﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,000
Pagsasumuhin,

2
00:00:07,000 --> 00:00:09,680
meꞌ aꞌa mabanes mapaꞌamban si dambiyaꞌ lamewin,

3
00:00:09,680 --> 00:00:12,740
takitede weꞌ dambuwaꞌ du bangkaꞌ bakas malaꞌihin;

4
00:00:12,740 --> 00:00:17,160
duk kataꞌuhande weꞌ gaꞌ si Isa pasakey laꞌi nuhut meꞌ tindegnen,

5
00:00:17,160 --> 00:00:20,800
saguwaꞌ luwal du meꞌ tindegnen mapatulakin.

6
00:00:20,800 --> 00:00:30,460
Niyaꞌ meꞌ bangkaꞌ bahu tekka amban puweblo Tiberi padungguꞌ tapit si antag bakas pagkakanande panin pagubus si Isa magpasalamat.

7
00:00:30,460 --> 00:00:35,860
Manjari pagkite meꞌ aꞌahin weꞌ gaꞌ hatiꞌ laꞌi si Isa atawa meꞌ tindegnen,

8
00:00:35,860 --> 00:00:40,660
pasakey siye si meꞌ bangkaꞌ miyaꞌan miha si Isa pī si Kapernaum.

9
00:00:40,660 --> 00:00:43,660
Pagtakasuwaꞌde si Isa laꞌi si dambiyaꞌ lamew,

10
00:00:43,660 --> 00:00:45,000
paꞌinde si iye,

11
00:00:45,000 --> 00:00:46,180
“Tuwan,

12
00:00:46,180 --> 00:00:48,080
sumiyan papitunun?”

13
00:00:48,080 --> 00:00:49,520
Sambungan si Isa siye,

14
00:00:49,520 --> 00:00:50,480
paꞌinne,

15
00:00:50,480 --> 00:00:52,960
“Sabennal akahante kaꞌam,

16
00:00:52,960 --> 00:00:54,520
hangkan ku pihabi,

17
00:00:54,520 --> 00:00:56,760
peggeꞌ esso kaꞌam weꞌ panin.

18
00:00:56,760 --> 00:01:01,480
Saguwaꞌ gaꞌ tahātibi hinangan makaꞌulaliꞌ tahinangku si matahanbin.

19
00:01:01,480 --> 00:01:04,720
Daꞌa iye pagtuyuꞌanun bi kinakan mamagkaꞌatin.

20
00:01:04,720 --> 00:01:09,680
Saguwaꞌ iye subey pagtuyuꞌanbin kinakan manggaꞌi magkaꞌatin,

21
00:01:09,680 --> 00:01:12,280
kinakan makaꞌellum salama-lamahin.

22
00:01:12,280 --> 00:01:13,180
Aku,

23
00:01:13,180 --> 00:01:14,820
Anak Manusiyaꞌin,

24
00:01:14,820 --> 00:01:17,040
mangurungan kaꞌam kinakan inin,

25
00:01:17,040 --> 00:01:20,500
peggeꞌ kaꞌurungan ku kapatut weꞌ Samaku Tuhanin.”

26
00:01:20,500 --> 00:01:22,980
Manjari tinilew weꞌ de si Isa,

27
00:01:22,980 --> 00:01:24,080
paꞌinde,

28
00:01:24,080 --> 00:01:24,880
“Na,

29
00:01:24,880 --> 00:01:30,080
ine ne paꞌin subey hinang kami duk tatuhut kami kinabayaꞌan Tuhanin?”

30
00:01:30,080 --> 00:01:31,760
Sambungan si Isa siye,

31
00:01:31,760 --> 00:01:32,500
paꞌinne,

32
00:01:32,500 --> 00:01:35,480
“Iye inin kabayaꞌan Tuhan subey hininangbin,

33
00:01:35,480 --> 00:01:37,720
weꞌ subey kaꞌam kahagad si aku,

34
00:01:37,720 --> 00:01:39,500
iye pinapitunen.”

35
00:01:39,500 --> 00:01:40,960
Paꞌinde pu si Isa,

36
00:01:40,960 --> 00:01:45,000
“Tandaꞌ ine pinakitehannu si kamihin duk kami kahagad si kaꞌu?

37
00:01:45,000 --> 00:01:50,160
Meꞌ kapapuꞌanten bi mangan manna laꞌi dem lahat makagindew-gindew awwalley.

38
00:01:50,160 --> 00:01:51,320
Paꞌin kitabin,

39
00:01:51,320 --> 00:01:54,080
‘Inurungan siye weꞌ ne kinakan amban surgaꞌ.’

40
00:01:54,080 --> 00:01:54,440
Na,

41
00:01:54,440 --> 00:01:55,320
kaꞌu,”

42
00:01:55,320 --> 00:01:56,800
paꞌinde pu si Isa,

43
00:01:56,800 --> 00:01:58,920
“ine hinang tahinangnun?”

44
00:01:58,920 --> 00:02:00,480
Paꞌin si Isa si siye,

45
00:02:00,480 --> 00:02:03,500
“Sabennal akahante kaꞌam,

46
00:02:03,500 --> 00:02:04,800
mannahin,

47
00:02:04,800 --> 00:02:06,820
kinakan pinangurung si Musahin,

48
00:02:06,820 --> 00:02:09,580
dumaꞌin miyaꞌan kinakan mabennal amban surgaꞌin.

49
00:02:09,580 --> 00:02:11,520
Kinakan amban surgaꞌin,

50
00:02:11,520 --> 00:02:14,240
iye kinakan pangurung Samaku si kaꞌamin,

51
00:02:14,240 --> 00:02:16,520
duk pinangurungne inin,

52
00:02:16,520 --> 00:02:18,120
kinakan mabennalin.

53
00:02:18,120 --> 00:02:20,920
Peggeꞌ kinakan pangurung Tuhan inin,

54
00:02:20,920 --> 00:02:25,760
iye ne mapitu amban Tuhanin duk ngurung umul iye si manusiyaꞌ.”

55
00:02:25,760 --> 00:02:28,400
Manjari māku meꞌ aꞌa miyaꞌan pu si Isa,

56
00:02:28,400 --> 00:02:30,480
paꞌinde,

57
00:02:30,480 --> 00:02:31,000
“Tuwan,

58
00:02:31,000 --> 00:02:32,760
tiggelan kami ellum,

59
00:02:32,760 --> 00:02:35,560
urungun kami kinakan pinaꞌinnu inin.”

60
00:02:35,560 --> 00:02:36,840
Paꞌin si Isa,

61
00:02:36,840 --> 00:02:39,520
“Aku ne hep kinakan makaꞌellumin.

62
00:02:39,520 --> 00:02:43,320
Sasuku manuhut akuhin gaꞌi ne teꞌed inusan balik.

63
00:02:43,320 --> 00:02:45,680
Duk sasuku makahagad si akuhin,

64
00:02:45,680 --> 00:02:47,880
gaꞌi ne teꞌed lekkakan balik.

65
00:02:47,880 --> 00:02:48,740
Na,

66
00:02:48,740 --> 00:02:51,800
bakas ne kaꞌam akahanku weꞌ bisan ku takitebi,

67
00:02:51,800 --> 00:02:53,900
gaꞌi du kaꞌam kahagad.

68
00:02:53,900 --> 00:02:56,680
Kēmon pinasukuꞌ Samaku si akuhin,

69
00:02:56,680 --> 00:02:58,320
nuhut du si aku.

70
00:02:58,320 --> 00:03:00,580
Duk kēmon manuhut si akuhin,

71
00:03:00,580 --> 00:03:02,220
gaꞌi patahalaꞌku,

72
00:03:02,220 --> 00:03:08,180
peggeꞌ pitu ku dumaꞌin ngahinang kinabayaꞌankun saguwaꞌ ngahinang kinabayaꞌan Tuhanin,

73
00:03:08,180 --> 00:03:10,020
iye mamapitu akuhin.

74
00:03:10,020 --> 00:03:17,060
Kabayaꞌan Tuhanin weꞌ gaꞌ teꞌed niyaꞌ lepas amban aku meꞌ aꞌa pinasukuꞌne si akuhin.

75
00:03:17,060 --> 00:03:21,680
Saguwaꞌ subey pakellumku siye kēmon si ellew dambuli.

76
00:03:21,680 --> 00:03:24,100
Peggeꞌ kabayaꞌan Samaku Tuhanin,

77
00:03:24,100 --> 00:03:28,820
weꞌ subey ellum salama-lama kēmon mangite duk makahagad si akuhin,

78
00:03:28,820 --> 00:03:29,940
Anaknen.

79
00:03:29,940 --> 00:03:32,740
Duk pakellumku siye si ellew dambuli.”

80
00:03:32,740 --> 00:03:38,480
Manjari ngunub-ngunub meꞌ aꞌahin sabab pinaꞌin si Isa miyaꞌan pagpaꞌinne,

81
00:03:38,480 --> 00:03:40,980
“Aku kinakan amban surgaꞌin.”

82
00:03:40,980 --> 00:03:42,060
Paꞌinde,

83
00:03:42,060 --> 00:03:44,400
“Dumaꞌin ke aꞌa inin si Isa,

84
00:03:44,400 --> 00:03:46,040
anak si Yusupin?

85
00:03:46,040 --> 00:03:48,360
Kataꞌuhante bi hep saꞌi-samanen.

86
00:03:48,360 --> 00:03:51,160
Weꞌey iye magpaꞌin weꞌ amban surgaꞌ iye?”

87
00:03:51,160 --> 00:03:53,040
Nambung si Isa paꞌinne,

88
00:03:53,040 --> 00:03:55,640
“Daꞌa kaꞌam magkunub-kunub luꞌu.

89
00:03:55,640 --> 00:04:01,980
Gaꞌ niyaꞌ kapanuhut si aku bang gaꞌi iye urungan Tuhan mamapitu akuhin bayaꞌ nuhut aku.

90
00:04:01,980 --> 00:04:06,120
Duk manuhut si akuhin pakellumku du si ellew dambuli.

91
00:04:06,120 --> 00:04:09,800
Niyaꞌ tasulat dem kitab kanabi-nabihanin sa inin,

92
00:04:09,800 --> 00:04:12,960
‘Tinoloꞌan du siye kēmon weꞌ Tuhanin.’ ”

93
00:04:12,960 --> 00:04:14,240
Paꞌin si Isa pe,

94
00:04:14,240 --> 00:04:17,360
“Kēmon mapakale si panoloꞌ Samaku Tuhanin,

95
00:04:17,360 --> 00:04:19,640
siye ne matumuhut si akuhin.

96
00:04:19,640 --> 00:04:24,720
Dumaꞌin hātine inin weꞌ niyaꞌ manusiyaꞌ bakas ngite Samaku Tuhanin.

97
00:04:24,720 --> 00:04:26,800
Gaꞌ niyaꞌ bakas ngite Samakun;

98
00:04:26,800 --> 00:04:28,440
luwal hadja aku,

99
00:04:28,440 --> 00:04:30,400
mapitu amban Tuhanin,

100
00:04:30,400 --> 00:04:32,160
bakas mangite iyehin.

101
00:04:32,160 --> 00:04:34,280
Sabennal akahante kaꞌam,”

102
00:04:34,280 --> 00:04:35,680
paꞌin si Isa,

103
00:04:35,680 --> 00:04:39,760
“sasuku makahagad si akuhin ellum salama-lama.

104
00:04:39,760 --> 00:04:41,960
Aku kinakan makaꞌellumin,”

105
00:04:41,960 --> 00:04:43,480
paꞌin si Isa.

106
00:04:43,480 --> 00:04:48,160
“Meꞌ kapapuꞌanbin makaꞌakan manna laꞌi si lahat makagindew-gindew,

107
00:04:48,160 --> 00:04:50,760
saguwaꞌ matey du siye.

108
00:04:50,760 --> 00:04:53,040
Saguwaꞌ kinakan amban surgaꞌ inin,

109
00:04:53,040 --> 00:04:55,240
bang niyaꞌ aꞌa makaꞌakanne,

110
00:04:55,240 --> 00:04:56,760
gaꞌi iye matey.

111
00:04:56,760 --> 00:04:59,320
Aku ne kinakan amban surgaꞌin.

112
00:04:59,320 --> 00:05:01,680
Aku ne kinakan makaꞌellumin.

113
00:05:01,680 --> 00:05:03,920
Bang niyaꞌ mangan kinakan inin,

114
00:05:03,920 --> 00:05:05,800
ellum iye salama-lama.

115
00:05:05,800 --> 00:05:09,320
Duk kinakan pamakanku si iyehin isikun.

116
00:05:09,320 --> 00:05:14,360
Paglillaꞌku barankun supaya kēmon manusiyaꞌin ellum salama-lama,”

117
00:05:14,360 --> 00:05:15,820
paꞌin si Isa.

118
00:05:15,820 --> 00:05:19,560
Manjari magjawab meꞌ Yahudihin sabab binissā si Isa miyaꞌan.

119
00:05:19,560 --> 00:05:20,720
Paꞌinde,

120
00:05:20,720 --> 00:05:24,640
“Inumey pangurung aꞌa inin isinen pamakanne kite?”

121
00:05:24,640 --> 00:05:26,340
Paꞌin si Isa si siye,

122
00:05:26,340 --> 00:05:28,800
“Sabennal akahante kaꞌam,

123
00:05:28,800 --> 00:05:31,760
bang gaꞌi du kakanbi isi Anak Manusiyaꞌin,

124
00:05:31,760 --> 00:05:33,660
hātinen isikun,

125
00:05:33,660 --> 00:05:36,160
duk bang gaꞌi du inumbi lahaꞌkun,

126
00:05:36,160 --> 00:05:38,300
gaꞌ niyaꞌ umulbi bennal.

127
00:05:38,300 --> 00:05:41,560
Mamangan isikun duk manginum lahaꞌkun,

128
00:05:41,560 --> 00:05:42,900
ellum salama-lama.

129
00:05:42,900 --> 00:05:45,680
Duk pakellumku iye si ellew dambuli.

130
00:05:45,680 --> 00:05:51,980
Peggeꞌ isikun asal kinakan teꞌedin duk lahaꞌkun asal ininum teꞌedin.

131
00:05:51,980 --> 00:05:55,560
Sasuku mamangan isikun duk manginum lahaꞌkun,

132
00:05:55,560 --> 00:05:56,940
teteg si aku,

133
00:05:56,940 --> 00:05:58,720
duk teteg ku si iye.

134
00:05:58,720 --> 00:06:00,500
Samaku Tuhanin,

135
00:06:00,500 --> 00:06:02,060
mamapitu akuhin,

136
00:06:02,060 --> 00:06:05,900
asal iye poꞌon umulin duk ellum ku sababne.

137
00:06:05,900 --> 00:06:10,820
Damikkiyan isab aꞌa mamangan akuhin ellum du sababku.

138
00:06:10,820 --> 00:06:13,860
Inin hep kinakan mapitu amban surgaꞌin,”

139
00:06:13,860 --> 00:06:15,360
paꞌin si Isa.

140
00:06:15,360 --> 00:06:20,240
“Kinakan inin gaꞌi magsaliꞌ duk kinakan takakan meꞌ kapapuꞌanbin,

141
00:06:20,240 --> 00:06:24,560
peggeꞌ bisan kakande kinakan miyaꞌan matey du siye.

142
00:06:24,560 --> 00:06:26,740
Bu kinakan amban surgaꞌ inin,

143
00:06:26,740 --> 00:06:30,280
sasuku manganne ellum salama-lama.”

144
00:06:30,280 --> 00:06:35,540
Binissā inin weꞌ si Isa sābune magtoloꞌ dem langgal laꞌi si Kapernaum.

145
00:06:35,540 --> 00:06:40,340
Ekka meꞌ tindeg si Isahin makakale panoloꞌne inin duk paꞌinde,

146
00:06:40,340 --> 00:06:43,160
“Asal makalanduꞌ pamanoloꞌne inin.

147
00:06:43,160 --> 00:06:45,440
Gaꞌ niyaꞌ makasandal pakale si iyan.”

148
00:06:45,440 --> 00:06:51,400
Gaꞌ niyaꞌ ngakahan si Isa saguwaꞌ kataꞌuhanne weꞌ ngunub-ngunub siye sabab panoloꞌne miyaꞌan.

149
00:06:51,400 --> 00:06:53,040
Hangkan paꞌinne si siye,

150
00:06:53,040 --> 00:06:56,720
“Laꞌat ke ateybin sabab panoloꞌku miyaꞌan?

151
00:06:56,720 --> 00:06:58,080
Na saꞌingge enteꞌ,

152
00:06:58,080 --> 00:06:59,440
bang kitebi ku,

153
00:06:59,440 --> 00:07:00,780
Anak Manusiyaꞌin,

154
00:07:00,780 --> 00:07:04,140
balik pī si lahat bakas palaꞌihanku matuꞌuhin?

155
00:07:04,140 --> 00:07:05,640
Akahante kaꞌam,”

156
00:07:05,640 --> 00:07:06,880
paꞌin si Isa,

157
00:07:06,880 --> 00:07:10,540
“Niyawa Tuhanin hep makapakellum kitehin bi.

158
00:07:10,540 --> 00:07:13,480
Bang kabasag manusiyaꞌin gaꞌ niyaꞌ gunane,

159
00:07:13,480 --> 00:07:15,920
gaꞌi makapakellum manusiyaꞌ.

160
00:07:15,920 --> 00:07:22,020
Meꞌ bakas panoloꞌku si kaꞌamin makapakellum peggeꞌ paluwas inin amban Niyawa Tuhanin.

161
00:07:22,020 --> 00:07:25,320
Saguwaꞌ niyaꞌ kaꞌam gaꞌi kahagad si aku,”

162
00:07:25,320 --> 00:07:26,780
paꞌin si Isa.

163
00:07:26,780 --> 00:07:35,160
Paꞌin si Isa miyaꞌan peggeꞌ asal kataꞌuhanne kemuwe tagnaꞌ bang sine manggaꞌi makahagad si iyehin duk bang sine mamuddihan iyehin.

164
00:07:35,160 --> 00:07:37,320
Duk paꞌinne pe,

165
00:07:37,320 --> 00:07:46,320
“Iye hep inin sababnen hangkan bakas paꞌinku si kaꞌam weꞌ gaꞌ niyaꞌ tumuhut si aku bang dumaꞌin Samaku Tuhanin mangurung bayaꞌ si iyehin.”

166
00:07:46,320 --> 00:07:51,840
Sabab miyaꞌan ekka meꞌ tindeg si Isahin tahalaꞌ amban iye duk gaꞌi ne nuhut iye.

167
00:07:51,840 --> 00:07:55,460
Hangkan paꞌin si Isa si tindegne sampūꞌ duk duwehin,

168
00:07:55,460 --> 00:07:56,160
“Na,

169
00:07:56,160 --> 00:07:56,860
kaꞌam,

170
00:07:56,860 --> 00:07:58,960
mabayaꞌ ke isab kaꞌam tahalaꞌ?”

171
00:07:58,960 --> 00:08:01,020
Nambung si Simon Petros,

172
00:08:01,020 --> 00:08:02,040
paꞌinne,

173
00:08:02,040 --> 00:08:03,080
“Tuwan,

174
00:08:03,080 --> 00:08:05,980
sine panuhutan kamihin bang dumaꞌin kaꞌu?

175
00:08:05,980 --> 00:08:10,160
Luwal du kaꞌu makabissā meꞌ bissā makapakellum salama-lamahin.

176
00:08:10,160 --> 00:08:16,260
Kahagad ne teꞌed kami duk kataꞌuhan kami ne teꞌed weꞌ kaꞌu masutsi mapitu amban Tuhanin.”

177
00:08:16,260 --> 00:08:18,200
Paꞌin si Isa si siye,

178
00:08:18,200 --> 00:08:22,160
“Kaꞌam ne iyan sampūꞌ duk duwe meꞌ tindegku tapeneꞌkun.

179
00:08:22,160 --> 00:08:25,620
Saguwaꞌ dangan kaꞌam paꞌasekan seyitan.”

180
00:08:25,620 --> 00:08:28,760
Bissā si Isa inin sabab si Judas,

181
00:08:28,760 --> 00:08:30,440
anak si Simon Iskariyotin.

182
00:08:30,440 --> 00:08:39,880
Peggeꞌ si Judas inin dangan si meꞌ tindeg si Isa sampūꞌ duk duwehin duk iye mamuddihan si Isahin si pasōngan.

