nuu ja suaꞌa te saꞌa Kristu nagua ni ka osaꞌa sutu, te nini kuu ja kuaꞌa jichi kuu ya nuu siun, guaa ndee nuu ni jinkoo ñuyiu. Su vitna nuu makuyatni tiempu sandiꞌi, te invaa ni jichi ni kii ya ja kokuu nikuii nikani ja ni soko ya maa ya, nagua ja kindee ya yika kuechio.
\v 27 Saa nagua ka jiꞌi ndiꞌi ñayiu invaa ni jichi, yun te kuaꞌankuei ja kaꞌnde ia Dios kuechi.
\v 28 Te suni Kristu, chi invaa ni jichi ni soko ya maa ya ja kindee ya yika kuechi kuakuaꞌa ñayiu, te nuu ndajiokuiin ya inka jichi ja ndii ya, te ma ndii ya ja kindee ka ya yika kuechi ñayiu, chi ndii ya ja skaku niꞌnu ya ñayiu ka ndetu kaꞌnu ña jin ya.
\c 10
\p
\v 1 Chi Ley Moisés ni okuu na ni kuinio in kuandaꞌu javaꞌa ja vaji, te masu vi maa javaꞌa ja oo andivi kuu. Yun guaa Ley, chi ma kuu saꞌa jin ñayiu ka kuyatni nuu ia Dios ja ka sokoi invaa ni nuu kiti nuu kuia nuu kuia ja vi kokui ñayiu ndaa nuu ia Dios.
\v 2 Chi nuu suaꞌa te kuu saꞌa Ley ja vi nduvii ñayiu in jichi ni nuu yika kuechi, te ma vi koxtavi kuechi kai mai, nuu saa te vi xndendoi ja ma vi soko kai.
\v 3 Su ja ka sokoi yun nuu kuia nuu kuia, nani ja saꞌa ja ka ndakaꞌan ñayiu yika kuechi kuu.
\v 4 Chi niñi isndiki vi niñi ndixiꞌu, ma kuu ja kindee yika kuechio.
\p
\v 5 Yun guaa nuu ni kii Kristu ñuyiu yaꞌa, te jiñaꞌa ya nuu ia Dios:
\q Tu kuini ni ja ka soko ñayiu kiti jin ja ka sokoi ndatniuu,
\q su ni taa ni yiki kuñu san ja soko san nuu ni.
\q
\v 6 Chi tu junkuaan ini ni ja teñuꞌu ñayiu kiti, ni ja ka sokoi nuu ni ja kindee yika kuechi.
\q
\v 7 Yun guaa kachi san nuu ni: “Yaꞌa vaji san ja saꞌa san nagua kuini maa ni, vi Tata Dios,
\q nagua yoso nuu tutu ii ja jaꞌa maa san”,
\m jiñaꞌa ya.
\p
\v 8 Xtnañuꞌu ka kaꞌan ja tu kuini ia Dios ni tu junkuaan ini ya ja ka soko ñayiu ndatniuu ni ja ka teñuꞌi kiti nuu ni, te ni ja ka jati niñi ti nagua ja kindee yika kuechi, visi saa tatnuni nuu Ley ja vi saꞌi.
\v 9 Yun te nuu ni kaꞌan ya: “Yaꞌa vaji san ja saꞌa san nagua kuini maa ni, vi Tata Dios”, te jin tnoꞌo yun ni xtajioo ia Dios ja ka soko ñayiu, te nuu tniuu yun ni ndasaꞌa ya ja ni soko Kristu maa ya.
\v 10 Te ni ndasavii ña ia Dios jion, chi ni saꞌa Kristu nagua kuini maa ia Dios, ja ni soko ya yiki kuñu ya invaa ni jichi ja kokuu nikuii nikani.
\p
\v 11 Chi jandaa ja ndiꞌi sutu ka oo de ndi kiuu ndi kiuu ka jinokuechi de nuu ia Dios ja ka soko de in ni nuu kiti kuaꞌa jichi. Te visi ja ka soko de yun, su ma kuu saꞌun kindee yika kuechi ñayiu.
\v 12 Su Kristu, chi invaa ni jichi ni soko ya maa ya ja jaꞌa yika kuechi ñayiu ja kokuu nikuii nikani, te ni junkoo ya ichi ndaꞌa kuaꞌa ia Dios.
\v 13 Te yun ndetu ya guaa ndee na saꞌa ia Dios ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ya ndee chii jaꞌa ya.
\v 14 Chi jin invaa ni ja ni soko ya maa ya ni saꞌa ya ja ni ka ndui ñayiu ndaa nikuii nikani, ja ka kui ñayiu vii nuu ia Dios.
\v 15 Te Espíritu ia Dios kaꞌan kaji ya siki tnoꞌo yaꞌa, chi yun te kachi ya:
\q
\v 16 Yaꞌa kuu tratu ja saꞌa rin jin ñayiu nuu na kenta kiuu yun, kachi Jitoꞌo Dios:
\q Saꞌa rin ja junkuꞌun Ley rin ini anui,
\q te nuu jajintnuni tee rin Ley rin.
\m
\v 17 Te ni kaꞌan ka ya:
\q Chi kuakaꞌnu ini rin jakueꞌe ka saꞌi, te ma ndakaꞌan saꞌun ka rin yika kuechi, kachi ya.
\m
\v 18 Nuu saa te nuu ni jakaꞌnu ini ya yika kuechio, te masu nini ka kuu nagua vi soko kao ja jaꞌa yika kuechio.
\s Ni nune ichi ja kiukueio nuu oo ia Dios
\p
\v 19 Te yun guaa ni nune ichi, vi ñani, ja kuu kiukueio nuu ii ndevaꞌa nuu oo ia Dios jin maꞌñu sagua niñi Jesukristu.
\v 20 Te na vi kondikion ichi jaa, ichi ndeka ña ja vi kotekuo ja ni june ya saꞌun ndesi nuu ii ndevaꞌa. Chi nuu ni soko ya maa ya, te ni nune saꞌun ndesi veꞌe ii yun ja kuu kiukueio nuu oo maa ia Dios.
\v 21 Te ka nevaꞌo in sutu kuu nijaꞌnu ja tatnuni ya nuu ñayiu veꞌe maa ia Dios.
\v 22 Yun guaa na vi kuyatnio nuu ia Dios jin in anu ndaa, te na vi kandija ndaa kuitio. Chi ni ndasavii ya anuo ja ma vi kokusuchi ka inio nuu jakueꞌe ni ka osaꞌo, te ni ndasavii ya yiki kuñuo jin ndute vii.
\v 23 Te na vi koyutnuo jin ja ka ndetu kaꞌnuo, te ma vi ndasama inio jin tnoꞌo ka kandijao, chi Dios ndaa kuu ia ni kee yuꞌu nuo, te skunkuu ya tnoꞌo ni kaꞌan ya.
\v 24 Te na vi kundaꞌu ini tnaꞌa in ion, te na vi kaꞌan nuu tnaꞌo ja vi kaꞌan too tnaꞌo, te na vi saꞌo javaꞌa.
\v 25 Te na vi kondututu nio ja vi chiñuꞌo ia Dios, te ma vi kosaꞌo nagua ka saꞌa sava ka ñayiu ja tu ka ndututui. Chi suaꞌa na vi xteku tnaꞌo, te viꞌi ka vitna ja ka ndiaꞌo ja makuyatni kiuu ja ndii Jitoꞌo.
\p
\v 26 Chi nuu ja ka ndañukuun inio, te ka saꞌo yika kuechi, nuu ja ni ka jinio tnoꞌo ndaa, te tu na inka ja vi soko nuu ia Dios ja jaꞌa yika kuechio yun.
\v 27 Chi maa ni kendoo in ja ioo ndevaꞌa kaa nuu sandaa ia Dios kuechi ñayiu, te suu kuu ñuꞌu kai koko koko ja teñuꞌu ña jin ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ya.
\v 28 Chi ñayiu jiso kava Ley Moisés, te oo uu axi uni testiu ja kaꞌan kuechi siki, te ka jaꞌni ña jin, te tu na in kundaꞌu ini ña.
\v 29 Nuu saa ni kuu, te suni kuaꞌa ka tniuyaꞌu ñayiu jain niꞌnu Seꞌe ia Dios, te skexikoi niñi ya, vi kaneꞌi jin Espíritu ja chindee chituu ña. Te jin niñi yun ni kukutu tratu, te suni suu ni ndasavii ñayiu.
\v 30 Chi ka jinio ja ni kaꞌan: “Maa rin ndaxtenaa jin ñayiu saꞌa jakueꞌe, te tetniuu rin tnundoꞌo tnaꞌi ja jaꞌa jakueꞌe saꞌi yun”, kachi Jitoꞌo. Te suni kaꞌan ka: “Maa Jitoꞌo guaa sandaa kuechi ñayiu ñuu ya”, kachi tutu ii.
\v 31 Chi ioo ndevaꞌa kaa ja kanakauo nuu ndaꞌa ia Dios teku.
\p
\v 32 Su vi ndakaꞌan maa ni tiempu ja ni yaꞌo yun, nuu inka ni ka yeꞌe nuu ni jin tnoꞌo vaꞌa Jesús ja ni ka jandee ka jakaꞌnu ini ni jin kuaꞌa tnundoꞌo ni ka tnaꞌa ni, te tu ni ka jika yata ni.
\v 33 Chi sava maa ni ka kaneꞌe ña jin ni vi ni ka saꞌa ndevaꞌa ña nuu ni ka jini kuaꞌa ñayiu. Te sava ka ni, chi vini ka oo anu ni ja ni ka tnaꞌa ni inuu ni tnundoꞌo jin ñayiu yun.
\v 34 Te suni ni ka kundaꞌu ini ni ñayiu ka yiꞌi vekaa, te tu ni ka kusuchi ini ni jin tnundoꞌo nuu ka kindee ja ka nevaꞌa ni, chi ka jini ni ja andivi ka nevaꞌa ni in jaguaꞌa ka ja vi saꞌa jajin ni, in ja oo nikuii nikani.
\v 35 Te ma vi skunaa ni in ja ni ka kukanu ini ni, chi yun kuu nuu vi niꞌi taꞌu ni in ja vi kutaꞌu vi kundetu ni.
\v 36 Chi nini kuu ja vi kuandee ini ni, ja vi saꞌa ni nagua kuini maa ia Dios, saa te vi niꞌi ni ja ni kee yuꞌu ya.
\v 37 Chi yoso nuu tutu ii:
\q Joo luluu ni ka, te ndenta ia ndii, te ma kokunuu ya.
\q
\v 38 Ñayiu ndaa, chi tekui jin ja kandijai.
\q Su nuu ja ndakaka yatai, te tu osii ini rin jin,
\m kachi ia Dios.
\p
\v 39 Su yoon, chi masu ñayiu ka ndakaka yata ja vi junaa ka kuo, chi ñayiu ka kandija Jesús ka kuo, te vi kotekuo nikuii nikani.
\c 11
\s Tnoꞌo ka kandijao
\p
\v 1 Chi ja ka kandijao kuu ja ka kundaa inio ja vi niꞌo ja ka ndetuo nuu ia Dios vi ka kukanu ndaa inio ja oo ndija ja tu ka jinio jin nuo vitna.
\v 2 Te ni ndakuantnoꞌo ña ia Dios jin ñayiu janaꞌa, chi ni ka kandija guaꞌi ya.
\p
\v 3 Chi jin ja ka kandijao, ni ka jinkuiꞌnu inio ja ni saꞌa ia Dios ñuyiu jin tnoꞌo ni kaꞌan ya. Te yun guaa ja ka ndiaꞌo jin nuo vitna, chi ni jinkoo jin ja ma kuu vi kondiaꞌo.
\p
\v 4 Chi jin ja ni kandija Abel ni sokoi in jaguaꞌa ka nuu ia Dios saa ja ni soko Caín. Te yun guaa ni kaꞌan ia Dios ja suchi ndaa kui, te ni jantaꞌu ya ja ni sokoi. Te visi ja ni jiꞌi Abel, su ja ni sokoi yun ndakani ndee vitna ja kandija guaꞌi.
\p
\v 5 Chi jin ja ni kandija Enoc, te ni ndakuaka ña ia Dios ja koteku de. Te ma kuni de ja kuu de, te tu ni ka jini ka ña ñayiu, chi ni ndakuaka ña maa ia Dios jin de kuaꞌan de ndee andivi. Te kaꞌan nuu tutu ii ja ni junkuaan ini ña Dios jin de ama ka ja ndakuaka ña ya.
\v 6 Su nuu ja tu ka kandijao, te ma kuu ja junkuaan ini ña ia Dios jion, chi ja kuyatnio nuu ia Dios, te nini kuu ja vi kandijao ja oo ya, te skutaꞌu ña ya in ja vi kutaꞌu vi kundetu ñayiu ja ka ndanduku ya.
\p
\v 7 Chi ni kandija Noé, nuu ni chindetu ña ia Dios ja koo tnundoꞌo ja kuini ka ja kuni de. Te ni jantnoꞌo de tnoꞌo ni kaꞌan ya, chi yuꞌu niꞌnu ña de jin ya, te ni saꞌa de in arca ja ni ka kaku niꞌnu de jin ñayiu veꞌe de. Te jin ja kandija de yun, te ni xnaa ña ia Dios jin ñayiu ñuyiu, chi tu ni ka kandijai, te ni jinkokuu de tee ndaa ja vaji jin maꞌñu sagua ja kandijao ia Dios.
\p
\v 8 Chi ni kandija Abraham, guaa ni jantnoꞌo de nuu ni kana ña ia Dios, te ni kee de ja kuaꞌan de in nuu kuñaꞌa ya ja saꞌa jajin de. Te kuaꞌan de, visi tu ni jini de ndenu kiꞌin de.
\v 9 Chi ni kandija de, guaa ni ojika ndaꞌu ni de nuu ñuꞌu inka ñuu ja ni kee yuꞌu ia Dios ja kuñaꞌa ya nuu de. Te ni saꞌa de in veꞌe saꞌun ni oo de, te suni saa ni ka oo Isaac vi Jacob, ja suni inuu ni ni ka niꞌi de tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios.
\v 10 Chi ni ondetu kaꞌnu Abraham ja kuñaꞌa ia Dios in ñuu ja oo nikuii nikani, te maa Dios kuu ia jini naxa koo, te ni saꞌa ya.
\p
\v 11 Chi ni kandija de, te visi ña ni kuu ja koo seꞌe Sara, su ni niꞌi de jandakui, ja koo seꞌe de jin ña, visi ja ni ka kuu nijaꞌnu saꞌun de. Chi ni kandija de ja ia ndaa kuu Dios, te skunkuu ya tnoꞌo ni kee yuꞌu ya.
\v 12 Te yun guaa Abraham, chi visi ja ni kuyatni ja kuu de, te ni jinkonevaꞌa de kuaꞌa ndikin tata de, na kuinio kimi ka oo andivi axi na kuinio ñuti ja ni koto tnaꞌa kuaꞌa ndevaꞌa yuꞌu ndute mar.
\p
\v 13 Te ndiꞌi ñayiu yaꞌa ni ka jiꞌi, te tu ni ka niꞌi ja ni kee yuꞌu ia Dios nui, su ja siun ka kandijai, guaa suaꞌa ni ndee jika ni ka ndiaꞌi nuu vi niꞌi taꞌui nuu ni kee yuꞌu ia Dios. Te ni ka kusii ini, chi ni ka kandijai ja vi niꞌi. Su ni ka naꞌmai ja ñayiu inka ñuu ka kui, te ka jika ndaꞌui nuu ñuyiu yaꞌa.
\v 14 Chi ñayiu kaꞌan siun kaxtnoꞌo kaji jin tnoꞌo kaꞌin yun ja jika ii ni, ndukui in ñuu guaꞌa ka ja koi.
\v 15 Chi nuu ja ka ndakaꞌin ñuu mai nuu ni kekuei ja kuaꞌankuei, te ni oo tiempu ja kuu vi ndajiokuiin.
\v 16 Su ka ndioo ini in ñuu guaꞌa ka, te suu kuu andivi. Yun guaa ia Dios, chi tu kukanoo ya ja kokuu ya ia Dios ñayiu yun, chi ja ni saꞌa tuaꞌa ya in ñuu nuu vi koi.
\p
\v 17 Chi ni kandija Abraham, guaa ni tnii de Isaac ja soko de nuu ia Dios nuu ni jito tnuni ña ya jin de. Te vi ni oo anu de ja soko de invaa seꞌe de, visi jin suchi yun ni kee yuꞌu Dios\fig Isaac on altar|87CO00663b.tif|col|||Ni soko Abraham seꞌe de Isaac nuu ia Dios|11.17\fig*
\v 18 nuu ni kaꞌan ya: “Jin Isaac guaa vi kaya kuaꞌa ndikin tata ron”.
\v 19 Chi ni ndakuni Abraham ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu Dios, te kuu ndaxteku ya seꞌe de, visi ndee neꞌu ndiyi. Te kuu kaꞌon ja na kuinio ja ni ndaniꞌi jaa Abraham seꞌe de neꞌu ndiyi.
\p
\v 20 Te ni kandija Isaac guaa ni kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa de jin seꞌe de Jacob vi Esaú naxa vi koo naxa vi kaka de kiuu kuaꞌon.
\v 21 Te suni ja ni kandija Jacob, guaa nuu ni kuyatni ja kuu de, te ni kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa de jin nduu seyii José. Te vi suaꞌa yituu ndaꞌa de yutnu tuu de, te ni chiñuꞌu de ia Dios.
\v 22 Te ni kandija José, guaa nuu ni kuyatni ja kuu de, te ni kaꞌan de ja nuu kuee ka, te ndekuei ñayiu Israel ñuu nuu ka oo de yun, te ni tatnuni de ja vi ndakuiso yiki de noꞌokuei jin ñuu nuu ni kee yuꞌu ia Dios ja kuñaꞌa ya.
\p
\v 23 Te ni ka kandija tata vi nana Moisés, guaa nuu ni kakui, te ni ka tayuꞌu ña tatai jin uni yoo, chi ni ka jini de ja luu ndevaꞌa jitoi, te tu ni ka yuꞌu de siki tnoꞌo ni tatnuni rey ja vi kaꞌni suchi yii kueli.
\v 24 Te suni ni kandija Moisés, guaa nuu ni jaꞌnu de, te tu ni jandetu de ja vi kaꞌan ñayiu ja seyii ñaꞌa kuu sesiꞌi Faraón kuu de.
\v 25 Chi suaꞌa ni kuu ini de ja vi ndevaꞌa ndetnuni vi saꞌa ña jin de, nagua ka ndoꞌo ñayiu ñuu ia Dios, masu ja kokusii kokuvatu ini de ndee saa tiempu nuu yika kuechi.
\v 26 Chi ni ndakuni de ja guaꞌa ka kuu ja vi kaneꞌe vi kaꞌan yichi ña ñayiu jin de ja jaꞌa ia tetniuu Dios, masu ja konevaꞌa de ndiꞌi jakuika ja oo Egipto. Chi yinuu guaꞌa de ja niꞌi de in ja kutaꞌu kundetu de nuu ia Dios.
\v 27 Te ja kandija Moisés, guaa ni xndendoo de Egipto, te ni kee de kuaꞌan de. Te ni tu ni yuꞌu de ja kiti ini rey nuu de, chi ni oo yutnu de jin ja saꞌa de, na kuinio ja vi ndiaꞌa de Dios, ia tu ka jinio jin nduchi nuo.
\p
\v 28 Te ja kandija Moisés, guaa ni ka saꞌa de viko pascua jin ñayiu Israel, nuu ni ka jaꞌni de lelu. Te ni tatnuni de ja vi koso ñayiu niñi ti nuu yutnu yeꞌi, nagua ja nuu yaꞌa ia jinokuechi nuu Dios ja kaꞌni seꞌe xtnañuꞌu ñayiu Egipto, te ma kaꞌni seꞌe xtnañuꞌu ñayiu Israel.
\v 29 Te ja ka kandija ñayiu Israel, guaa ni ka yaꞌi maꞌñu ndute mar kuaꞌa, na kuinio nuu ñuꞌu yichi. Te nuu ni ka kuini ñayiu Egipto ja suni vi yaꞌi, te ni ndachisaꞌu ña ndute jin, te ni ka ndaniꞌni xnii ja ni ka jiꞌi.
\p
\v 30 Chi ja ka kandija ñayiu Israel, guaa nuu ni ka jiondui muro ja ndesi ñuu Jericó nuu uja kiuu, te ni junkuei muro yun.
\v 31 Te ja kandija Rahab, ñaꞌa xiko maa, kuu ja tu ni jiꞌi in ni ña jin ñayiu ñuu ña Jericó, ja ka kui ñayiu inuu soꞌo ndevaꞌa nuu ia Dios. Chi ni jantaꞌu guaꞌa ña ñayiu Israel ja ni ka jinkoto yuꞌu de naxa oo ñuu yun.
\p
\v 32 Te oo kuaꞌa ka ja kaꞌan san nuu siun, su jaꞌni kuaꞌa ka ña tiempu ja ndakani san nagua ni ka ndoꞌo Gedeón vi Barac vi Sansón vi Jefté vi David vi suni saa ni nagua ni ka ndoꞌo Samuel vi sava ka tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
\v 33 Chi jin ja ka kandija de ni ka kundee de nuu ni ka jaxin tnaꞌa de jin taka ñuu naꞌnu, te ni ka tatnuni ndaa de nuu ñuu de, te ni ka niꞌi de nagua ni kee yuꞌu ia Dios, vi ni ka jasi de yuꞌu ndikaꞌa.
\v 34 Te sava de ni ka kaku niꞌnu nuu tnundoꞌo ja tu ni ka kai de nuu ñuꞌu xeen ndevaꞌa. Te sava de ni ka kaku niꞌnu ja tu ni ka jaꞌni ña jin yuchi kani. Te sava tee tu inu ndakui, ni ka ndanindee de, ja ni ka nduu ndakui de nuu ni ka jaxin tnaꞌa de, te ni ka kundee de ni ka skunu de jin soldado inka ñuu.
\v 35 Te ni ka oo sava ñasiꞌi ja ni ka ndaniꞌi ña ndiyi ña ja ni ka ndateku.
\p Te sava ka ñayiu ni ka tnaꞌa kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo vi ndee ni ka jiꞌi, chi tu ni ka kuini ja vi xndoi ichi ia Dios ja vi kaku niꞌnui, nagua ja saa, te vi niꞌi in jaguaꞌa ka nuu vi ndatekui.
\v 36 Te sava kai ni ka tnaꞌi tnundoꞌo nuu ni ka saꞌa neꞌe ka saꞌa yichi ña jin, vi ni ka kani ña jin, vi ni ka jasi ña vekaa vi ni ka juꞌni ña jin cadena.
\v 37 Te sava ñayiu ni ka kuun ña yuu vi ndee ni ka jiꞌi, vi savai ni ka jaꞌnde sagua ña jin sierra. Te savai ni ka jito tnuni, vi savai ni ka jaꞌni ña jin yuchi kani. Te yaꞌa yun ni ni ka ojika savai ja ni ka oniꞌnui ñii ndikachi vi ñii ndixiꞌu, te ndaꞌu ndevaꞌa ni ka ndoꞌi, ni ka okusuchi ini ja ni ka osaꞌa ndevaꞌa ña jin.
\v 38 Te ñayiu ñuyiu yaꞌa, chi tu ka oo tu ka ndai ja vi koi jin ñayiu ka kandija yun. Te yun guaa ni ka jika ndaꞌui nuu ñuꞌu teꞌa, vi ni ka oi yuku vi kava veꞌe vi yau ñuꞌu.
\v 39 Te ndiꞌi ñayiu yaꞌa, visi ni ndakuantnoꞌo ña ia Dios ja ka kandija guaꞌi, su tu ni ka niꞌi ja ni kee yuꞌu ya ja kuñaꞌa ya nui.
\v 40 Chi ni saꞌa tuaꞌa ya in jaguaꞌa ka ja taa ya nuo, nagua ja jin yoon, te vi niꞌi ja vi koi jion nagua kuini maa ia Dios.
\c 12
\s Na vi kinuu guaꞌo Jesús
\p
\v 1 Yun guaa yoon, chi ka jinio ja ka oo kuakuaꞌa ñayiu ja ka jionduu ña jion na kuinio viko, ka ndakani ja ka kandijai. Te yun guaa na vi xndoo ndiꞌi ja saꞌa tneñu ña vi yika kuechi ja tnaa ña jion nuu jakueꞌe, te na vi kuandee inio in kiuu in kiuu ja na vi kaka guaꞌo kiuu kuaꞌon nuu tnoꞌo ia Dios.
\v 2 Te na vi kinuu guaꞌo Jesús, ia xiin nuu vaji ja ka kandijao, ia saꞌa ja vi kujao nuu tnoꞌo ya. Chi maa Jesús kuu ia ni tnaꞌa tnundoꞌo nuu cruz, te ni tu ni ndiꞌni ya ja kanoo oo nuu ni jiꞌi ya, chi ja jini ya ja nuu yaꞌa tnundoꞌo, te ndusii ini ya ja junkoo ya ichi lado kuaꞌa mesa nuu tatnuni ia Dios.
\p
\v 3 Te vi ndakaꞌan maa ni naxa ni ndoꞌo Jesús nuu ni tnaꞌa ya tnundoꞌo, ja ni ka ndakoo ñayiu ka saꞌa jakueꞌe siki ya. Yun guaa ma vi kuita ni, ni ma vi ndakaka yata ni.
\v 4 Chi maa ni, kuini ka ja kentakuei ni ja vi ndee vi kuu ni ja ka nduku ndee ni ja ma vi saꞌa ni yika kuechi.
\v 5 Te ¿a vi ja ni ka ndunaa ini ni tnoꞌo ni xteku ña ia Dios ja ni kaꞌan ya na kuinio seꞌe maa ya jin ni? Chi suaꞌa yoso nuu tutu ii:
\q Ma vi skexiko ron tnundoꞌo nuu ndakanu ndaa ña Jitoꞌo nuu ichi jin ron, vi seꞌe,
\q ni ma vi kuu kuiꞌa ini ron nuu kuxeen ya nuu ron.
\q
\v 6 Chi tetniuu Jitoꞌo tnundoꞌo ja ndakanu ichi ndaa ya jin ñayiu kutoo ya,
\q te kani ña ya jin ndiꞌi ñayiu jantaꞌu ya, na kuinio seꞌe maa ya,
\m kachi nuu tutu ii.
\p
\v 7 Nuu saa te vi kuandee ini ni nuu ka tnaꞌa ni tnundoꞌo ja ndakanu ndaa ña ia Dios nuu ichi, chi saꞌa ña ya jin ni na kuinio seꞌe maa ya, chi tu na in seꞌe ja ma kuxeen tatai nui.
\v 8 Su nuu ja tu ka tnaꞌa ni tnundoꞌo ja ndakanu ndaa ña ia Dios jin ni, nagua ndakanu ndaa ya ndiꞌi seꞌe ya, nuu saa te seꞌe ja tu na tata ka kuu ni, te masu seꞌe ndija maa ia Dios.
\v 9 Chi suni ni ka oo tatao nuu ñuyiu yaꞌa nuu ni ka okuelio, te ni ka ondakanu ndaa ña de jion nuu ichi, su ni ka onee yiñuꞌo nuu de. Nuu saa te guaꞌa ka kuu ja vi kuantnoꞌo guaꞌo nuu Tata Dios oo ndee andivi nagua ja vi kotekuo.
\v 10 Chi ni ka okuxeen tatao ka oo ñuyiu yaꞌa nuo ndee saa ni kiuu, naxa ka kuini maa de. Su ia Dios, chi kuxeen ya nuo ja kuu in javaꞌa mao, nagua ja vi kovio nuu ya, nagua ia vii kuu maa ya.
\v 11 Te ja ndaa ja tu kusii inio nuu vi inka ka ndakanu ndaa ña nuu ichi jion, chi suaꞌa kusuchi inio. Su nuu kutuaꞌo jin maꞌñu sagua ja ka ndakanu ndaa ña nuu ichi, te yun vaji ja vi saꞌa ndao, te vi koo manio.
\s Vi koto ni maa ni te ma vi skexiko ni tnoꞌo kaꞌan ia Dios
\p
\v 12 Nuu saa te vi saꞌa ndakui ni ndaꞌa ni ja ni ka kuita nuu ia Dios. Te vi kani yutnu ni koꞌndo ni ja tu oo ndakui.
\v 13 Te vi nduku ndee ni ja vi kaka ni nuu ichi ndaa, nagua ja ma vi kujioo ni nuu ichi yun. Saa te nduvaꞌa koꞌndo kuꞌu ni.
\p
\v 14 Te vi nduku ndee ni ja vi koo mani ni jin ndiꞌi ñayiu, te vi koo vii ni nuu Jitoꞌo Dios. Chi nuu tuu, te ni in ni, ma kuu vi kuni ni ya.
\v 15 Vi koto guaꞌa ni maa ni nagua ja ni in ni ma vi kendoo ja vi niꞌi javii javaꞌa taa ia Dios, te nagua ja ni in ni ma vi kokuu ni na kuinio in yuku ugua ja ni kee yoꞌo, te saꞌa tneñu, te saa vi kokuu ni na kuinio kueꞌe ja vi xtivi ni sava ka ñayiu.
\v 16 Te ni in ni ma vi saꞌa ni kuechi ñuyiu jin inka ñayiu ja masu katnu tayu ni kuu, axi skexiko ni in ja ii ja taa ia Dios, nagua ni saꞌa Esaú ja invaa koꞌo ndei, te ni ndaxiko de nuu ñani de ja kutaꞌu de in jaguaꞌa ka ja seyii xtnañuꞌu kuu de.
\v 17 Chi ja ka jini maa ni ja nuu kuee ka, te ni kuini de ja kutaꞌu de javii javaꞌa nuu tata de, su tu ni niꞌi de. Te visi ni ndaꞌi ndevaꞌa de, su tu na tatna ni kuu ka ja siun kaa ja ni saꞌa de.
\p
\v 18 Chi tu ni ka kuyatni ni nuu yuku, nagua ni ka saꞌa ñayiu Israel ja ni ka kuyatni nuu yuku Sinaí ja kuu vi keꞌo. Te ni kai ja vi jaꞌnu jaꞌnu ñuꞌu nuu ñunee, te ni kuun sau vi yiꞌi xeen tachi.
\v 19 Te ni tu ni ka onini ni ja ni ka tiuu trompeta, ni tnoꞌo ja ni kaꞌan ia Dios nuu ñayiu janaꞌa yun. Te ñayiu yun, chi ni ka onini tnoꞌo ni kaꞌan ya, te ni ka jikantaꞌui nuu ya ja ma kaꞌan ka ya.
\v 20 Chi tu ni ka kundee ka ini jin tnoꞌo ja ni tatnuni ya, chi ni kaꞌan ya: “Na ni kuu ni ja jinkani jaꞌa nuu yuku yaꞌa, visi in kiti, te vi kuun ti yuu axi vi tiuu ti jin kuji guaa ndee na kuu ti”, jiñaꞌa ya.
\v 21 Te ioo ndevaꞌa kaa ja ka ndiaꞌi yun ja vi ndee Moisés jiñaꞌa: “Vi suaꞌa niꞌi san ja yuꞌu ndevaꞌa san”, jiñaꞌa de.
\p
\v 22 Su maa ni, chi suaꞌa ni ka kuyatni ni yuku Sión, ñuu maa ia Dios teku, ja kuu Jerusalén oo ndee andivi nuu oo ya jin kuakuaꞌa mil ia ka jinokuechi nuu ya,
\v 23 vi nuu ka otutu ñayiu ka kuu seꞌe xtnañuꞌu ia Dios ja ka yoso sivi nuu liuru oo ndee andivi. Ni ka kuyatni nuu Dios, ia jaꞌnde kuechi ndiꞌi ñayiu vi nuu ka oo anu ñayiu guaꞌa ja ni saꞌa ia Dios ja ni ka ndui ñayiu vii.
\v 24 Vi suni ni ka kuyatni ni nuu maa Jesús, ia in niꞌnu maꞌñu sagua tratu jaa ni saꞌa ia Dios, vi niñi ya ja ni jati nuu ni jiꞌi ya ja vi nduu vio. Chi yaꞌu ka ndee niñi ya saa niñi Abel ja kaꞌan kuechi nuu ia Dios.
\p
\v 25 Yun guaa vi koto ni maa ni, ma vi skexiko ni tnoꞌo kaꞌan ya. Chi nuu tu ni ka kaku ñayiu ni ka skexiko tnoꞌo ni kaꞌan ya nui nuu ni chindetu ña ya jin ñuyiu yaꞌa, te viꞌi ka vi ndoꞌo yoon, nuu ja na vi skexiko ia chindetu ña jion ndee andivi.
\v 26 Te tiempu saa, chi tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios ni saꞌa ja ni tnaa ñuyiu. Su vitna te ni kee yuꞌu ya nuu kachi ya suaꞌa: “Inka jichi saꞌa rin ja tnaa ñuyiu, te masu maintnoꞌo ni ñuyiu, chi suni ndee andivi”.
\v 27 Te tnoꞌo kaꞌan ya “inka jichi”, jinkuiꞌnu inio ja xtajioo ya taka ja kuu kujioo ja ni saꞌa maa ya, nagua ja kendoo maa ni ka ja tu kuini ya ja xtajioo ya.
\v 28 Chi taa ia Dios nuo in nuu tatnuni maa ya nuu ma xtajioo ya. Te na vi ndakuantaꞌuo nuu ya ja jaꞌa yaꞌa, vi na vi chiñuꞌo ya, te siun ni vi koyuꞌu niꞌnuo nuu ya, nagua ja na junkuaan ini ya.
\v 29 Chi ia Dios mao kuu ya na kuinio ñuꞌu ja teñuꞌu ndiꞌi ja saꞌa jakueꞌe.
\c 13
\s Naxa saꞌo ja junkuaan ini ña ia Dios jion
\p
\v 1 Siun ni vi kokaꞌan too tnaꞌa ni jin ñayiu ka kandija jin ni.
\v 2 Te ma vi ndunaa ini ni ja vi kuñaꞌa nuu ni veꞌe ni, nuu ñayiu ka jionuu. Chi oo jichi ja saa ni ka saꞌa sava ñayiu, ja ni tu ka jini, te ni ka jiñaꞌa nui veꞌi ni ka ndoo ia ka jinokuechi nuu maa Dios.
\p
\v 3 Te vi konaꞌa ni ja jaꞌa ñayiu ka yiꞌi vekaa, na kuinio ja vi in ni ka yiꞌi maa ni jin vekaa yun. Te suni vi konaꞌa ni ja jaꞌa ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo nuu ka saꞌa ndevaꞌa ña jin, na kuinio ja vi suni saa ni ka ndoꞌo maa ni.
\p
\v 4 Te ndiꞌi ñayiu na konee yiñuꞌi nuu katnu tayui, te ma vi koskindee tnaꞌi, chi maa ia Dios sandaa kuechi ñayiu saꞌa kuechi ñuyiu vi ñayiu skindee tnaꞌa.
\p
\v 5 Te ma vi kokutoo ni xuꞌun. Vi kosii ini ni jin nagua ka nevaꞌa ni vitna, chi ni kachi ia Dios: “Ma xndoo ña rin, te ni ma xndendoo ndaꞌu ña rin”, kachi ya.
\v 6 Nuu saa te ka kukanu inio, te vi kaꞌon:
\q Maa Jitoꞌo kuu ia chindee chituu ña jin san,
\q te ma koyuꞌu san ja nagua vi saꞌa ña ñayiu jin san.
\p
\v 7 Te vi konaꞌa ni ja jaꞌa tee ni ka ojito veñuꞌu ni, ja ni ka okaxtnoꞌo de tnoꞌo ia Dios, te vi ndakuni ni naxa ni ka osaꞌa de nuu ñuyiu yaꞌa ja ni ka jika de nuu ichi ya, te vi kondikin ni, saa vi saꞌa ni nagua ni ka okandija de.
\p
\v 8 Te tu sama Jesukristu, chi in ni ia kuu ya ndee janaꞌa, vi vitna, vi nikuii nikani.
\v 9 Te yun guaa ma vi kuandetu ni ja vi kondikin ni inka tnoꞌo siin, ja tu na ama ka jini ni, chi guaꞌa ka kuu ja vi koyutnu anu ni jin javii javaꞌa maa ia Dios, saa ja vi kondikin ni siki tnoꞌo kaxtnoꞌo nagua kuu ja kuu vi kaa ni, chi tu nagua ni jiniuꞌu saꞌun nuu ñayiu ni ka ondikin ichi yun.
\p
\v 10 Te yoon, chi ka nevaꞌo Kristu ja ni soko ya maa ya ja jaꞌa yika kuechio. Su sutu, chi tu nagua ka niꞌi de jin ja ka soko de kiti nuu veꞌe ii.
\v 11 Chi sutu kuu nijaꞌnu ka, soko de niñi kiti nuu veꞌe ii ndevaꞌa ka, nagua ja kindee yika kuechi ñayiu, su yiki kuñu ti teñuꞌu de yata ñuu yun.
\v 12 Te suni saa ni ndoꞌo Jesús nuu ni jiꞌi ya, chi ni tnaꞌa ya tnundoꞌo yata ñuu, nagua ja ndasavii ya ñayiu jin maꞌñu sagua niñi maa ya.
\v 13 Te yun guaa na kiꞌinkueio ndee yata ñuu nuu ni jiꞌi Jesús, te na vi tnaꞌa inuo jin ya jakanoo ja ni tnaꞌa ya.
\v 14 Chi ñuyiu yaꞌa, tu na ñuu ka nevaꞌo ja vi koo nikuii nikani, chi suaꞌa ka ndukuo in ñuu nuu vi koo ja vaji nuu kuee ka.
\v 15 Te yun guaa vi siun ni vi kondasaꞌa kaꞌnuo ia Dios jin maꞌñu sagua Jesukristu, te ja ka ndasaꞌa kaꞌnuo ya kuu in ja ka soko nuu ya, chi ka jitao yaa nuu ya ja ka chiñuꞌo ya.
\v 16 Te ma vi ndunaa ini ni ja vi saꞌa ni javaꞌa, te vi kaꞌan mani ni ñayiu nagua ka nevaꞌa ni. Chi nuu ja saa ka saꞌa ni, te na kuinio ja ka soko ni nuu ya, chi saa te junkuaan ini ia Dios.
\p
\v 17 Vi kuantnoꞌo ni nuu tee ka jito veñuꞌu ni, te vi kuanyuꞌu vi kuandetu ni nuu de, chi suu de ka jito guaꞌa ña ja vi koo vaꞌa ni, chi ka jini de ja ndakan tnoꞌo ña ia Dios jin de na tniuu ka saꞌa de. Te vi kuantnoꞌo guaꞌa ni, nagua ja vi kokusii ini de, te ma vi kaꞌan kuechi de, chi nuu tuu, te tu nagua jiniuꞌu nuu in in maa ni.
\p
\v 18 Vi ndakuatu ni ja jaꞌa san, chi ka kukanu ini san ja ka ndakani vaꞌa ini san, chi ka kuini san ja na kee yiñuꞌu ndiꞌi tniuu ka saꞌa san.
\v 19 Te jikantaꞌu ndevaꞌa san ja vi kakantaꞌu ni ja jaꞌa san nuu ia Dios, nagua ja na kuandetu ya ja ñama ndenta san nuu ka oo ni.
\s Tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa jin tnoꞌo sandiꞌi ni ka
\p
\v 20 Te maa ia Dios ja taa ya tnoꞌo mani, kuu ia ni ndaxteku Jitoꞌo Jesukristu neꞌu ndiyi. Te maa Jesukristu kuu na kuinio in tee kuu kaꞌnu ka, ja jito ya ñayiu ka skuaꞌa, ja ka kui na kuinio ndikachi ya, chi jin niñi ya ni saꞌa kutu ya in tratu ja oo nikuii nikani.
\v 21 Te maa ia Dios na saꞌa ja koo guaꞌa ndiꞌi ni tniuu ka saꞌa ni, nagua ja vi saꞌa ni nagua kuini maa ya. Te na saꞌa ya jin ndiꞌo nagua junkuaan ini maa ya, jin maꞌñu sagua Jesukristu, te nuu maa ya na koo jayiñuꞌu nikuii nikani. Saa na kokuu.
\p
\v 22 Te jikantaꞌu san, vi ñani, ja vi kuandee ini ni jin ndee saa tnoꞌo ja ni tee san yaꞌa ja xteku ña san jin ni.
\v 23 Te kaxtnoꞌo san nagua ja vi kuni ni ja ñanio Timoteo, chi ja ni kee de vekaa, te nuu ja na ndenta yachi ni de, te jakuei san jin de, vi jakoto ña san.
\p
\v 24 Te vi kuñaꞌa ni nuu tee ka jito veñuꞌu ni, vi nuu ndiꞌi ñayiu ka kandija, ja ndakan tnoꞌo san jin, ¿a kukueni ka oi. Te suni ka ndakan tnoꞌo ña ñayiu Italia ja ka kandija, ¿a kukueni ka oo ni?
\p
\v 25 Te ia Dios na koto na kuni ña jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.