\id MAT
\h San Mateo
\mt Ka tisa‑ni rigixxiꞌakana ge Jesús‑ni ka nu ben Mateo‑ni
\c 1
\s Lo yetsi‑ni dia lá ka benne ukake xutto Jesucristuha
\r (Lc. 3:23‑38)
\p
\v 1 Lo yetsi‑ni rigixxiꞌa lá ka benne ukake xutto Jesucristuha. Labie uke benne datie David lhe Abraham lhe.
\q1
\v 2 Abraham‑ni bije Isaac,
\q1 Isaac‑ni nna bije Jacob,
\q1 Jacob‑ni nna bije Judá lhe ka betsiniha lhe.
\q1
\v 3 Judá‑ni nna bije Fares lhe Zara lhe. Nan ge ka benneha uke Tamar.
\q1 Fares‑ni nna bije Esrom,
\q1 Esrom‑ni nna bije Aram.
\q1
\v 4 Aram‑ni nna bije Aminadab,
\q1 Aminadab‑ni nna bije Naasón,
\q1 Naasón‑ni nna bije Salmón.
\q1
\v 5 Salmón‑ni nna bije Booz. Nan ge Booz‑ni nna uke Rahab.
\q1 Booz‑ni nna bije Obed. Nan ge Obed nna uke Rut.
\q1 Obed‑ni nna bije Isaí.
\q1
\v 6 Isaí‑ni nna bije David benne unnabie ka benne Israel‑ni.
\q1 David‑ni nna bije Salomón. Nan ge Salomón‑ni nna uke nuila ge Urías.
\q1
\v 7 Salomón‑ni nna bije Roboam,
\q1 Roboam‑ni nna bije Abías,
\q1 Abías‑ni nna bije Asa.
\q1
\v 8 Asa‑ni nna bije Josafat,
\q1 Josafat‑ni nna bije Joram,
\q1 Joram‑ni nna bije Uzías.
\q1
\v 9 Uzías‑ni nna bije Jotam,
\q1 Jotam‑ni nna bije Acaz,
\q1 Acaz‑ni nna bije Ezequías.
\q1
\v 10 Ezequías‑ni nna bije Manasés,
\q1 Manasés‑ni nna bije Amón,
\q1 Amón‑ni nna bije Josías.
\q1
\v 11 Josías‑ni nna bije Jeconías lhe ka betsiniha lhe. Laꞌania nuha bedaxxu ka nu Babilonia‑ni ka benne Israel‑ni nna dechekana ke daka lo yu gekaniha.
\q1
\v 12 Iki de chi bisinke Babilonia, Jeconías‑ni nna bije Salatiel,
\q1 Salatiel‑ni nna bije Zorobabel.
\q1
\v 13 Zorobabel‑ni nna bije Abiud,
\q1 Abiud‑ni nna bije Eliaquim,
\q1 Eliaquim‑ni nna bije Azor.
\q1
\v 14 Azor‑ni nna bije Sadoc,
\q1 Sadoc‑ni nna bije Aquim,
\q1 Aquim‑ni nna bije Eliud.
\q1
\v 15 Eliud‑ni nna bije Eleazar,
\q1 Eleazar‑ni nna bije Matán,
\q1 Matán‑ni nna bije Jacob.
\q1
\v 16 Jacob‑ni nna bije José benne uka nubiyú ge María nan ge Jesús‑ni, delába Jesús benne anke Cristuha.
\p
\v 17 Laxkala sitá (14) libixxi chi ute iki de Abraham‑ni nna atti uli David‑ni nna a sitá (14) libixxi chi ute iki de David‑ni, nianna tti dechekana ka benne Israel‑ni daka Babilonia, nna a sitá libixxi chi bedete iki de tti dechekana ka benne Israel‑ni daka Babilonia, laꞌanialiba tti uli Jesús benne anke Cristuha.
\s Aní uka atti uli Jesús‑ni
\r (Lc. 2:1‑7)
\p
\v 18 Aní uka tti uli Jesucristuha: María nan geeha chiba du José‑ni rinnabe benneha ki utsá náke. Ttaka lanila tseꞌe len luesikeha nna Espíritu ge Tata Do Yebáha chila benie ki bija xiꞌin María‑ni.
\v 19 Ttaka José benne biyú dhi María‑ni ankabe ttu benne runi latsiru attiba ankaba geni, laxkala labí raka lebie ugwebie María‑ni elhittu lo benne. Aníha uka nna belaba le José‑ni sigába udhá ikie benneha.
\v 20 Ttaka atti chi rulaba lebie unie aníha nna bitsianie ttu ela. Lheꞌe ela geeha nna uka xxe ttu anjeli ge Tata Xisiha nna ree bie:
\p ―José, benne datia David, bittu gasinlu dhilu María‑ni, kumu binto nuje‑na Espíritu ge Tata Do Yebáha‑ba benie ki nuje biꞌin‑na,
\v 21 nianna gali ttu nuto biyú to nna kixxalu lábi Jesús, kumu labi odilábi ka benne lheꞌesi gebi lo ka tulha ruinke.
\p
\v 22 Iyá nuní uka ki gwado tisa ge nu ra Tata Xisiha profeta Isaías‑ni ki kixxiꞌenna ka benne. Profetaha nna utixxiꞌana nuha, rana:
\q
\v 23 Ttu nuila ribani abittu bixa chi benna, nuha uja xiꞌinni.
\q Nianna gali ttu nuto biyú to.
\q Nutoha nna kixxake lábi Emanuel.
\m (Emanuel dienna innána: Tata Do Yebáha doe len riꞌi.)\f + \fr 1:23 \ft Isaías 7:14\f*
\p
\v 24 Atti beben José‑ni nna benbe attiba raba anjeli udhelha Tata Xisiha, uxíbe María‑ni udo lenie.
\v 25 Ttaka labí bixa bedhaka José‑ni benneha nna uli bintoha. Bintoha nna utixxa José‑ni lábi Jesús.
\c 2
\s Ka nu tee elha rieni gekaniha ugíakana gwalannikana Jesús‑ni
\p
\v 1 Atti rinnabia Herodes‑ni, laꞌania uli Jesús‑ni lheꞌesi Belén. Belén‑ni rena daka lo yu ge Judea. Laꞌania bisin ttu chupa ka nu tee elha rieni gekani, dákana daka ta riria ubisa nna bisinkana lheꞌesi Jerusalén‑ni,
\v 2 rinnaba tisakana, rákana:
\p ―¿Gon‑ni tee binto si uli, delába biꞌini akabi nu innabiabi ka benne Israel‑ni? Kumu chi bilentu ttu beli runna liina gebi, biriana dana daka ta riria ubisa‑na. De nuha nna datu kini udú xibitu arlobi.
\p
\v 3 Atti biyienin Herodes‑ni lhe iyába ka benne ge Jerusalén‑ni nu ra ka nuha, nianna bechacha ikikani nna bedúna kana.
\v 4 Nianna tti bottupa Herodes‑ni ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka nu ruleꞌekinna ka nu Israel‑ni nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni, nianna tti unnaba tisana ka nuha, rana kana:
\p ―¿Gá daka gali benne anke Cristuha?
\p
\v 5 Ka nuha nna bekabikana geni, rákana:
\p ―Daka lheꞌesi Belén ge Judea‑ni, niha teeki gali benneha kumu aníha ra lo ka yetsi ben profeta ge Tata Do Yebáha, //
\v 6 tti ree:
\q Lu, lheꞌesi Belén relu daka lo yu ge Judá,
\q delo adí ka yiesi elha seꞌe daka Judá‑ni abittu akinlu deki lu ankalu ttu yiesi xkaꞌaru.
\q Kumu lagwi gelu iria ttu benne ake nu innabia.
\q Benneha kuꞌe ka benne kiaha neda, delába ka benne Israel‑ni.\f + \fr 2:6 \ft Miqueas 5:2\f*
\p
\v 7 Herodes‑ni nna ttúbana uxina ka nu tee elha rieni gekaniha, kini bina tsena nukaxattiga biria beliha.
\v 8 Nianna udhelha ttebana ka nuha diakana Belén nna rana kana:
\p ―Gwaltsia nna gwalinnaba tisa tsitsi ge nutoha. Ganna chi gwaxxakale bi nna etetixxiꞌenle neti kini anágaba neti nna tsiagabaa sadú xibia arlobi.
\p
\v 9 Ka nuha nna iki de chi biyienkinna nu ra Herodes‑ni, nianna uluꞌu ttebakana neda diakana nna beli bilákinna biria daka ta riria ubisaha, daneruba nuha lokani. Bisinliba nuha ttu lii iki yoꞌo ata tee bintoha, laꞌanialiba nna gwalhedana.
\v 10 Tti bilákin nu tee elha rieni gekaniha beliha, nianna yalhá itta bedúna lekani \fig 3 wisemen|01CN01629b.tif|col|||(Mateo 2:10)|2.10\fig*
\v 11 nna tti utaꞌakana lheꞌe yoꞌoha nna bilákinna bintoha len nan gebi María‑ni. Nianna bedú xibikani arlobi nna udhali ttebakana roꞌo ka nu denkanaha nna begwekana bi oru lhe yala lhe seti nu rure ixixxi nu tee láni mirra lhe.
\v 12 Tti chi beyeki ka nu tee elha rieni gekaniha deyyakana nna botseaba neda gekani kumu de lheꞌe ela bitsiakinnaha ra Tata Do Yebáha kana:
\p ―Bitturu eyekile etele ata do Herodes‑ni.
\s Ka tata nan ge Jesús‑ni bexunni lenke bi bisinke Egipto
\p
\v 13 Iki de chi bedá ka nu tee elha rieni gekaniha, nianna bedetsiani José‑ni ela. Lheꞌe elaha nna belaꞌanie ttu anjeli ge Tata Xisiha nna ree bie:
\p ―Ugwadha nna uche binto‑na lhe nan gebi‑na lhe, bexunni lenke nna ugía lenke daka Egipto. Niha‑ba tseꞌele axtaliba ganna chi utixxiꞌania lu, kumu Herodes‑ni idhelhana egilakana binto‑ni ki uttikana bi.
\p
\v 14 Aníha uka nna ugwadha tteba José‑ni lo relaha, chebie bintoha lhe nan gebiha nna uluꞌu ttebake neda diake daka Egipto.
\v 15 Niha‑ba useꞌeke axtaliba atti chi utti Herodes‑ni. Aníha uka ki gwado tisa ge nu ra Tata Xisiha, tti benie ki unne benne uke profeta geeha, ree: “Egipto re Xiꞌiniaha, beyaxie.”\f + \fr 2:15 \ft Oseas 11:1\f*
\p
\v 16 Herodes‑ni nna tti ute denna deki benba le ka nu tee elha rieni gekaniha, labí liikinna eyekikana ki sattixxiꞌakinna na. Nianna bisaꞌa xxattinna nna benna mandadu kini gwettikana iyába ka nuto biyú to seꞌe lheꞌesi Belén‑ni lhe ka nuto seꞌe lheꞌe ka yiesi seꞌe abiꞌiba niha: iyába ka nuto ankakinna chupa ida lhe ka nu gwexxaru lhe. Aníha benna kumu bedaxxu niꞌani nu utixxiꞌa ka nu tee elha rieni gekaniha.
\v 17 Aníha uka ki gwado tisa ge nu unne Jeremías benne uke profeta ge Tata Do Yebáha, tti ree:
\q
\v 18 Lheꞌesi Ramá biyien tsiꞌi ttu benne,
\q rinnee lhe ribesi xxatte de releninie.
\q Raquel‑niba nuha ribesina ge ka xiꞌinniha,
\q labí rebe xen leni kumu de utti ka nuha.\f + \fr 2:18 \ft Jeremías 31:15\f*
\s Ka tata nan ge Jesús‑ni besinke lenbi lheꞌesi Nazaret
\p
\v 19 Iki de tti chi utti Herodes‑ni nna bedetsien José‑ni attu ela tti doe Egipto‑ni. Lheꞌe elaha nna bodolaꞌanie ttu anjeli ge Tata Xisiha.
\v 20 Anjeliha nna ree bie:
\p ―Beyadha nna beche nuto‑na lhe nan gebi‑na lhe, nna beyya lo yu ge ka nu Israel‑ni kumu chiba utti ka nu ruinkana uttikana nuto‑na.
\p
\v 21 Aníha uka nna beyadha ttebe nna dechebie nutoha lhe nan gebiha nna deyyake besinke lo yu ge ka benne Israel‑ni.
\p
\v 22 Ttaka tti bina José‑ni deki Arquelao‑niba redennabiana itúba Judea, kumu bedína ladi tata geni Herodes, de nuha nna usibin José‑ni eyye daka Judea‑ni. Nianna tti bedetsianie attu ela. Lheꞌe elaha nna utixxiꞌani Tata Do Yebáha bie bixa anka nu unie. Aníha uka nna daka Galilea‑nila deyya ka José‑ni.
\v 23 Tti besinke daka niha, nna gwatseꞌeke lheꞌesi Nazaret. Aníha uka ki gwado tisa ge nu ra ka benne ukake profeta ge Tata Do Yebáha, tti ráke: “Benne anke Cristuha gatta lábie nazareno.”
\c 3
\s Juan benne rugadi indaha ridhalie neda ge Jesús‑ni
\r (Mr. 1:1‑8; Lc. 3:1‑9, 15‑17; Jn. 1:19‑28)
\p
\v 1 Bisia sá tti ulea lo Juan benne rugadi indaha rekie rigixxiꞌe ka tisa ge Tata Do Yebáha daka lo yu bisi ge Judea,
\v 2 ree ka benne:
\p ―Gwalodúna le nna gwalodaxxu neda ge Tata Do Yebáha kumu chiba dabigana innabie.
\p
\v 3 Ge Juan‑niba nuha unne profeta Isaías‑ni, tti ree:
\q Lo yu bisiha ata lanú benne seꞌe, niha riyien tsiꞌi ttu benne rinnebie idisa, ree:
\q “Gwalegixxa tse neda ge benne anke Xxanariꞌiha.
\q Gwalolixxa neda kini dhabie.”\f + \fr 3:3 \ft Isaías 40:3\f*
\p
\v 4 Itsa xo camelluba uka xo Juan‑ni nna udhí lheꞌeni ttu yieti, nna nu xixxi ge betsirúba lhe kutsittaba lhe utona.
\v 5 Ka benne daa lheꞌesi Jerusalén‑ni lhe adíru ka benne daa lheꞌe ka yiesi to seꞌe itúba Judea‑ni lhe, anágaba ka benne seꞌeke gaxxaba roꞌo yoo Jordán‑ni, iyábake risinke ata reki Juan‑ni.
\v 6 Nianna rigixxiꞌake ge ka tulha ruinkeha nna rugadi Juan‑ni ke inda lheꞌe yoo Jordán‑ni.
\p
\v 7 Ttaka tti bilenna ixeru ka fariseo lhe ka saduceo lhe risinkana ata dunaha kini ugadina kana inda, nianna tti rana kana:
\p ―¡Aalexa nu ruin satsa! ¡Lebiꞌi ankale ttiba ka belha‑na! ¿Nú chi rana le deki gwalábale lo elha disa tsitsi nu chi dabiga ute Tata Do Yebáha gele?
\v 8 Gwaluni nu dika ixú ganna xa. Aníha kini ulaꞌa deki gwalí chi bodúna le ge nu ruinle nna bodaxxule neda ge Tata Do Yebáha.
\v 9 Abittu tseꞌele ulaba lhiꞌu lele, akinle: “Riꞌitu gwalábatu kumu de ankatu benne datiatu Abraham‑ni.” Netiru ria, Tata Do Yebáha ganna aka lebie, gwakaba gebie eyonie ka íyya duꞌuya nii kini eyakakana benne datia Abraham‑ni, a laa kila iyasanie le.
\v 10 Anágaba nna chigaba du tse iyyatteha kini ichúna itupa lhu ka yaga. Laxkala iyába ka yaga ka nu abittu utekana nu xixxi tse, ka nuha chúbakana nna iruꞌunakana tsiakana lo giha. Aníha‑ba nuha satele ganna abíba uinle nu dika ixú.
\v 11 Neti gwalí galá leni indaruba nuní rugadia le ki ulaꞌa deki chi bodúna le nna bodaxxule neda ge Tata Do Yebáha, ttaka benne daa kweꞌaha tsitsirula ra le benneha tti neti. Laxkala labí elha ralhaa ichea ka gwaracha geeha. Benneha ugadie le Espíritu geeha lhe ugadie le gi lhe.
\v 12 Chi den tse barkilu ge benneha kini uin tsebie xuxtilaha nna ganna chi bolhube siná nna ottupe xuxtilaha nna ogaꞌabie xuaha ata rigua tsebie benneha. Nianna tti udelhe tee ge xuaha lo gi nu satíaba rite loniha, delába nu abittu reyola loniha. Lebiꞌi nuha udhake aníha.\fig winnowing fork|02HK00097B.TIF|col|||(Mateo 3:12)|3.12\fig*
\s Jesús‑ni udie inda
\r (Mr. 1:9‑11; Lc. 3:21‑22)
\p
\v 13 Ttu sá udá Jesús‑ni lo yu ge Galilea nna diabie bisine ata du Juan‑ni roꞌo yoo Jordán‑ni kini ugadine inda.
\v 14 Ttaka Juan‑ni nna ridú disabana ugadine inda, nianna rane:
\p ―Netila dika ugadilu inda; laa netila dalu ralu: “Begadi neti inda.”
\p
\v 15 Ttaka Jesús‑ni nna bekabie, ree:
\p ―Begwelhaba aka aní nnanna, kumu aní chi gaꞌanani Tata Do Yebáha uinriꞌi.
\p Aníha uka nna uxielhaba Juan‑ni begadina Jesús‑ni inda.
\v 16 Iki de chi udie indaha nna beria ttebe lheꞌe nuha. Looraha nna biyali tteba yebáha nna bilánie Espíritu ge Tata Do Yebáha ugwadie ttiba ttu becha ata dueha.
\v 17 Nianna biyien tsiꞌi ttu benne yebáha, unnebie ree:
\p ―Benne‑ni nuní anke Xiꞌinia rakati gebie. Benne‑ni runie nu ruꞌu lasia.\fig Baptizing in Jordon River|03DD‑008.tif|col|||(Mateo 3:13‑17)|3.17\fig*
\c 4
\s Nu xxegwiha ruinna dhi yiena Jesús‑ni
\r (Mr. 1:12‑13; Lc. 4:1‑13)
\p
\v 1 Nianna tti che Espíritu ge Tata Do Yebáha Jesús‑ni daka lo yu bisi ata lanú benne seꞌe, kini uin nu xxegwiha dhi yiene.
\p
\v 2 Iki de chi bette ubina lheꞌebie abittu utoe yetta delo chua (40) ubisaha lhe chua relaha lhe, nianna tti ugwetti bitunie.
\v 3 Nu xxegwiha nna ruinna dhi yiene, nianna tti ubigana, rane:
\p ―Ganna gwalíginlu ankalu Xiꞌin Tata Do Yebáha, usichu ka íyya seꞌe‑ni kini eyakakana yettaxtila ki golu.
\p
\v 4 Ttaka lee nna bekabie geni, ree:
\p ―Lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha dia ra: “Laa sunruga len yettaxtila aka ben ka benne, sinuki aka bengabake len iyába ka tisa rinne Tata Do Yebáha.”\f + \fr 4:4 \ft Deuteronomio 8:3\f*
\p
\v 5 Nianna tti che nu xxegwiha bie lheꞌe yiesi anka leꞌaha, delába Jerusalén‑ni, nna ulhapine iki yotuha gwetsáli.
\v 6 Nianna rane:
\p ―Ganna si gwalíginlu ankalu Xiꞌin Tata Do Yebáha, biginnichu lo yuha, kumu lo ka yetsi geeha, dia ra:
\q Tata Do Yebáha idhelhe ka anjeli geeha ki uyúke lu.
\q Udoni lo náke lu kini abittu tsuꞌu niꞌalu iki ka íyya.\f + \fr 4:6 \ft Salmo 91:11‑12\f*
\p
\v 7 Jesús‑ni nna bekabie geni ree:
\p ―Lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha rágaba: “Bittu dhi yielu Tata Do Yebaa benne anke Xxanaluha.”\f + \fr 4:7 \ft Deuteronomio 6:16\f*
\p
\v 8 Nianna tti dedeche nu xxegwiha bie iki ttu iꞌiya yadha xxatta, niha beleꞌenne iyába ka yiesi ra xxeni lekani seꞌe yiesi lo yu‑ni lhe beleꞌene iyá nu tse tee gekani lhe.
\v 9 Nianna tti rane:
\p ―Iyába nu chi belaꞌania lu‑na utea gelu ganna lu udú xibilu arloa nna utsá lolu neti.
\p
\v 10 Jesús‑ni nna bekabie geni ree:
\p ―Nu reha ugía xa nu xxegwi, kumu lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha, dia ra: “Sun arlo Tata Do Yebaa benne anke Xxanaluha, sun arlo benneha‑ba udú xibilu lhe suna nu innabe uinlu lhe.”\f + \fr 4:10 \ft Deuteronomio 6:13\f*
\p
\v 11 Aníha uka nna bedhan nu xxegwiha Jesús‑ni. Nianna tti bisin ttu chupa ka anjeliha nna bete náke lenbie.
\s Jesús‑ni uduloe rigixxiꞌabie ka tisa ge Tata Do Yebáha
\r (Mr. 1:14‑15; Lc. 4:14‑15)
\p
\v 12 Tti chi bina Jesús‑ni tekinna Juan‑ni lisiyya, nianna tti deyye daka Galilea,
\v 13 bedábie lheꞌesi Nazaret nna ugíe gwadhoe lheꞌesi Capernaum. Yiesiha gaxxaba rena roꞌo indatooha daka lo yu ge Zabulón lhe Neftalí lhe.
\v 14 Aníha uka ki gwado tisa ge nu unne Isaías benne uka profeta ge Tata Do Yebáha, tti ree:
\q
\v 15 Lebiꞌi, ka benne seꞌele daka lo yu ge Zabulón lhe Neftalí lhe,
\q daka attu ladu roꞌo yoo Jordán‑ni,
\q ata rite neda dia daka roꞌo indatooha,
\q lebiꞌi ka nu seꞌele daka Galilea ata seꞌeru ka benne labí ankake nu Israel,
\q
\v 16 lebiꞌi nuná ankale attiba ka benne seꞌe ata anka chulha.
\q Nnanna nna chi bilenle ttu xiani xeni.\f + \fr 4:15‑16 \ft Isaías 9:1‑2\f*
\q Xianiha nuha udanie ge ka benne seꞌe ata ruxunnina geke gattike.
\p
\v 17 Debá laꞌania nna udulo Jesús‑ni rigixxiꞌanie ka benne, rabie ke:
\p ―Gwalodúna le nna gwalodaxxu neda ge Tata Do Yebáha, kumu chiba dabigana innabia benneha.
\s Jesús‑ni raxie ttapa ka benne yuꞌuke gwedaxxu belha
\r (Mr. 1:16‑20; Lc. 5:1‑11)
\p
\v 18 Tti dia Jesús‑ni ridee saroꞌo indatoo ge Galilea‑ni, nianna bilánie yuꞌu chupa betsi ka nubiyú: ttu nuha lána Simón nu tegaba láni Pedro, attuna nna lána Andrés. Ka nubiyúha yuꞌukana rudelhakana yexxa ge ka belhaha lheꞌe indaha, kumu ankakana benne rudaxxu belha.
\v 19 Nianna tti ree kana:
\p ―Gwaltá gwetenalha neti. Neti unia kini akale ka nu gaxile ka benne kini udaxxuke neda ge Tata Do Yebáha.\fig Jesus calling Peter and John|04CN01681B.TIF|col|||(Mateo 4:18‑19)|4.18\fig*
\p
\v 20 Looraha tteba nna beseꞌe bixxikana ka yexxa gekaniha nna dia ttebakana danalhakane.
\p
\v 21 A lattiruba bededee, nianna bedelánie a chupa betsi ka nubiyú: ttu nuha lána Jacobo nna attuna nna lána Juan. Lakana nuha ankakana xiꞌin Zebedeo. Seꞌekana len tata gekaniha lo barcu gekaniha reyoinkana ka yexxa ka nu rudaxxu lenkana belhaha. Jesús‑ni nna uxie kana.
\v 22 Lakana nna bedhá bixxi ikikani barcuha lhe tata gekaniha nna dia ttebakana danalhakana Jesús‑ni.
\s Jesús‑ni ruleꞌenie ka benne ka tisa ge Tata Do Yebáha lhe reyoin gabe ke lhe
\r (Lc. 6:17‑19)
\p
\v 23 Jesús‑ni ugwekie itúba daka Galilea‑ni ruleꞌenie ka benne seꞌe niha ka tisa ge Tata Do Yebáha, ruleꞌenie ke lheꞌe ka yoꞌo ata rudhetike ka tisa ge Tata Do Yebáha. Niha rigixxiꞌe ka tisa tse, delába rigixxiꞌe gasina kini akake benne innabia Tata Do Yebáha ke, lhe anágaba reyonie ka benne yuꞌu iyá looba isagwe latike lhe reyoingabe iyába ata rilhen latike lhe.
\v 24 Itúba daka Siria chi ugwadhi tisa ge nu runie. Nianna tti risin lenke iyába ka benne ridakake iyá looba isagwe lhe ka benne rilhen latike lhe ka benne yuꞌu espíritu xxegwi latike lhe anágaba ka benne rakake beora lhe ka benne daa yatti latike lhe. Labie nna gwa reyoinbe ka benneha.
\v 25 Ixe juisiru ka benne danalhake bie: ka benne daba daka Galilea lhe ka benne daba lheꞌesi Jerusalén lhe ka benne daba lheꞌe adíru ka yiesi seꞌe daka Judea‑ni lhe anágaba ka benne daba daka Decápolis lhe adíru ka benne daa lheꞌe ka yiesi seꞌe attu ladu roꞌo yoo Jordán‑ni lhe.
\c 5
\s Karubáru ka benne ugwe Tata Do Yebáha ke ttu nu tse
\r (Lc. 6:20‑23)
\p
\v 1 Tti bilani Jesús‑ni ixe juisiru ka benneha, nianna ugwapie lati ttu iꞌiya do niha, nna udoe. Ka benne rudhetinieha nna ubigake kweꞌebie.\fig Sermon on the Mt|05CN01700B.TIF|col|||(Mateo 5:1-2)|5.1\fig*
\v 2 Labie nna uduloe ruleꞌenie ke, nianna tti rabie ke:
\p
\v 3 ―Karubáru ka benne riyasakanie ge Tata Do Yebáha, kumu lake nuná akake ka benne innabie ke.
\p
\v 4 ’Karubáru ka benne ribesike de rateke ttu bixa, kumu Tata Do Yebáha godú ittabe leke.
\p
\v 5 ’Karubáru ka benne abittu ra xxeni leke, kumu ka benne‑na nuná ralhake ulhenke yiesi lo yu‑ni kini akana geke.
\p
\v 6 ’Karubáru ka benne raka leke uinke nu tse raka le Tata Do Yebáha, kumu gwasiaba sá gwakaba nu raka lekeha.
\p
\v 7 ’Karubáru ka benne ratua leke adí ka benne, kumu anágaba lake gwa satuagaba le Tata Do Yebáha ke.
\p
\v 8 ’Karubáru ka benne itú iki itú leke rudo leke Tata Do Yebáha, kumu lake nuná gwalákanie benneha.
\p
\v 9 ’Karubáru ka benne ruinke ki tseꞌe tse len luesi ka benne kini abittu itilhake, kumu lake nuná ralhake gatta láke xiꞌin Tata Do Yebáha.
\p
\v 10 ’Karubáru ka benne ridú nookana ke de ruinke nu dika ixú, kumu lake nuná akake ka benne innabia Tata Do Yebáha ke.
\p
\v 11 ’Karubárule ganna ttixka delo niꞌa kia nna usia le ka benne le lhe dhu nookana le lhe anágaba iyá looba gwen lasi usiakana ikile lhe.
\v 12 Gwaledeakinle lhe gwaltseꞌe itta lhe, kumu xxeni anka nu ralhale edíle yebáha. Lebiꞌi gwa yúbale anágaba udú nookana ka profeta ge Tata Do Yebáha, delába ka benne useꞌe itú nu reha atti lanila galileha.
\s Jesús‑ni rutsanie ka benne len deti lhe len xiani lhe
\p
\v 13 ’Lebiꞌi nuná ankale ttiba ttu deti seꞌele lagwi ge ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni. Ttaka ganna detiha unnitti ixe geni, laꞌania nna, ¿galasina eyo nuha ixe ganna ttixka? ¿Laaba ganna tuttíru labíru ixú nuha? A sunruba kweariꞌi na nna kuꞌunariꞌi na, nianna tti ulea ka benne ikini.
\p
\v 14 ’Anágaba, lebiꞌi nuná ankale ttiba ttu xiani kini rudenna ge ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni. Ankale ttiba ttu yiesi re lo ttu lhilhi rilá saabana, labí aka igatsina.
\v 15 Nigaba lanú ttu benne do rugalhe iki ttu gi nu rudani, delo nna ukatsie ikini len ttu almoti. ¿Laaba ganna udole giha gwetsá kini udenna ge iyá ka benne seꞌe lheꞌe yoꞌoha?
\v 16 Anágaba lebiꞌi latsiru gwaluni, kini elha ruin gele akana ttiba ttu xiani, kini anáchu tti iláni ka benne nu tse ruinleha, laꞌania nna innáke: “Xxeniba ra le Tata gele do yebáha.”
\s Jesús‑ni labí riguꞌu niꞌabie nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan // Tata Do Yebáha len Moisés‑ni
\p
\v 17 ’Bittu akinle deki bisiaya yiesi lo yu‑ni ki kuaya bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni lhe nigaba labí daya kini kuaya ka tisa bodhaꞌan ka benne ukake profeta ge Tata Do Yebáha. ¡Koꞌo! Sinuki dalaa kini unia ki sado tisa ge nu ra lo ka tisa bodhaꞌaneha.
\v 18 Netiru ria, laka nnanna re yiesi lo yu‑ni lhe yebáha lhe, iyába nu ra lo bia bennabi‑na teeba ki aka nuná, niruba ttu tisa chikaꞌa to abittu aka itua loni axtaliba ganna chi uka iyá nu ra lo bia bennabiha.
\v 19 Laxkala ttu benne ganna abittu udoe tisa ge ttu ka nu ra lo bia bennabi‑na, meskiba ankana ttu tisa xkaꞌa, lhe ganna benneha gágabe ka benne abittu udoke tisa ge nu ra loni, benne unie aníha, arlo adí ka benne rinnabia Tata Do Yebáha labí xxeni ra lebie. Ttaka benne gudobe tisa ge nu ra lo bia bennabiha lhe guleꞌenie adí ka benne ki uinke nu ra loni, benne uni aníha, xxeni ra le benneha arlo adí ka benne rinnabia Tata Do Yebáha.
\v 20 Kumu netiru ria, ganna lebiꞌi abíba uin tserule tti ka fariseo‑ni lhe ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni, laꞌania nna labí akale benne innabia Tata Do Yebáha le.
\s Jesús‑ni rabie ka benne: “Bittu iseꞌenle”
\r (Lc. 12:57‑59)
\p
\v 21 ’Lebiꞌi chiba biyieninle nu rákana ka benne uka xuttoriꞌiha, tti rákana ke: “Bittu uttile ttu benne\f + \fr 5:21 \ft Éxodo 20:13\f* kumu benne uni elhuttiha, ibixxi iginniba benneha.”
\v 22 Ttaka neti ria le: Iyába nu riseꞌenna len attu betsi to geriꞌi, urixxi ukinnigaba Tata Do Yebáha nuha, nna nu rusia leni attu betsi to geriꞌiha nna iso duba nuha arlo ka nu runi elhuxtisi geriꞌiha nna nu rigena iki attu betsi to geriꞌiha, nuha ralhabana tsiana lo giha.
\p
\v 23 ’Laxkala ganna lu dialu utelu úna lo bekú ge Tata Do Yebáha, ttaka tti chi dulu niha, nna tadú lelu deki ritilhaba lenlu attu betsi to geriꞌiha,
\v 24 niha besia úna cheluha nna beyyaxa gwayoin le betsi to geriꞌiha. Iki deliba nuha nna beyeki nna bete úna geluha.
\p
\v 25 ’Ganna ttixka ttu nu ritilha lenlu diana tagaꞌana lu lo uxtisi, laka yuꞌu lenlu nuha neda diale isinle arlo ka nuha, jeru beyoin leni kini ka tagaꞌana lu lo xuedaha. Xuedaha nna utena lu lasi ná ka gwensinaha nna ka gwensinaha nna tagaꞌakana lu lisiyya,
\v 26 kumu netiru ria, labí lhaalu lheꞌe lisiyyaha ganna abíba kixalu iyá xea belhiu nu innaba ka nuha. Gannaliba chi utixalu iyá nuha, laꞌanialiba nna chi ebeakana lu.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌe rabie: “Labí anka tse ganna dha leriꞌi attu nuila subi”
\p
\v 27 ’Lebiꞌi chiba biyieninle nu rákana ka benne uka xuttoriꞌiha, tti rákana ke: “Abittu isále nu subi subi nu labí ankana latselale.”\f + \fr 5:27 \ft Éxodo 20:14\f*
\v 28 Ttaka neti nna ria le: Ganna ttu benne dha lebie ttu nuila atti ilánie na, laꞌania nna ttisidiba chiba bisábie nuha de belaba lhiꞌu lebie aníha.
\v 29 Laxkala ganna si iyya lo benlu‑na uinna kini iginnilu uinlu tulha, tsa ttela ulea nuná nna uruꞌuna na, kumu tserula saríana lu unnittilu ttu ka niꞌa nálu, a laa kila ankalu idaꞌa tsialu lo giha,
\v 30 nna ganna si ná benlu‑na abittuba daa siina nna ukinnina lu ki uinlu tulha, tsa ttela uchú nuná nna uruꞌuna na, kumu tserula taríana lu unnittilu ttu ka niꞌa nálu, a laa kila ankalu idaꞌa tsialu lo giha.
\s Jesús‑ni rabie: “Labí dika udhá iki ttu nubiyú nuila geni”
\r (Mt. 19:9; Mr. 10:11‑12; Lc. 16:18)
\p
\v 31 ’Anágaba lhe rágabakana ka benne uka xuttoriꞌiha, tti rákana ke: “Ganna ttu nubiyú udhá ikini nuila geniha, teeki ugwena nuha ttu yetsi ata rixxiꞌa deki chiba besilana len nuilaha.”\f + \fr 5:31 \ft Deuteronomio 24:1‑4\f*
\v 32 Ttaka neti ria le: Ganna ttu nubiyú kwentaba udhá ikini nuila geniha, ganna abittuba de bisá nuha attu nubiyú subi, laꞌania nna la nubiyúha‑ba usigana nuilaha kini iginnina uinna nu satsa, nna ganna attu nubiyú edína nuila chi bedhá ikiniha, laꞌania nna axtala nubiyú edína nuilaha, satsagaba nuha chi uin nuha.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌe rabie: “Bittu udettile Tata Do Yebáha // tti innále deki uinle ttu bixa”
\p
\v 33 ’Anágaba lebiꞌi chigaba biyieninle nu rákana ka benne uka xuttoriꞌiha: “Teeki uinle nu chi rale Tata Do Yebáha, abittu kwentaba udettile benneha.”
\v 34 Ttaka neti ria le: Bittugaba udettile attu nuxa tti innále deki uinle ttu bixa, nigaba udettile yebáha, kumu niha nuha do Tata Do Yebáha rinnabie.
\v 35 Bittugaba udettile yiesi lo yu‑ni, kumu yiesi lo yu‑ni ankana ata rudú niꞌabie. Nigaba udettile Jerusalén‑ni, kumu niha nuha anka lasi Tata Do Yebaa benne rinnabia xeniha.
\v 36 Bittugaba utesale ikile‑na tti innále deki uinle ttu bixa, kumu lebiꞌi niru ttú itsa ikile labí aka gele uinle kini eyakana yadhi o eyakana sitsi.
\v 37 Lebiꞌi, ganna ttixka gwakaba gele uinle ttu bixa, laꞌania nna ukareꞌaba gwalinná: “Gwakaba”, nna ganna ttixka abittuba aka gele uinle ttu bixa, laꞌania nna ukareꞌaba gwalinná: “Labí aka.” Kumu ganna bixaru tisa udienle iki nu chi unneleha, laꞌania nna ge nu xxegwiha‑ba chi anka nu raleha.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌe rabie: “Bittu eyoin nále // lo ka nu udhenkana le”
\r (Lc. 6:29‑30)
\p
\v 38 ’Lebiꞌi chiba biyieninle rákana: “Ganna nuxa utseꞌe loona iyya lo ttu benne, anágaba nu beniha utseꞌe loogabakana iyya loni; nna ganna nuxa kweana laya ttu benne, anágaba nu beniha kweagabakana layani.”\f + \fr 5:38 \ft Éxodo 21:24\f*
\v 39 Ttaka neti ria le: Abittu edú disale lo nu udhakana le ttu bixa. Ganna nuxa kweana gi daka xxaga ben gele, gwalodekila attu lhaꞌa xxagale kini kweana gi.
\v 40 Ganna nuxa tagaꞌana le lo uxtisi nna uinna kuana mixa geleha, gwalugwela na itupa jabana geleha,
\v 41 nna ganna nuxa udo doelhana le ujale yua geniha ttu kilómetru, lebiꞌi gwalujala nuha chupa kilómetru.
\v 42 Ganna nuxa innabana le ttu bixa, gwalugwe na nu innabanaha lhe ganna nuxa innaba gannana le ttu bixa, bittu innále: “Labí tee.” Gwalugwe ganna na nu rinnabanaha.
\s Jesús‑ni rabie: “Akinle ge ka benne abittu raka uyúke le”
\r (Lc. 6:27‑28, 32‑36)
\p
\v 43 ’Lebiꞌi chiba biyieninle rákana: “Akinle ge ka benne geriꞌi\f + \fr 5:43 \ft Levítico 19:18\f* nna utía di lele ka nu bittu raka uyúkana le.”
\v 44 Ttaka neti ria le: Akinle ge ka nu bittu raka uyúkana le [lhe innabale len Tata Do Yebáha ki aka lenie ka nu rigekana ikile lhe anágaba latsiru gwalulisa ka nu ritisikinna le] lhe gwalinnabala len Tata Do Yebáha ge ka nu rulisa xiikana le, lhe ka nu ridú nookana le lhe.
\v 45 Aníha uinle ki akale xiꞌin Tata gele do yebáha. Kumu benneha runie kini riria tatubisa‑na rudanie ge ka nu ruin satsa lhe ge ka nu ruin tse lhe. Anágaba lhe ruingabe kini raka iyya ge ka nu runi nu dika ixú lhe ge ka nu abittu runi nu dika ixú lhe.
\v 46 Kumu ganna lebiꞌi sunruba rakinle ge ka nu gwa rakakinna gele, laꞌania nna, ¿bíla nu tse edíle ge nu ruinleha ganna? ¿Laaba ka nu rukixakana belhiu nu rigixariꞌi len nu rinnabia ge Roma‑ni, anágaba ruin ka nuná?
\v 47 Lhe anágaba ganna sun tteruba ka benne gele gwa rale ke padiuxi, ¿bíla nu tse nuha ruinle ganna? ¿Laaba ganna anágaba ruin ka nu abittu ankabiakinna Tata Do Yebáha?
\v 48 Laxkala de nuha nna lebiꞌi satía gwaluni nu anka tse, ttiba Tata gele do yebáha satíaba runie tagaꞌa nu anka tse.
\c 6
\s Jesús‑ni rabie: “Nuttu nu kixxiꞌenriꞌi tti uteriꞌi ttu bixa // len ka benne abittu geke tee”
\p
\v 1 ’Gwaluyú gele. Ganna edá lele uinle ttu nu tse, abittu ulaꞌa loole nu tse uinleha arlo adí ka benne. Bittu uinle aníha kiniba ilákanie deki yalhaba tse ruinle. Kumu ganna aníha uinle, Tata gele benne do yebáha labí ute benneha nu tse ralhale edíle.
\v 2 Laxkala lebiꞌi ttixka edá lele ugwele ka benne riyasakanie ttu bixa, bittu tseꞌele doba roꞌole ge nu ruteleha. Bittu uinle tti ruin ka nu delo tisaba rulaꞌakana deki yalhaba tse ruinkana, ka nuha doba roꞌokani ge nu ruinkana tti ritupakana lheꞌe ka yoꞌo ata rudhetiriꞌi ka tisa ge Tata Do Yebáha lhe anágaba ruinkana tti rekikana lo ka neda‑na. Aníha ruinkana kini inne tse benne gekani. Netiru ria, ukareꞌaba nu chi innekana tsekikanaha, nuha‑ruba nu tse ralhakana edíkana.
\v 3 Ttaka ganna lebiꞌi edá lele ugwele ka benne riyasakanie ttu bixa, anuttu nu kixxiꞌenle ge nu tse ruinleha,
\v 4 kini anáchu nu uteleha akana sigá. Aníha nna Tata gele do yebáha rilánie nu ruinle gatsiha, laꞌania nna gutebe nu tse ralhale dhile.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie gasina inneriꞌi len Tata Do Yebáha
\r (Lc. 11:2‑4)
\p
\v 5 ’Lebiꞌi tti inne lenle Tata Do Yebáha, bittu uinle tti ruin ka nu labí liikinna. Ka nuná delo tisaba rinnekana len benneha kini ilen ka benne kana. Ka nuná yalhá ruꞌu lekani riseꞌe lii rákana tti rinne lenkana Tata Do Yebáha lheꞌe ka yoꞌo ata rudhetiriꞌi ka tisa geeha lhe ata reyatsa ka neda‑na lhe. Ruinkana aná kini ilákin benne kana. Netiru ria, ukareꞌaba nu chi rinnekana, nuha‑ruba nu tse ralhakana dhíkana.
\v 6 Ttaka lebiꞌi ttixka innele len Tata Do Yebáha, gwaletaꞌala lheꞌe yoꞌo geleha nna gwalodhea na, nna gwalinne len Tata gele do yebáha. Benneha ttúbe doe lenle lheꞌe yoꞌoha nna gwa rilábanie nu ruinle gatsiha nna gutebe nu tse ralhale dhile.
\p
\v 7 ’Tti innele len Tata Do Yebáha nna bittu satti balhaba odekile tisa nu abí ixú. Bittu uinle tti ruin ka nu labí ankabiakinna Tata Do Yebáha, kumu ka nuná rakakinna de rinne xxattakana nna gwayienbanie gekani.
\v 8 Bittu uinle tti ruin ka nuná, kumu Tata gele do yebáha attili lani innabale lenie, chila yu benneha bixa riyasinle.
\v 9 Lebiꞌi aní innále atti innele len Tata Do Yebáha:
\q Tata getu do yebaa, riꞌitu rugwetu lidhakalu kumu ankalu Diosi.
\q
\v 10 Utá, unnabia riꞌitu.
\q Benchi kini yiesi lo yu‑ni aka nu redá le kwinalu, beni ttiba rakaba yebáha.
\q
\v 11 Bete benne gotu ttu ttu sá
\q
\v 12 lhe uxí elha xen lasi ge nu satsa ruintu ttiba riꞌitu gwa ridíbatu elha xen lasi ge ka nu rudhaka satsakana riꞌitu.
\q
\v 13 Bittu ugwelhalu ixú yietu uintu nu satsa.
\q Bodiláttu riꞌitu kini abittu iginnitu lo ná nu xxegwiha,\f + \fr 6:13 \ft Lo yetsi‑ni ata dia ra: “kini abittu iginnitu lo ná nu xxegwiha”, lo adíru ka yetsi nna ra: “kini abittu iginnitu uintu nu satsa”.\f*
\q [kumu kwinalu satíaba ankalu benne rinnabia
\q lhe ankalu benne ra tsitsi lelu
\q lhe ra xxeni lelu ttu dia lii lhe. Amén.]
\p
\v 14 ’Kumu ganna lebiꞌi gwadíbale elha xen lasi ge ka benne bixa udhakake le, anágaba Tata gele do yebáha gwadígaba benneha elha xen lasi gele.
\v 15 Ttaka ganna lebiꞌi abíba dhile elha xen lasi ge ka benne bixa udhakake le, anágaba Tata gele do yebáha labígaba dhi benneha elha xen lasi ge nu ruinle.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie gasina uinriꞌi tti utte ubina lheꞌeriꞌi
\p
\v 16 ’Lebiꞌi tti utte ubina lheꞌele, bittu uinle tti ruin ka nu delo tisaba rudá siꞌi lokani ki utte daa ka benne deki rutte ubina lheꞌekani. Netiru ria, ukareꞌaba nu ruinkanaha. Nuha‑ruba nu tse ralhakana dhíkana.
\v 17 Ttaka lebiꞌi tti utte ubina lheꞌele, gwalolhí te xea ikile lhe gwalikí xú lole lhe.
\v 18 Aníha kini abittu tte dani ka benne deki rutte ubina lheꞌele. Sinuki sun Tata gele do yebáha‑ba due lenle, sun benneha‑ba rilánie nu gatsi ruinleha, laꞌania nna gutebe nu tse ralhale dhíle.
\s Jesús‑ni rabie: “Gwaludo lele gwaluttupa elha tse gele yebáha”
\r (Lc. 12:33‑34)
\p
\v 19 ’Bittu udona lele uttupa xxattale elha tse gele yiesi lo yu‑ni, kumu yiesi lo yu‑ni tseꞌe looba ka nu uttupaleha: gaꞌaba belha dilha lheꞌekani lhe eꞌeya chenbakana lhe anágaba axtala gaꞌa ubana lhanana kana.
\v 20 Lebiꞌi tserula gwaluttupa elha tse gele yebáha ata lanú belha dilha rali lhe labí reꞌeya chen ttu bixa kini ka utseꞌe loona nu uttupaleha, nigaba lanú ubana gaꞌa kini lhanana ka nuha.
\v 21 Kumu ata gatta elha tse geleha, niha‑gaba nuha udo lele.
\p
\v 22 ’Ka iyya lolu‑na ankakana ttiba ttu xiani ge latilu. Ganna ka iyya lolu‑na ankakana tse, delába ganna tseba rilákinna, laꞌania nna itúba latilu tsuꞌu xiani gekani.
\v 23 Ttaka ganna ka iyya lolu‑na abíba anka tsekana, laꞌania nna ttisidiba itúba latilu anka chulha, delába ttiba ttu nu reki lheꞌe chulha, aníha‑ba ankalu. Ganna nu dika aka xianiha eyakana chulha, laꞌania nna gwa re bia chulha aka latilu.
\p
\v 24 ’Lanú ttu benne do aka gebie kwenbie sina lo chupa xxane, kumu itisibanie ttu nuha nna attu nuha nna akanie geni, o udo tsitsibe tisa ge ttu nuha nna attu nuha nna kuꞌuba niꞌe nu innána. Anágaba lebiꞌi labí aka gele kwenle sina lo chupa xxanale, delába labí aka udona lele kini gatta xxatta belhiu gele yiesi lo yu‑ni, lhe ixúgabale lo sina ge Tata Do Yebáha lhe.
\s Jesús‑ni rabie: “Bittu uchacha ikile ge bixa gole // lhe ge nu ukule lhe”
\r (Lc. 12:22‑31)
\p
\v 25 ’De nuha nna neti ria le: Bittu tseꞌele uchacha ikile ge nu gole lhe ge nu iꞌiyale kini aka benle. Nigaba uchacha ikile bixa ukule. ¿Laaba ganna rakarula doelha gwa anka benbale attichula nu gole? Lhe, ¿laaba ganna dakarula bela latile attichula nu ukule?
\v 26 Gwaluyúruga ka nu bani to sia xxilakani reki lo be. Ka nuná labí riguꞌukana yiela, nigaba relapakana, nigaba laa rosia breta yieda gekani. Ttaka laa kiga de nuha nna Tata gele do yebáha gwa rugobe kana. Lebiꞌi, ¿laaba ganna adírula dakale tti ka nuná?
\v 27 Anágaba nna meskiba bika ruchacha xxatta ikile, laa de nuha‑ga nna itiaruinle tseꞌele attu satti.
\p
\v 28 ’Anágaba lhe, ¿beaka ruchacha ikile ge nu ukule? Gwalulanniruga ka iyya to daa lheꞌexxi‑na gasina riyelhakana. Ka nuná labí ribenkana sina, nigaba ribeakana tuilu.
\v 29 Neti ria le, Salomón nu unnabiaha, meskiba uka nuha nu ra xxeni leni, labí bikuna lari rulaꞌa latsitoru tti anka ka iyya to‑na.
\v 30 Ki Tata Do Yebáha aná rugukue ka ixxi daa lheꞌexxiha, ka nuha nasá ankakana yaꞌa nna uxxe gwisá nna chiba tsiakana itekana lo gi, anágaba lebiꞌi, ka nu abittu ria tsitsi lele, ¿laaba ganna adírula tse ugukue le?
\v 31 Laxkala bittu uchacha ikile innále: “¿Bíla goriꞌi?” lhe “¿bíla iꞌiyariꞌi?” lhe, o lhe “¿bíla ukuriꞌi lhe?”
\v 32 Kumu ka nu abittu ankabiakinna Tata Do Yebáha, ge iyá nuní ruchacha ikikani, ttaka lebiꞌi Tata gele do yebáha gwa yube deki riyasinle iyá nuní.
\v 33 Lebiꞌi, nu uinlale, ladeꞌaxa gwaluin doelha ki akale ka nu innabia Tata Do Yebáha lhe gwaluin nu dika ixú arloe lhe, laꞌania nna gutebe iyába nu riyasinle.
\v 34 Laxkala lebiꞌi bittu uchacha ikile ge nu aka uxxeha, kumu uxxeha gwa tebana uchacha ikile ge nuha. Ukareꞌaba elhaxchacha iki tee geriꞌi ttu ttu sá.
\c 7
\s Jesús‑ni rabie: “Bittu innele ge ka benne”
\r (Lc. 6:37‑38, 41‑42)
\p
\v 1 ’Bittu innele ge ka benne, gale ke: “¿Beaka anála ruinle?”, kini Tata Do Yebáha nna abittugaba udhake le aná.
\v 2 Kumu ttiba ruinle rinnele ge ka benne, aníha‑gaba udhaka Tata Do Yebáha le. Attiba ruinle len adí ka benne, ttu luesi nuha‑gaba odekie ottebie gele.
\v 3 Lu, ¿beaka ridolu rulannilu biste yuꞌu lheꞌe iyya lo betsi to geriꞌi‑na, delo nna a ridoxalu ugíalu yaga yuꞌu lheꞌe iyya lolu‑na?
\v 4 ¿Gasina galu ttu betsi to geriꞌi: “Begwelha kweaya biste yuꞌu lheꞌe iyya lolu‑na”? Ki lu adírula xxeni anka yaga yuꞌu lheꞌe iyya lolu‑na.
\v 5 ¡Aaluxa nu rigí xú loni! Ladeꞌaxa ulea yaga yuꞌu lheꞌe iyya lolu‑na kini anáchu nna ilá tsenlu ki kwealu biste yuꞌu lheꞌe iyya lo attu betsi to geriꞌi‑na.
\p
\v 6 ’Bittu udelhale nu anka leꞌa‑na lo ka beku‑na, kini ka eyekikana go yaꞌakana le nna uduyakana le, lhe bittugaba udelhale ka íyya raka galha, ka nu daka xxatta‑na lo ka kuchi‑na, kini ka uleakana iki ka nuná. Delába, bittu utele nu anka ge Tata Do Yebáha len ka nu abittu ugwekana lidhakani.
\s Gwalinnaba len Tata Do Yebáha, labie nna gutebe nu riyasinle
\r (Lc. 11:9‑13; 6:31)
\p
\v 7 ’Lebiꞌi, gwalinnaba len Tata Do Yebáha, benneha nna gutebe nu rinnabaleha. Gwalegila nna gwataxxakabale nu regilaleha. Gwalinne roꞌo yoꞌoha nna gwadhalibakana ki gaꞌale.
\v 8 Kumu nuxaba benne ganna rinnabe ttu bixa nna gwa ridíbe nu rinnabeha nna nuxaba benne ganna regilee nna gwa raxxakabe nu regileeha. Anágaba nna nuxaba benne rinnebie roꞌo yoꞌoha nna gwa ridhalibakana kini raꞌabie lheꞌe yoꞌoha.
\p
\v 9 ’Lebiꞌi, ¿si gugwele ttu xiꞌinle ttu ka íyya duꞌuya lo neda ganna ttixka nuha rinnabana ttu yettaxtila ki gona?
\v 10 O, si ganna nuha innabana ttu belha gona, lebiꞌi nna, ¿si ugwelale nuha ttu belha raꞌaya lheꞌeni lo yu ki gona?
\v 11 Ki lebiꞌi ankalale nu ruin satsa nna gwa rutebale nu tse rinnaba ka xiꞌinleha, ¿titiala Tata gele do yebáha, guteba benneha nu tse len ka benne ganna innabake lenie?
\p
\v 12 ’Laxkala lebiꞌi gwaluin len ka benne ttiba raka lele uinke lenle, kumu aná ra lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni lhe ka tisa bodhaꞌan ka benne ukake profeta ge Tata Do Yebáha lhe.
\s Jesús‑ni rabie: “Gwaligaꞌa roꞌo puerta nu anka suniha”
\r (Lc. 13:24)
\p
\v 13 ’Lebiꞌi gwaligaꞌa roꞌo puerta nu anka suni roꞌoniha. Kumu puertaha lhe neda nu rechena ka benne ata tseꞌe lookeha, bataru lhe xxeniru anka lo ka nuha nna ixe ka benne retaꞌake niha.
\v 14 Ttaka puerta ata retaꞌa ka benne aka benke ttu dia liiha, suniba anka roꞌo nuha lhe neda nu rechena ke ata aka benke ttu dia liiha, tsitsiba anka ki eyyake lo nedaha. Laxkala ttu chuparuba ka benne gwa raxxakake puertaha lhe nedaha lhe.
\s Jesús‑ni rabie: “Ukareꞌaba elha ruin ge ka benne ulannile, laꞌania nna chiba yule gasina ankake”
\r (Lc. 6:43‑44; 13:25‑27)
\p
\v 15 ’Gwaluyú gele ge ka profeta gwen lasi reki naa, ka nu rulaꞌakana deki ankakana benne tse ttiba ttu neru runi tana, ttaka lhiꞌu lheꞌe lastokani nna ankabakana ttiba ttu sageo ruin satsa.
\v 16 Ka nuná ukareꞌaba elha ruin gekani gwalugía, laꞌania nna chiba yule gasina ankakana. Kumu ttibanka lo ka lha xubaaya‑na, labí dika edíriꞌi uva lokani; nigaba lo ka ya yietsi‑na, labí dika edíriꞌi higu lokani.
\v 17 Aníha‑gaba yaga anka tseha, tsegaba anka nu xixxi rute nuha, ttaka yaga nu abittu anka tseha, abittugaba nu xixxi tse ute nuha.
\v 18 Kumu ttu yaga tse, labí dika ute nuha nu xixxi abittu anka tse, nna yaga nu abittu anka tseha nna labí dika ute nuha nu xixxi anka tse.
\v 19 Laxkala iyába ka yaga ka nu abittu rute nu xixxi tse, chuba ka nuha nna tsiakana lo giha.
\v 20 De nuha nna ka nu gwen lasi reki naa ukareꞌaba elha ruin gekani ugíale, laꞌania nna chiba yule gasina ankakana.
\p
\v 21 ’Labí iyá ka nu rákana neti: “Tata Xisi to kia”, labí iyá ka nuná etaꞌa ata rinnabia Tata kia do yebáha, sunruba ka nu rudokana tisa geeha, sunruba ka nuha gwa di etaꞌakana niha.
\v 22 Ganna chi isia sá aka elhuxtisi ge ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni, laꞌania ixebakana gákana neti: “Tata xisi to kia, riꞌitu atti utixxiꞌatu ka tisa ge Tata Do Yebáha, luba bedettitu lhe lúgaba bedettitu atti bebeatu ka espíritu xxegwi lati ka benne lhe anágaba tti bentu ixe ka milagruha lhe.”
\v 23 Neti nna lhixxa rába ekabia gekani, upeya kana: “¡Ni tsa lanúle chi ankabiati! ¡Gwalukwitta kweꞌa xa nu ruin satsa!”
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie bí gwate chupa ka benne rudo yoꞌoha
\r (Lc. 6:46‑49; Mr. 1:22)
\p
\v 24 ’Laxkala iyába ka benne iyienkanie ka tisa kia‑ni nna udoke tisa gekani, ka benneha ankake ttiba ttu nubiyú rapa elha rieni nna bedona yoꞌo geniha iki ttu íyya.
\v 25 Tti bisia iyyaha nna bisába ka yooha inda axtaba ubixxi roꞌokani inda, lhe biriagaba ttu be idí nna gwatsuꞌuna kweꞌe yoꞌoha, ttaka yoꞌoha labí ubixxi nuha kumu tsitsiba do nuha iki íyyaha.
\v 26 Ttaka iyába ka nu riyienkinna nu rinnea‑ni nna ganna abíba uinkana nu ria‑ni, ka nuha ankakana ttiba ttu nubiyú akaa elha rieni ikini nna bedona yoꞌo geniha lo yuxiha.
\v 27 Laxkala tti bisia iyyaha nna ubixxiba inda roꞌo ka yooha lhe biria ttu be idí nna gwatsuꞌukana kweꞌe yoꞌoha nna bitampa tteba yoꞌoha. ¡Ttu ttiru biseꞌe loo nuha!
\p
\v 28 Tti chi uluxani Jesús‑ni unnebie nuha, iyába ka benne seꞌe niha bebanabakanie ge nu ruleꞌenie keha,
\v 29 kumu labie rinnebe ttiba rinne ttu uxtisi rapa lo neda, labí rinnebie tti rinne ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni.
\c 8
\s Jesús‑ni beyonie ttu benne raka latie yiesu nu tee láni lepra
\r (Mr. 1:40‑45; Lc. 5:12‑16)
\p
\v 1 Tti beyadi Jesús‑ni lati iꞌiyaha dedee, ixeru ka benne danalhake bie.
\v 2 Nianna tti ubiga ttu benne raka yiesu latie. Yiesuha tee láni lepra. Benne raka yiesu latieha nna bedú xibie arlo Jesús‑ni nna ree benneha:
\p ―¡Tata xisi to, ganna lu aka lelu, gwadaabalu eyoinlu neti!
\p
\v 3 Jesús‑ni nna belhí nábie utane lati benneha nna ree:
\p ―Gwaka galá lasia. ¡Nnanna, chinka beyaka!
\p Looraha tteba nna betúa yiesuha lati benneha.
\v 4 Nianna ra Jesús‑nie:
\p ―Anuttu nu galu. Sinuki ugíala nna gwatso du lo bixxudiha nna bete úna nu daa lolu utelu ge Tata Do Yebáha. Beni attiba chi gaꞌanna lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni. Aníha kini uyú lokani deki chiba betúa isagwe‑na latilu.
\s Jesús‑ni beyonie ttu nu riben lo sina ge ttu ka soldadu // ge Roma‑ni
\r (Lc. 7:1‑10)
\p
\v 5 Tti utaꞌa Jesús‑ni lheꞌesi Capernaum‑ni, ttu soldadu baninna ttu gayua (100) ka soldadu ge Roma‑ni, nuha bisinna nna rinnaba ditibana lo Jesús‑ni, rane:
\p
\v 6 ―Tata xisi to, nubiyú riben lo sina kiaha ttu tsaba tena lheꞌe lisiaha daa yatti latini nna juisia ratena len isagwe geniha.
\p
\v 7 Jesús‑ni nna bekabie geni, ree:
\p ―Neti gwayaꞌabaa eyonia nuha.
\p
\v 8 Soldaduha nna bekabina, rane:
\p ―Tata xisi to, neti labí elha ralhaa gaꞌa kwinalu lheꞌe lisiaha. Niiliba dulu unne nna gweyakaba nubiyú riben sina kiaha.
\v 9 Kumu neti ankagabaa nu rudoa tisa ge ka nu ra xxeniru lekani tti neti lhe anágaba nna rinnabiagabaa adíru ka soldadu. Laxkala tti upeya ttu ka nuha: “Ugía niha”, nuha nna gwa riabana nna tti rodopeya attu ka nuha: “Utá nii”, nuha nna gwa ritabana nna tti odopeya benne riben lo sina kiaha: “Ben nu tee‑ni.” Benneha nna gwa ruinbe nu xpeyeha.
\p
\v 10 Tti biyienin Jesús‑ni nu ra nu banina ka soldaduha, labie nna bebanabanie. Nianna tti ree ka benne danalhake bieha:
\p ―Netiru ria, niru ttú ka benne Israel‑ni lanú chi gwaxxakaa ria tsitsi leke tti ria le nubiyú‑ni.
\v 11 Neti ria le, ixe ka benne dittu daa daka ta riria ubisa‑na lhe daa daka ata rito ubisa‑na lhe, ka benneha isiake ata rinnabia Tata Do Yebáha, tseꞌeke roꞌo mexa goke yetta len Abraham‑ni lhe len Isaac‑ni lhe len Jacob‑ni lhe.
\v 12 Ttaka ka nu Israel, ka nu chi gaꞌanna deki innabia Tata Do Yebáha kana, ka nuha de abittu ugía lekani, de nuha nna irialakana iruꞌunakana tsiakana ata anka chulhaha. Lheꞌe chulhaha‑liba tseꞌekana kwesikana lhe goniba lo layakani lhe.
\p
\v 13 Nianna tti ree soldadu nu baninna adí ka soldaduha:
\p ―Chinka beyya. Gweyakaba nu kwitiha. Gwakaba attiba chi ugía lelu.
\p Looraha tteba nna beyaka nu kwiti riben lo sina ge soldaduha.
\s Jesús‑ni beyonie nan ge nuila ge Pedro‑ni
\r (Mr. 1:29‑34; Lc. 4:38‑41)
\p
\v 14 Jesús‑ni diabie bisine lisi Pedro‑ni. Tti chi bisine niha nna gwaxxake nan ge nuila geniha teba benneha yuꞌe xilhaa.
\v 15 Nianna tti utane kweꞌe ná benneha nna beria tteba xilháha lati benneha nna ugwadha ttebe, benie nu uto Jesús‑ni.
\p
\v 16 Tti chi dia ralhaha nna bisin lenkana ixeru ka nu yuꞌu espíritu xxegwi latikani ata du Jesús‑ni. Labie nna ukareꞌaba ttu unnebie nna bebeabie ka espíritu xxegwi yuꞌu lati ka nuha nna beyonie iyába ka nu raniha.
\v 17 Aníha uka ki gwado tisa ge nu unne Isaías benne uke profeta ge Tata Do Yebáha, tti ree: “Benneha bedelha kweꞌebie ka isagwe geriꞌiha lhe bedelha kweꞌebie iyába nu rateriꞌi lhe iyába nu ridakariꞌi lhe.”\f + \fr 8:17 \ft Isaías 53:4\f*
\s Ka benne raka leke sanalhake Jesús‑ni
\r (Lc. 9:57‑62)
\p
\v 18 Tti bilani Jesús‑ni ixe juisiru ka benne chi bebiꞌike abiꞌiba kweꞌebie, nianna tti bedhane ree ka benne rudhetinieha:
\p ―Tsiariꞌi ilháriꞌi lo indatoo‑ni ki iriariꞌi roꞌoni daka nu reha.
\p
\v 19 Nianna tti ubiga ttu ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni nna rane:
\p ―Maestru, neti gwetenalhabaa kwinalu gaxaba tsialu.
\p
\v 20 Jesús‑ni nna bekabie geni, ree:
\p ―Ka beda‑na siaba lisi ka nuná ata retaꞌakana lhe anágaba ka nu sia xxilakani reki lo be‑na, siagaba lixxuꞌin ka nuná ata rebiakana, ttaka neti benne daya yebáha labí do gaxa kixxa ikia.
\p
\v 21 Attu benne rudhetinieha nna redenee:
\p ―Tata xisi to, begwelhaxa eyaꞌaya takatsia tata kiaha. Iki deliba nuha nna tti itaa etenalhaa lu.
\p
\v 22 Ttaka Jesús‑ni nna bekabie ge benneha, ree:
\p ―Begwelha ka nu yattiha ukatsikana ka nu yatti gekaniha. Lu nna utá betenalha neti.
\s Jesús‑ni benie kini bebe sii lo indatooha
\r (Mr. 4:35‑41; Lc. 8:22‑25)
\p
\v 23 Nianna ugwapi tteba Jesús‑ni lo barcuha nna aníha‑ba danalha ka benne rudhetinieha nna biriake diake.
\v 24 Lo indatooha‑ba diake, ttiruba chi biria ttu iyya be idí, nna bedhú liina lo indatooha, axtaba iki barcuha ratsuꞌu indaha. Ttaka Jesús‑ni nna teba benneha teꞌadhie.
\v 25 Ka benne rudhetinieha nna gwadibenke bie, ráke bie:
\p ―¡Tata xisi to, bodiláttu riꞌitu! ¡Karubá tsapiriꞌi inda‑ni nna gattiriꞌi!
\p
\v 26 Labie nna bekabie geke, ree:
\p ―Aalexa benne abittu ria tsitsi leni, ¿beaka rasi xxattinle?
\p Nianna tti ugwadhe nna bedhaka dise beha lhe indatooha lhe, nianna siiba beyaka lo indatooha.
\v 27 Ka benneha nna bebanabakanie, ra luesike:
\p ―¿Nú anka benne‑ni nna axtaba be‑ni lhe indatoo‑ni lhe rudokana tisa gebie?
\s Jesús‑ni bebeabie ka espíritu xxegwi yuꞌu lati chupa ka nubiyú
\r (Mr. 5:1‑20; Lc. 8:26‑39)
\p
\v 28 Tti chi biria Jesús‑ni roꞌo indatooha nna bisine daka lo yu ge ka benne Gadara. Niha biria chupa ka nubiyú ata seꞌe ka baa ge ka benne yattiha yuꞌu espíritu xxegwi latikani nna betetsákana Jesús‑ni. Ka nuha yalhá satsa ruinkana, laxkala lanú kwenta retena lo neda tee niha.
\v 29 Nianna tti uresiꞌakana, rákana:
\p ―Lu, Xiꞌin Tata Do Yebáha, ¿bí raka lelu udhakalu riꞌitu? ¿Si dáchilu kini ugwelu riꞌitu elha disa? Ki labí chi bisia ura dhitu elha disa ralhatu.
\p
\v 30 Gaxxa gaaba niha yuꞌu ixeru ka kuchi, ka nuha yuꞌukana go.
\v 31 Ka espíritu xxegwi yuꞌu lati ka nubiyúha nna unnabakana len Jesús‑ni rákane:
\p ―Ganna ebealu riꞌitu nna bedhelha riꞌitu kini etaꞌatu lati ka kuchi yuꞌu‑na.
\p
\v 32 Labie nna ree ka espíritu xxegwiha:
\p ―Gwaleria gwaleyya ganna.
\p Nianna beria ttebakana lati ka nubiyúha nna gwataꞌakana lati ka kuchiha. Ka kuchiha nna biria resu ttebakana diakana nna bisinkana roꞌo ttu íyya daa niha, nianna biginnikana lheꞌe indaha nna uttibakana.
\p
\v 33 Ka nu seꞌe lo ka kuchiha nna boxunni ttebakana deyyakana lheꞌesiha nna iyába utixxiꞌakana. Utixxiꞌagabakana nu gwate ka nubiyú uyuꞌu espíritu xxegwiha latikani.
\v 34 Nianna iyába ka benne lheꞌesiha biriake gwatsáke Jesús‑ni. Tti bilákanie bie nna unnaba ditibake lenie kini eriabie lo yu gekeha nna eyye attu ta subi.
\c 9
\s Jesús‑ni beyonie ttu benne daa yatti latie
\r (Mr. 2:1‑12; Lc. 5:17‑26)
\p
\v 1 Nianna tti beyapi Jesús‑ni lo barcuha nna deyye betebie lo indatooha nna besine lheꞌesi geeha.
\v 2 Niha bisin lenkana ttu benne daa yatti latie ata du Jesús‑ni, xuakinna benneha lo ttu breta. Tti bilani Jesús‑ni deki gwa riaba lekani gebie, nianna tti ree benne raniha:
\p ―¡Xiꞌini to, bodú itta lelu! Chiba uxía elha xen lasi ge ka tulha gelu‑na.
\p
\v 3 Ttu chupa ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni nna belaba lhiꞌu lekani rákana: “Nubiyú du nii, Tata Do Yebáha nuná rilhida gaana tti rinnena aná.”
\p
\v 4 Ttaka kumu Jesús‑ni rite dábanie nu rulaba lhiꞌu lekaniha, nianna tti ree kana:
\p ―¿Beaka rulaba lele nu anka satsa?
\v 5 Gwalinnáchu, ¿bí nuha nu sattiru innáriꞌi? ¿Si innáriꞌi: “Chiba bixú elha xen lasi ge ka tulha gelu‑na” ak? o ¿innáriꞌi: “Beyadha nna bedá”?
\v 6 Ttaka nnanna uleꞌenia le kini uyú lole deki neti benne daya yebáha, yiesi lo yu‑ni gwa teeba lo neda kia ki dhia elha xen lasi ge ka tulha ruin ka benne.
\p Nianna tti ree benne daa yatti latieha:
\p ―Beyadha nna bodaxxu nu xualu loin‑na nna beyya lisilu.
\p
\v 7 Benne biyúha nna beyadha ttebe deyye lisieha.
\v 8 Ka benne saa niha, nna uka tébakanie tti bilákanie nu ukaha, nianna tti ráke:
\p ―Xxeniba ra le Tata Do Yebáha de betebie lo neda ge ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni kini reyoinke ka benne rani.
\s Jesús‑ni raxie Mateo‑ni kini sanalhane
\r (Mr. 2:13‑17; Lc. 5:27‑32)
\p
\v 9 Tti chi bedá Jesús‑ni ata dueha, deyuꞌube neda deyye. Nianna bilánie ttu nubiyú lána Mateo dona ata rukixana belhiu nu daa lo ka benne rigixake ge Roma‑ni. Nianna tti ree Mateo‑ni:
\p ―Utá betenalha neti.
\p Nianna tti udú liina nna gwanalhane.\fig Jesus calling Matt.|06CN01691B.TIF|col|||(Mateo 9:9)|9.9\fig*
\p
\v 10 Tti chi do Jesús‑ni go yetta lheꞌe lisi Mateo‑ni, ixeba ka gwekixa lhe adíru ka nu tekinna lákani deki ankakana ka nu ruin satsa, bisinkana nna useꞌekana roꞌo mexaha ro lenkane yetta. Niha‑gaba seꞌe ka benne rudhetinieha lhe.
\v 11 Tti bilákin fariseo‑ni doe len ka nuha, nianna tti rákana ka benne rudhetinieha:
\p ―¿Beaka ro maestru gele‑na yetta len ka gwekixa‑na lhe len ka nu ruin satsa‑na lhe?
\p
\v 12 Ttaka labie tti biyieninie nu ra ka nuha, nianna tti bekabie gekani, ree:
\p ―Ka nu bittu rani‑na, labí riyasakin nuná nu eyoinna kana, sinuki ka nu rani‑na nuná riyasakinna nu eyoinna kana.
\v 13 Gwaleyya nna gwalutte daa bí diani nu ra lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha tti ree: “Neti raka lasia satua lele ka benne, laa rakaga lasia uttile ttu nimala nna utele na úna kia.”\f + \fr 9:13 \ft Oseas 6:6\f* Laxkala neti labí daya raxia ka nu runi nu dika ixú; neti dalaa raxia ka nu ruin satsa kini odúna kana nna odaxxukana neda ge Tata Do Yebáha.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie nuka dika utte ubina lheꞌe ka benne
\r (Mr. 2:18‑22; Lc. 5:33‑39)
\p
\v 14 Ka benne rudhetini Juan benne rugadi indaha, ubigake ata du Jesús‑ni nna ráke bie:
\p ―¿Beakala riꞌitu lhe ka fariseo‑na lhe rutte xxatta ubina lheꞌetu a rotu, nna ka nu rudhetinlu‑na nna labí rutte ubina lheꞌe ka nuná?
\p
\v 15 Jesús‑ni nna bekabie gekani, ree:
\p ―Gwalinnáruga. ¿Laaba ganna labí dikana ka nu biyaxi dhaꞌaha, tseꞌekana kuꞌu elhutti ikikani laka du nubiyú rutsá nániha lenkana? Ttaka ganna chi bisia sá itua nubiyúha, anúruna dhu lenkana, laꞌanialigaba nna chi utte ubina lheꞌekani.
\p
\v 16 ’Anágaba nna lanú ttu benne do rotábie ttu roꞌo lari kubi roꞌo xo yaxxu geeha, kumu ganna otábie nuha, laꞌania nna galhiba lari kubiha roꞌo lari yaxxuha, laꞌania nna adíla satsa ireda xoeha.
\v 17 Nigaba labí rigaꞌakana vinu kubi lheꞌe ka yieti yaxxu, kumu ganna aníha uinkana, laꞌania nna ganna chi gala vinu kubiha nna itsúbana ka yieti yaxxuha, nna ilaliba vinuha lhe tseꞌe loogaba ka yietiha lhe. Laxkala teeki itaꞌa vinu kubiha lheꞌe ka yieti kubi, kini aníha nna abittu tseꞌe loo ixpakana. \fig Wine skin|07LB00145B.TIF|col|||(Mateo 9:17)|9.17\fig*
\s Jesús‑ni beyonie ttu benne nuila lhe beyoingabe // xiꞌiniunná Jairo‑ni lhe
\r (Mr. 5:21‑43; Lc. 8:40‑56)
\p
\v 18 Laka du Jesús‑ni rigixxiꞌanie ka benneha iyá nuha, nianna bisin ttu nu loni ge ka nu Israel‑ni, bedú xibini arloe nna rane:
\p ―Xiꞌiniunná to kiaha si utti ttebi, ttaka ganna kwinalu italu ixxua nálu ikibi, laꞌania nna gweyaka benbabi.
\p
\v 19 Jesús‑ni nna udú lii ttebe die len nubiyúha lhe diagaba ka benne rudhetinieha lhe.
\p
\v 20 Laka yuꞌuke neda diake nna ttu benne nuila chi uka tsiꞌinu (12) ida ridoe reni, nianna tti ubige daka kweꞌe Jesús‑ni nna gwattáne roꞌo lari nuku benneha,
\v 21 kumu belaba lebie, rakanie: “Kwadiba roꞌo lari nuku Jesús‑ni dhaaya sattánaa, laꞌania nna gweyakabaa.”
\v 22 Jesús‑ni nna bodeki loe nna ree benne nuilaha:
\p ―Bodú itta lelu xa xiꞌini to. De ugía lelu deki gwadaabaa eyonia lu, de nuha nna chiba beyakalu.
\p Looraha tteba nna beyaka nuilaha.
\p
\v 23 Tti bisin Jesús‑ni lheꞌe lisi nu ankana nu loni ge ka nu Israel‑ni, niha bilánie ka benne seꞌe gwekwesi lhe ka benne seꞌe ribesi xxattake lhe.
\v 24 Nianna tti ree ka benneha:
\p ―Gwaleria nii, kumu nuila to‑ni laa uttiga biꞌin‑ni, suna teꞌadhiba biꞌin‑ni.
\p Ttaka ka benne seꞌe niha nna ruxisilake gebie.
\v 25 Iki de chi bebeabie ka benne saa niha, nianna tti utaꞌabie nna bedaxxue ná nuila toha. Nuila toha nna beyadha tteba biꞌiniha.
\v 26 Nianna itúba ka daka niha ugwadhi tisa ge nu benieha.
\s Jesús‑ni beyonie chupa ka benne xua loke
\p
\v 27 Tti chi bedá Jesús‑ni niha, chupa ka benne a raka ilákanie danalhake bie, ribesiꞌabake ráke:
\p ―¡Benne datia David, gwatuachi lelu riꞌitu!
\p
\v 28 Tti chi utaꞌabie lheꞌe yoꞌoha nna ubiga tteba ka benne xua lokeha ata dueha, nianna tti unnaba tise ka benneha, ree ke:
\p ―¿Si gwa ria lele deki gwadaabaa eyonia le?
\p Ka benneha nna bekabike ráke:
\p ―Gwadaa galálu eyoinlu riꞌitu xa tata.
\p
\v 29 Nianna tti utane ka iyya lo ka benneha nna ree ke:
\p ―Kumu de gwa riaba lele kia nna gwakaba nu rinnabale‑na.
\p
\v 30 Nianna beyali tteba lo ka benneha. Jesús‑ni nna bodhaꞌan tsitsie len ka benneha, ree:
\p ―Nuttu nu kixxiꞌenle ge nu uka‑ni.
\p
\v 31 Ttaka ka benneha nna tti bedáke niha, nna utixxiꞌa ttebakanie ka benne seꞌe itúba ka daka niha ge nu ben Jesús‑ni.
\s Jesús‑ni beyonie ttu benne anke biría
\p
\v 32 Si bedá gaaba ka benne beyali lokeha lheꞌe yoꞌoha, nianna tti bisin lenkana ttu benne anke biría, yuꞌu ttu espíritu xxegwi latie.
\v 33 Tti chi bebea Jesús‑ni espíritu xxegwiha lati benne anka biríaha nna udulo tteba benneha unnee. Ka benne seꞌe niha, nna bebanabakanie nna ráke:
\p ―Ni tsa labí chi bilenriꞌi aka ttu luesi nu uka‑ni lo yu ge Israel‑ni.
\p
\v 34 Ttaka ka fariseo‑ni nna rákana:
\p ―Xxana ka espíritu xxegwiha‑ba rixuin nuná kini rebeana ka espíritu xxegwi lati ka benne‑na.
\s Ixeba ka benne riyasakanie iyienkanie ka tisa // ge Tata Do Yebáha
\p
\v 35 Lheꞌe iyába ka yiesi xeni‑na lhe lheꞌe iyába ka yiesi xkaꞌa to‑na lhe, lheꞌe ka nuná ata sia ka yoꞌo ata rudheti ka benne ka tisa ge Tata Do Yebáha reki Jesús‑ni ruleꞌenie ka benne, lhe anágaba rigixxiꞌagabe ka tisa tse, delába rigixxiꞌe gasina innabia Tata Do Yebáha ka benne, lhe anágaba nna reyoingabe iyá looba ka isagwe lhe ata rilhen latike lhe.
\v 36 Tti bilani Jesús‑ni ixe juisiru ka benne seꞌe niha, nianna gwatua lebie ke kumu siꞌiba du leke lhe sun labake seꞌe, lanú tee ki edí edenna ke. Ankabake attiba ka neru to anú xxanakani tee ki uyúna kana.
\v 37 Nianna rabie ka benne rudhetinieha:
\p ―Yalhá ixeni lena tee exú, ttaka ka benne edíke lena‑ni ttu chuparubake raka, kumu ixeba ka benne seꞌe riyasakanie iyienkanie ka tisa ge Tata Do Yebáha, ttaka ka benne rigixxiꞌake ka tisa geeha, ttu chuparubake raka.
\v 38 De nuha nna gwalinnaba len Tata Do Yebáha, delába benne anke Xxana ka benne riyasakanie iyienkanie ka tisaha, kini idhelharue ka benne kixxiꞌakanie ke.
\c 10
\s Jesús‑ni bekwebie tsiꞌinu (12) ka benne ki tsiake kixxiꞌake // ka tisa geeha
\r (Mr. 3:13‑19; 6:7‑13; Lc. 6:12‑16; 9:1‑6)
\p
\v 1 Jesús‑ni bottupe ka benne tsiꞌinu (12) rudhetinieha nna begwebie ke lo neda kini ebeake ka espíritu satsa yuꞌu lati ka benne lhe ebeake iyá looba isagwe lhe anágaba nna eyoingabake iyába ata rilhen lati ka benne lhe.
\v 2 Nii dia lá tsiꞌinu (12) ka benne ukake apóstol geeha: Ladeꞌa tte Simón benne tegaba labie Pedro, lhe betsie Andrés‑ni lhe. Nianna tti dia Jacobo‑ni lhe betsie Juan‑ni lhe. Ixpa ka benne‑ni ankake xiꞌin Zebedeo.
\v 3 Nianna tti dia Felipe‑ni lhe Bartolomé‑ni lhe. Iki de nuha nna tti dia Tomás‑ni lhe Mateo benne uka gwekixaha lhe. Nianna tti dia Jacobo xiꞌini Alfeo, nianna tti dia Tadeo.
\v 4 Iki de nuha nna tti dia Simón benne rákana Zelote. Nialiba nna tti dia Judas Iscariote nu betena Jesús‑ni lasi ná ka nu bettikaneha.
\p
\v 5 Jesús‑ni udhelhe iyába tsiꞌinu (12) ka benneha, nianna tti ree ke:
\p ―Bittu tsiale ata seꞌe ka benne abittu ankake benne Israel, nigaba gaꞌale lheꞌe ka yiesi ata seꞌe ka benne Samaria.
\v 6 Sinuki gwaltsiala ata seꞌe ka benne Israel, kumu lake ankake attiba ka neru chi biganna.
\v 7 Gwaltsia nna gwalikixxiꞌa deki chiba dabigana innabia Tata Do Yebáha.
\v 8 Gwaleyoin ka benne rani lhe ka benne raka latike yiesu lepra nna gwalikua yiesuha latike, lhe anágaba gwaluin kini eyaka ben ka benne chi uttiha lhe gwalebeagaba ka espíritu xxegwi yuꞌu lati ka benne lhe. Lebiꞌi bittu ukixale ge nu uinleha, kumu kwentaba betea lo neda gele kini uinle iyá nuní. De nuha nna kwentagaba gwalute nu chi uxíleha.
\p
\v 9 ’Bittu ichele yieti belhiu gele.
\v 10 Nigaba ichele chuba gele, nigaba ichele chupa kwe xole ki otseale o ujale attu kwe gwaracha gele. Anágaba lhe bittugaba iche garroti gele. Kumu ttu nu riben sina ralhaba nuha ugokana na.
\p
\v 11 ’Gaxaba lheꞌe yiesi gaꞌale, gwalegila gaxa do ttu benne, ttu benne nu dika uxxen lele gebie. Lisi benneha gwaleyaꞌana, axtaliba ganna chi edále niha, laꞌanialiba nna eriale lheꞌe lisi benneha.
\v 12 Ganna chi gaꞌale lheꞌe yoꞌo ata isinleha, gwalinnaba ki aka len Tata Do Yebáha ka benne seꞌe lheꞌe yoꞌoha.
\v 13 Ganna ka benne seꞌe lheꞌe yoꞌoha gulabibake le, laꞌania nna gwa ralhabake aka len Tata Do Yebáha ke, ttaka ganna ka benneha abittuba ralhake dhike nu unnabale len Tata Do Yebáha, laꞌania nna nu unnabaleha eyekiba nuha lenle.
\v 14 Ganna seꞌe ka nu abittu ulabikana le o abittu udo nagakani ge nu innále, laꞌania nna gwaleria lheꞌe yoꞌo gekaniha o si lheꞌe yiesiha, nna gwalukubi niꞌale biste, kini nuha unna liina deki Tata Do Yebáha labí uyuꞌu lebie nu benkanaha.
\v 15 Netiru ria, la sá atti uin Tata Do Yebáha elhuxtisi ge ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni, laꞌania gwa xea ttela elha disa tsitsi ugwebie ka benne seꞌe lheꞌesi Sodoma lhe Gomorra lhe attichula elha disa ugwebie ka benne seꞌe lheꞌe ka yiesi ata abittu belabike leha.
\p
\v 16 ’Neti ridhelhaa le attiba ttu nu ridhelhana ka neru to diakana lagwi ge ka sageo. De nuha nna jeru tte gwalotsiꞌinu lele, gwaluin tti runi ka belha‑na ankakana kedha, lhe anágaba nna bittugaba inná xxeni lele; gwaluin tana tti ruin ka becha‑na.
\v 17 Gwaluyú gele len ka benne kumu udaxxukana le nna sagaꞌakana le lo ka uxtisi. Anágaba nna ukulhakana le lheꞌe ka yoꞌo ata rudhetiriꞌi ka tisa ge Tata Do Yebáha.
\v 18 Kumu delo niꞌa kia nna axtala tagaꞌakana le arlo ka nu rinnabia xeni‑na. Aníha kini gapale lo neda kixxiꞌenle kana kia lhe anágaba kixxiꞌagabinle ka nu abittu ankakana nu Israel lhe.
\v 19 Ttaka ganna chi tagaꞌakana le lo iyá ka nuní, laꞌania nna abittu uchacha ikile ge nu ekabile lhe ge nu innále lhe, kumu loora tti inneleha nna guteba Tata Do Yebáha ka tisa len lebiꞌi kini ekabile gekani.
\v 20 Kumu laa lebiꞌiga nuha innele, sinuki Espíritu ge Tata gele do yebáha‑ba nuha innee.
\p
\v 21 ’Laꞌania ka nu raka betsikaniha utekana ka betsikaniha lasi ná ka nu uttikana ka nuha, lhe aníha‑gaba uin ka xxudiha len ka xiꞌinkaniha. Ka xiꞌinkaniha nna eyekikana ebiꞌi nookana ka xxudikaniha nna uinkana kini gatti ka benneha.
\v 22 Lebiꞌi nna iyába ka benne utía di lekani le de ria lele neti. Ttaka benne dhaabie dhu tsitsie lo neda kia‑ni axtaliba ganna chi uluxa iyá nu akaha, benneha gwalábe.
\v 23 Lebiꞌi tti dhu nookana le lheꞌe ttu yiesi, gwaluxunni nna gwaltsia lheꞌe attu yiesi. Netiru ria, lebiꞌi labí chi uluxinle tsekile lheꞌe iyá ka yiesi seꞌe itúba lo yu ge Israel‑ni atti chi esiaya neti benne daya yebáha.
\p
\v 24 ’Ttibanka ttu benne rudhetie nu ruleꞌe ttu maestru, labí rakarula ge benneha tti maestru geeha. Nigaba ttu benne riben lo xxane, labí xxenirula ra lebie tti benne anka xxaneha.
\v 25 Benne rudhetiha ukareꞌaba isine ake attiba maestru geeha nna benne riben lo xxaneha nna ukareꞌagaba isine ake attiba xxaneha. Ganna neti tekinna láya nu xxegwi,\f + \fr 10:25 \ft Lo yetsi‑ni ata dia ra: “nu xxegwi”, lo adíru ka yetsi nna ra: “Beelzebú”.\f* ¿titiala innekana gele, lebiꞌi ka nu ankale kia?
\p
\v 26 ’Laxkala abittu gasinle gekani. Kumu labí tee ttu nu igatsi abittu eselana; nigaba ttu nu aka sigá nna abittu una benne geni.
\v 27 Nu rigixxiꞌania le sigáha, gwaliria gwalikixxiꞌa na lo benne nna nu rinnea roꞌo nagaleha nna gwaliria gwalinne na idisa ki iyienkin benne.
\v 28 Bittu gasinle ge ka nu uttikana le yiesi lo yu‑ni, kumu ka nuná, sunruba bela latile‑na gwadaakana uttikana, labí aka ge ka nuná uttikana alma gele. Gwaligasilinle ge benne gwaka gebie utseꞌe looe alma gele‑na lhe bela latile‑na lo giha ata uyú ka benne elha disa ttu dia lii, ge benneha‑la gwaligasini.
\p
\v 29 ’Ttibanka ka binni to‑na, ¿laaba ganna ukareꞌaba len ttu latti belhiu nna chiba ritoꞌo chupakaba? Ttaka ni ttú ka bia toha, labí iginnikaba lo yu ganna Tata gele do yebáha abíba aka lebie.
\v 30 Anágaba lebiꞌi axtala ka itsa ikile‑na babanie.
\v 31 Laxkala bittu gasinle kumu lebiꞌi dakarulale attichula ixe ka binni to‑na.
\p
\v 32 ’Nuxaba benne ganna dhi roꞌe arlo ka benne deki gwa riaba lebie neti, anágaba neti arlo Tata kia do yebáha gwadígaba roꞌa deki gwalíbanie ria lebie neti,
\v 33 ttaka nu abittuba dhi roꞌoni arlo ka benne deki ria leni neti, anágaba neti abittugaba dhi roꞌa arlo Tata kia do yebáha deki ria leni neti.
\p
\v 34 ’Laa rakaginle deki bisiaya yiesi lo yu‑ni ki tseꞌe tse len luesi ka benne. ¡Koꞌo! Labí daya ki tseꞌe tse len luesike, sinuki dalaa kini delo niꞌa kia nna ttilha len luesike.
\v 35 Kumu neti dalaa yiesi lo yu‑ni kini uttilhaa ka benne. Nu kwitiha ebiꞌi noona tata geniha nna xiꞌiniunnáha nna ebiꞌi noona nan geniha. Xolisiha nna ebiꞌi noona nan ge nubiyú geniha.
\v 36 Laxkala la ka nu seꞌe lheꞌe yoꞌo geleha‑ba abittu aka uyúkana le.
\p
\v 37 ’Nuxaba ttu benne ganna rakarulanie ge tata geeha lhe ge nan geeha lhe attichula neti, benne uni aníha labí ralha benneha ake kia. Lhe ttixka ttu benne ganna rakarulanie ge xiꞌin biyúeha lhe ge xiꞌiniunneha attichula neti, benne uni aníha labí ralha benneha ake kia,
\v 38 nna ganna benne abíba uje kurusi gee etenalhe neti, delába ganna abíba eria iki eria lebie, meskila bixa udhakakane de etenalhe neti, benne uni aníha labí ralhe ake benne kia;
\v 39 nna benne labí raka lebie bixa satebie de etenalhe neti, benneha nnittilee, delába labí aka ben benneha arlo Tata Do Yebáha ttu dia lii. Ttaka benne eria iki eria lebie etenalhe neti meskila bixa satebie delo niꞌa kia, benneha gwalálee arlo Tata Do Yebáha.
\p
\v 40 ’Nu ulabina leha, neti nuha ulabina, nna nu ulabina netiha nna benne udhelhe netiha nuha ulabina,
\v 41 nna nu ulabina ttu profeta kumu de anka benne ulabinaha profeta, de nuha nna gwadíbana luesi nu tse ralha profetaha dhie nna nu ulabina ttu benne ruin latsiru, kumu de anka benne ulabinaha benne ruin latsiru, de nuha nna gwadíbana luesi nu tse ralha benneha dhie.
\v 42 Lhe nuxaba benne ganna ttixka utebie kwadiba ttu xiga inda idilha iꞌiya ttu ka benne abittu ra xxeni leke seꞌe nii, kumu de ankake benne danalhake neti, de nuha nna netiru ria, benne uni aníha chiba ralha benneha dhie nu tse ute Tata Do Yebáha.
\c 11
\p
\v 1 Tti chi uluxani Jesús‑ni utixxiꞌe bixa anka nu uin ka benne tsiꞌinu (12) rudhetinieha, nianna tti bedábie ata dueha, nna deyye lheꞌe adíru ka yiesi seꞌe itúba ka daka niha. Lheꞌe ka yiesiha ugwekie ruleꞌenie ka benne lhe rigixxiꞌanie ke ka tisa ge Tata Do Yebáha lhe.
\s Juan benne rugadi indaha udhelhe ka benne // kini ugíake gwannaba tisake Jesús‑ni
\r (Lc. 7:18‑35)
\p
\v 2 Atti tee Juan benne rugadi indaha lheꞌe lisiyyaha, bine ge nu runi Cristuha. Nianna tti udhelhe ttu chupa ka benne rudhetinieha
\v 3 kini gwannaba tisake, ráke bie:
\p ―¿Si lu nuní Cristu benne chi gaꞌanna isia, o teeki kwedatu attu benne subi ak?
\p
\v 4 Jesús‑ni nna bekabie gekani, ree:
\p ―Gwaleyya nna gwalikixxiꞌen Juan‑ni ge nu chi riyieninle lhe ge nu chi rilenle runia lhe.
\v 5 Gwaligá na: Ka nu xua lokinna chiba relákinna lhe ka nu ridá natsa‑na chiba redá tsekana, nna ka nu raka yiesu lepra latikinna nna chigaba reyakakana, lhe anágaba ka nu anka kwechu‑na chigaba reyienkinna nna ka nu chi uttiha nna gwa reyaka bengabakana. Anágaba ka benne dii abittu geke tee chigaba riyienkanie ka tisa ge Tata Do Yebáha.
\v 6 ¡Karubáru benne abittu rudú chupana lebie de rilánie nu runia‑ni!
\p
\v 7 Laka reruꞌuna ka nu rudhetini Juan‑ni deyyakana, nianna tti udulo Jesús‑ni rigixxiꞌanie ka benne seꞌe niha, rigixxiꞌanie ke ge Juan‑ni, ree ke:
\p ―¿Bí biriale gwalannile lo yu bisi ata lanú benne seꞌe? ¿Si gwagíale ttu yettixtila ruttá beha na ak?
\v 8 Ganna abíba nna, ¿núla nuha gwagíale ganna? ¿Si ttu nubiyú nukuna xo tse raka ragalha loni ak? ¡Koꞌo! Neti ria, ka nu ruku xo tsekinna, lheꞌe lisi ka nu rinnabia xeni‑naliba seꞌe luesi ka nuná.
\v 9 Ganna abíba nna, ¿núla gwagíale ganna? ¿Si ttu profeta ge Tata Do Yebáha ak? Gwalí galá, neti ria, lebiꞌi biriale gwagíale ttu benne xxenirula ra lebie tti ttu benne anke profeta.
\v 10 Ge Juan‑ni nuha rinne Tata Do Yebáha lo ka yetsi geeha tti rulise Xiꞌinieha, ree benneha:
\q Neti idhelhaa ttu benne tsie nnerue lolu // kini kixxiꞌe ka tisa kia‑ni.
\q Benneha idhalie neda gelu.\f + \fr 11:10 \ft Malaquías 3:1\f*
\m
\v 11 Netiru ria: delo iyá ka benne chi uli yiesi lo yu‑ni, labí chi biria ttu benne ra xxeniru lebie tti Juan benne rugadi indaha. Ttaka delo iyá ka benne rinnabia Tata Do Yebáha, benne ra gwexxaru leeha, xxenirula ra lebie tti Juan‑ni.
\v 12 Juan‑ni, ttili uduloe rigixxiꞌe ka tisa ge Tata Do Yebáha nna axtaba nnanna ixeba ka benne ruinke doelha akake benne innabia Tata Do Yebáha ke meskiba ttixa rateke nna sunruba ka benne re tsitsi leke gwa ridaake rakake benne rinnabie.
\v 13 Kumu iyába ka profeta ge Tata Do Yebáha lhe bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni, debá nnanna do Juan‑ni gwa rigixxiꞌaruke ge nu aka.
\v 14 Naba lebiꞌi ganna si gweyya lele ge nu ria‑ni, Juan‑niba nuní anke Elías benne chi gaꞌanna esie.
\v 15 ¡Ata sia nagale, gwaludo nagale ganna gwankale nu dika iyienini!
\p
\v 16 ’¿Bí len utsania ka benne seꞌe nnanna? Ka benne seꞌe nnanna ankake attiba ka nuto riseꞌekana rittakana ata raka iꞌiya‑na ribesiꞌen luesikani, rákana:
\v 17 “Riꞌitu gwa bekwesibatu ka iyyaxtila getu‑ni, ttaka lebiꞌi nna abígaba beyaꞌale, lhe anágaba gwa bilhagabatu leꞌa ge ka benne yattiha nna lebiꞌi nna abígaba uresile.”
\p
\v 18 ’Aná ria, kumu Juan‑ni bisiana, labí riꞌa rona, lebiꞌi nna rálale: “Espíritu ge nu xxegwiha‑ba yuꞌu lati nuná.”
\v 19 Nnanna nna neti benne daya yebáha bisiaya roa lhe riꞌiyaa lhe, lebiꞌi nna redenálale: “Nuní ankana ttu nu ro xxatta lhe ankana ttu nu riꞌa lhe. Rutsálana ka gwekixa lhe ka nu ruin tulha lhe.” Ttaka atti rilenriꞌi elha ruin ge ka xiꞌin Tata Do Yebáha, laꞌania nna rite denriꞌi deki elha rieni rapa Tata Do Yebáha nuha rapa ka benneha.
\s Jesús‑ni rigise ka benne seꞌe lheꞌe ka yiesi seꞌe daka Galilea
\r (Lc. 10:13‑16)
\p
\v 20 Nianna tti udulo Jesús‑ni utise ka benne seꞌe lheꞌe ka yiesi ata chi benie ixeru ka milagru. Utise kana kumu labí chi bodúna kana nna odaxxukana neda ge Tata Do Yebáha. Nianna tti ree kana:
\p
\v 21 ―¡Gwalíchi lele xa benne lheꞌesi Corazín, lhe gwalíchi lele xa benne lheꞌesi Betsaida! Kumu ganna ttixka lheꞌesi Tiro‑ni lhe Sidón‑ni lhe, chi uka ka milagru ka nu chi uka lagwi gele‑ni, ka nuha la nukala chi bodúna kana nna bodaxxukana neda ge Tata Do Yebáha ganna ttixka. Nianna tti uku xo ttipa gekani lhe udelha tee ikikani kini ulaꞌa loo deki chi bodúna kana.
\v 22 Netiru ria: La sá atti uin Tata Do Yebáha elhuxtisi ge ka benne, laꞌania adírula elha disa tsitsi ugwebie le, lebiꞌi ka benne lheꞌesi Corazín lhe ka benne Betsaida lhe, attichula elha disa tsitsi uyú ka benne seꞌe lheꞌe ka yiesi Tiro lhe Sidón lhe.
\v 23 Lebiꞌi nna ka benne lheꞌesi Capernaum, ¿si rakinle deki yebáha‑li eyapile? ¡Koꞌo! Neti ria, lheꞌe belhaꞌa chulhaha ata uyúle elha disaha‑li iginnile. Kumu ganna lheꞌesi Sodoma‑ni uka ka milagru chi uka lagwi gele‑na, laꞌania nna yiesiha abittula biseꞌe lo nuha, sa rerula nuha axta nnanna ganna ttixka.
\v 24 Netiru ria: La sá atti uin Tata Do Yebáha elhuxtisi ge ka benne, laꞌania adírula elha disa tsitsi ugwebie le, lebiꞌi ka benne lheꞌesi Capernaum attichula elha disa uyú ka benne lheꞌesi Sodoma‑ni.
\s Jesús‑ni raxie ka benne tee elhaxchacha iki geke
\r (Lc. 10:21‑22)
\p
\v 25 Nianna tti unne Jesús‑ni ree Tata Do Yebáha:
\p ―Tata, kwinalu ankalu Xxana yebáha lhe yiesi lo yu‑ni lhe. Xxeni ra lelu kumu chi beleꞌelu iyá nuní len ka benne abittu tte raka geke nna bekatsilu nuní len ka nu yuu lhe len ka nu rite dárukinna lhe.
\v 26 Gwalí galá xa Tata, kumu anába uka le kwinalu aka.
\p
\v 27 Nianna ree ka benne seꞌe niha:
\p ―Tata kiaha iyába chi betebie lasi náya lhe anágaba lanú nu gwalíga ankabienna neti benne ankaa Xiꞌinieha, sunruba Tata kiaha gwankabianie neti, lhe anágaba Tata kiaha lanú nu ankabienna benneha, sunruba neti benne ankaa Xiꞌinieha gwankabiatie lhe sunrugaba ka benne raka lasia uleꞌenia ke Tata kiaha kini uinbiake bie.
\p
\v 28 ’Iyá ttele, lebiꞌi ata abitturu ruchíale lo nu ratele‑na lhe ata ruchacha xxatta ikile lhe, gwaltá len neti kini neti nna unia ki eyaka lele ge nu ratele‑na.
\v 29 Gwaludo tisa ge nu rodhaꞌanaa uinle lhe gwaludheti tti runia‑ni kumu neti ankaa ttu benne re besi lasia lhe labí ra xxeni lasia lhe. Ganna aníha uinle, laꞌania nna xen su lasiba edú lele.
\v 30 Kumu iyába nu rodhaꞌanaa uinle, labí tsitsi anka nuní, gwadaabariꞌi udoriꞌi tisa ge nuní.
\c 12
\s Jesús‑ni anke xxana ka sá reyaka leriꞌi
\r (Mr. 2:23–3:6; Lc. 6:1‑11)
\p
\v 1 Laꞌaniagaba nuha dia Jesús‑ni ritebie lheꞌe ka xuxtila seꞌe itúba ka daka niha la sá tti reyaka le ka benne Israel‑ni. Ka benne rudhetinieha nna chi ugwetti bituinke, nianna uduloke richekuke iki ttu chupa ka xuxtilaha nna roke benneha.
\v 2 Tti bilani ka fariseo‑ni nu ruin ka benneha, nianna tti rákana Jesús‑ni:
\p ―¡Biyúruga! Ka nu rudhetinlu‑ni ruinlakana nu labí gaꞌanna uinriꞌi lheꞌe ka sá atti reyaka leriꞌi.
\p
\v 3 Jesús‑ni nna bekabie gekani, ree:
\p ―¿Si labí chi belabale lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha ata rigixxiꞌa bí ben David‑ni itupa lenie ka benne seꞌe lenieha tti bituinkeha?
\v 4 Laaba ganna David‑ni gwattaꞌabie lheꞌe yotu ge Tata Do Yebáha nna gwaxxíe ka yettaxtila sia niha, kini uto lanie ka benne seꞌe lenieha, delába ka yettaxtila ka nu chi riesike akake sun tteba ge Tata Do Yebáha, ka nu labí gaꞌanna goe lhe nigaba ka benne seꞌe lenieha lhe, sinuki sunruba ka bixxudiha gwa gaꞌanna gokana benneha.
\v 5 ¿Si abittugaba chi belabale lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni ata rigixxiꞌa deki labí dika kwen ka benne sina tti risia ka sá eyaka leriꞌi? Ttaka ka bixxudiha ribenbakana lheꞌe yotuha meskiba la sáha ankana la sá reyaka leriꞌi nna labí rujakana yua ge nu ruinkanaha.
\v 6 Ttaka neti ria le, nii du ttu benne xxenirula ra lebie tti yotuha.
\v 7 Ganna ttixka lebiꞌi rite denle bí diani nu ra Tata Do Yebáha lo ka yetsi geeha, tti ree: “Neti raka lasia satua lele ka benne, laa rakaga lasia uttile ka nimala kini utele úna kia.”\f + \fr 12:7 \ft Oseas 6:6\f* Ganna ttixka lebiꞌi rite denle nuní, laꞌania nna abittula rusiale iki ka benne abittu ruin tulha.
\v 8 Kumu neti benne daya yebáha, netiba ankaa xxana ka sá reyaka leriꞌi. De nuha nna gwa teeba lo neda kia innía bixa dika uinriꞌi lheꞌe ka sá reyaka leriꞌi.
\p
\v 9 Bedába Jesús niha nna uteꞌe lheꞌe yoꞌo ata rudheti ka benne Israel‑ni ka tisa ge Tata Do Yebáha.
\v 10 Lheꞌe yoꞌoha re ttu benne daa yatti ttu lhaꞌa nábie. Nianna unnaba tisakana Jesús‑ni, rákane:
\p ―¿Si gwa gaꞌanaba eyoinriꞌi ttu benne rani la sá reyaka leriꞌi?
\p Aníha rákane kumu regila lekani bixa usiakana ikie.
\p
\v 11 Labie nna bekabie gekani, ree:
\p ―Ganna ttixka ttúle du ttu neru gele nna iginni nuha lheꞌe ttu yiela inda la sá tti reyaka leriꞌi, ¿laaba ganna teeki ebeale neruha lheꞌe yielaha meskiba la sáha ankana sá tti reyaka leriꞌi?
\v 12 ¿Laaba ganna adírula daka ttu benne attichula ttu neru? Laxkala gwa gaꞌanaba uinriꞌi ttu nu tse lheꞌe ka sá tti reyaka leriꞌi.
\p
\v 13 Nianna tti ree benne biyú daa yatti neeha:
\p ―¡Belhí nálu!
\p Benneha nna belhí tteba nábie nna beyaka tteba nuha; beyakabana atti tteba anka attu lhaꞌa neeha.
\v 14 Ttaka ka fariseo‑ni tti beriakana lheꞌe yoꞌoha nna udulo ttebakana regila lekani gaxasina uinkana kini uttikana Jesús‑ni.
\s Tata Do Yebáha bekwebie Jesús‑ni kini ixúe lo sina gebie
\p
\v 15 Tti chi bina Jesús‑ni ge nu rulha le ka fariseo‑ni udhakakane, nianna bedá ttebe niha, nna deyye attu ta subi. Aníha‑ba danalha ixe juisiru ka benne nna reyonie iyába ka benne raniha.
\v 16 Nianna bedhaꞌan tsitsie, rabie ka benneha:
\p ―Anuttu nu kixxiꞌenle kia.
\p
\v 17 Aníoka kini gwado tisa ge nu unne profeta Isaías‑ni tti utixxiꞌe nu ra Tata Do Yebáha, tti ree:
\q
\v 18 Nii chi du ttu benne ixúti lo sina kia.
\q Benne‑ni nuní chi bekwea kini ixútie.
\q Lee nuní rakati gee lhe ruꞌu lasia nu runie lhe.
\q Neti kuꞌa Espíritu kia‑ni latie,
\q labie nna tsekie kixxiꞌanie iyába ka benne seꞌe lheꞌe ka yiesi seꞌe itúba yiesi lo yu‑ni, kixxiꞌanie ke gasina unia ki saría tsena ke.
\q
\v 19 Benneha labí uttilha roꞌe len ka benne, nigaba tsekie innebie idisa.
\q Nuttugaba nu iyieninna tsiꞌe lo ka neda‑na.
\q
\v 20 Benneha labí utseꞌe looe ka benne abittu ra tsitsi leke,
\q lhe nigaba labí bixa udhake ka benne chi ratú leke.
\q Aníha unie axtaliba kini dhaabie aka iyá nu anka tse itúba yiesi lo yu‑ni.
\q
\v 21 Laꞌania nna iyá xeaba ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni uxxen leke gebie.\f + \fr 12:18‑21 \ft Isaías 42:1‑4\f*
\s Rusiakana iki Jesús‑ni deki rixúnie Beelzebú‑ni // kini rebeabie ka espíritu xxegwi lati ka benne
\r (Mr. 3:20‑30; Lc. 11:14‑23; 12:10)
\p
\v 22 Ttu chupa ka benne bisinke ata du Jesús‑ni, cheke ttu benne xua loe lhe anke biría de yuꞌu espíritu xxegwi latie. Lee nna gwa beyoinbe benneha, laxkala gwa belábin benneha lhe gwa bennebe lhe.
\v 23 Iyába ka benne bebanabakanie tti bilákanie nu benieha, nianna tti ra luesike:
\p ―¿Si laaba nubiyú du‑niba nuha ankana nu datiana David‑ni?
\p
\v 24 Ttaka tti biyienin ka fariseo‑ni nu ra ka benneha, nianna tti rákana:
\p ―Nubiyú‑ni, Beelzebú nu anka xxana ka espíritu xxegwiha‑ba rixuin nuní kini ridaana rebeana ka espíritu xxegwi yuꞌu lati ka benne.
\p
\v 25 Ttaka kumu Jesús‑ni gwa rite dábanie nu rulaba lekaniha, nianna tti ree kana:
\p ―Ganna ka benne seꞌe lheꞌe ttu yiesi seꞌe laꞌake de ritilha len luesike, laꞌania nna yiesiha tseꞌe looba nuha lhe ganna ka benne seꞌe lheꞌe ttu yoꞌo seꞌe laꞌake de ritilha len luesike, laꞌania nna labíru uchía ka benneha tseꞌeke lheꞌe yoꞌoha.
\v 26 Anágaba nu xxegwiha, ganna ttixka la labana ebeana ka luesi xxegwi‑niha, laꞌania nna chiba tseꞌe laꞌa len luesi ka nuha. Ganna aníha uinkana, laꞌania nna, ¿galasina aka ge nu xxegwiha innabiaruna ganna?
\v 27 Lebiꞌi rale deki neti rixúti xxana ka espíritu xxegwiha ki rebeaya ka espíritu xxegwi yuꞌu lati ka benne, ganna aníha runia nna ka benne rudhetinle‑na nna, ¿si nu xxegwiha‑gaba rixúkinna kini rebeakana ka espíritu xxegwi yuꞌu lati ka benne? Ganna ka nuná innákana labí rixúkinna nu xxegwiha, laꞌania nna lebiꞌi ruinba lele, labí lii nu rale‑na.
\v 28 Ttaka kumu neti Espíritu ge Tata Do Yebáha‑ba rixúti ki rebeaya ka espíritu xxegwi yuꞌu lati ka benne, nuha runna liina deki chiba bisia Tata Do Yebáha len lebiꞌi kini innabie le.
\p
\v 29 ’Ttibanka ttu ubana, ¿gasina gaꞌana lheꞌe lisi ttu nubiyú ankana tipa ki lhanana ka nu seꞌe lheꞌe lisi nuha? ¿Laaba ganna ladeꞌaxa udaxxuna nubiyú anka tipaha nna uxxikana nuha? Aníha‑ruba nna ki dhaana lhanana ka nu seꞌe lheꞌe lisi nuha.
\p
\v 30 ’Laxkala nu abittu du lenna netiha, nuha riguꞌuba niꞌani neti nna nu abittu rute náni len netiha ki ottupatu ka benne lo neda ge Tata Do Yebáha, nuha urio lálana ka benneha.
\p
\v 31 ’De nuha nna ria le: Tata Do Yebáha gwadíbe elha xen lasi ge iyába tulha ruin ka benne lhe ge iyába nu satsa rinneke lhe, ttaka ganna inne satsake ge Espíritu geeha, ka benneha labí elha xen lasi geke gatta.
\v 32 Nuxaba benne ganna inneke kuake balaꞌana kia, neti benne daya yebáha, ka benneha gwaxúba elha xen lasi geke, ttaka ka benne inne satsake ge Espíritu ge Tata Do Yebáha, ka benneha labí elha xen lasi geke gatta, ni yiesi lo yu ata seꞌeriꞌi nnanna, nigaba ata esinriꞌi nu si daa.
\p
\v 33 ’Ganna ttu ya xixxi anka tsena, laꞌania nna tsegaba anka nu xixxi utena nna ganna ttu ya xixxi abíba anka tsena, laꞌania nna abígaba tse anka nu xixxi utena. Kumu ka yaga‑na, ukareꞌaba nu xixxi ribia lokinna, runna liina gasina ankakana.
\v 34 ¡Aalexa nu ruin satsa! Lebiꞌi ankale ttiba ka belha‑na. ¿Gasina aka gele innele nu anka tse, ki lebiꞌi nu ruin satsaba ankale? Kumu nu re lheꞌe lastobale, nuha‑ba riria roꞌole rinnele.
\v 35 Kumu benne re tse leeha rinnebe nu tse reba lheꞌe lastobie, nna nu re satsa leniha nna rinnegaba nuha nu satsa reba lheꞌe lastoni.
\v 36 Ttaka neti ria le, ganna chi bisia sá uin Tata Do Yebáha elhuxtisi ge ka benne, laꞌania ge iyába ka tisa a ixú unnekeha, kixxiꞌake.
\v 37 Kumu benneha‑ba unie elhuxtisi ge iyá nu unneke: ganna unneke tisa tse nna gwa saría tsegabana ke nna ganna unneke tisa satsa nna ibixxi iginnibake.
\s Rinnabakana len Jesús‑ni unie ttu milagru
\r (Lc. 11:29‑32)
\p
\v 38 Ttu chupa ka fariseo‑ni lhe ttu chupa ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni rákana Jesús‑ni:
\p ―Maestru, riꞌitu raka letu ilentu uinlu bixa ttu milagru kini ulaꞌa deki gwalí Tata Do Yebáha udhelhe lu.
\p
\v 39 Lee nna bekabie gekani, ree:
\p ―Lebiꞌi ka nu ruin satsa seꞌe nnanna lhe chi rudhá ikile Tata Do Yebáha nna riala lele attu nu subi, lebiꞌi rinnabale kini ulaꞌania le ttu bixa milagru, ttaka labíru bixa attu milagru ulaꞌania le, sunruba luesi nu gwate Jonás benne uke profeta ge Tata Do Yebáha, sunruba luesi nuha gulaꞌania le.
\v 40 Kumu ttiba gwate Jonás‑ni uyuꞌuna lheꞌe belha bartoha tsunna ubisa lhe tsunna ela lhe, anágaba neti benne daya yebáha, tsunna ubisa lhe tsunna elagaba tsuꞌa lhiꞌu yuha.
\v 41 Ganna chi isia sá uin Tata Do Yebáha elhuxtisi ge ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni, laꞌania ka benne useꞌe lheꞌesi Nínive‑ni eyadhake lo elhuttiha nna ukinnike ka benne seꞌe nnanna. Kumu ka benneha gwa bodúbana ke nna bodaxxuke neda ge Tata Do Yebáha tti biyienkanie ka tisa utixxiꞌa Jonás‑ni. Nnanna nna nii du ttu benne xxenirula ra lebie tti Jonás‑ni nna a ria lele gebie.
\v 42 Anágaba nuila unnabiana ka yiesi seꞌe daka Sabá, ganna chi isia sá uin Tata Do Yebáha elhuxtisi ge ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni, nuha eyadhagabana lo elhuttiha nna ukinnigabana ka benne seꞌe nnanna. Kumu lana idittuli dana nna betedo nagani ge elha rieni upa Salomón‑ni. Nnanna nna nii du ttu benne xxenirula ra lebie tti Salomón‑ni.
\p
\v 43 ’Ttixka ttu espíritu satsa reriana lati ttu benne nna rekibana lo yu bisiha regilana ata eyaka leni, ttaka tti abittuba raxxakana,
\v 44 nianna rana: “Eyekichilaa eyaꞌaya lisia ata biriayaha.” Tti besinnaha nna gwaxxakana benne beriana latieha, chi doe anke attiba ttu yoꞌo chi luba ra lheꞌeni lhe chi yapa te xea lheꞌeni lhe.
\v 45 Nianna tti tsiana taxxína a gasi ka espíritu xxegwi ka nu satsarula ruinkana tti lana, nianna tti gaꞌakana tsuꞌukana lati benneha. Benneha nna adírula satsa unie attichula tti benie sisiꞌa tteha. Aníha‑gaba sate ka nu ruin satsa seꞌe nnanna.
\s Nan ge Jesús‑ni lhe ka betsieha lhe raka leke inne lenke Jesús‑ni
\r (Mr. 3:31‑35; Lc. 8:19‑21)
\p
\v 46 Laka du Jesús‑ni rinnebie len ka benne saa lheꞌe yoꞌoha, nan geeha lhe ka betsieha lhe seꞌeke laliꞌa ge yoꞌoha nna raka leke inne lenke bie.
\v 47 Ttu benne du niha nna gwattixxiꞌanie Jesús‑ni, ree bie:
\p ―Nan geluha lhe ka betsiluha lhe raka leke inne lenke lu. Neke seꞌe roꞌo yoꞌo‑ni.
\p
\v 48 Lee nna bekabie ge benne gwattixxiꞌa, ree benneha:
\p ―¿Núnna anka nan kia lhe núnna anka ka betsia lhe?
\p
\v 49 Nianna tti beleꞌe Jesús‑ni ka benne rudhetinieha nna ree:
\p ―Ka benne seꞌe nii nuní ankake nan kia lhe betsia lhe,
\v 50 kumu nuxaba benne ganna runie nu ruꞌu le Tata kia do yebáha, benneha nuha anke betsia lhe danaa lhe nan kia lhe.
\c 13
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge ttu benne dia gwedelha xuxtila
\r (Mr. 4:1‑20; Lc. 8:4‑15)
\p
\v 1 La sáha‑gaba biria Jesús‑ni lheꞌe yoꞌoha nna die gwadhoe roꞌo indatooha.
\v 2 Nianna tti bitupa ixe juisiru ka benne. Laxkala labie teeki ugwapie lo ttu barcu daa niha ki udoe. Ka benneha nna ata daa roꞌo indatooha‑liba useꞌeke.
\v 3 Ge ixeba nu utixxiꞌanie ke. Aníha runie kini utte dáke bí diani nu raka lee kixxiꞌanie keha, nianna tti ree:
\p ―Ttu benne ruin sina birie die gwedelha xuxtila.
\v 4 Tti dabie gwedelha xuxtilaha nna adí benneha utse roꞌo nedaha, nianna tti biginni ka binniha nna bediga ttebakana benneha.
\v 5 Attu chupe nna utse lo íyya attaꞌa ata labí gwadilo yu do. Benneha gwa beꞌeyu ttebe, ttaka kumu de labí rea xua yuha niha,
\v 6 de nuha nna tti biria tatubisa nna bette ttebe benneha. Kumu de labí lhiꞌu dia lhue, de nuha nna ubisi ttebe.
\v 7 Attu chupe nna utse lheꞌe yietsiha, ttaka yietsiha biyelhabana nna belhiubinna benneha.
\v 8 Ttaka adí ka xuaha nna gwa ubinnibake ata do yu tse nna yalhá lheꞌe lena bete benneha. De gayua (100) lhe de gayuna (60) lhe de rerua (30) tteba xua bekudhi iki ttu ttu ka benneha.
\v 9 ¡Ata sia nagale, gwaludo nagale ganna gwankale nu dika iyienini!
\p
\v 10 Ka benne rudhetinieha nna ubigake unnaba tisake Jesús‑ni, ráke bie:
\p ―¿Beaka lhixxa rába a rigixxiꞌenlu ka benne nu raka lelu utte dáke?
\p
\v 11 Lee nna bekabie, ree:
\p ―Lebiꞌi gwa ruinba Tata Do Yebáha ki tte denle nu labí yu adí ka benne, delába gwa ruinbe ki tte denle gasina innabie. Adí ka benne nna labí runie kini utte dáke.
\v 12 Kumu benne gwa rite daniha, gwadírula benneha elha rieni ki tte da chiettirunie. Ttaka benne abí rite daniha nna axtala nu ttu latti chi ute danieha etua.
\v 13 De nuha nna labí lhixxa rá rigixxiꞌania ka benne, kumu meskiba bika rulannike nna labí rilákanie lhe meskiba bika rudo nagake nna labí riyienkanie, nigaba a rite dákanie.
\v 14 Nu rate ka benne ruin aní rado tisa ge nu unne Isaías‑ni lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha, tti ree:
\q Meskiba bika rudo nagale nna labí tte denle;
\q lhe meskiba bika rulannile nna labí ilenle.
\q
\v 15 Kumu ka benne‑ni tsitsiba ruin lastoke, labí raka leke tsia leke kia
\q lhe bedheaba nagake, bittuba biyienkanie,
\q lhe anágaba benbake ttiba ttu nu xua loni, bittuba bilákanie.
\q Aníha benke kini abittu ilákanie lhe abittu iyienkanie nna tte dákanie,
\q kini ka eyekike nna odaxxuke neda kia nna // eyonia ke.\f + \fr 13:15 \ft Isaías 6:9‑10\f*
\m
\v 16 Ttaka lebiꞌi, karubárule kumu gwa rilábin le lhe gwa riyienbin nagale lhe.
\v 17 Kumu netiru ria, ixeba ka profeta lhe anágaba ixegaba ka benne ben latsiru, ka benneha yalhá uka leke ilákanie nu rilenle nnanna, ttaka labí bilákanie nuha. Ukagaba leke iyienkanie ka tisa riyieninle nnanna, ttaka labí biyienkanie ka tisaha.
\p
\v 18 ’Laxkala lebiꞌi gwaludo nagale kixxiꞌaya bí diani tisa utixxiꞌaya ge benne dia gwedelha xuxtilaha.
\v 19 Ttibanka ganna ttixka ttu benne riyieninie ka tisa rigixxiꞌakana gasina innabia Tata Do Yebáha, nna ganna lee abíba rite danie ka tisaha, laꞌania nna daa tteba nu xxegwiha rebeana ka tisaha lheꞌe lastoe. Benne runi aníha benneha raxxíne len xuxtila ubinni roꞌo nedaha.
\v 20 Xuxtila utsa lo íyya attaꞌaha nna raxxína na len benne biyieninie ka tisaha nna ittaba udú lebie lhe gwexunniba bedaxxue ka benneha.
\v 21 Ttaka kumu de labí chi begwe lhu ka tisaha lheꞌe lastoe, de nuha nna ttu sattiruba ugía lebie. Laxkala tti ruyúe ttu bixa elha disa o ridú nookane delo niꞌa ge ka tisaha, laꞌania nna reyadi gaa ttebe.
\v 22 Xuxtila utsa lheꞌe yietsiha nna raxxína na len benne riyieninie ka tisaha, ttaka ka elhaxchacha iki gebie tee yiesi lo yu‑ni, lhe nu ruinna kini rudorulana lebie gatta gebie, nuha runi ki rudagana ka tisaha, labí rugwelhana ki uin ka tisaha sina lheꞌe lastoe.
\v 23 Ttaka xuxtila ubinni lo yu reha nna raxxína na len benne biyieninie ka tisaha lhe ute danie ke lhe. De nuha nna gwa ruinbe nu ra ka tisaha. Benneha nuha anke ttiba xuxtila betebie de gayua (100) lhe de gayuna (60) lhe de rerua (30) lhe.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge ixxi biria lheꞌe xuxtilaha
\p
\v 24 Jesús‑ni utixxiꞌagabe attu tisa. Benie aníha kini utte da ka benne bí diani nu raka lee kixxiꞌanie keha, nianna tti ree:
\p ―Tata Do Yebáha, tti rinnabie ka benne, elha rinnabia geeha raxxína na len nu uka tti ugía ttu benne gwedelha xuxtila lo yu geeha.
\v 25 Ttaka lo relaha, laka tee ka benne teꞌadhike, nianna tti bisin nu abittu raka uyúna benne bedelha xuxtilaha, nna údana ixxi lheꞌe xuxtila geeha, nianna deyyana.
\v 26 Tti chi biyelha xuxtilaha nna ulea ikie, laꞌania nna biriagaba ixxiha lheꞌe benneha.
\v 27 Ka nu riben sinaha nna ugíakana gweasikana xxana yuha: “Tata, ¿laaba tagaꞌa xuxtilaba nuha bedelhalu lo yu geluha? ¿Gála biria ixxiha ganna?”
\v 28 Xxana yuha nna bekabina, rana: “Gaxa ttu nu abittu raka uyúbana neti benna nuha.” Ka nu riben sina geniha nna rákana na: “¿Si gwa raka lelu tsiatu sattupitu ixxiha?”
\v 29 Lana nna rana: “Bittu. Kumu ganna sattupile ixxiha nna itupa xuxtilaha‑ba itupile.
\v 30 Gwalugwelhaba ixxiha lhe xuxtilaha iyelhakana. Axtaliba ganna chi isia eyatsa xuaha, laꞌanialiba nna upeya ka nu tsuꞌu gwetselaha: Ladeꞌaxa gwalittupi ixxi‑na nna xxia xxiaba gwaloxxika lheꞌeni kini itena. Iki de nuha‑liba nna tti egitsale xuxtila‑na nna ogaꞌale benneha ata rigua tsea lena kiaha.” Aníha‑ba raka tti rinnabia Tata Do Yebáha ka benne.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge kua dii lhe ge ttu besi // ge kuana muxtasa lhe
\r (Mr. 4:30‑34; Lc. 13:18‑21)
\p
\v 31 Utixxiꞌagabin Jesús‑ni ka benne ge ttu besi ge kuana muxtasa. Aníha benie kini utte dáke bí diani nu raka lebie kixxiꞌanie keha, nianna tti ree:
\p ―Tata Do Yebáha, tti rinnabie ka benne, elha rinnabia geeha raxxína na len ttu besi ge kuana muxtasa úda ttu benne biyú lo yu geeha.
\v 32 Besiha meskiba ankana ttu besi chikaꞌa to delo iyá ka besi‑na, ttaka tti rixen yaga ge kuana muxtasaha, nuha‑la rakaruna yaga xeni delo iyá ka kuana daa lheꞌe kurraliha. Laxkala axtala ka binni‑na rusia lhixxuꞌinkani lo ka nániha.
\p
\v 33 Utixxiꞌagabanie ke ge kua dii bedelha ttu nuila iki yiediha. Aníha benie ki utte dáke bí diani nu raka lebie kixxiꞌanie ke, nianna tti ree:
\p ―Tata Do Yebáha, tti rinnabie ka benne, elha rinnabia geeha raxxína na len kua dii bedaxxu ttu nuila nna bedelhana iki tsunna (3) ya yiedi xuxtila kini ilhidhana lheꞌe itú kuaha.
\p
\v 34 Iyába ka tisa utixxiꞌani Jesús‑ni ka benne, labí unnebie ka nuha lhixxa rá, satíaba betanie ke nu unneeha. Laxkala labí rigixxiꞌanie ke attu bixa tisa, ganna abíba rutanie ke.
\v 35 Aníha benie ki gwado tisa ge nu unne benne uke profeta ge Tata Do Yebáha, tti ree:
\q Iyába nu kixxiꞌaya teeki utania na ka benne, labí innea na lhixxa rá.
\q Kixxiꞌabaa nu tee gatsiha, nu labí chi yuke attili ure yiesi lo yu‑ni.\f + \fr 13:35 \ft Salmo 78:2\f*
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie bí diani ixxi beꞌeyu lheꞌe xuxtilaha
\p
\v 36 Iki de chi uchú tisa Jesús‑ni ka benne tupa niha, nianna deyye beteꞌe lheꞌe yoꞌoha. Ka benne rudhetinieha nna ubigake ata due nna ráke bie:
\p ―Utixxiꞌen riꞌitu, ¿bí diani nu unnelu ge ixxi beꞌeyu lheꞌe xuxtilaha?
\p
\v 37 Jesús‑ni nna bekabie, ree ke:
\p ―Neti benne daya yebáha, netiba nuha ankaa benne ugía gwedelha xuxtilaha
\v 38 nna lo yu ata ugía xuxtilaha nna ankana yiesi lo yu‑ni. Xuxtilaha nna anke ka benne rinnabia Tata Do Yebáha ke nna ixxi biria lheꞌe xuxtilaha nna ankana ka nu rudokana tisa ge nu xxegwiha.
\v 39 Nu abittu raka uyúna benne anka xxana yuha, lana nuha anka nu xxegwiha. Lana údana ixxiha lheꞌe xuxtilaha. Gwetselaha nna ankana tti chi lhuxa yiesi lo yu‑ni. Ka benne kweni gwetselaha nna ankake ka anjeli ge Tata Do Yebáha.
\v 40 Laxkala ttiba gwate ixxiha bilupina nna ugíana lo giha, aníha‑gaba sate ka benne ganna chi lhuxa yiesi lo yu‑ni.
\v 41 Neti benne daya yebáha idhelhaa ka anjeli kiaha ata seꞌe ka benne rinnabiaya, kini kweake ka nu ridí yiekana ka benne ki ruinke tulha lhe ki kweake ka nu ruin satsa lhe.
\v 42 Nianna tti udelhake kana lo giha. Niha kwesikana lhe goniba lo layakani lhe.
\v 43 Laꞌania nna ka benne ruin tseha, ttiba tatubisa‑na rapi edha linníbe, aníha‑ba tsapi edha linníbake ata rinnabia Tata geke do yebáha. ¡Ata sia nagale, gwaludo nagale ganna gwankale nu dika iyienini!
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge ttu nu daka xxatta yuꞌuna lhiꞌu yu
\p
\v 44 ’Tata Do Yebáha, tti rinnabie ka benne, elha rinnabia geeha raxxína na len ttu nu daka xxatta yuꞌuna lhiꞌu yu. Ttu benne biyú tti gwaxxake nuha nna bokatsi adakabe na, nianna ritta rebaaba lebie deyye nna gwattoꞌe iyába nu tee gebie, nianna tti ugíe uyoꞌe lo yu ata gatsi nu daka xxattaha.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge ttu íyya ragalha
\p
\v 45 ’Lhe anágaba tti rinnabia Tata Do Yebáha ka benne, elha rinnabia geeha raxxígabana na len ttu benne rekie gwettoꞌo, regile ka íyya ragalha, ka nu tse, ki uttoꞌe kana.
\v 46 Tti gwaxxake ttu íyya daka xxatta, nianna deyya ttebe gwattoꞌe iyába nu seꞌe gebie, nianna tti ugíe gwayoꞌe íyya ragalhaha.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge yexxa nu rudaxxu belhaha
\p
\v 47 ’Tata Do Yebáha, tti rinnabie ka benne, elha rinnabia geeha raxxína na len ttu yexxa nu rudaxxu belha. Tti rudelha ka benne yexxaha lheꞌe indaha nna iyá looba belha rudaxxuna.
\v 48 Tti chi bisá yexxaha nna ka nu rudaxxu belhaha nna bebeakana yexxaha roꞌo indaha. Nianna uyuꞌukana bokwekana ka belha tseha nna uluꞌukana ka nuha lheꞌe ka sumi, nna ka belha ka nu abittu ixúha nna uruꞌunabakana ka nuha.
\v 49 Aníha‑ba aka ganna chi isia sá lhuxa yiesi lo yu‑ni. Iria ka anjeli ge Tata Do Yebáha kwesike ka benne ruin satsaha lagwi ge ka benne ruin tseha
\v 50 nianna tti udelhake ka nu ruin satsaha lo giha. Niha kwesikana lhe goniba lo layakani lhe.
\p
\v 51 Nianna tti unnaba tisa Jesús‑ni ka benne rudhetinieha, ree ke:
\p ―¿Si gwa ute denle iyá nu ria‑ni?
\p Lake nna bekabike, ráke:
\p ―Gwa ute da galentu.
\p
\v 52 Lee nna ree ke:
\p ―Iyába ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni, delába ka nu chi yúkana gasina rinnabia Tata Do Yebáha ka benne, ka nuná ankabakana attiba xxana ttu yoꞌo. Xxana yoꞌoha, lheꞌe iyá nu tua tsenna lheꞌe yoꞌo geniha, ribeabana nu kubi lhe ribeabana nu yaxxu lhe.
\s Jesús‑ni besine lheꞌesi Nazaret
\r (Mr. 6:1‑6; Lc. 4:16‑30)
\p
\v 53 Tti chi uluxani Jesús‑ni utixxiꞌabie ka tisa nu betanie ka benneha, nianna bedábie ata dueha nna deyye.
\v 54 Tti besine lheꞌesi Nazaret ata uka lasieha, nianna udulo ttebe beleꞌenie ka benne ge lheꞌesiha ka tisa ge Tata Do Yebáha lheꞌe yoꞌo ata rudhetike ka tisaha. Tti biyienkin benne seꞌe niha nu rigixxiꞌeha, nianna bebanabakanie nna ra luesike:
\p ―¿Gá gwaxxí nuní elha rieni rapana lhe gá gwaxxína ka milagru ruinna‑ni lhe?
\v 55 ¿Laaba xiꞌini nu runi ka mexaha lhe ka xxilaha‑ba nuní? ¿Laaba Maríaba lá nan ge nuní, nna ka betsiniha nna tee lákani Jacobo lhe José lhe Judas lhe Simón lhe?
\v 56 ¿Laaba iyába ka danniha seꞌekana lheꞌesi‑ni len riꞌi? Lana nna, ¿gála gwaxxína iyá nu yuna‑ni ganna?
\p
\v 57 Nianna tti bituxxukinna ge Jesús‑ni, ttaka labie nna ree kana:
\p ―Ttu benne anke profeta gaxaba die gwa rugwebakana lidhake, ttaka ka nu lheꞌesi geeha labí rugwekana lidhake, nigaba ka benne seꞌe lheꞌe yoꞌo geeha.
\p
\v 58 De nuha nna labí ixe ka milagru ben Jesús‑ni niha, kumu de labí ugía lekani gebie.
\c 14
\s Juan benne rugadi indaha uchúkana bega ikie
\r (Mr. 6:14‑29; Lc. 9:7‑9)
\p
\v 1 Laꞌania Herodes nu rinnabia lo yu ge Galilea‑ni binana ge nu ruin Jesús‑ni.
\v 2 Nianna tti rana ka nu riben sina geniha:
\p ―Juan nu rugadi indaha‑ba nuná chi beyaka benna lagwi ge ka benne chi uttiha. De nuha‑ba nna raka geni ruinna ka milagru‑na.
\p
\v 3 Aníha ra Herodes‑ni, kumu delo niꞌa ge Herodías nu uka nuila ge betsini Felipe‑ni, de nuha‑ba nna udhelhana bedaxxukana Juan‑ni nna bexxigakane nna utixxakane lisiyya.
\v 4 Aníha benna kumu de bituxxuinna de ra Juan‑ni na: “Labí gaꞌanna edo lenlu nuila ge betsilu‑na.”
\v 5 Herodes‑ni benna uttina Juan‑ni, ttaka usibinna ge ka benne, kumu ráke: Juan‑ni anke profeta ge Tata Do Yebáha.
\v 6 Ttaka la sá tti uka laní ge Herodes‑ni tti gwadoinna idaha, laꞌania beyaꞌa xiꞌiniunná Herodías‑ni arlo iyába ka nu seꞌe len Herodes‑ni. Herodes‑ni nna yalhá uyuꞌu leni beyaꞌa nuila kwitiha.
\v 7 Nianna tti bodhaꞌan tsitsi tisa geni len nuilaha nna rana nuha:
\p ―Bixaba innabalu, gutebaa na gelu.
\p
\v 8 Nuilaha nna rana Herodes‑ni:
\p ―Raka lasia kuꞌulu lheꞌe ttu yeꞌena bega iki Juan nu rugadi indaha nna utelu na len neti.
\p Aníha ra nuilaha kumu de ixnániha‑ba uluꞌu tisana na, kini unnabana bega iki Juan‑ni.
\p
\v 9 Nianna Herodes‑ni chi bedú siꞌina leni, ttaka kumu de chila bedhaꞌan tsitsi tisa geni len nuilaha lhe anágaba de chila unnena nuha lo ka nu seꞌe niha, de nuha nna benna doelha kini ugwekana nuilaha nu rinnabanaha.
\v 10 Nianna tti udhelhana ki gwachúkana bega iki Juan‑ni lheꞌe lisiyyaha.
\v 11 Uluꞌukana iki benneha lheꞌe ttu yeꞌena nna gwagwekana nuila kwitiha. Nuilaha nna gwagwena nan geniha nuha.
\p
\v 12 Ka benne bedhetini Juan‑ni nna ugía ttebake gwaxíke benneha nna gwakatsike bie. Iki de nuha nna tti ugíake gwattixxiꞌakanie Jesús‑ni ge nu chi ukaha.
\s Jesús‑ni begobie gayu mili ka benne
\r (Mr. 6:30‑44; Lc. 9:10‑17; Jn. 6:1‑14)
\p
\v 13 Tti chi bina Jesús‑ni nu gwate Juan‑ni, nianna beruꞌuna ttebe deyye sun labe deyye lo ttu barcu betee lo indatooha kini isine ata lanú benne seꞌe. Ttaka tti chi bina ka benne niha‑la chi die, nianna biria ttebake lheꞌe ka yiesi gekeha nna niꞌabake diake danalhake bie.
\v 14 Tti ugwadie lo barcuha nna bilánie ixe juisiru ka benne chi seꞌe niha. Nianna gwatua lebie ke nna beyonie ka benne rani gekeha.
\v 15 Ttaka de chi galá dia ralha nuha, nianna tti ubiga ka benne rudhetinieha nna ráke bie:
\p ―Ata seꞌeriꞌi‑ni, yu bisiba nuní, labí bixa tee nii lhe gwea chiba dia ura nuní. Bedhelhala ka benne tupa‑ni eyyake lheꞌe ka yiesi to‑na kini sayoꞌoke nu goke.
\p
\v 16 Ttaka Jesús‑ni bekabie ree ke:
\p ―Labí raka doelha eyya ka benne‑ni. Lebiꞌiba gwalugwe ke nu goke.
\p
\v 17 Ka benneha nna bekabike, ráke:
\p ―Labí bixa nuja riꞌitu. Ne sunruba gayu yettaxtila nujatu nna a chupa ka belha nna.
\p
\v 18 Jesús‑ni nna ree ke:
\p ―Nii gwalute ka nu nujale‑na ganna.
\p
\v 19 Nianna benie ki beseꞌe ka benneha lo ixxi binniha, nna tti bedaxxue gayu ka yettaxtilaha nna ixpa ka belhaha, nianna tti belhidha loe yebáha nna begwebie ixkixaru len Tata Do Yebáha. Nianna tti ulhaꞌabie lheꞌe ka benneha nna begwebie ka benne rudhetinieha. Ka benneha nna utidhike benneha begweke ka benne seꞌe lo ixxi binniha.
\v 20 Iyábake utoke nna axtaba beyielakanie. Ka benne rudhetinieha nna bottuparulake a tsiꞌinu (12) sumi ka roꞌo salhaꞌa bexxaha. Besá tí ka sumiha.
\v 21 Ttiba ttu gayu mili ka benne biyúha utoke, sunrula ka benne biyúha bibaba, bittula bibaba ka benne nuilaha lhe ka nutoha lhe.
\s Jesús‑ni diabie ridábie lo indatooha
\r (Mr. 6:45‑56; Jn. 6:15‑21)
\p
\v 22 Iki de nuha nna ben Jesús‑ni kini beyapi ka benne rudhetinieha lo barcuha ki eneru gaake eyyake esinke daka attu ladu roꞌo indatooha, laka lee nna richú tise ka benne seꞌe niha.\fig Jesus walking on water|08cn01721B.TIF|col|||(Mateo 14:22-36)|14.22\fig*
\v 23 Iki de chi uchú tise ka benneha, nianna tti die ugwapie iki iꞌiyaha. Ttúbe ulhapie tisa len Tata Do Yebáha nna ttúgabe due niha tti chi ulha sáha.
\p
\v 24 Barcu ata deyya ka benneha nna aliba chi beruꞌuna nuha lo indaha. Radha retinbana de ruꞌu indaha kweꞌeni kumu de daka arlola barcuha retetsuꞌu beha.
\v 25 Tti chi deoba tsaniha nna dia Jesús‑ni ridee lo indaha, die isine ata dia ka benne rudhetinieha.
\v 26 Tti bilani ka benneha ridábie lo indaha, nianna usikanie ribesiꞌabake, ráke:
\p ―¡Ne ttu nu du ela daa naa!
\p
\v 27 Ttaka Jesús‑ni nna unne ttebe, ree ke:
\p ―Tsitsi gwalikweki lele; bittu gasinle. Netiba nuní.
\p
\v 28 Nianna ra Pedruha bie:
\p ―Ganna lu nuná xa tata, ben kini dhaya lo inda‑ni kini isiaya ata dulu‑na.
\p
\v 29 Lee nna rabie na:
\p ―¡Utá ganna!
\p Pedruha nna ugwadi ttebana lo barcuha nna diana ridána lo indaha kini isinna ata du Jesús‑ni.
\v 30 Ttaka tti ute denna yalhá idí daa beha nna usi ttebinna nna kumu de chi diana rixudina lheꞌe indaha nna ttikala nuha uresiꞌana, rana:
\p ―¡Bodiláttu neti xa tata!
\p
\v 31 Jeru tteba gwadaxxu Jesús‑ni náni nna ree na:
\p ―¡Aaluxa nu a ria tsitsi leni! ¿Beaka bedú chupana lelu?
\p
\v 32 Tti chi beyapike lo barcuha nna ure tteba beha.
\v 33 Adí ka benne sia lo barcuha nna ubiga ttebake bedú xibike arlo Jesús‑ni nna ráke bie:
\p ―Lúligaba gwalí ankalu Xiꞌin Tata Do Yebáha.
\p
\v 34 Iki de chi beteke lo indatooha nna besinke lo yu ge Genesaret.
\v 35 Tti chi beyoinbia ka nu seꞌe daka Genesaret‑ni Jesús‑ni, nianna utixxiꞌa ttebakinna ka benne seꞌe itúba ka daka niha. Ka benneha nna cheke iyába ka benne rani ata dueha
\v 36 nna ka benne raniha nna unnaba ditibake lenie, ráke bie:
\p ―Kwadiba roꞌo lari nukulu‑na begwelha udaxxutu.
\p Nianna iyába ka benne rani, ka benne bedaxxuke roꞌo xoeha gwa beyakabake.
\c 15
\s Nu satsa ruinriꞌi, nuná rutsigana riꞌi arlo Tata Do Yebáha
\r (Mr. 7:1‑23)
\p
\v 1 Nianna tti ubiga ttu chupa ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe attu chupa ka fariseo‑ni lhe, ubigakana ata du Jesús‑ni. Ka nuha lheꞌesi Jerusalén‑nili udákana dákana nna rákane:
\p
\v 2 ―Ka nu rudhetinlu‑na, ¿beakala a ruin ka nuná nu chi bodhaꞌan ka benneola geriꞌiha uinriꞌi? Kumu ka nuná labí rigí nákani atti lanila gokana yetta.
\p
\v 3 Jesús‑ni nna bekabie gekani, ree:
\p ―¿Beakala lebiꞌi, de rudole tisa ge nu bodhaꞌan ka benneola geriꞌiha, de nuha nna riguꞌula niꞌale nu bodhaꞌan Tata Do Yebáha uinriꞌi?
\v 4 Kumu Tata Do Yebáha ree: “Tsia lele ka tata nan gele”\f + \fr 15:4 \ft Éxodo 20:12\f* nna “Nu kena iki ka tata nan geniha, nuha ralhaba nuha gattina.”\f + \fr 15:4 \ft Éxodo 21:17\f*
\v 5 Ttaka lebiꞌi nna rálale: “Gwakaba geriꞌi gariꞌi ka tata nan geriꞌiha, labí aka utea nu tee kia len lebiꞌi kumu iyába nu tee kia, ge Tata Do Yebáha‑ba chi gaꞌanati utea nuní.”
\v 6 Lebiꞌi ukareꞌaba innále: “Labí aka utea nu tee kia len lebiꞌi”, laꞌania nna labíru daa lole utele nu tee geleha len ka tata nan geleha. ¿Laaba ganna, de rudole tisa ge nu boddaꞌan ka benneola geriꞌiha, aníha tte nuha nna chi riguꞌu niꞌale nu boddaꞌan Tata Do Yebáha?
\v 7 Lebiꞌi labí liinle. Delo tisaba ruinle deki ankale benne tse. Gwalíbani profeta Isaías‑ni atti utixxiꞌana gele lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha. Lo ka yetsiha unne Tata Do Yebáha, ree:
\q
\v 8 Ka nuní, len roꞌoruba ka nuní rákana deki ria lekani neti,
\q ttaka labí gwalíkinna rakakinna kia.
\q
\v 9 Kwentaruba nuná rudú xibikani arloa,
\q kumu nu anka ge benne seꞌe yiesi lo yu‑niba nuná ruleꞌekinna ka benne;
\q labí nu anka kia nuná ruleꞌekana.\f + \fr 15:8‑9 \ft Isaías 29:13\f*
\p
\v 10 Nianna tti uxi Jesús‑ni ka benne tupa niha nna ree ke:
\p ―Gwaludo nagale kia nna gwalutte da nu innea‑ni.
\v 11 Labí nu roriꞌi rutsigana riꞌi arlo Tata Do Yebáha, sinuki nu ririala roꞌoriꞌi rinneriꞌi, nunála nu rutsigana riꞌi arloe.
\p
\v 12 Nianna tti ubiga ka benne rudhetinieha nna ráke bie:
\p ―¿Si gwa yulu xa tata, ka fariseo‑ni bituxxulakinna tti biyienkinna nu ralu‑na?
\p
\v 13 Lee nna bekabie ge ka benneha, ree ke:
\p ―Iyába ka yaga ka nu abittu beyada Tata kia do yebáha, ka nuha ilupibakana nna iruꞌunakana.
\v 14 De nuha nna ka fariseo‑na naala seꞌe ka nuná. Ka nuná ankabakana ttiba ka nu xua lokani, rinnerukana arlo adí ka luesi lo xuakani. Kumu ganna ttu nu xua loni rineruna lo attu luesi lo xua‑ni, laꞌania nna ixpabakana satsettikana lheꞌe ttu yieru.
\p
\v 15 Pedro‑ni nna rane:
\p ―Utixxiꞌen riꞌitu, ¿bí diani nu ralu‑na?
\p
\v 16 Jesús‑ni nna bekabie, ree kana:
\p ―¿Si nigaba lebiꞌi bittugaba rite denle nu ria‑ni?
\v 17 ¿Si lagwa gwa rite denle deki iyába nu roriꞌi, lheꞌe tuꞌebariꞌi dia nuná? Delola nna rebeabariꞌi nuná.
\v 18 Ttaka nu riria roꞌoriꞌi tti rinneriꞌi, nuná ankana nu ririana lheꞌe lastoriꞌi, nunonna rutsigana riꞌi arlo Tata Do Yebáha.
\v 19 Kumu lheꞌe lastoriꞌi nuná riria iyába nu satsa rulaba leriꞌi, lhe nágaba nuná riria nu rixegwiriꞌi ki ruinriꞌi elhutti, lhe lheꞌe lastogabariꞌi nuná riria tti risáriꞌi nu labí anka latselariꞌi, lhe ruinriꞌi nu satsa leni nuxaba benne lhe. Anágaba lheꞌe lastogabariꞌi riria nu reta leriꞌi rilanariꞌi, lhe rinneriꞌi gwen lasi lhe anágaba rinne satsa ge luesiriꞌi lhe.
\v 20 Iyá ka nunonna runi kini reyaꞌanriꞌi tsiga arlo Tata Do Yebáha. Laa de abíga kí náriꞌi tti goriꞌi yetta, laa de nuha‑ga nna eyaꞌanriꞌi tsiga arlo benneha.
\s Jesús‑ni beyonie xiꞌiniunná ttu benne nuila // abittu anke nu Israel
\r (Mr. 7:24‑30)
\p
\v 21 Bedába Jesús‑ni ata dueha nna die daka Tiro lhe Sidón lhe.
\v 22 Niha biria ttu benne nuila anke ge Canaán nna ubige kweꞌe Jesús‑ni, ribesiꞌabe, ree:
\p ―¡Benne datia David, gwatuachi lelu neti xa tata! Xiꞌiniunnayáha yalhá elha disa ruyúbi yuꞌu ttu espíritu xxegwi latibi.
\p
\v 23 Ttaka Jesús‑ni nna labí bekabie ge benne nuilaha. Nianna tti ubiga ka benne rudhetinieha nna unnabake len Jesús‑ni, ráke bie:
\p ―Bedhelha nuila‑na eyyana, kini ribesiꞌabana danalhana riꞌi.
\p
\v 24 Lee nna bekabie, ree:
\p ―Tata Do Yebáha labí udhelhe neti len ka nu dittu‑na; suna len ka benne Israel ka benne chi bedhanke neda gebie, suna len ka benne‑niba udhelhe neti.
\p
\v 25 Ttaka benne nuilaha nna ubige bedú xibie arlo Jesús‑ni nna ree bie:
\p ―¡Tata xisi to, akachi lenlu neti!
\p
\v 26 Jesús‑ni nna bekabie ge benneha, ree:
\p ―Ttaka labí anka tse udaxxua yettaxtila nu dika go ka xiꞌinia‑ni nna udelhaa na lo ka beku to‑na.
\p
\v 27 Benne nuilaha nna bekabie, ree:
\p ―Gwalí galenlu xa tata; ttaka yulu axta ka beku to‑na redigakana ka yettaxtila roꞌo yuya riginni xan mexa ge ka xxanakaniha.
\p
\v 28 Jesús‑ni nna bekabie, ree benne nuilaha:
\p ―¡Ga ttiparuba tsitsi ria lelu xa nuila! Gwakaba nu rinnabalu‑na.
\p Looraha tteba nna beyaka tteba xiꞌiniunná benne nuilaha.
\s Jesús‑ni begobie ttapa mili ka benne
\r (Mr. 8:1‑10)
\p
\v 29 Jesús‑ni nna bedábe daka Tiro lhe Sidón lhe nna besine gaxxaba roꞌo indatoo ge Galilea‑ni. Nianna tti ugwapie iki ttu iꞌiya do niha nna udoe.
\v 30 Nianna tti ubiga ixe juisiru ka benne ata doeha, cheke ka benne ridá natsa lhe ka benne xua loke lhe ka benne ankake biría, lhe anágaba ka benne akaa ttu lhaꞌa niꞌake o náke lhe ixeru ka benne rani lhe. Nianna tti beseꞌeke ka benneha arloe, lee nna gwa beyoinbe ka benneha.
\v 31 Laxkala ka benne tupa niha rebanabakanie tti rilákanie ka benne anka biríaha chi renneke, lhe ka benne riyasa ttu lhaꞌa niꞌake o nákeha chi reyakake idaꞌa, lhe anágaba ka benne ridá natsaha chi redá tseke lhe ka benne xua lokeha chi relákanie lhe. Nianna tti ráke:
\p ―¡Xxeniba ra le Diosi ge ka benne Israel‑ni!
\p
\v 32 Nianna tti uxi Jesús‑ni ka benne rudhetinieha nna ree ke:
\p ―Neti ratua chiba lasia ka benne seꞌe‑ni, kumu chiba uka tsunna ubisa‑ni seꞌeke nii len neti nna birula bi tee bixa goke. Labí raka lasia edhelhaa ke abittu chi utoke, kumu ni kina satú leke lo neda.
\p
\v 33 Ka benne rudhetinieha nna ráke bie:
\p ―¿Gála saxxíriꞌi nu go ttaníli ka benne‑ni? Ki lo yu bisiba nuní seꞌeriꞌi ata lanú benne seꞌe.
\p
\v 34 Jesús‑ni nna ree ke:
\p ―¿Balha yettaxtila chele?
\p Ka benneha nna ráke:
\p ―Ne gasiruba ka yettaxtila chetu nna attu chupa ka belha to nna.
\p
\v 35 Nianna tti ree ka benne tupa niha:
\p ―Gwaleseꞌe lo yu.
\p
\v 36 Nianna tti bedaxxue gasi ka yettaxtilaha lhe ka belhaha lhe, nna iki de chi begwebie ixkixaru len Tata Do Yebáha, nianna tti ulhaꞌabie lheꞌe ka benneha nna begwebie ka benne rudhetinieha. Ka benne rudhetinieha nna begweke ka benne chi beseꞌe lo yuha.
\v 37 Iyábake utoke nna axtaliba beyielakanie. Iki de nuha nna bottuparula ka benne rudhetinieha a gasi sumi ka benne roꞌo salhaꞌa bexxaha.
\v 38 Ttiba tu ttapa mili ka benne biyúha utoke, sunrula ka benne biyúha bibaba. Bittula bibaba ka benne nuilaha lhe ka nutoha lhe.
\v 39 Iki de chi uchú tisa Jesús‑ni ka benneha, nianna beyapie lo barcuha nna deyye daka Magdala.
\c 16
\s Rinnabakana len Jesús‑ni unie ttu milagru
\r (Mr. 8:11‑13; Lc. 12:54‑56)
\p
\v 1 Ka fariseo‑ni lhe ka saduceo‑ni lhe ubigakana ata du Jesús‑ni kini kuꞌukane prueba. Nianna unnabakane unie ttu milagru kini ulaꞌa deki gwalí Tata Do Yebáha udhelhe bie.
\v 2 Ttaka lee nna bekabie gekani, ree:
\p ―Ki lebiꞌi, ganna chi dia ralhana rale: “Tseba aka uxxeha kumu xinába anka gwetsáha.”
\v 3 Ka dila‑na nna rale “Nasá iyya lhaba aka kumu xinába anka gwetsáha lhe beaba yuꞌu lhe.” Kaxa gwa rite dábinle bixa aka tti rilenle gwetsáha, delo nna a rite denle nu raka lagwi gele nnanna.
\v 4 Lebiꞌi ka nu runi satsa seꞌe nnanna lhe chi rudhá ikile Tata Do Yebáha nna ria lele attu nu subi, lebiꞌi rinnabale unia ttu milagru, ttaka neti labí ulaꞌania le attu bixa milagru, sunruba luesi nu gwate Jonás benne uke profeta ge Tata Do Yebáha, a sunruba luesi nuha gulaꞌania le.
\p Nuha‑ba ree kana nna beseꞌe bixxibe kana nna deyye.
\s Jesús‑ni rabie: “Gwaluyú gele len ka fariseo‑na lhe ka saduceo‑na lhe”
\r (Mr. 8:14‑21)
\p
\v 5 Tti chi uteke lo indatooha nna ka benne rudhetini Jesús‑ni gwadú leke deki bixulhabakanie icheke yettaxtila ki goke.
\v 6 Nianna tti ra Jesús‑ni ke:
\p ―Gwaluyú gele ka iyietile kua dii ge ka fariseo‑na lhe ka saduceo‑na lhe.
\p
\v 7 Ka benne rudhetinieha nna ra luesike:
\p ―Aná rabie kumu de abittu yettaxtila cheriꞌi.
\p
\v 8 Ttaka Jesús‑ni nna ute dábanie nu rákeha, nianna tti rabie ke:
\p ―¡Aalexa nu abittu ria tsitsi leni! ¿Beaka ra luesile deki labí yettaxtila tee?
\v 9 ¿Si itua ttu a rite denle nu ria‑ni? ¿Si abittugaba rexxa lele ge gayu ka yettaxtila uto gayu mili ka benneha lhe si abígaba rexxa lele a balha ka sumi yettaxtilaha bottupale ge nu bexxaha?
\v 10 ¿Si nigaba a rexxa lele ge gasi ka yettaxtila uto ttapa mili ka benneha? Lhe, ¿si abígaba rexxa lele a balha ka sumi yettaxtilaha bottupale ge nu bexxaha?
\v 11 ¿Si lagwa ute denle? Laa ge yettaxtilaga nuha unnea tti ria: “Gwaluyú gele len kua dii ge ka fariseo‑na lhe ka saduceo‑na lhe.”
\p
\v 12 Laꞌanialiba nna tti ute dákanie deki labí ge kua dii ria iki yiedi raka yettaxtilaha nuha rinnebie, sinuki ge nu ruleꞌe ka fariseo‑ni lhe ka saduceo‑niba nuha rinnebie. De nuha nna ree ke:
\p ―¡Gwaluyú gele len ka nuná!
\s Pedruha ree Jesús‑ni: “Lu ankalu Cristu”
\r (Mr. 8:27‑30; Lc. 9:18‑21)
\p
\v 13 Tti bisin Jesús‑ni daka Cesarea ge Filipo, nianna tti unnaba tise ka benne rudhetinieha, ree ke:
\p ―Neti benne daya yebáha, ¿nú ra ka benne deki ankaa?
\p
\v 14 Ka benneha nna bekabike, ráke:
\p ―Ttu chupa ka benne ráke deki lu ankalu Juan benne begadi indaha. Attu chupake nna ráke deki lu ankalu Elías, nna adíke nna redenáke deki lu ankalu Jeremías o nuxaba ttu ka benne ukake profeta ge Tata Do Yebáha.
\p
\v 15 Jesús‑ni nna ree ke:
\p ―Lebiꞌi nna, ¿nú rale deki ankaa?
\p
\v 16 Simón Pedruha nna bekabina, rane:
\p ―Lu ankalu Cristu Xiꞌin Tata Do Yebaa benne anka baniha.
\p
\v 17 Jesús‑ni nna ree na:
\p ―Karubárulu xa Simón xiꞌin Jonás, kumu laa bennega utixxiꞌanie lu nu ralu‑na; Tata kia do yebáha, benneha‑ba utixxiꞌanie lu nuná.
\v 18 Lhe anágaba neti ria lu, lu ankalu Pedro. (Pedro dienna innána íyya.) Iki íyya‑ni dhuloa useꞌa ka benne tsia leke neti. Ni elhuttiha labí dhaana utseꞌe loona ke.
\v 19 Len lu utea lo neda kini ulhenlu ka benne innabia Tata Do Yebáha ke. Laxkala iyába nu innálu abittu dika uin ka benne yiesi lo yu‑ni, yebáha chigaba bodhaꞌan Tata Do Yebáha deki abittu aka nuha, nna iyába nu innálu gwa dikaba uin ka benne yiesi lo yu‑ni, yebáha chigaba bodhaꞌan Tata Do Yebáha deki gwakaba nuha.
\p
\v 20 Nianna tti bodhaꞌan tsitsi Jesús‑ni len ka benne rudhetinieha, ree ke:
\p ―Anuttu nu gale deki neti ankaa Cristu.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie deki teeki uttikane
\r (Mr. 8:31–9:1; Lc. 9:22‑27)
\p
\v 21 Debá laꞌania nna udulo Jesús‑ni rigixxiꞌanie ka benne rudhetinieha deki teeki tsiabie lheꞌesi Jerusalén‑ni. Niha teeki sate xxatte uyúe elha disa lo ná ka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe lo ná ka nu loni ge ka bixxudiha lhe lo ná ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe. Nianna rágabe deki teeki uttikane nna eyonna ubisaha nna eyaka benbe attu libe.
\v 22 Pedro‑ni nna ttúbe uxina attu ta subi, nianna tti utisane, rane:
\p ―¡Tata Do Yebáha labí ugwelhe satelu nu ralu‑na xa tata!
\p
\v 23 Jesús‑ni nna beyekie, ree na:
\p ―¡Ubiꞌetta kweꞌa xa nu xxegwi! Sunruba rattalu lo neda kia. Kumu lu suna nu anka ge ka benne seꞌe yiesi lo yu‑niba do ikilu, labí do ikilu nu anka ge Tata Do Yebáha.
\p
\v 24 Nianna ra Jesús‑ni ka benne rudhetinieha:
\p ―Ganna nuxa ttúle raka lele etenalhale neti, teeki eria iki eria lele, meskila bixa satele nna gwaludaxxu kurusi gele nna gwaltá gwetenalha neti.
\v 25 Kumu ttu benne ganna abittuba raka lebie bixa satebie de etenalhe neti, benneha nnittilee, delába labí aka ben benneha arlo Tata Do Yebáha. Ttaka benne eria iki eria lebie, meskila bixa satebie de etenalhe neti, benneha nna gwaka benlee arlo Tata Do Yebáha.
\v 26 Kumu, ¿bí ixú nuha ganna ttixka ttu benne dhaabie uin gebie iyá nu seꞌe yiesi lo yu‑ni, ttaka arlo Tata Do Yebáha nna tsia nnittilee? Nigaba labí aka geriꞌi goꞌoriꞌi elha nabani geriꞌi kini anáchu aka benriꞌi ttu dia lii arloe.
\v 27 Kumu neti benne daya yebáha esiaya lheꞌe xiani ge Tata kia do yebáha lenia ka anjeli geeha. Laꞌania nna kua ttu ttu ka benne ugwea ke nu ralhake dhike ge nu benke.
\v 28 Netiru ria, ttu chupale ka nu seꞌele nii nnanna labí chi uttile atti esiaya innabiayaha. Sa seꞌe benbale axtaliba ki ilenle neti benne daya yebáha esiaya.
\c 17
\s Jesús‑ni tti due iki iꞌiyaha besea lobie
\r (Mr. 9:2‑13; Lc. 9:28‑36)
\p
\v 1 Iki de chi ute xxupa ubisaha nna uche Jesús‑ni Pedruha lhe Jacobuha lhe Juan betsi Jacobuha lhe, uchebie kana sun labakana iki ttu iꞌiya xeni do niha.
\v 2 Niha besea lobie arlokani. Rapi edha linníba loe ttiba lo tatubisa‑na, ka xoeha nna sitsi túba beyakana ttiba xiani.
\v 3 Nianna tti belaꞌakinna uka xxe Moisés‑ni lhe Elías‑ni lhe, rinne len ka benneha Jesús‑ni.
\v 4 Pedro‑ni nna rana Jesús‑ni:
\p ―Gwen tte uka seꞌetu nii xa tata xisi to. Ganna raka lelu, gusiabatu tsunna ka yoꞌo lhaga: ttu gelu nna ttu ge Moisés‑ni nna attu ge Elías‑ni nna.
\p
\v 5 Sa dúlana rinnena ttiru chi bisia ttu bea yien charába ankana urena ata seꞌekeha nna lheꞌe beaha nna biyien tsiꞌi ttu benne, rabie:
\p ―Benne‑ni anke Xiꞌinia lhe rakati gebie lhe. Benne‑ni runie nu ruꞌu lasia. Ge benne‑ni gwaludo nagale.
\p
\v 6 Ka benne rudhetini Jesús‑ni nna tti biyienkanie unne benneha, nianna bedú xibike nna bettudhi loke lo yu de usi xxattakanie.
\v 7 Jesús‑ni nna ubige nna gwadaxxue kweꞌeke nna rabie ke:
\p ―Gwaleyadha. Abittu gasinle.
\p
\v 8 Tti belhidha lokeha nna nurua nuxa bilákanie, a sunruba Jesús‑ni du niha.\fig Transfiguration|09CN01728B.TIF|col|||(Mateo 17:1-8)|17.8\fig*
\p
\v 9 Laka deyyake reyadike lati iꞌiyaha nna ra Jesús‑ni ke:
\p ―Bittu kixxiꞌenle ka benne ge nu bilenle‑ni. Axtaliba ganna neti benne daya yebáha chi beyaka bania lagwi ge ka benne chi uttiha, laꞌanialiba nna kixxiꞌale ge nu bilenle‑ni.
\p
\v 10 Ka benne rudhetinieha nna unnaba tisake bie, ráke:
\p ―¿Beakala ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni nna rálakana deki Elías‑ni teeki esie ladeꞌa tte, niala nna tti isia Cristuha?
\p
\v 11 Jesús‑ni nna bekabie, ree:
\p ―Gwalí galá deki Elías‑ni esiabie ladeꞌa tte. Benneha oseꞌe tsebie iyá nu seꞌe.
\v 12 Ttaka neti ria le, Elías‑ni chiba bita benneha nna ka benne labí belabike bie, nna bedhakabake bie attiba rakaba leke. Aníha‑gaba neti benne daya yebáha, aníha‑gaba satea lasi nákani.
\p
\v 13 Laꞌanialiba nna tti ute dani ka benne rudhetinieha deki ge Juan benne begadi indaha‑ba nuha unnebie tti ree aníha.
\s Jesús‑ni beyonie ttu nu kwiti yuꞌu ttu espíritu xxegwi latini
\r (Mr. 9:14‑29; Lc. 9:37‑43)
\p
\v 14 Tti besin Jesús‑ni len iyunna ka benne rudhetinieha ata seꞌe ixe juisiru ka benne, nianna tti ubiga ttu benne biyú ata du Jesús‑ni nna bedú xibie arloe nna ree bie:
\p
\v 15 ―Tata xisi to, gwatuachi lelu xiꞌinia‑ni, kumu rakabi beora nna yalhá elha disa ruyúbi. Gwadú ribixxibi lo giha lhe gwadú ribixxibi lheꞌe indaha lhe.
\v 16 Chi bisiaya lenbi ata seꞌe ka benne rudhetinlu‑ni, ttaka ka benne‑ni labí udaake eyoinke bi.
\p
\v 17 Jesús‑ni nna ree ka benne rudhetinieha:
\p ―¡Aalexa nu a du itá leni lhe nu a ria leni lhe! ¿Nukalila sa dhua len lebiꞌi? ¿Nukalila sa utto uchíaya ge nu ruinle? ¡Aní gwataxxí nu kwiti‑na!
\p
\v 18 Nianna tti bedhaka dise espíritu xxegwi yuꞌu lati nu kwitiha nna beria tteba nuha. Looraha tteba nna beyaka tteba nu kwitiha.
\p
\v 19 Delola nna tti ubiga ka benne rudhetinieha ata du Jesús‑ni nna sun labe unnaba tisake, ráke bie:
\p ―¿Beakala riꞌitu nna a udaatu ebeatu espíritu xxegwi‑na?
\p
\v 20 Lee nna ree ke:
\p ―Kumu de lebiꞌi labí ria tsitsi lele. Netiru ria, ganna ria lele kwadiba ttuxkaꞌa to ttiba ttu besi ge kuana muxtasa, nuná ttu nu chikaꞌa toru ankana, aníha‑gaba lebiꞌi, ganna ria lele ttu latti to, laꞌania nna labí tee ttu bixa abittu aka gele uinle nna gwakaba gele gale iꞌiya do naa: “Ugía, gwadho daka aná.” Iꞌiyaha nna gweyyabana sa dhona niha.
\v 21 [Ttaka luesi espíritu xxegwi uyuꞌu lati nu kwiti‑ni labí eria nuní ganna abíba ilhapiriꞌi tisa len Tata Do Yebáha lhe utte ubina lheꞌeriꞌi lhe.]
\s Jesús‑ni redegixxiꞌe attu libe deki teeki uttikane
\r (Mr. 9:30‑32; Lc. 9:43‑45)
\p
\v 22 Tti rekike daka Galilea‑ni nna ra Jesús‑ni ka benne rudhetinieha:
\p ―Neti benne daya yebáha utekana neti lasi ná ka nu
\v 23 uttikana neti, ttaka ganna chi beyonna ubisaha nna eyaka benbaa.
\p Ka benne rudhetinieha, tti biyienkanie nu reeha nna yalhá bedú siꞌina leke.
\s Jesús‑ni rukixakane belhiu nu ruttupakana ge yotuha
\p
\v 24 Tti bisin Jesús‑ni lenie ka benne rudhetinieha lheꞌesi Capernaum‑ni, ka nu rukixakana ka benne belhiu, delába belhiu nu ruttupakana ge yotuha, nna ubigakana, rákana Pedruha:
\p ―Maestru gele‑na, ¿si lagwa gwa rigixa benne‑na belhiu nu ruteriꞌi ge yotuha?
\p
\v 25 Pedruha nna bekabina, rana:
\p ―Gwa rixa galee.
\p Tti utaꞌana lhe yoꞌoha nna ladeꞌaxala unnaba tisa Jesús‑ni na, ree na:
\p ―Simón, ¿bí rakinlu? Ka nu rinnabia seꞌe yiesi lo yu‑ni, ¿si ka benne lheꞌesi gekani rukixakana belhiu‑na ak? ¿Ka benne dittu ak?
\p
\v 26 Pedro‑ni nna bekabina, rana:
\p ―Ka benne dittuba xa.
\p Nianna ra Jesús‑ni.
\p ―Ganna aníha nna ka benne lheꞌesi gekinna labí elha ralha ka nuná kixakana.
\v 27 Ttaka ki abittu ituxxukinna nna, ugía roꞌo indatoo‑na nna bedelha yexxa nu rudaxxu belha‑na. Belha nu udaxxulu sisiꞌa tteha nna ixxálu roꞌoni. Roꞌo belhaha saxxakalu ttu belhiu. Bedaxxu belhuha nna ugía gwatixa gelu lhe gwatixa kia lhe.
\c 18
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie gasina dika uin ttu benne ra xxeniru lebie
\r (Mr. 9:33‑37, 42‑48; Lc. 9:46‑48; 17:1‑2)
\p
\v 1 Laꞌaniagaba nna ubiga ka benne rudhetini Jesús‑ni nna ráke bie:
\p ―Delo iyá ka benne rinnabia Tata Do Yebáha, ¿núke ra xxeniru leke?
\p
\v 2 Jesús‑ni nna uxie ttu nuto nna bedúbie na lagwi geke,
\v 3 nianna ree:
\p ―Netiru ria, ganna abíba otsea elha ruin gele nna uinle attiba runi ttu nuto, laꞌania nna labí akale nu innabia Tata Do Yebáha.
\v 4 Laxkala benne unie attiba runi nuto‑ni orexxa gaa lebie abittu unie deki ra xxeni lebie, benneha nuha ake benne inná xxeniru lebie delo adí ka benne rinnabia Tata Do Yebáha ke,
\v 5 lhe anágaba nuxaba benne de ria lebie neti, ganna benneha ulabie ttu benne runi attiba runi nuto‑ni, neti nuha rulabi benneha.
\v 6 Ttaka ganna nuxa ttu benne unie dhi yiebie ttu ka benne abittu ra xxeni leke, delába ttu ka benne chi ria leke neti, ganna benneha dhi yiebie ttu ka benne chi ria leke netiha ki uinke nu satsa, benne unie aníha tserula saríane uxxigakana yienie ttu íyya xeni ge ttu mulinu nna udelhakane lhiꞌu lheꞌe indatooha.
\p
\v 7 ’¡Gwalíchiru le yiesi lo yu‑ni! Satíaba tee nu ruinna ki rinitti ka benne ki ruinke nu satsa, kumu anába teeki aka. Ttaka gwalíchiru le nu unnittina ka benneha ki uinke nu satsa.
\v 8 Laxkala ganna niꞌalu‑na o nálu‑na usigakana lu ki uinlu ttu bixa nu satsa, tsa ttela uchú ka nuná nna uruꞌuna kana. Kumu tserula taríana lu esinlu ata aka benlu ttu dia liiha ganna ridá natsalu o anka choku niꞌa nálu, a laa kila sia ixpa lhaꞌa nálu lhe sia ixpa lhaꞌa niꞌalu lhe, nianna iruꞌunalu tsialu lo gi ata satíaba rite loniha.
\v 9 Ganna iyya lolu‑na uinna ki uinlu ttu bixa nu satsa, tsa ttela ulea nuná nna uruꞌuna na. Kumu tserula saríana lu esinlu ata aka benlu ttu dia liiha len suna ttu lhaꞌaba iyya lolu, a laa kila esinlu len ixpa lhaꞌa lolu ata uyúlu elha disaha nna iruꞌunalu tsialu lo giha.
\p
\v 10 ’Gwaluyú gele bittu kuꞌu niꞌale ttu ka benne abittu ra xxeni leke seꞌe nii, kumu neti ria, ka anjeli gekeha satíaba seꞌe ka benneha rinnabake geke arlo Tata kia do yebáha.
\v 11 [Kumu neti benne daya yebáha daya ugila ka nu chi bigannakana lo neda ge Tata kia do yebáha, ki odiláya kana.]
\p
\v 12 ’¿Bí rakinle uni ttu benne ganna ttixka seꞌe ttu gayua (100) ka neru gebie, nianna igannanie ttu ka nuha? ¿Laaba ganna guseꞌe bixxibe a tta bixxi chennia (99) ka neruha lheꞌexxiha nna tsie ugila nu bigannaha?
\v 13 Ganna chi gwaxxake neruha, netiru ria, ittarula edú lebie ge nuha attichula ge a tta bixxi chennia ka neru ka nu abittu bigannaha.
\v 14 Anágaba Tata gele do yebáha, labí raka le benneha nnitti niru ttú ka benne abittu ra xxeni leke seꞌe nii.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie gasina uinriꞌi tti dhiriꞌi elha xen lasi // ge ttu betsi to geriꞌi
\p
\v 15 ’Ganna ttu betsi to geriꞌi udhakana lu ttu bixa, ttu nu abittu anka tse, ugía nna suna ttúbana unne lenna. Ganna si gokinniba ikini deki binittina, laꞌania nna chiba udaalu beyaka tse lenlu na.
\v 16 Ttaka ganna nuha abittuba etabinna gelu, laꞌania nna uche attu o a chupa ka benne nna unne lenna. Aníha kini iyá nu inne lenlu naha, iyienin naga a chupa tsunna ka benneha.
\v 17 Ganna si abittugaba iyieninna ge ka benneha, laꞌania nna utixxiꞌa nuha len adíru ka benne chi ria leke Tata Do Yebáha. Ganna si abittugaba iyieninna ge ka benneha, laꞌania nna gwaluyúba na attiba ttu nu abittu chi ria leni Tata Do Yebáha lhe gwaluyúba na attiba ttu gwekixa ruin satsa lhe.
\p
\v 18 ’Netiru ria, yiesi lo yu‑ni iyába nu innále abittu dika uin ka benne, yebáha chiba bodhaꞌan Tata Do Yebáha deki abittu aka nuha nna iyába nu innále gwa dikaba uin ka benne yiesi lo yu‑ni, yebáha chigaba bodhaꞌan Tata Do Yebáha deki gwakaba nuha.
\p
\v 19 ’Rinnea attu libe ria le, yiesi lo yu‑ni ganna chupale okinni ikile innele turoꞌo ttixka bixa innabale len Tata kia do yebáha, laꞌania nna gutebe nu innabaleha.
\v 20 Kumu ata ritupa chupa o tsunna ka benne de ria leke kia, neti niha‑gaba dua lenke.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge ttu nubiyú abittu uxína // elha xen lasi ge ttu benne
\p
\v 21 Pedruha nna ubigana ata du Jesús‑ni nna unnaba tisane, rane:
\p ―Tata xisi to, ¿balha lidú teeki dhia elha xen lasi ge ttu betsi to kia ttixka bixa udhake neti? ¿Si gasi (7) libeli?
\p
\v 22 Jesús‑ni nna bekabie ree:
\p ―Laa rigaa lu gasi libe dhilu elha xen lasi gebie. Neti ria lu, balhaxaba libe.
\p
\v 23 ’De nuha nna Tata Do Yebáha, tti rinnabie ka benne, elha rinnabia geeha raxxína na len nu ben ttu nu rinnabia ge ttu yiesi. Nuha beyaxina ka nu riben sina geniha kini bennabana ka nuha ki kixxiꞌakana ttixa dia belhiu geniha.
\v 24 Tti chi udulona bennabana ka nuha ki kixxiꞌakana ttixa chi dia belhuha, nianna tti bisin lenkana ttu nu riben sina geniha daana ixeni belhiu geni.
\v 25 Ttaka nuha, kumu de labí dhaana kixana belhuha, de nuha nna udhelha nu rinnabiaha uttoꞌokana na lhe uttoꞌokana nuila geniha lhe ka xiꞌinniha lhe, anágaba uttoꞌogabakana iyá nu seꞌe geni. Aníha kini dhaana kixana belhiu daanaha.
\v 26 Nu ren sina daa belhuha nna bedú xibini axtaba bettudhi loni lo yu arlo nu rinnabiaha nna unnaba ditibana len nuha, rana na: “Uledachi xa tata to. Neti gwagixabaa iyá belhiu geluha.”
\v 27 Nu rinnabiaha nna gwatuaba leni nu ren sina geniha nna gwa uxíbana elha xen lasi ge belhiu daanaha. Nianna gwa bolhábana na.
\p
\v 28 ’Tti beriana lisi nu rinnabiaha nna betiꞌana attu ka benne riben lenna turoꞌo sinaha. Benneha nna suna ttu lattiba belhiu daabie geni. Nianna bedaxxu ttebana benne daa belhiu geniha nna bettupana yienie nna rane: “¡Utixa belhiu kia daaluha!”
\v 29 Benneha nna biyachu ttebe bedú xibie axtaba bettudhi loe lo yu nna unnabe loni ree na: “Uledachi xa tata to. Neti gwagixabaa iyá belhiu daya geluha.”
\v 30 Ttaka lana nna labi uka leni. Ugíalana gwagaꞌana benneha lisiyya axtaliba ki biriꞌa lenna utixa benneha iyá belhiu geniha.
\v 31 Tti bina adí ka benne riben sina ge nu rinnabiaha ge nu chi ukaha nna yalhá bituxxukanie. Nianna tti diake gwattixxiꞌakanie nu rinnabiaha ge iyá nu chi ukaha.
\v 32 Nu rinnabiaha nna uxina na, rana na: “¡Aaluxa nu re satsa leni! Neti gwa uxíbaa elha xen lasi gelu ge iyá nu daaluha kumu de unnaba ditilu loa.
\v 33 Lu nna, ¿laa a gwatuachiba lelu nu riben lenlu turoꞌo lo sina kia‑ni, attiba neti gwa gwatuaba lasia lu?”
\v 34 Nu rinnabiaha nna bisaꞌa xxattinna nna betena na lasi ná ka nu uyakana na axtaliba ki utixana iyá belhiu daanaha.
\p
\v 35 Nianna tti ra Jesús‑ni:
\p ―Anágaba udhaka Tata kia do yebáha le ganna abíba itú iki itú lele dhile elha xen lasi ge ttu betsi to geriꞌi.
\c 19
\s Labí dika udhá iki ttu nubiyú nuila geni
\r (Mr. 10:1‑12; Lc. 16:18)
\p
\v 1 Tti chi uluxani Jesús‑ni unnebie nu reeha, nianna beriabie Galilea‑ni nna diabie daka Judea, daka attu ladu ge yoo Jordán‑ni.
\v 2 Ixe juisiru ka benne danalhake bie, niha beyonie ka benne rani.
\p
\v 3 Ttu chupa ka fariseo‑ni nna ubigakana ata dueha, ruinkana kini kuꞌukane prueba. De nuha nna unnaba tisakane, rákane:
\p ―¿Si gwakaba udhá iki ttu nubiyú nuila geniha meskiba ttu bixaru ge?
\p
\v 4 Lee nna bekabie gekani, ree:
\p ―¿Si lagwa chi belabale lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha, ata dia ra deki lee, tti sisiꞌa tte benie ka benne, “nuila lhe nubiyúba benie ke”?\f + \fr 19:4 \ft Génesis 1:27\f*
\v 5 Rágabe: “De nuha nna teeki udhan nubiyúha ka tata nan geniha nna utsá náni len nuila geniha. Laꞌania nna ixpabakana akakana ttisidiba ttúba benne.”\f + \fr 19:5 \ft Génesis 2:24\f*
\v 6 Laxkala labíru anka ka nuha chupa benne, sinuki ttúba benne chi anka ka nuha. Laxkala ka nu chi beketi Tata Do Yebáha, labí dika etsila ttu benne ka nuha.
\p
\v 7 Nianna ra ka fariseo‑nie:
\p ―¿Beakala lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni dia ra deki ttu nubiyú gwakaba ilhidhana ttu yetsi ata inná lo yetsiha deki gwakaba elaꞌana len nuila geniha?
\p
\v 8 Jesús‑ni nna ree kana:
\p ―Moisés‑ni begwelha galána elaꞌale len ka nuila gele‑na kumu de ankale nu a riyienini. Ttaka tti sisiꞌa tteha, labí aná gaꞌanna aka.
\v 9 Neti ria le, ttu nubiyú ganna kwentaba elaꞌana len nuila geniha, ganna abittuba delo niꞌa ge de bisá nuilaha attu nu subi, nianna ganna nubiyúha edína attu nuila subi, laꞌania nna satsaba nuha chi ruin nubiyúha. Anágaba nubiyú edína nuila chi bedhá ikikaniha, satsagaba nuha chi uin nubiyúha de edína nuilaha.
\p
\v 10 Nianna tti ra ka benne rudhetinieha:
\p ―Ganna ralu anála rate ttu nubiyú lenna nuila geni, ganna aníha nna tserula abittu utsá ná ttu benne.
\p
\v 11 Jesús‑ni nna bekabie geke, ree:
\p ―Labí iyá ka benne ankake nu dika tte dákanie nu ria‑ni, sinuki sunruba ka benne chi begwelha Tata Do Yebáha ke ki tte dákanie, ka benneha‑ruba nuha gwate dákanie nuní.
\v 12 Seꞌe ka nubiyú labí rutsá nákani, kumu lheꞌe tata nan gelikani chi ankakana deki labí dho lenkana nuila. Seꞌe adí ka nubiyú nna labí rutsá nákani, kumu ka benne seꞌe yiesi lo yu‑niba riguake ata do ridá lekani nuila. Anágaba nna seꞌegaba ka benne biyú titúbake rokinni ikike ráke: “Riꞌitu labí tseꞌetu len nuila.” Aníha ki tseꞌeke udo leke uinke nu raka le Tata Do Yebáha. Laxkala benne dhielhe unie nu ra ka tisa‑ni nna unie na.
\s Jesús‑ni unnabe len Tata Do Yebáha kini aka lenie ka bintoha
\r (Mr. 10:13‑16; Lc. 18:15‑17)
\p
\v 13 Nianna bisin len ka benne ttu chupa ka nuto arlo Jesús‑ni ki ixxua nábie ikikani lhe innabe gekani len Tata Do Yebáha lhe, ttaka ka benne rudhetinieha nna rudhaka disalake ka benne cheke ka nutoha.
\v 14 Nianna tti ra Jesús‑ni ke:
\p ―Gwalugwelha ka binto‑na itakabi len neti, bittu usunale, kumu ka benne runi tti ruin ka binto‑na, luesi ka benne‑na nuná ralhake akake ka benne innabia Tata Do Yebáha ke.
\p
\v 15 Iki de chi uxxua nábie iki ka bintoha, nna bedábie ata dueha nna deyye.\fig Jesus with children|10CN01771B.TIF|col|||(Mateo 19:13-15|19.15\fig*
\s Ttu nubiyú tee xxatta belhiu geni unne lenna Jesús‑ni
\r (Mr. 10:17‑31; Lc. 18:18‑30)
\p
\v 16 Ttu nu kwiti ubigana ata du Jesús‑ni nna unnaba tisane, rana:
\p ―Maestru, lu ankalu benne tse. Unáchu, ¿bí nu tse unia ki satíaba aka bania arlo Tata Do Yebáha?
\p
\v 17 Jesús‑ni nna bekabie geni, ree na:
\p ―¿Beaka ralu deki ankaa benne tse? Sunruba ttu benne do anke benne tse, delába Tata Do Yebáha. Ganna raka lelu aka benlu ttu dia lii, bedo tisa ge nu bodhaꞌane uinriꞌi ganna xa.
\p
\v 18 Nubiyúha nna rana:
\p ―¿Nú ka tisa bodhaꞌaneha udorua tisa geni?
\p Lee nna ree:
\p ―Bittu akalu nu runi elhutti\f + \fr 19:18 \ft Éxodo 20:13\f* lhe bittu dho lenlu nu abittu anka latselalu\f + \fr 19:18 \ft Éxodo 20:14\f* lhe bittu lhanalu\f + \fr 19:18 \ft Éxodo 20:15\f* lhe bittu kwentaba usialu iki ttu benne deki benie ttu bixa.\f + \fr 19:18 \ft Éxodo 20:16\f*
\v 19 Anágaba nna tsia lelu ka tata nan gelu\f + \fr 19:19 \ft Éxodo 20:12\f*, lhe akinlu ge attu benne atti tteba rakabin gelu.\f + \fr 19:19 \ft Levítico 19:18\f*
\p
\v 20 Nu kwitiha nna rana:
\p ―[Attili ankaa nutoha], chi rudoa tisa ge iyába nu bodhaꞌan benneha. ¿Bíruala riyasaa unia ganna?
\p
\v 21 Jesús‑ni nna ree na:
\p ―Ganna raka lelu akalu benne runi itá su, beyya nna bettoꞌo iyá nu tee gelu nna belhiu ge nuha nna begwe ka benne abittu geke tee. Ganna aníha uinlu, laꞌania nna gwattaba elha tse gelu yebáha. Laꞌanialigaba nna chinka utá tenalha neti.
\p
\v 22 Tti biyienin nu kwitiha nu rabie naha, nianna siꞌiba bedúna leni deyyana kumu de tee xxatta geni.
\p
\v 23 Jesús‑ni nna ree ka benne rudhetinieha:
\p ―Netiru ria, tsitsiba anka ki isin ttu nu tee geni akana nu innabia Tata Do Yebáha na.
\v 24 Rinnea attu libe ria: adírula satti gaꞌa ttu camellu lheꞌe yieru do xan ttu yoxa attichula gaꞌa ttu nu tee geni, kini akana nu innabia Tata Do Yebáha na.
\p
\v 25 Tti biyienin ka benne rudhetinieha nu reeha, yalhá bebanakanie nna ráke:
\p ―Ganna aníha nna, ¿nú dhaana esinna len Tata Do Yebáha?
\p
\v 26 Jesús‑ni nna rugíabe loke nna rabie ke:
\p ―Len ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni, abittu galá aka, ttaka len Tata Do Yebáha iyába gwakaba.
\p
\v 27 Nianna unnaba tisa Pedruha, rane:
\p ―Riꞌitu bedhába ikitu iyá nu tee getu nna danalhatu lu. ¿Bíla ralhatu dhitu ganna?
\p
\v 28 Jesús‑ni nna ree ke:
\p ―Netiru ria, atti isia sá ekubi yiesi lo yu‑ni lhe iyá nu seꞌe loni lhe, laꞌania neti benne daya yebáha dhoa lo xxila nu rapi edha linníha ata innabiaya. Anágaba lebiꞌi ka nu danalhale neti ebiagabale lo tsiꞌinu (12) ka xxila ata tseꞌele innabiale kini uinle elhuxtisi ge ka benne tsiꞌinu (12) dhi datiake benne tee lábie Israel.
\v 29 Lhe anágaba nuxaba benne ganna si de danalhe neti nna bedhá ikie lisieha lhe ka betsieha lhe ka daneha lhe ka xxudi ixnábie lhe ka xiꞌinie lhe o si ka lo yu geeha, laꞌania nna gayua (100) libe tteba luesi nu bennittieha edíe. Anágaba nna ralhagabe aka benbie ttu dia lii.
\v 30 Ttaka ixe ka nu ra xxeni lekani nnanna, eyakakana ka nu abittu ra xxeni lekani laꞌania, nna ixe ka nu abittu ra xxeni lekani nnanna, ka nuha‑la eyakakana ka nu inná xxeni lekani laꞌania.
\c 20
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge ka benne uren sina lheꞌe ya uvaha
\p
\v 1 ’Tata Do Yebáha, tti rinnabie ka benne, elha rinnabia geeha raxxína na len nu ben ttu nubiyú yadinna ka ya uva lo yu geniha. Nubiyúha dila tteba udána diana ugila ka nu kwenkana lo yu geni ata yadinna ka ya uvaha.
\v 2 Unne lenna ka nu kwen sinaha kixana kana ttu denario nu anka lhiaxa ge ttu sá. Nianna tti udhelhana kana lheꞌe ya uvaha.
\v 3 Atti chi ugwena retin jaa (9) dilaha nna bederiana attu libe nna bedelenna attu chupa ka nubiyú seꞌe nattibakana ata raka iꞌiyaha.
\v 4 Nianna tti rana ka nuha: “Anágaba lebiꞌi gwaltsiagaba kini kwenle sina lheꞌe ya uva kiaha. Neti gwagixabaa le attiba ankaba geni.” Aníoka nna dia tteba ka nuha.
\v 5 Aníha‑gaba bedeonna tti chi begwena retin tsiꞌinuha (12) lhe tti begwena retin tsunnaha lhe.
\v 6 Atti chi ugwena retin gayuha nna bederiana attu libe nna bedelenna adíru ka nubiyú seꞌe nattibakana niha. Nianna tti redeana ka nuha: “¿Beaka kwentaba seꞌele betú sába nii?”
\v 7 Ka nuha nna bekabikana geni, rákana: “Kumu lanú chi bedaxxuna riꞌitu ki kwentu sina.” Nubiyúha nna rana kana: “Anágaba lebiꞌi gwaltsiagaba lheꞌe ka ya uva kiaha ki kwenle sina, neti nna gwagixabaa le attiba ankaba geni.”
\v 8 Atti chi ulha sáha nna ra xxana yuha nu baninna ka nu riben sinaha: “Beyaxi ka nu yuꞌu sina‑na nna begwekana lhiaxakani. Dhulolu len ka nu bisia bitoha nna ulhuxalu len ka nu bisia dila tteha.”
\v 9 Tti ubiga ka nu utaꞌa sina retin gayuha nna kua ttu ttubakana uxíkana idaꞌaba nu ankaba lhiaxa ge betú sá.
\v 10 Laxkala atti ubiga ka nu utaꞌa sina dila tteha nna ukakinna deki gaxarukana xxeni, ttaka kua ttu ttukana uxígabakana nu ankaba lhiaxa ge ttu sá.
\v 11 Tti chi uxíkana belhuha, nianna udulokana rinne lhákana ge xxana yuha, rákana:
\v 12 “Ki ka nu seꞌe nii, deloliba bisia ka nuní, suna ttu uraruba urenkana. Delo nna ttúba utixalu ka nuní len riꞌitu. Riꞌitu betú sába bechíatu lo sina‑ni lhe uyuꞌutu lheꞌe ubisa lhe.”
\v 13 Ttaka xxana yuha nna bekabina ge ttu ka nuha, rana na: “Biyúruga xa betsi to, neti labí runia nu abittu anka tse lenlu. ¿Laaba chiba beyaꞌanriꞌi deki gwagixabaa lu nu ankaba lhiaxa ge ttu sá?
\v 14 Ne belhiu gelu tee nii nna beyya. Neti rakaba lasia kixaa ka nu bisia bito‑ni ttiba utixaa lu.
\v 15 Kumu neti gwakaba kia unia len belhiu kia‑ni attiba rakaba lasia. Lu nna, ¿si ritisibinlu neti de ankaa benne redá lasia rutea?”
\p
\v 16 Nianna tti ra Jesús‑ni:
\p ―Laxkala ka nu daa lo xubanaha, ka nuha‑la akakana ka nu nnerukana nna ka nu daneruha nna akakana ka nu sanalha lo xubana. Kumu ixeba ka benne raxi Tata Do Yebáha, ttaka nna ttu chuparubake rukwebie kini akake gebie.
\s Jesús‑ni beyonna libela rigixxiꞌabie deki teeki uttikane
\r (Mr. 10:32‑34; Lc. 18:31‑34)
\p
\v 17 Laka yuꞌu Jesús‑ni neda die lheꞌesi Jerusalén‑ni, nianna uxie ka benne tsiꞌinu (12) rudhetinieha. Sun labake uxie attu ta subi, nianna rabie ke:
\p
\v 18 ―Gwaluyúruga, chiba diariꞌi isinriꞌi Jerusalén‑ni nna neti benne daya yebáha chiba dabigana utekana neti lasi ná ka nu loni ge ka bixxudiha lhe lasi ná ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe. Ka nuha ukinnibakana neti ki gattia.
\v 19 Nianna tti utekana neti lasi ná ka nu dittu, ka nu abittu ankakana nu Israel. Ka nuha nna uxisilakana kia lhe ukulhakana neti lhe, nianna tti utákana neti lo ya kurusi. Ttaka ganna chi beyonna ubisaha nna eyaka benbaa.
\s Ttu benne nuila unnabe len Jesús‑ni kini ugwelhe kwia // ka xiꞌinieha gaxxa kweꞌebie yebáha
\r (Mr. 10:35‑45)
\p
\v 20 Nan ge Santiago‑ni lhe Juan‑ni lhe ubige chebie ixpabakana arlo Jesús‑ni, nna bedú xibie, unnabe len benneha, ree:
\p ―Neti innabaa lu ttu bixa xa tata.
\p
\v 21 Jesús‑ni nna ree benneha:
\p ―¿Bí raka lelu innabalu len neti?
\p Benne nuilaha nna bekabie ree:
\p ―Ugwelhalu kwia ixpa ka xiꞌinia‑ni kweꞌelu ganna chi innabialuha, ttúkana dhokana daka ná benlu, attúkana nna dhokana daka ná yattilu.
\p
\v 22 Jesús‑ni nna ree kana:
\p ―Lebiꞌi labí yule nu rinnabale. ¿Si gwadaale uyúle luesi elha disa uyúa‑ni lhe si gwadaale satele nu satea‑ni lhe?
\p Lakana nna bekabikana, rákane:
\p ―Ila. Gwadaa galátu.
\p
\v 23 Lee nna ree kana:
\p ―Gwalí galá, gwadaabale uyúle luesi elha disa uyúa‑ni lhe gwadaabale satele luesi nu satea‑ni, ttaka nu rale deki ugwelhaa le kwiale ttúle daka ná bania nna attule nna daka ná yattia, nuná labí neti ralhaa innía ganna gwaka. Kumu Tata kialiba chi gaꞌananie ka benne kwiake niha.
\p
\v 24 Tti biyienin a tsii ka benne rudhetini Jesús‑ni nu rinnaba ka benneha, nianna bisaꞌa ttebakanie len ixpa betsiba ka benneha.
\v 25 Jesús‑ni nna uxie iyába ka benneha nna ree ke:
\p ―Lebiꞌi gwa yúbale, yiesi lo yu‑ni ka nu rinnabia‑na rinnabiabakana ka benne gekani attiba rakaba lekani. Anágaba ka nu ra xxeni lekinna, nu rábakana raka.
\v 26 Ttaka lebiꞌi labí aná dika udhaka luesile. Lebiꞌi nu uinlale, ganna nuxa ttúle raka lele akale nu ra xxeni leni delo iyále, benne ra xxeni leeha, akalee benne ixúni adíle
\v 27 nna benne raka lebie ake nu loni ge iyále, lalee nuha ake attiba ttu nu toꞌo lo sina, ixúbie kini ute nábie len adíle
\v 28 ttiba neti benne daya yebáha, laa dagaa yiesi lo yu‑ni kini ixúti le uinle nu innía, sinuki dalaa ki ixúa ute náya len nuxaba benne lhe anágaba daya kini gattia kixaa ge ka tulha daa ka benne, ki odiláya ixeke.
\s Jesús‑ni bedhalie iyya lo chupa ka benne ankake lo xua
\r (Mr. 10:46‑52; Lc. 18:35‑43)
\p
\v 29 Atti beria Jesús‑ni lenie ka benne rudhetinieha lheꞌesi Jericó‑ni, ixe juisiru ka benne danalhake bie.
\v 30 Chupa ka benne lo xua seꞌeke roꞌo nedaha. Tti biyienkanie daa Jesús‑ni ritebie ata seꞌekeha, nianna uresiꞌa ttebake, ráke:
\p ―¡Benne datia David, gwatuachi lelu riꞌitu xa Tata Xisi to!
\p
\v 31 Ka benne danalhaha nna rudhaka disalake ka benneha kini eyaka siike, ttaka ka benneha nna adíla idisa ribesiꞌake, ráke:
\p ―¡Benne datia David, gwatuachi lelu riꞌitu xa Tata Xisi to!
\p
\v 32 Nianna tti gwalheda Jesús‑ni nna uxie ka benneha nna ree ke:
\p ―¿Bí raka lele udhakaa le?
\p
\v 33 Ka benneha nna ráke:
\p ―Raka letu edhalilu ka iyya lotu‑ni xa tata.
\p
\v 34 Nianna gwatua tteba le Jesús‑ni ke nna utane ka iyya lokeha. Looraha tteba nna belákanie. Nianna dia ttebake danalhake bie.
\c 21
\s Jesús‑ni utaꞌabie lheꞌesi Jerusalén‑ni
\r (Mr. 11:1‑11; Lc. 19:28‑40; Jn. 12:12‑19)
\p
\v 1 Tti chi dabiga Jesús‑ni len ka benne rudhetinieha lheꞌesi Jerusalén‑ni, nianna bisinke lheꞌesi Betfagé ata do iꞌiya ata daa ka ya olivuha. Nianna tti udhelhe chupa ka benne rudhetinieha,
\v 2 nna ree ka benneha:
\p ―Gwaltsia lheꞌe yiesi to re arloriꞌi‑ni. Naa saxxakale ttu burru nalhana, naꞌaya xiꞌinni. Gwalidhasi na nna gwaltá lenkana.
\v 3 Ganna nuxa gana le bixa, gwaligasi na: “Jesús benne anke Xxanariꞌiha‑ba riyasanie ka nuní nna gwetekaꞌan ttebe kana.”
\p
\v 4 Aníha uka ki gwado tisa ge nu unne benne uke profeta ge Tata Do Yebáha, tti ree:
\q
\v 5 Gwaligasi ka benne lheꞌesi Sión‑ni:
\q “Gwaluyúruga. Ne benne innabie leha chi daa naa.
\q Labí ra xxeni lebie; dabie doe kweꞌe ttu burru to,
\q ttu burru kwiti to ankana xiꞌin ttu burru chi ruja yua.”\f + \fr 21:5 \ft Zacarías 9:9\f*
\p
\v 6 Ka benne rudhetinieha nna ugíake lheꞌesiha nna benbake atti tteba ra Jesús‑ni ke.
\v 7 Gwaxxíbake burruha lenna xiꞌinniha, nianna tti uxxuake ka xokeha kweꞌe ka nuha, nianna tti udoe.
\v 8 Ixe juisiru ka benne ribeake ka xokeha nna ritsilake lo nedaha kini ritebie, adíke nna lo ka yaga daa niha‑ba rigitsake nna ritsilake lo nedaha.
\v 9 Ka benne danalhaha lhe ka benne daneruha lhe ribesiꞌabake ráke:
\p ―¡Xxeni ra lelu! ¡Lu ankalu Benne datia David! ¡Karubárulu! ¡Lu ankalu benne udhelha Tata Xisiha! ¡Xxeniba ra lelu xa Tata Do Yebaa!
\p
\v 10 Tti chi utaꞌa Jesús‑ni lheꞌesi Jerusalén‑ni nna bisatsa tteba iyába ka benne lheꞌesiha nna rinnaba tisa luesike, ráke:
\p ―¿Nú benne nuná daa naa?
\p
\v 11 Ka benne danalhake bieha nna ráke:
\p ―Jesús ge lheꞌesi Nazaret nu rena daka Galilea‑niba benne‑ni. Benne‑ni anke profeta ge Tata Do Yebáha.
\s Jesús‑ni bochesue ka nu seꞌekana gwettoꞌo laliꞌa yotuha
\r (Mr. 11:15‑19; Lc. 19:45‑48; Jn. 2:13‑22)
\p
\v 12 Atti utaꞌa Jesús‑ni laliꞌa yotu ge Tata Do Yebáha, bochesue ka nu seꞌe gwettoꞌo laliꞌa ge yotuha lhe ka nu yuꞌu ugoꞌoha lhe. Nianna berixxi loe ka mexa ge ka nu seꞌe gwetsea belhuha lhe ka xxila riseꞌe ka nu ruttoꞌo ka bechaha lhe.
\v 13 Labie nna ree kana:
\p ―Tata Do Yebáha lo ka yetsi geeha ree: “Yoꞌo kia‑ni ixúe kini ilhapi ka benne tisa len neti.”\f + \fr 21:13 \ft Isaías 56:7\f* Ttaka lebiꞌi nna ttiba belea ata yuꞌu ka ubanala chi reyoinle yotu‑ni.\f + \fr 21:13 \ft Jeremías 7:11\f*
\p
\v 14 Roꞌo yotuha ubiga ka benne xua loke lhe ka benne ridá natsa lhe, ubigake ata do Jesús‑ni. Lee nna gwa beyoinbe ke.
\v 15 Ttaka ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni, yalhá bisaꞌakinna tti bilákinna ka nu rebaninriꞌi geni ruin Jesús‑ni lhe tti biyienkinna ge ka nuto yuꞌu roꞌo yotuha ribesiꞌakana, rákana: “¡Xxeniba ra le Benne datie David‑ni!”
\v 16 Nianna tti rákane:
\p ―¿Si gwa riyieninlu nu ra ka nuto‑na?
\p Lee nna bekabie ree:
\p ―Gwa rien galáti. ¿Si lagwa chi belabale lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha ata dia ra:
\q Ka nuto elha to‑na lhe ka nuto sa rasina lhe,
\q ka nuná chi benlu kini ulhakana leꞌa gelu?\f + \fr 21:16 \ft Salmo 8:2\f*
\p
\v 17 Niha‑ba beseꞌe Jesús‑ni kana nna bedábie lheꞌesi Jerusalén‑ni nna die bisine lheꞌesi Betania. Lheꞌesi Betania‑ba beyaꞌane loolhaha.
\s Jesús‑ni benie kini ubisi ya higuha
\r (Mr. 11:12‑14, 20‑26)
\p
\v 18 Ugwani dilaha tti beyeki Jesús‑ni deyuꞌe neda deyye lheꞌesi Jerusalén‑ni, nianna tti ugwetti bitunie.
\v 19 Roꞌo nedaha bilánie du ttu ya higu. Nianna ubige ata du nuha, ttaka labí gwaxxake higu loni, sunruba lhaga geni sia. Nianna tti belise ya higuha, ree na:
\p ―¡Ni tsa labíru kwia nu xixxi gelu!
\p Looraha tteba nna ubisi tteba yagaha.
\v 20 Ka benne rudhetinieha nna tti bilákanie nu ukaha nna bebanabakanie. Nianna tti ráke:
\p ―¿Gasina nna ttu nnelaba chi bibisi ya higu‑ni?
\p
\v 21 Jesús‑ni nna bekabie ree:
\p ―Netiru ria, ganna ruxxen tsitsi lele ge Tata Do Yebáha nna abittu rudú chupana lele deki gwakaba nu innabaleha, laꞌania nna alaa suna luesi nu benia len ya higu‑niruga gwaka gele uinle, gwakagaba gele gale iꞌiya do naa: “Ubiꞌetta ata dolu‑na nna ugía gwaxxudi lheꞌe indatooha.” Laꞌania nna gwakaba nu innáleha.
\v 22 Laxkala iyába nu innabale atti innele len Tata Do Yebáha, ganna gwalíga ruxxen tsitsi lele ge benneha deki gwadíbale nu rinnabaleha, laꞌania nna gwadíbale nuha.
\s Jesús‑ni rinnaba tisakane nú begwene lo neda // kini runie ka nu runieha
\r (Mr. 11:27‑33; Lc. 20:1‑8)
\p
\v 23 Jesús‑ni bisine roꞌo yotuha nna laka due ruleꞌenie ka benne, nianna tti bisin ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe, nianna rákane:
\p ―¿Bí lo neda nuná rapalu ki ruinlu ka nu ruinlu‑na? ¿Núla betena lo neda gelu kini ruinlu aná?
\p
\v 24 Jesús‑ni nna bekabie, ree kana:
\p ―Anágaba neti innaba tisagabaa le ttu bixa. Ganna lebiꞌi ekabile ge nu innaba tisaa le, laꞌania nna neti gwagixxiꞌagabania le nú betena lo neda len neti kini runia ka nu runia‑ni.
\v 25 Gwalinná sanga, ¿nú iki biria ki begadi Juan‑ni ka benne inda? ¿Si iki Tata Do Yebáha ak? ¿Iki ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni ak?
\p Nianna tti udulokana ra luesikani:
\p ―Ganna gariꞌi na: Tata Do Yebáha‑ba betebie lo neda len benneha, laꞌania nna innána: “¿Beakala nna a ugía lele ge benneha ganna?”
\v 26 Nna ganna innáriꞌi: Ka benne seꞌe yiesi lo yu‑niba udhelhake benneha, ttaka rasibinriꞌi ka ebiꞌi noo ka benne riꞌi, kumu iyábake ráke deki Juan‑ni uke ttu profeta ge Tata Do Yebáha.
\p
\v 27 Nianna tti bekabikana ge Jesús‑ni, rákana:
\p ―Labí yutu nuxa udhelhana benneha.
\p Jesús‑ni nna ree kana:
\p ―Anágaba neti bittugaba kixxiꞌania le nú rutena lo neda len neti ki runia aní.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge chupa ka nu kwiti
\p
\v 28 Rágaba Jesús‑ni ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe:
\p ―¿Bí rakinle ge nu kixxiꞌaya‑ni? Udo ttu nubiyú useꞌe chupa ka xiꞌin biyúni. Nianna rana xiꞌin biyú neru geniha: “Xiꞌini to, ugía gwachen sina lheꞌe ya uva kiaha nasá.”
\v 29 Nu kwitiha nna bekabina rana: “Labí tsia neti.” Ttaka delola nna beleninna nna gwa ugíabana.
\v 30 Nianna tti ubiga xxudiha nna nuha‑gaba redeana attu xiꞌin biyúniha. Nuha nna bekabina rana: “Gwayaꞌabaa xa tata.” Ttaka labí ugíana.
\p
\v 31 Nianna tti redea Jesús‑ni ka bixxudiha lhe ka benneolaha lhe:
\p ―¿Nú ka nuha rakinle gwa benkana nu ra xxudikaniha ganna?
\p Lakana nna rákana:
\p ―Xiꞌin biyú neru geniha.
\p Jesús‑ni nna redeabie kana:
\p ―Netiru ria, ka gwekixa‑na lhe ka nuila ruttoꞌo latikinna, nnelarula dhielha ka nuná akakana ka nu innabia Tata Do Yebáha kana attichula lebiꞌi.
\v 32 Aná ria, kumu Juan benne begadi indaha gwa bitaba benneha beleꞌenie le ttu neda tse, ttaka lebiꞌi nna labí ugía lele gebie. Ka gwekixa‑na lhe ka nuila ruttoꞌo latikinna nna gwa ugíaba lekani gebie. Lebiꞌi nna meskiba gwa bilenle iyá nu ben benneha nna labí bodúna le ge nu ruinle kini tsia lele gebie.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge ka nu ruin satsa riben lo yuha
\r (Mr. 12:1‑12; Lc. 20:9‑19)
\p
\v 33 ’Gwaludoruga nagale kixxiꞌaya attu nu raka lasia unale ge ttu benne beyade ka ya uva lo yu geeha. Nianna bedheabie abiꞌiba roꞌo yuha nna tti ulekie ttu xieru lagwi ge yuha ata idhie uvaha. Bedogabe ttu yoꞌo ttu nu yadha kini dho benne ulatsie ki anuttu nu salhidana uvaha. Nianna bete ganne yuha len ka nu kwenkana nuha, nna tti biriabie diabie idittu.
\v 34 Tti chi bisia sá exú uvaha nna udhelha ttebe ka benne riben lo sina geeha, udhelhe ke ata seꞌe ka nu riben lo yu geeha kini utekana nu ralhe dhie ge yuha.
\v 35 Ttaka ka nu riben lo yuha nna bedaxxulakana ka benne udhelheha: ttu ka benneha benkane gwe, attue nna tsa ttela bettikane nna benne beyonnaha nna besiakane íyya.
\v 36 Iki de nuha nna benne anka xxana yuha udhelharue adí ka benne riben lo sina geeha. Adírula ixeke udhelhe attichula ka benne udhelhe sisiꞌa tteha, ttaka ka nu riben lo yuha nna aníha‑gaba bododhakakana ka benneha.
\p
\v 37 ’Iki deliba nuha nna tti udhelhe kwinaga xiꞌin biyúeha, kumu rakanie: “Xiꞌinia‑niligaba nna gweyya lekanie.”
\v 38 Ttaka tti bilákin nu riben lo yuha xiꞌin biyúeha, nianna ra luesikani: “Lana nuná eyaꞌanna lo yu‑ni. Uttiriꞌi na kini eyaꞌanriꞌi len yu‑ni.”
\v 39 Nianna tti bedaxxukana benne kwitiha, uleakane roꞌo yuha nna bettikane.
\p
\v 40 Nianna tti ra Jesús‑ni ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe:
\p ―Ganna chi esia xxana yuha, ¿bí rakinle udhake ka nu urenkana lo yu geeha?
\p
\v 41 Lakana nna rákana:
\p ―Labí satua lebie ka nu runi satsaha, uttibe ka nuha. Nianna tti utebie yu geeha len ka nu subi ki kwenkana nuha, ki ugwekane nu ralhe dhie ganna chi isia sá exú nu xixxi ge ka yagaha.
\p
\v 42 Jesús‑ni nna ree kana:
\p ―¿Si niba tsa abittu chi belabale lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha ata dia ra:
\q Íyya nu uluꞌu niꞌa ka nu rukuakana yoꞌoha,
\q íyyaha‑la nuha chi bisinna beyakana nu rixúru.
\q Tata Xisiha‑ba benie kini uka aní
\q nna rebanabinriꞌi rilenriꞌi nu benie?\f + \fr 21:42 \ft Salmo 118:22‑23\f*
\m
\v 43 De nuha nna neti ria le, Tata Do Yebáha kuabe lo neda gele kini abitturu akale ka nu innabie. Ka benne uinke nu tsuꞌu lebie, ka benneha nuha gwa ralhake akake ka benne innabie.
\v 44 Laxkala nuxaba benne ganna ibixxie iki íyya nu uluꞌu niꞌakaniha, tuttíruba iyuya benneha lhe anágaba ganna ttixka íyyaha iginnina iki ttu benne, utsutsa tábana benneha.
\p
\v 45 Tti biyienin ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka fariseo‑ni lhe nu ra Jesús‑ni, nianna tti ute dákinna deki labakana nuha rutanie nu reeha.
\v 46 Nianna benkana deki udaxxukane, ttaka usibakinna ge ka benne, kumu iyába ka benne rakakanie deki Jesús‑ni anke ttu profeta ge Tata Do Yebáha.
\c 22
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge ka nu biyaxikana kini tseꞌekana dhaꞌa
\p
\v 1 Jesús‑ni rodolise attu libe ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka fariseo‑ni lhe. Benie ki utte dákana bí diani nu raka lebie kixxiꞌanie kanaha, nianna tti ree:
\p
\v 2 ―Tata Do Yebáha, tti rinnabie ka benne, elha rinnabia geeha raxxína na len nu ben ttu nu rinnabia ge ttu yiesi tti benna dhaꞌa ge xiꞌin biyúniha.
\v 3 Nianna tti udhelhana ka nu riben lo sina geniha ki tsia ka nuha salisakana ka nu chi biyaxi ki tseꞌekana dhaꞌaha, ttaka ka nuha nna labí uka lekani tsiakana.
\v 4 Nianna tti bededhelhana adíru ka nu riben lo sina geniha attu libe nna rana ka nuha: “Aní gwaligasi ka nu biyaxikana tseꞌekana dhaꞌaha: chiba tee tse elho lhe chiba bettia ka kuꞌuna kia ka nu rixen xxattaha. Iyába chi tee tse. Gwaltá kini tseꞌeriꞌi dhaꞌa.”
\v 5 Ttaka ka nuha labí betabikinna ge nu rinnabiaha. Birialakana diakana: ttúna birialana diana gwelanni ka yu geniha, attuna nna birialana diana ata ruttoꞌonaha,
\v 6 adí ka nuha nna bedaxxulakana ka nu riben lo sina ge nu rinnabiaha nna uyalakana ka nuha nna axtaba bettikana kana.
\v 7 Nu rinnabiaha nna yalhá bisaꞌa xxattinna. Nianna udhelha ttebana ka soldadu geniha ki gwatseꞌe lookana ka nu ben elhuttiha lhe gwadokana gi yiesi gekaniha lhe.
\v 8 Nianna rana adí ka nu riben lo sina geniha: “Chiba tee tse elho ge dhaꞌa‑ni, ttaka ka nu biyaxi ki tseꞌekana dhaꞌa‑ni, delo niꞌa ge nu benkanaha nna labí elha ralhakana tseꞌekana nii.
\v 9 Nnanna nna gwaltsia ata raka kurusi ka neda‑na nna gwaligaxi iyába ka benne etiꞌale, gwaligasi ke itake ki goke.”
\v 10 Ka nu riben lo sina geniha nna biria ttebakana lo ka nedaha nna gwattupabakana iyába ka benne gwaxxakabakana: sila ka benne ruin tse lhe sila ka benne ruin satsa lhe. Aníha uka nna bisá tíba benne lheꞌe yoꞌo ata raka dhaꞌaha.
\p
\v 11 ’Tti utaꞌa nu rinnabiaha ki ilenna ka nu chi biyaxi dhaꞌaha, niha bilenna do ttu nubiyú labí nukuna xo ge dhaꞌa.
\v 12 Nianna tti rana nuha: “Betsi to, ¿gasina uka utaꞌalu nii ki labí nukulu xo ge dhaꞌa?” Ttaka nuha nna siiba ukana, labí bekabina.
\v 13 Nianna rana ka nu riben sina geniha: “Gwaluxxiga ka niꞌani lhe gwaluxxiga ka náni lhe, nna gwaludelha na roꞌo yoꞌo‑na ata anka chulha‑na. Naa kwesina lhe goniba lo layani lhe.”
\p
\v 14 Nianna tti ra Jesús‑ni:
\p ―Kumu ixeba ka benne raxi Tata Do Yebáha, ttaka nna ttu chuparubake rukwebie ki akake gebie.
\s ¿Si teeki kixa ka benne belhiu len César nu rinnabia // ge Roma‑ni?
\r (Mr. 12:13‑17; Lc. 20:20‑26)
\p
\v 15 Nianna tti deyya ka fariseo‑ni nna unne len luesikani gasina uinkana ki ibixxini Jesús‑ni bixa innábie kini aníha nna dhaakana ukinnikane.
\v 16 Nianna tti udhelhakana ka nu rudhetikinnaha, itupa len ka nuha ka nu tákana Herodes nu rinnabiaha. Udhelhakana ka nuha kini gákana Jesús‑ni:
\p ―Maestru, riꞌitu yutu deki lu ankalu ttu benne rinnelu nu ankaba gwalí lhe ruleꞌebinlu ka benne neda ge Tata Do Yebáha attiba ankaba geni. Labí retabinlu ge nu inná ka benne, kumu labí rulannilu ttixa ankake.
\v 17 Nnanna nna unáchu, ¿si gwa gaꞌanaba kixariꞌi belhiu nu daa loriꞌi kixariꞌi len César nu rinnabia xeniha, o abittuba ak?
\p
\v 18 Ttaka Jesús‑ni nna ute dábanie nu rulha lekani uinkanaha, nianna tti ree kana:
\p ―¡Aalexa ka nu delo tisaba rinnaba tisale! ¿Beaka ruinle kini ichekua nna ibixxiti bixa innía?
\v 19 Gwaluleꞌe sanga belhiu rigixariꞌi‑na.
\p Nianna beleꞌekinne ttu denario.
\v 20 Nianna tti unnaba tise, ree kana:
\p ―¿Nú lo nuní du lo belhiu‑ni lhe nú lá nuní dia xaniꞌa nuní lhe?
\p
\v 21 Lakana nna bekabikana, rákana:
\p ―Lá César nu rinnabiaha‑ba nuní.
\p Nianna ree kana:
\p ―Ganna aníha nna gwalugweba César‑ni nu anka geni nna Tata Do Yebáha nna gwalugwegabe nu ankaba gebie.
\p
\v 22 Tti biyienkinna nu rabie kanaha nna bebanabakinna nna niha‑ba bedúkane nna deyyakana.
\s Ka saduceo‑ni rinnaba tisakana Jesús‑ni // ganna gwalí reyaka ben ka benne chi uttiha
\r (Mr. 12:18‑27; Lc. 20:27‑40)
\p
\v 23 La sáha‑gaba bisin ka saduceo‑ni ata du Jesús‑ni. Ka nuha rákana deki labí reyaka ben ka benne chi uttiha. Nianna rákane:
\p
\v 24 ―Maestru, Moisés‑ni bodhaꞌane, ree: “Ganna ttu nubiyú chi betsá náni, nianna gattina nna anúba xiꞌinni aka len nuila geniha, laꞌania nna teeki edí betsiniha nuila bidabiha kini ka xiꞌinni aka len nuilaha nna eyakakana ttisidiba xiꞌin benne chi uttiha.”
\v 25 Ganna aníha anka nna ttibanka riꞌitu udo ttu benne getu useꞌe gasi ka betsie. Benne xxeniha betsába nee len nuila geeha, ttaka uttibe nna lanú xiꞌinie bodhaꞌane. Nuilaha nna beyaꞌanbana kini edína attu betsieha.
\v 26 Aníha‑gaba gwate betsie nu berupaha lhe nu beyonnaha lhe. Aníha‑ba gwateke nna ni beyába iyába gasi betsike utti.
\v 27 Iki de nuha nna uttigaba nuilaha.
\v 28 Nianna, ganna chi bisia sá eyaka ben ka benne chi uttiha, ¿núla nuila geke aka nuilaha, ki iyába gasike udo lenke nuha?
\p
\v 29 Jesús‑ni nna bekabie gekani, ree:
\p ―Lebiꞌi rinittibale nu gweala rale, kumu de labí yule nu ra lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha lhe labí yule deki tsitsiba ra lebie lhe.
\v 30 Kumu tti eyaka ben ka benne chi uttiha, nuila lhe nubiyú lhe labíru dina otsá ná ka benneha, nigaba uketike ka xiꞌinkeha lhe. Eyakabake attiba ka anjeli seꞌe yebáha
\v 31 nna ge nu rale ganna gwalí reyaka ben ka benne chi uttiha, neti upeya le, ¿si lagwa chi belabale nu ra lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha, tti ree:
\v 32 “Neti ankaa Diosi ge Abraham‑ni lhe ge Isaac‑ni lhe ge Jacob‑ni lhe”?\f + \fr 22:32 \ft Éxodo 3:6\f* Laxkala Tata Do Yebáha labí anke Diosi ge ka benne chi uttiha, labie ankalee Diosi ge ka benne anka bani.
\p
\v 33 Tti biyienin ka benne seꞌe niha nu ra Jesús‑ni, yalhá bebanakanie ge nu ruleꞌenie keha.
\s De lo iyá ka tisa bodhaꞌan Tata Do Yebáha, ¿nú ka nuha rakaru doelha udoriꞌi tisa geni?
\r (Mr. 12:28‑34)
\p
\v 34 Ka fariseo‑ni, tti binakana deki boseꞌe siiba Jesús‑ni ka saduceo‑ni, nianna bottupa tteba luesikani.
\v 35 Ttu ka fariseo nu ruleꞌenna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni, de ruinna kuꞌuna Jesús‑ni prueba, nianna rane:
\p
\v 36 ―Maestru, ¿nú ka tisa bodhaꞌan Tata Do Yebáha lo bia bennabi‑na rakaru doelha udoriꞌi tisa geni?
\p
\v 37 Jesús‑ni nna ree na:
\p ―“Akinlu ge Tata Do Yebaa benne anka Xxanaluha itú iki itú lelu.”\f + \fr 22:37 \ft Deuteronomio 6:5\f*
\v 38 Nuní nu ladeꞌa tte rakaru doelha uinriꞌi.
\v 39 Nu berupaha nna ankagabana attiba nuní, rana: “Akinlu ge attu benne atti tteba rakabin gelu.”\f + \fr 22:39 \ft Levítico 19:18\f*
\v 40 Ge ixpa ka tisa‑ni rudaxxu niꞌa iyá nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni lhe rudaxxu niꞌa nu ra lo ka yetsi bodhaꞌan ka profetaha lhe.
\s David‑ni uke xutto Cristuha
\r (Mr. 12:35‑37; Lc. 20:41‑44)
\p
\v 41 Laka tupa ka fariseo‑ni, nna unnaba tisa Jesús‑ni kana, ree kana:
\p
\v 42 ―¿Bí rakinle ge benne anke Cristuha? ¿Nú uka xutto benneha?
\p Lakana nna rákana:
\p ―David‑niba xa.
\p
\v 43 Nianna ree kana:
\p ―Ganna David‑ni ukana xutto Cristuha nna, ¿beakala tti yuꞌu Espíritu ge Tata Do Yebáha latini nna rálana deki Cristuha anke Xxanani? Kumu David‑ni rana:
\q
\v 44 Aní ra Tata Do Yebáha tti rulise Cristu benne runie neti mandaduha:
\q “Utá udo daka ná ben kia.
\q Niiba dholu axtaliba ganna chi beseꞌa ka nu abittu raka uyúkana lu, kini ulealu ikikani.”\f + \fr 22:44 \ft Salmo 110:1\f*
\m
\v 45 Ki ganna David‑ni daneruna Cristuha, ¿galasina nna rálana benneha: “Lu ankalu benne ruinlu neti mandadu”?
\p
\v 46 Niba ttú ka fariseo‑ni a uka gekani ekabikana ge nu ra Jesús‑ni nna debá la sáha nna ni ttúkana labíru beyaxakinna innaba tisakane ge attu bixa.
\c 23
\s Jesús‑ni rinnebie ge ka fariseo‑ni lhe ge ka nu ruleꞌekinna // ka benne nu ra lo bia bennabiha lhe
\r (Mr. 12:38‑40; Lc. 11:37‑54; 20:45‑47)
\p
\v 1 Iki de nuha nna tti ra Jesús‑ni ka benne seꞌe niha lhe ka benne rudhetinieha lhe:
\p
\v 2 ―Ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi‑ni lhe ka fariseo‑ni lhe, lakana nuná daa lokani ulaꞌakana nu bodhaꞌan Moisés‑ni lo bia bennabi‑na.
\v 3 Laxkala lebiꞌi, gwaludo tisa gekani lhe gwaluin iyá nu innákana lhe. Deba nna bittu uinle tti ruinkana, kumu lakana nu subi rákana nna nu subila ruinkana.
\v 4 Ttiba ttu yua idiꞌi nuná rudelhakana kweꞌe ka benne tti rudo doelhakana ke ki udoke tisa ge iyá nu rákana, ttaka lakana niba ttu latti a raka lekani udokana tisa ge nu ruleꞌekana.
\v 5 Yalhá ruꞌu lekani rodixenkana ka yetsi ka nu ruxxika lheꞌe nákani lhe rutá lo xeakani. Lo ka yetsiha dia ttu chupa ka tisa ge Tata Do Yebáha. Lhe anágaba ruꞌugaba lekani ukukana ka xalho daa xxatta xuda roꞌokani. Ruinkana iyá nuní uka diba ki iláni ka benne deki yalhaba tse ruinkana.
\v 6 Anágaba ruinkana ata tee ttu elha go, yalhá ruꞌu lekani kwiakana lo ka xxila tseru. Nuha‑gaba ruinkana lheꞌe ka yoꞌo ata rudhetiriꞌi ka tisa ge Tata Do Yebáha, yalhá ladeakakana kwiakana lo ka xxila tseru.
\v 7 Lhe ruꞌu lekani tti etiꞌa benne kana lo ka neda‑na, latsiru inneke gake kana padiuxi lhe anágaba lhe ruꞌugaba lekani gake kana: “Maestru.”
\p
\v 8 ’Ttaka lebiꞌi bittu dhielhale gákana le: “Maestru”, kumu sunruba ttu benne doe anke Maestru gele, [delába benne anke Cristuha]. Lebiꞌi turoꞌoba ankale, lanú benne ra xxeniru lebie do. Iyábale ttisidiba betsibale raka.
\v 9 Lhe anágaba anuttu nuxa gale: “Tata” yiesi lo yu‑ni, kumu sunruba ttu Tata geriꞌi do, nna yebáha‑ba do benneha.
\v 10 Bittugaba dhielhale gákana le: “Lebiꞌi ankale nu loni”, kumu sunruba ttu benne do anke nu loni gele; delába benne anke Cristuha.
\v 11 Laxkala benne raka lebie inná xxeniru lebie arlo adíle, benneha‑la nuha daa loe ixúe ute nábie len lebiꞌi.
\v 12 Kumu ganna ttixka ttu benne titúbe unie deki ra xxeni lebie, laꞌania nna elhida gaala Tata Do Yebáha le benne ruin aníha, nna benne elhida gaa le titúbe, benneha‑la nuha uin Tata Do Yebáha kini inná xxeni lebie.
\p
\v 13 ’Ttaka lebiꞌi ka nu ruleꞌenle ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe lebiꞌi ka fariseo lhe, delo tisaba ruinle deki ankale benne tse. ¡Gwalíchiru lele, kumu lebiꞌi rudheale lo ka benne raka leke gaꞌake udaxxuke neda ge Tata Do Yebáha ata rinnabieha! Ttaka nigaba lebiꞌi a raꞌale lo neda geeha, lhe nigaba a rugwelhale gaꞌa ka benne raka leke gaꞌake lhe.
\v 14 [Lebiꞌi, ka nu ruleꞌenle ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe lebiꞌi ka fariseo lhe, delo tisaba ruinle deki ankale benne tse. ¡Gwalíchiru lele, kumu riguale ka yoꞌo ge ka nuila bidabi‑na, nianna delo tisaba riseꞌele isá rilhapile tisa len Tata Do Yebáha! De nu ruinleha nna lebiꞌi ralhabale dhírule elha disa tsitsi.]
\p
\v 15 ’¡Lebiꞌi ka nu ruleꞌenle ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe lebiꞌi ka fariseo lhe, delo tisaba ruinle deki ankale benne tse! ¡Gwalíchiru lele, kumu doelha tsitsiba ruinle kini ririꞌa lenle raxile kwadiba ttu benne ki tsia lebie tti ria lele! Nianna ganna chi biriꞌa lenle uxile benneha, laꞌania nna lebiꞌi ruinle kini raka benneha nu ruin satsaru. De nuha nna adírula elha disa tsitsi ralha benneha dhie lo giha attichula lebiꞌi.
\p
\v 16 ’¡Aalexa nu lo xua! Gwealaba rinerule lo adí ka benne. Gwalíchiru lele rale: “Tti innáriꞌi uinriꞌi ttu bixa, meskiba udettiriꞌi yotu‑na, labí teeki daa loriꞌi uinriꞌi nu chi rariꞌiha, ttaka ganna chi bedettiriꞌi ka oru sia lheꞌe yotu‑na, laꞌanialigaba nna teeki uinriꞌi nu chi rariꞌiha.”
\v 17 ¡Aalexa nu lo xua lhe nu akaa elha rieni ikini lhe! ¿Si lagwa gwa yule deki yotu‑nala dakaru attichula ka oru sia lheꞌen‑na? Kumu yotu‑nala nuná ruinna kini ka oru sia lheꞌen‑na rakakana leꞌa.
\v 18 Anágaba lhe, rágabale: “Ganna udettiriꞌi bekú daa roꞌo yotu‑na, laꞌania nna labí teeki daa loriꞌi uinriꞌi nu chi rariꞌiha. Ttaka ganna udettiriꞌi úna sia lo bekú‑na, laꞌanialigaba nna teeki uinriꞌi nu chi rariꞌiha.”
\v 19 ¡Aalexa nu lo xua! ¿Si lagwa gwa yule deki bekú‑nala nuná dakaru attichula úna sia loin‑na? Kumu bekú‑nala nuná ruinna kini úna sia loin‑na rakana leꞌa.
\v 20 Laxkala benne rudettie bekú‑na tti ree unie ttu bixa, alaa sunruga bekú‑na nuná rudettie, iyágaba úna sia loin‑na nuná rudettie.
\v 21 Nna benne rudettie yotu‑na tti ree unie ttu bixa, laa sunruga yotu‑na nuná rudettie, iyágaba benne do lheꞌe yotu‑na nuná rudettie, delába Tata Do Yebáha.
\v 22 Nna benne rudettie yebáha tti ree deki unie ttu bixa, iyágaba xxila ata rido Tata Do Yebáha nuha rudettie lhe rudettigabe Tata Do Yebáha lhe, kumu lee nuha ridoe lo xxilaha.
\p
\v 23 ’Lebiꞌi ka nu ruleꞌenle ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni lhe lebiꞌi ka fariseo lhe, delo tisaba ruinle deki ankale benne tse. ¡Gwalíchiru lele, kumu ruinle doelha rutele len Tata Do Yebáha ttu tsii (10) por ciento ge ka kuana rexú gele, ttibanka rutele ttu latti ge ka gwadhi bela lhe ge ka comino lhe ge ka anís lhe! Ttaka rixulhabinle ge nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni, nu rakarula doelha udole tisa geni, delába akale benne ratua lasi lhe uinle latsiru attiba ankaba geni, lhe anágaba udole tisa ge Tata Do Yebáha lhe. Nunonna nu rakaru doelha uinle nna bittugaba udhanle a utele nu rutele‑na.
\v 24 ¡Aalexa nu lo xua! Gwealaba rinerule lo adí ka benne. Lebiꞌi doelhaba ruinle kini rudole tisa ge nu ra ka tisa dia lo bia bennabi‑na, meskiba ankana ttu tisa chikaꞌa to, ttaka nna rixulhabinle udole tisa ge nu rakaru doelha. Ruinbale attiba runi ttu nu ruyú tsitsibana kini abittu gabina ttu beꞌeya to nna labí rite denna tti rabina ttu camellu.
\p
\v 25 ’Lebiꞌi ka nu ruleꞌenle ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe lebiꞌi ka fariseo lhe, delo tisaba ruinle deki ankale benne tse. ¡Gwalíchiru lele, kumu lebiꞌi ankabale attiba ka xiga lhe ka yeꞌena rixuinle‑na! Ka nuná rigí xúbale latikani, ttaka lhiꞌu lheꞌekani nna tsiga yaꞌaba anka. Aníha‑ba nuná ankale. Lo liaruba nuná nari xúba ruleꞌele, ttaka lhiꞌu lheꞌe lastole nna saa tíba nu satsa ruinle lhe nu rilanale ge ka benne lhe.
\v 26 ¡Fariseo lo xua! Gwalocharixa lhiꞌu lheꞌe xiga‑na lhe lheꞌe yeꞌena‑na lhe, kini anáchu nna eyarigaba latikani.
\p
\v 27 ’¡Lebiꞌi ka nu ruleꞌenle ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe lebiꞌi ka fariseo lhe, delo tisaba ruinle deki ankale benne tse! ¡Gwalíchiru lele, kumu lebiꞌi ankale ttiba ttu baa, yalhá lheꞌe rulaꞌa lo lia! Ttaka lhiꞌu lheꞌeni nna saa tíba sitta ge ka nu yattiha lhe iyába nu yusu lhe.
\v 28 Anágaba lebiꞌi, lo liaruba nuná ruleꞌele deki ankale benne ruin tse, ttaka lhiꞌu lheꞌe lastole nna saa tíba nu satsa ruinle lhe delo tisaba ruinle deki ankale benne tse lhe.
\p
\v 29 ’Lebiꞌi ka nu ruleꞌenle ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe lebiꞌi ka fariseo lhe, delo tisaba ruinle deki ankale benne tse. ¡Gwalíchiru lele, kumu rusiale ka baa ge ka profeta betti ka benneola geleha lhe ruingabale latsiru ka yoꞌo to kini rusiale iki ka baa ge ka benne benke nu dika ixú!
\v 30 Nianna tti riseꞌele, rale: “Ganna ttixka riꞌitu chi seꞌetu tti useꞌe ka benneola geriꞌiha, laꞌania nna labí tulapa ugíatu ka benneha bettitu ka profetaha ganna ttixka.”
\v 31 Ukareꞌaba nu chi rale‑na chi runna liina deki gwalíba datiale ka benneola bettikana ka profetaha.
\v 32 ¡De nuha nna tsa ttela gwalulhuxa loo nu udulo ka benneola geleha benke!
\p
\v 33 ’¡Aalexa nu ruin satsa! Lebiꞌi ankale ttiba ka belha‑na. ¿Gasina uinle ki lhaale kini abittu tsiale lo giha?
\v 34 Laxkala gwaludo nagale, neti idhelhaa ka profetaha ata seꞌele‑na lhe idhelhaa ka benne yuu lhe ka benne ulaꞌakanie le lhe. Ttaka lebiꞌi nna utálale ttu chupa ka benneha lo ya kurusi kini gattike, adíke nna gayalale ke lheꞌe ka yoꞌo ata rudhetiriꞌi ka tisa ge Tata Do Yebáha, lhe anágaba kua suba lheꞌe iyába ka yiesi‑na sanalhale ke nna urio lále ke.
\v 35 Laxkala kweꞌebale tsia reni ge iyába ka benne abittu bixa benke nna kwentaba bettikana ke yiesi lo yu‑ni. Dhulo tsia kweꞌele reni ge Abel benne benie nu dika ixú arlo Tata Do Yebáha nna axtaba reni ge Zacarías xiꞌin Berequías, delába Zacarías benne bettile ata daa bekú laliꞌa roꞌo yotuha.
\v 36 Netiru ria, iyá nuní tsiana kweꞌe ka benne seꞌe nnanna.
\p
\v 37 ’¡Eru geni xa benne ge Jerusalén! Lebiꞌi ruttile ka profeta lhe rusiale íyya ka benne ridhelha Tata Do Yebáha lheꞌesi gele‑ni kini rigixxiꞌake ka tisa geeha. Ixe lidú benia ottupaa le ttiba runi beraha rottupana ka xiꞌinniha reguꞌu lheꞌe xxilani kana, ttaka lebiꞌi nna labí uka lele.
\v 38 Gwaluyúruga, lheꞌesi gele‑ni a suna ttúbana eyaꞌanna, lanúru benne tseꞌe lheꞌeni.
\v 39 Neti xpeya le, debá nnanna labíru ilenle neti axtaliba ganna chi isia sá tti innále: “¡Karubárulu dedálu kwenta ge Tata Xisiha!” Laꞌanialiba tti elenle neti attu libe.
\c 24
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie deki isia sá tseꞌe looba yotuha
\r (Mr. 13:1‑2; Lc. 21:5‑6)
\p
\v 1 Jesús‑ni chiba berie roꞌo yotuha deyye. Nianna tti ubiga ka benne rudhetinieha beleꞌekanie bie adíru ka yoꞌo sia ata do yotuha.
\v 2 Lee nna ree ka benneha:
\p ―¿Si gwa rilenle iyá nuní? Netiru ria: isia sá tseꞌe looba ka nuní. Ganna chi biseꞌe lookanaha, laꞌania niruba ttú ka íyya kua nii a eyaꞌanna iki luesikani. \fig Herod's temple|11LB00250B.TIF|col|||(Mateo 24:1-2)|24.2\fig*
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie gasina aka atti lani lhuxa yiesi lo yu‑ni
\r (Mr. 13:3‑37; Lc. 21:7‑36)
\p
\v 3 Tti chi bisin Jesús‑ni iki iꞌiya ata daa ka ya olivuha, niha‑ba udoe, nianna tti ubiga ka benne rudhetinieha nna suna labe, ráke:
\p ―Utixxiꞌen riꞌitu, ¿nuka aka nu ralu‑na? Lhe, ¿bí aka ki unna liina deki chi dabiga esialu lhe deki chi dabigana lhuxa yiesi lo yu‑ni lhe?
\p
\v 4 Jesús‑ni nna bekabie ge ka benneha, ree:
\p ―Gwaluyú gele, bittu tsia lele ge ka nu ruin lekani,
\v 5 kumu ixe ka nu isia uinkana attisidiba netiba nuha ankakana, nianna tti innákana: “Neti ankaa Cristu.” Laꞌania nna ixeba ka benne dhi yiekana.
\v 6 Lebiꞌi unagabale deki chi yuꞌu ka yiesi ritilha len luesikani lhe daa tisa deki ruin ka yiesi itilha len luesikani lhe, ttaka lebiꞌi bittu gasinle, kumu teeki aka aníha. Ttaka labí chi bisia ura lhuxa yiesi lo yu‑ni laꞌania.
\v 7 Kumu ka yiesi elha‑na dhulokana ebiꞌi noo luesikani itilhakana, lhe anágaba ka nu rinnabia‑na ebiꞌi noogaba luesi ka nuná. Gaꞌagaba [isagwe ge ka benne] lhe gaꞌagaba ubina, lhe anágaba yiesi lo yu‑ni gattigabinna ixú.
\v 8 Tti chi aka iyá nuha, laꞌaniaruba nuha si dhulo uyú ka benne elha disa.
\p
\v 9 ’Laꞌania nuha utekana le lasi ná ka nu gayakana le lhe uttikana le lhe, nna iyá xeaba ka benne labí aka uyúkana le de ria lele neti.
\v 10 Laꞌaniagaba nuha ixeba ka nu chi ria lekani neti udhankana abitturu tsia lekani neti lhe la labakana ukinni luesikani lhe abitturu aka uyú luesikani lhe.
\v 11 Ixegaba ka nu labí gwalí ankakana profeta ge Tata Do Yebáha tsekikana laꞌania, nna ixeba ka benne dhi yiekana kini tsia leke ge gwen lasi innekanaha.
\v 12 Kumu de tsani xxatta nu satsa raka yiesi lo yu‑ni laꞌania, de nuha nna ixeba ka benne udhanke labíru akin ge luesike.
\v 13 Ttaka benne dhaabie dhu tsitsie lo neda ge Tata Do Yebáha, benneha nna godilába Tata Do Yebáha bie ganna chi ute iyá nu akaha
\v 14 nna ka tisa tseha, delába ka tisa rigixxiꞌa gasina innabia Tata Do Yebáha ka benne, teeki chadhi ka nuha itúba yiesi lo yu‑ni kini una iyá xea ka benne. Iki de nuha‑liba nna tti lhuxa yiesi lo yu‑ni.
\p
\v 15 Nu ulabana nu dia lo yetsi‑ni, teeki utte dana bixa diani nu ra Jesús‑ni, tti ree:
\p ―Tti ilenle lheꞌe yotuha aka ttu nu tuttíruga anka satsa, delába ge nu satsa utixxiꞌa profeta Daniel‑ni,
\v 16 laꞌania nna ka benne seꞌe daka Judea‑ni teeki uxunnike tsapike iki ka iꞌiya sia niha.
\v 17 Benne doe iki yoꞌo geeha nna abittu eyadie saleabie nu seꞌe lheꞌe yoꞌoha kini ichebie na.
\v 18 Benne dia lheꞌexxiha nna bittu eyye lheꞌe yoꞌo geeha saxíe jabana geeha.
\v 19 ¡Gwalíchiru le ka benne nuila ata nuja xiꞌinke laꞌania lhe denke ka nuto rasi lhe!
\v 20 De nuha nna gwalinnaba len Tata Do Yebáha, kini tti uxunnile lo elha disa sateleha, abittu satele nuha tti raka idilhaha lhe tti anka sá reyaka leriꞌiha lhe,
\v 21 kumu ttu elha disa tsitsi nuha uyú ka benne laꞌania, ttu elha disa nu labí chi uka itú ure yiesi lo yu‑ni axtaliba laꞌania aka nuha. Anágaba lhe labíru aka nuha nu si daa.
\v 22 Ganna ttixka abíba odatsi Tata Do Yebáha ka sáha, laꞌania nna ni ttu benne labí lhaabie, iyábake gattike. Ttaka de ka benne chi bekwebie kini akake geeha, de ka benneha‑ruba nna godatsie ka sáha.
\v 23 Ganna nuxa gana le laꞌania: “Gwalulanniruga, ne benne anka Cristuha du nii”, o si innána: “Gwalugíaruga, ne bie du naa”, abittu tsia lele ge nu inná aníha.
\v 24 Kumu laꞌania isia ka nu labí gwalí ankakana Cristu lhe isia ka nu labí gwalí ankakana profeta ge Tata Do Yebáha nna uinkana ka milagru lhe uinkana ttu bixa nu dika ebanani ka benne ge nu uinkanaha. Uinkana nuha ki dhi yiekana ka benne. Gaxa axtala ka benne chi bekwe Tata Do Yebáha ki akake gebie, axtala ka benneha uinkana dhi yiekana ke ki tsia leke gekani.
\v 25 Nnannali chi rigixxiꞌania le ge nu aka laꞌania.
\v 26 Laxkala ganna gákana le: “Gwaltsáruga gwalulanni, ne Cristuha du lo yu bisiha”, lebiꞌi nna bittu iriale tsiale. O, si ganna innákana: “Gwaltáruga gwalulanni, ne bie do lheꞌe yoꞌoha”, bittu tsia lele gekani.
\v 27 Kumu attiba edha‑na tti ridú liina daka ata riria ubisa‑na, rilá saaba xiani geni axtaba ata radi ubisa‑na, aníha‑ba ilá saaba ganna chi esiaya, neti benne daya yebáha.
\v 28 Attiba ruin ka chettu‑na tti rilákinna ata tee nu nimala yatti, niha ritupakana. Aníha‑gaba ilenle ganna chi esiaya.
\p
\v 29 ’Iki de chi ute ka sá tti uyú ka benne elha disaha, laꞌania nna echulha tteba lo tatubisa‑na. Nanto beo‑na nna labíru xiani kuꞌu benne‑na. Ka beli sia gwetsáha nna iginnibakana lo yu lhe adíru ka nu ra xxeni lekani sia gwetsáha igubigabakana.
\v 30 Yebáha aka ttu bixa nu unna liina deki neti benne daya yebáha, neti nuha chi dedáya. Laꞌania nna iyá xeaba ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni elenkanie tti ilákanie dedáya yebáha lheꞌe bea, ra tsitsi lasia lhe raka lhalhaba xiani kia lhe.
\v 31 Nianna tti kwesi trompetaha idisa, neti nna idhelha ttebaa ka anjeli kiaha itú tte yiesi lo yu‑ni, desdeba ata ridulo yebáha nna axtaliba ata riluxunaha. Idhelhaa ke kini tsiake ottupake ka benne chi bekwe Tata Do Yebáha.
\p
\v 32 ’Gwalutte dáruga ge ya higuha. Nuha ganna chi renettu ka lo náni lhe reria ka lhaga geni lhe, laꞌania nna chiba yule deki chiba dabiga etaꞌa iyya.
\v 33 Anágaba lebiꞌi, ganna chi ilenle aka iyá nu chi ria‑ni, laꞌania nna chiba yule deki chi tteba dabiga esiaya.
\v 34 Netiru ria, labí chi utti ka benne seꞌe nnanna tti aka iyá nuní.
\v 35 Yebáha lhe yiesi lo yu‑ni tseꞌe loobakana, ttaka ka tisa chi ria‑ni tee kiba aka nu ra ka benne‑ni.
\p
\v 36 ’Ttaka la sá lhe la ura aka nuha, lanú nu yuna, ni ka anjeli ge Tata Do Yebáha yuke lhe nigaba neti benne ankaa Xiꞌinieha\f + \fr 24:36 \ft Ka tisa nu ra: “nigaba neti benne ankaa Xiꞌinieha”, labí ka tisa‑ni dia lo adíru ka yetsi.\f* abittu yua, sunruba Tataha yue.
\p
\v 37 ’Akaba attiba uka tti udo Noé‑ni, aníha‑gaba aka ganna chi esiaya, neti benne daya yebáha.
\v 38 Kumu atti lanila isá yiesi lo yu‑ni inda, ka benne useꞌe laꞌania, utobake lhe uꞌuyabake, lhe anágaba nna betságaba náke lhe beketigabake ka xiꞌinkeha lhe. Aníha‑ba benke axtaliba tti bisia sá tti utaꞌa Noé‑ni lheꞌe barcuha.
\v 39 Labí ute dákanie bixa nuha aka axtaliba tti chi rilákanie risá indaha, nianna iyábake uchena. Aníha‑gaba nuha aka ganna chi besiaya, neti benne daya yebáha.
\v 40 Laꞌania ata seꞌe chupa ka nubiyú lheꞌexxiha, ttúna echea na nna, attuna nna odhaꞌanbaa na.
\v 41 Ata yuꞌu chupa ka nuila gwettu, ttúna echea na nna, attuna nna odhaꞌanbaa na.
\p
\v 42 ’De nuha nna lebiꞌi gwaltseꞌe ubeda, kumu labí yule bixa sá esiaya, neti benne ankaa Xxanaleha.
\v 43 Ttaka lebiꞌi gwalúnaruga, ganna ttixka xxana ttu yoꞌo yuna bí ura lo rela isin ubanaha tachadina yoꞌo geniha, laꞌania nna dho tennálana ki uyúna yoꞌo geniha kini abittu ugwelhana ubanaha gaꞌana lhanana.
\v 44 Laxkala, anágaba lebiꞌi, gwaltseꞌe ubeda, kumu neti benne daya yebáha esiaya attila abí ribedale neti.
\p
\v 45 ’¿Laaba ganna nu rudo tsitsina tisa ge xxananiha lhe ruinna attiba ankaba geni lhe, laaba ganna lana nuha rodhaꞌan xxananiha na kini uyúna adí ka nu riben sina lisiniha ki ugona ka nuha ura geni?
\v 46 ¡Karubáru nu ren sinaha, ganna chi besia xxananiha nna etexxakana na gwa ruinbana sina nu daa loni uinnaha!
\v 47 Netiru ria: xxananiha odhaꞌanbana lasi náni kini uyúna iyá nu seꞌe geniha.
\v 48 Ttaka ganna nu ren sinaha satsaba re leni, nianna tti ulaba lhiꞌu leni, akinna: “Risába xxana sina‑ni; nu nuha resia”,
\v 49 nianna dhulo ttebana gayana adí ka nu riben sinaha nna tti dhona gona lhe iꞌiyana len ka nu dusi.
\v 50 Ttaka la sá attila abittu ribedana lhe la ura attila abí rakinna deki esia xxananiha, laꞌaniala nna iyyaba leni esia nuha.
\v 51 Nianna tti ugwena na ttu elha disa tsitsi nna tti kweana na udelhana na ata seꞌe ka nu labí liikinna delo tisaba ruinkana ttu bixa. Niha kwesina lhe goniba lo layani lhe.
\c 25
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge tsii ka nuila ribani
\p
\v 1 ’Tata Do Yebáha tti rinnabie ka benne, elha rinnabia geeha raxxína na len nu gwate tsii ka nuila ribani biriakana denkana ka kinke ge seti nna gwaledakana nubiyú utsá nániha.
\v 2 Gayu ka nuilaha ankakana ka nu seꞌe xulha nna a gayukana nna ankakana ka nu gwa seꞌe dhina.
\v 3 Ka nu seꞌe xulhaha nna gwa denbakana ka kinke gekaniha, ttaka labí seti denkana kini egaꞌakana ge ka nuha.
\v 4 Ka nu seꞌe dhinaha nna gwa nujaba ka nuha bega taꞌa seti lhe chegabakana ka kinke gekaniha lhe.
\v 5 Ttaka kumu risába nubiyú utsá nániha anúna risina, aníoka nna bedaxxuba bisielaha iyába ka nuilaha nna bixuinba lekani.
\v 6 Tti chi ugwena riluelaha nna biyien tsiꞌi ttu benne uresiꞌe, ree: “¡Ne nubiyú utsá nániha chi daha! ¡Gwaliria nna gwatatsá na!”
\v 7 Nianna iyába ka nuila ribaniha bebenkana nna boseꞌe tse ttebakana ka kinke gekaniha.
\v 8 Ka nu seꞌe xulhaha nna rákana ka nu seꞌe dhinaha: “Gwalute latti seti gele‑na ki egaꞌatu lheꞌe ka kinke getu‑ni kini reyolaba ka nuní.”
\v 9 Ka nu seꞌe dhinaha nna rákana: “Labí ute riꞌitu, gasi ni kina ebisi seti getu‑ni, laꞌania nna iyasagaba getu lhe iyasagaba gele lhe. Tserula gwaltsia ata ritoꞌo seti gwatayoꞌo gele.”
\v 10 Ttaka laka dia ka nuha ugoꞌo setiha nna bisin nubiyú utsá nániha. Ka nuila seꞌe dhinaha nna utaꞌaba lenkana nubiyú utsá nániha lo dhaꞌaha, nianna beto tteba yoꞌoha.
\v 11 Deloliba nna tti besin adí ka nuila ribaniha nna rinnekana roꞌo yoꞌoha, rákana: “¡Tata xisi to, udhalichi kini gaꞌatu!”
\v 12 Ttaka nubiyúha nna bekabina, rana kana: “Labí idhalia gele kumu labí ankabiati le.”
\p
\v 13 Nianna tti ra Jesús‑ni:
\p ―Laxkala lebiꞌi gwaltseꞌe ubeda, kumu labí yule bittiga ura lhe bittiga sá esiaya, neti benne daya yebáha.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie ge ka benne bedháke belhiu ge xxanakeha
\p
\v 14 ’Tata Do Yebáha tti rinnabie, elha rinnabia geeha raxxína na len nu ben ttu nubiyú biriana diana idittu. Nianna tti uxina ka nu ren sina geniha nna bodhaꞌanna len ka nuha belhiu nu tee geniha.
\v 15 Ttu ka nuha begwena na gayu mili, attuna nna chupa mili, nu beyonnaha nna begwena na ttu mili. Kua ttu ttubakana begwena kana attiba bedhaka leni dhaakana udhákana belhiu geniha. Nianna tti biriana diana.
\v 16 Nu uxí gayu miliha nna ugweki ttebana gwerixxi len belhuha nna gwa bedienbana iki nuha a gayu mili.
\v 17 Aníha‑gaba ben nu uxí chupa miliha, gwa bediengabana a chupa mili iki nuha.
\v 18 Ttaka nu uxí ttu miliha nna ugíalana gwacheꞌenna lhiꞌu yu nna bekatsilana belhiu ge xxananiha.
\p
\v 19 ’Isáliba uka nna tti beyeki xxanakaniha besinna. Nianna uxina kana kini kixxiꞌakana ttixa dia rani belhuha.
\v 20 Nu uxí gayu miliha nna besia lenna a gayu mili, nianna rana: “Tata xisi to, gayu mili nuha bete kwinalu len neti. Biyúruga, ne a gayu mili tee nii chi bedienia iki nuní.”
\v 21 Xxananiha nna bekabina, rana na: “Tseba anka nu benlu. Lu ankalu ttu benne ruin tse sina lhe ttu benne rudo tsitsiba tisa lhe. Kumu ttu latti belhiu betea len luha, gwa biyú tsitsibalu na, nnanna nna uxxenrula lasia lu kini udhálu ixeniru belhiu. De nuha nna utá len neti kini tseꞌe ittariꞌi.”
\v 22 Bisingaba nu uxína chupa miliha nna rana: “Tata xisi to, kwinalu betelu chupa mili len neti. Nnanna nna, ne a chupa mili tee nii chi bedienia iki nuní.”
\v 23 Xxananiha nna bekabina, rana na: “Tseba anka nu benlu. Lu ankalu ttu benne ruin tse sina lhe ttu benne rudo tsitsiba tisa lhe. Kumu ttu latti belhiu betea len luha, gwa biyú tsitsibalu na, nnanna nna uxxenrula lasia lu udhálu ixeniru belhiu. De nuha nna utá len neti kini tseꞌe ittariꞌi.”
\v 24 Ttaka tti bisin nu uxí ttu miliha, nianna rana xxananiha: “Tata xisi to, neti yubaa deki lu ankalu ttu benne labí ratua lelu, kumu lu relapalu ata labí uluꞌulu lhe redílu ata labí bedelhalu lhe.
\v 25 De nuha nna usibati lu nna ugíalaa gwakatsia belhiu gelu‑ni lhiꞌu yu. Nnanna nna ne belhiu geluha tee nii.”
\v 26 Xxananiha nna bekabina geni, rana na: “¡Aaluxa nu ren sina re satsa leni lhe nu lea lhe! Ki ganna gwa yúbalu deki neti relapaa ata labí uluꞌa lhe redía ata labí bedelhaa lhe,
\v 27 ¿beakala nna a gwattixxabalu belhiu kia‑ni lheꞌe banku kini nnanna besiaya nna edía belhiu‑na itupa len xiꞌinni?”
\v 28 Nianna tti rana ka nu seꞌe niha: “Gwalegua belhiu‑na lo ná nuní nna gwalute belhiu‑na len nu chi den tsii mili‑na.
\v 29 Kumu benne gwa ruyú tsitsie nu ridíeha, dhi chiettirula benneha nna exxa tamarula gebie nna nu abittu ruyú tsitsina nu ridínaha, nuha axtala nu ttu latti chi tee geniha etua.
\v 30 Nubiyú du nii nu abittu gwakana uinna sina‑ni, gwalikwea na nna gwaludelha na ata anka chulhaha. Niha kwesina lhe goniba lo layani lhe.”
\s Jesús‑ni unie elhuxtisi ge iyába ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni
\p
\v 31 ’Atti esiaya neti benne daya yebáha, dedáya lheꞌe xiani kiaha lenia ka anjeli ge Tata Do Yebáha, nianna tti dhoa lo xxila nu raka lhalha ata innabiayaha.
\v 32 Laꞌania nna iyá xeaba ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni etupake arloa. Neti nna ebesia lheꞌe luesike attiba runi nu reki lo ka neruha rebesina ka chivaha lheꞌe ka neruha.
\v 33 Useꞌa ka benne ruin tseha daka ná bania nna ka nu ruin satsaha nna useꞌa kana daka ná yattia.
\v 34 Laꞌania nna neti benne ankaa nu rinnabiaha, upeya ka benne seꞌe daka ná baniha: “Lebiꞌi chiba uka len Tata kiaha le. Gwaltáxxi kini dhile nu tse chi gaꞌananie dhi ka benne rinnabie; delába nu chi gaꞌananie dhile attili lani kwe yiesi lo yu‑niha.
\v 35 Kumu neti tti bituniaha, lebiꞌi nna gwa betebale nu utoa nna tti bebisia indaha, lebiꞌi nna gwa betebale inda uꞌuyaa nna tti rekia ankaa attiba ttu benne dittu, lebiꞌi nna gwa beyaxibale neti lisile.
\v 36 Anágaba tti biyasati xoa, lebiꞌi nna gwa betebale nu bikua nna tti úniaha, lebiꞌi nna gwa biyúbale neti. Anágaba tti uttaa lisiyyaha, lebiꞌi nna gwa bitabale betegíale neti.”
\v 37 Ka benne ruin tseha nna ekabike kia, innáke: “Tata Xisi to, ¿nuka bilentu lu rituinlu nna gwa bennabatu nu utolu lhe nuka bilentu lu rebisilu inda nna gwa betebatu inda uꞌuyalu?
\v 38 Lhe anágaba, ¿nuka bilentu lu rekilu attiba ttu benne dittu nna gwa beyaxibatu lu lisitu? Lhe ¿nuka biyasinlu xolu nna gwa betebatu nu bikulu?
\v 39 Anágaba lhe ¿nuka bilentu lu ranilu o telu lisiyya nna gwa bitabatu betegíatu lu?”
\v 40 Neti benne ankaa nu rinnabiaha nna ekabia geke, upeya ke: “Netiru ria, atti bete nále len ttu ka betsi to geriꞌi, ka benne labí ra xxeni leke, attisidiba len netiba nuha bete nále.”
\v 41 Nianna tti upeya ka nu seꞌe daka ná yattiha: “¡Lebiꞌi ka nu ralhale urixxi ukinni Tata Do Yebáha, gwalibietta kweꞌa nna gwaltsia lo gi nu satíaba rite loniha, delába gi nu chi re tse kini tsia nu xxegwiha loni itupa lenna ka anjeli geniha!
\v 42 Kumu neti tti bituniaha, lebiꞌi nna labí betele nu goa nna tti bebisia indaha, lebiꞌi nna labí betele inda iꞌiyaa.
\v 43 Anágaba tti rekia ankaa attiba ttu benne dittu, lebiꞌi nna labí betele ata eyaꞌanaa nna tti biyasati xoa, lebiꞌi nna labí betele nu ukua. Anágaba tti úniaha lhe tti uttaa lisiyyaha lhe, lebiꞌi nna labí betegíale neti.”
\v 44 Laꞌania nna ekabikana kia, innákana: “Tata Xisi to, ¿nuka bilentu lu rituinlu lhe rebisilu inda lhe? ¿Nuka bilentu lu rekilu attiba ttu benne dittu o si rekilu riyasinlu xolu? Lhe anágaba, ¿nuka bilentu lu ranilu o telu lisiyya, riꞌitu nna a bete nátu len kwinalu?”
\v 45 Laꞌania nna ekabia gekani, upeya kana: “Netiru ria: tti abittu bete nále len ttu ka betsi to geriꞌi‑ni, ka benne abittu ra xxeni leke, len neti nuha abittu bete nále.”
\p
\v 46 Nianna tti ra Jesús‑ni:
\p ―Luesi ka nu ruin satsa‑ni, tsiaba ka nuní ata uyúkana elha disa ttu dia liiha; ka nu ruin tseha nna eyyabakana ata aka benkana ttu dia liiha.
\c 26
\s Ka nu loni ge ka benne Israel‑ni regila lekani // gasina uttikana Jesús‑ni
\r (Mr. 14:1‑2; Lc. 22:1‑2; Jn. 11:45‑53)
\p
\v 1 Atti chi uluxani Jesús‑ni unnebie iyá nu reeha, nianna tti ree ka benne rudhetinieha:
\p
\v 2 ―Lebiꞌi gwa yúbale, a chupa ubisaba nuní riyasa kini isia laní Pascua. Laꞌania neti benne daya yebáha, utekana neti lasi ná ka nu utákana neti lo ya kurusiha.
\p
\v 3 Ka nu loni ge ka bixxudiha lhe [ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni] lhe anágaba ka benneola ge ka nu Israel‑ni bitupakana laliꞌa ge yoꞌo ata do Caifás nu anka bixxudi xeniha,\fig Scribes and Pharisees|12CN01690B.TIF|col|||Ka nu loni ge ku bixxuda lhe ku benneola ge ku nu Israel-ni.|26.3\fig*
\v 4 bitupakana nna botsiꞌinu lekani gasina udaxxukana Jesús‑ni nna uttikane.
\v 5 Ttaka ra luesikani:
\p ―Bittu uinriꞌi nuha tti raka laníha kini ka utsatsariꞌi ka benne.
\s Ttu nuila bedona seti nu rure ixixxi iki Jesús‑ni
\r (Mr. 14:3‑9; Jn. 12:1‑8)
\p
\v 6 Jesús‑ni doe lheꞌesi Betania lheꞌe lisi Simón nu uka latini yiesu nu tee láni lepra.
\v 7 Nianna tti bisin ttu nuila denna ttu reꞌe to ankana ge íyya ragalha. Íyya ragalhaha tee láni alabastro. Lheꞌe reꞌe toha taꞌa seti nu rure ixixxi. Setiha daka xxattana. Nianna bedo ttatta nuilaha setiha iki Jesús‑ni tti doe go yettaha.
\v 8 Tti bilani ka benne rudhetini Jesús‑ni nu ben nuilaha, nianna bisaꞌakanie nna ráke:
\p ―¿Beaka kwentaba bedelha lattina seti‑na?
\v 9 A bettoꞌochilana nuná yaxi; belhuha nna betena nuha len ka benne dii abittu geke tee.
\p
\v 10 Ttaka Jesús‑ni yube nu ra ka benneha, nianna tti ree ke:
\p ―¿Beaka rinnele ge nuila‑ni? Nuní chi benna ttu nu tse len neti.
\v 11 Kumu ka benne dii abittu geke tee satíaba tseꞌe ka benne‑na len lebiꞌi, neti nna labí satía dhoa len lebiꞌi.
\v 12 Nuila‑ni begadina seti‑ni ikia. Benna kini odú tsena neti ki igatsia ganna chi uttiaha.
\v 13 Netiru ria: Itúba yiesi lo yu‑ni gaxaba lheꞌe ka yiesi ata kixxiꞌa ka benne ka tisa kia‑ni, kixxiꞌagabake ge nuila‑ni. Aníha ki sadú le ka benne ge nu benna‑ni.
\s Judas‑ni betena Jesús‑ni lasi ná ka nu uttikane
\r (Mr. 14:10‑11; Lc. 22:3‑6)
\p
\v 14 Ttu ka benne tsiꞌinu (12) rudhetini Jesús‑ni nu tee láni Judas Iscariote, ugíana ata seꞌe ka nu loni ge ka bixxudiha
\v 15 nna rana ka nuha:
\p ―¿Tti kixale neti ki utea Jesús‑ni lasi nále?
\p Ka nuha nna rákana na:
\p ―Utetu rerua (30) belhiu plata lenlu.
\p
\v 16 Debá laꞌania nna udulo Judas‑ni regila leni gasina utene lasi ná ka nu uttikaneha.
\s Jesús‑ni roe len ka benne rudhetinieha irse ge laní Pascua
\r (Mr. 14:12‑25; Lc. 22:7‑23; Jn. 13:21‑30; 1 Co. 11:23‑26)
\p
\v 17 Sá neru ge laní Pascua tti ro ka benne Israel‑ni yettaxtila nu abittu kua dii dia ikiniha, laꞌania ubiga ka benne rudhetini Jesús‑ni ata dueha nna ráke bie:
\p ―¿Gá raka lelu sentu irse kini goriꞌi laní Pascua‑ni?
\p
\v 18 Lee nna ree ka benneha:
\p ―Gwaltsia lheꞌe yiesi‑na nna gwaligá ttu benne biyú do naa: “Aní ra maestruha: Chiba dabiga isia ura kia. Lheꞌe lisilu‑ni raka lasia goa irse ge laní Pascua len ka benne rudhetinia‑ni.”
\p
\v 19 Aníha uka nna ka benne rudhetinieha benbake atti tteba raba Jesús‑ni, ugíabake gwenke irse ge laní Pascuaha.
\p
\v 20 Tti chi ulha sáha nna bebiga Jesús‑ni roꞌo mexaha len ka benne tsiꞌinu (12) rudhetinieha.
\v 21 Laka yuꞌuke go irseha nna ree ka benneha:
\p ―Netiru ria, nuxa ttúle nuní utele neti lasi ná ka nu uttikana neti.
\p
\v 22 Ka benneha nna yalhá bedú siꞌi xxattana leke tti biyienkanie nu reeha, nianna tti uduloke ttu ttubake unnaba tisake bie, ráke:
\p ―¿Si bittuba neti nuná xa tata?
\p
\v 23 Lee nna bekabie, ree ke:
\p ―Nu ugutuna len neti lheꞌe ttúba yeꞌena‑ni, lana nuha utena neti lasi ná ka nuha.
\v 24 Neti benne daya yebáha eyaꞌabaa attiba chi gaꞌanna lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha. Ttaka nna, ¡gwalíchiru le nu utena neti lasi ná ka nu uttikana neti! Tserula saríana na ganna abittu ulina, a laa kila ulina.
\p
\v 25 Nianna ra Judas nu utene lasi ná ka nuha:
\p ―¿Si bittuba netiba nuná xa maestru?
\p Lee nna bekabie ree na:
\p ―Luba chi raxa.
\p
\v 26 Laka yuꞌuke goha nna tti bedaxxu Jesús‑ni yettaxtilaha nna begwebie Tata Do Yebáha ixkixaru. Nianna tti ulhaꞌabie lheꞌe benneha nna begwebie ka benne rudhetinieha nna ree ke:
\p ―Gwaludaxxu nna gwaligo. Benne‑ni anke bela latia.
\p
\v 27 Iki de nuha nna tti bedaxxue xiga taꞌa vinuha nna begwebie ixkixaru Tata Do Yebáha, nianna tti begwebie ka benneha nna ree ke:
\p ―Gwaliꞌiya iyále nuní,
\v 28 kumu nuní ankana reni kia. Reni kia‑ni rugwena lidhaka tisa chi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len ka benne. Reni‑ni ilalina kini ixe ka benne ixú elha xen lasi ge ka tulha ruinke.
\v 29 Neti ria le: debá nnanna labíru iꞌiyaa vinu‑ni, gannaliba chi bisia sá iꞌiyaa vinu kubi len lebiꞌi ata rinnabia Tata kiaha. \fig Last supper|13CN01803B.TIF|col|||(Mateo 26:20-29)|26.29\fig*
\p
\v 30 Iki de chi bilhake ttu leꞌa to, nianna tti biriake diake iki iꞌiya ata daa ka ya olivuha.
\s Jesús‑ni rigixxiꞌabie deki Pedruha labí dhi roꞌoni // deki ankabienne
\r (Mr. 14:26‑31; Lc. 22:31‑34; Jn. 13:36‑38)
\p
\v 31 Tti chi seꞌeke iki iꞌiyaha, nianna ra Jesús‑ni ka benne rudhetinieha:
\p ―Nnolha iyábale isatsale udhá ikile neti. Akaba attiba chi unne Tata Do Yebáha lo ka yetsi geeha, tti ree: “Neti uttibaa nu reki lo ka neruha nna ka neruha nna isatsa ttebakana.”\f + \fr 26:31 \ft Zacarías 13:7\f*
\p
\v 32 Rágaba Jesús‑ni:
\p ―Ttaka iki de chi beyaka bania lo elhuttiha, laꞌania nna eyaꞌa gaaya enerua lole esinaa daka Galilea‑ni, delola nna esiale.
\p
\v 33 Pedro‑ni nna rane:
\p ―Meskiba adí ka nuní udhá ikikani lu, neti labí udhá ikia lu.
\p
\v 34 Lee nna ree Pedro‑ni:
\p ―Netiru ria: nnolha atti lanila kwesi chinkaha, lu tsunna libela chi bedhea lelu a ridí roꞌolu deki ankabienlu neti.
\p
\v 35 Pedro‑ni nna rana Jesús‑ni:
\p ―Neti meskila gattia lenlu, labí innía deki labí ankabiati lu.
\p Aníha‑gaba ra adí ka benne rudhetinieha.
\s Jesús‑ni rilhapie tisa len Tata Do Yebáha Getsemaní‑ni
\r (Mr. 14:32‑42; Lc. 22:39‑46)
\p
\v 36 Nianna tti dia Jesús‑ni len ka benne rudhetinieha ttu latti ata tee láni Getsemaní, nianna ree ke:
\p ―Nii gwaltseꞌe, laka neti tsiaya innea len Tata Do Yebáha.\fig Jesus praying in garden|14cn01810B.tif|col|||(Mateo 26:36-46)|26.36\fig*
\p
\v 37 Nianna chebie Pedro‑ni lhe a chupa ka xiꞌin biyú Zebedeo‑ni nna tti uduloe bedú siꞌina lebie lhe bedú xxattane lhe.
\v 38 Nianna tti ree kana:
\p ―Neti yalhá siꞌi du lasia. Gwanalu chiba gattia rakati. Nii gwaltseꞌe nna gwaltseꞌe tenná len neti, bittu gaꞌadhile.
\p
\v 39 Nianna tti biruꞌune a latti daka aná nna tti bettudhi loe lo yu nna unnebie len Tata Do Yebáha, ree:
\p ―Tata to kia, nu diru innálu benchi kini abittu uyúa elha disa satea‑ni. Ttaka labí nu innía aka, sinuki nu innába kwinalu aka.
\p
\v 40 Nianna tti beyekie ata seꞌe ka benne tsunna rudhetinieha nna gwaxxake ka benneha teꞌadhilake. Nianna tti ree Pedro‑ni:
\p ―¿Si niba ttu ura laa udaale tseꞌe tennále len neti?
\v 41 Gwaltseꞌe tenná lhe gwalinnaba len Tata Do Yebáha, kini abittu dhi yie nu xxegwiha le nna eyadi gaale. Gwalí galá lebiꞌi gwa rakabinle tseꞌe tennále, ttaka bela latile‑na labí ridaana uchíana.
\p
\v 42 Nianna tti dedheyye attu libe nna bedennee len Tata Do Yebáha nna ree:
\p ―Tata to kia, ganna abíba aka kualu nu satea‑ni, laꞌania nna nu innába kwinalu aka.
\p
\v 43 Tti bedeyekie attu libe dedheyye ata seꞌe ka benneha, nianna gwadixxakagabe ke dedeteꞌadhigabake kumu de taꞌa xxattake bisiela.
\v 44 Niha‑ba bodoseꞌebie ke nna dedheyye gwenne len Tata Do Yebáha beyonna libe. Bodeki adakabe ka tisa ka nu chi ree benneha.
\v 45 Tti bedeyekie attu libe ata seꞌe ka benne rudhetinieha nna ree ke:
\p ―¿Si sa teꞌadhibale? Neti benne daya yebáha, chiba bisia ura nuní utekana neti lasi ná ka nu ruin tulha.
\v 46 ¡Chinka gwaleyadha nna gwaletía! ¡Ne nu utena neti lasi ná ka nu uttikana netiha chi daa naa!
\s Bedaxxukana Jesús‑ni kini uttikane
\r (Mr. 14:43‑50; Lc. 22:47‑53; Jn. 18:2‑11)
\p
\v 47 Sa dula Jesús‑ni rinnebie tti bisin Judas nu selana lheꞌe ka benne tsiꞌinu (12) rudhetinieha. Bisin lenna ixeru ka nu denkana espada lhe yaga lhe. Ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka nu anka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe, lakana udhelhakana ka nuha.
\v 48 Judas nu utena Jesús‑ni lasi ná ka nuha nna chila rana ka nuha:
\p ―Nu ibigaa goa xxaganiha, lana nuha udaxxule.
\p
\v 49 Nianna ubiga tteba Judas‑ni ata du Jesús‑ni nna rane:
\p ―¡Padiuxi, maestru!
\p Nianna tti utona xxage.
\v 50 Labie nna ree na:
\p ―Betsi to, tsa ttela ben nu dalu uinlu.
\p Nianna tti ubiga ka nu daa lennaha nna bedaxxu ttebakana Jesús‑ni.
\v 51 Ttaka ttu ka benne du len Jesús‑ni nna ulea ttebe espada geeha nna uchúe naga nu riben lo sina ge bixxudi xeniha.
\v 52 Jesús‑ni nna ree benneha:
\p ―¡Tasiekilu! Bogaꞌa espada gelu‑na lheꞌe xoni, kumu ka nu ruttikana len espada, len nunágaba gattikana.
\v 53 ¿Si rakinlu labí aka kia innabaa len Tata kiaha kini idhelhe ixe juisiru ka anjeli ki odiláke neti loora tte nnanna?
\v 54 Ttaka ganna gaxia ka benneha, laꞌania nna, ¿galasina ki aka nu ra lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha ata rigixxiꞌa ra deki teeki satea aní?
\p
\v 55 Looraha tteba nna ra Jesús‑ni ka nu chi bedaxxukaneha:
\p ―¿Beaka ttiba ttu nu daa gwedaxxu ubana dale gwedaxxu neti, denle espada lhe yaga lhe? Ki ttu ttu sába ridúa roꞌo yotu‑na ruleꞌenia le nna abí chiga bedaxxule neti.
\v 56 Ttaka iyá nuní raka kini rado tisa ge nu unne ka profetaha lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha.
\p Nianna iyába ka benne rudhetini Jesús‑ni bexunnike nna a ttúbe bedúke.
\s Jesús‑ni biso due arlo ka uxtisi ge ka nu Israel‑ni
\r (Mr. 14:53‑65; Lc. 22:54‑55, 63‑71; Jn. 18:12‑14, 19‑24)
\p
\v 57 Ka nu bedaxxukana Jesús‑ni nna deche ttebakane arlo Caifás nu anka bixxudi xeniha. Niha chi tupa ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe chi tupa ka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe.
\v 58 Ttaka Pedro‑ni nna idittuliba danalhane axtaliba bisinna laliꞌa ge yoꞌo ata do bixxudi xeniha. Utaꞌabana nna urena len ka nu seꞌe gweyú roꞌo yoꞌoha kini ilenna bixa aka.
\p
\v 59 Ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka benneolaha lhe adíru ka nu runi elhuxtisi ge ka nu Israel‑ni rigilakana ka nu uin lekani ki usiakana iki Jesús‑ni ttu bixa. Aníha ki tee roꞌokani ukinnikane nna uttikane.
\v 60 Ttaka labí udaakana, meskiba bika betso dúkana ixe ka nu ben lekani. Delola nna bisia a chupakana nna
\v 61 rákana:
\p ―Nubiyú du nii rana: “Neti gwakaba kia uttampaa yotu ge Tata Do Yebáha nna delo tsunna ubisaba nna chi elhidhaa na.”
\p
\v 62 Bixxudi xeniha nna udú liina nna rana Jesús‑ni:
\p ―¿Bíunni rusia ka nuní ikilu? ¿Si lagwa gwekabilu ge nu rákana‑ni?
\p
\v 63 Ttaka Jesús‑ni siiba uke, labí bekabie. Bixxudi xeniha nna rane:
\p ―Tata Do Yebaa benne anka baniha rudettia rinnabaa lenlu, utixxiꞌa, ¿si lu ankalu Cristu Xiꞌin benneha?
\p
\v 64 Jesús‑ni nna bekabie, ree:
\p ―Luba chi raxa. Anágaba neti upegabaa le deki neti benne daya yebáha, debá nnanna chi ilenle neti dhoa daka ná ben ge Tata Do Yebaa benne ra tsitsi leeha lhe ilágabinle neti dedáya yebáha lheꞌe beaha.
\p
\v 65 Nianna tti ulhi triba xo bixxudi xeniha uchedana nuha. Nianna tti rana ka nu seꞌe niha:
\p ―¡Tata Do Yebáha nuná rorexxa gaana tti rana aná! Nnanna labíru riyasinriꞌi nuxa kixxiꞌenna riꞌi deki bixa ben nuní, ki kwinaba lebiꞌi chi biyienin nagale deki rorexxa gaana Tata Do Yebáha.
\v 66 Lebiꞌi nna, ¿bí rakinle?
\p Ka nuha nna bekabikana, rákana:
\p ―Ralhaba nuná gattina.
\p
\v 67 Nianna tti udulokana bettuttu xxenkani loe, attu chupakana nna bedhenkane nna attu chupakana nna uleakana gi roꞌe.
\v 68 Nianna tti rákane:
\p ―Cristu, unne yaꞌachu, ¿núnna bedhenna lu ganna?
\s Pedruha labí ridí roꞌoni deki ankabienna Jesús‑ni
\r (Mt. 14:66‑72; Lc. 22:55‑62; Jn. 18:15‑18, 25‑27)
\p
\v 69 Laka raka nuha, Pedro‑ni nna laliꞌa ge yoꞌoha‑ba dona. Nianna tti ubiga ttu ka nuila riben sina niha, rana na:
\p ―Lu lhe danalhagabalu Jesús ge Galilea‑ni.
\p
\v 70 Ttaka lana labí uxí roꞌoni arlo iyá ka nuha deki ankabienne. Rálana:
\p ―Bi yu neti bí ge nuná rinnelu.
\p
\v 71 Tti chi deyyana eriana roꞌo yoꞌoha, nianna tti bedeláni attu nuila riben sinaha Pedro‑ni. Nianna ra nuha ka nu seꞌe niha:
\p ―Anágaba nuní danalhagabana Jesús ge Nazaret‑ni.
\p
\v 72 Ttaka lana nna labí bededí roꞌoni, axtala rana:
\p ―¡Yuru Tata Do Yebáha, labí ankabiati nubiyú‑na!
\p
\v 73 Attu sattiruba nna chi bedebiga ka nu seꞌe niha ata du Pedro‑ni nna redeakana na:
\p ―Gwalí galá, gaxa lu selagabalu len ka nu danalhakana Jesús‑ni, kumu reyakabia tteba elha rinne gelu.
\p
\v 74 Lana nna rana:
\p ―Gwalígati xa; labí ankabiati nubiyú‑na. Tata Do Yebáha ugwebie neti elha disa ganna abíba liiti.
\p Looraha tteba nna uresi chinkaha.
\v 75 Nianna gwadú tteba le Pedro‑ni ge nu ra Jesús‑ni tti rabie na: “Lanila kwesi chinkaha, lu tsunna libela chi bedhea lelu labí ridí roꞌolu deki ankabienlu neti.” Nianna beria ttebana ata du naa, nna uresibana ttibaxkaba leni de releninna.
\c 27
\s Jesús‑ni biso due arlo Pilato‑ni
\r (Mr. 15:1; Lc. 23:1‑2; Jn. 18:28‑32)
\p
\v 1 Tti chi ugwani dilaha nna iyába ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe, iyábakana bedaꞌa roꞌokani deki gattiba Jesús‑ni.
\v 2 Nianna tti bexxikakane nna chekane gwagaꞌakane lo Pilato nu rinnabiaha.
\s Judas‑ni uluꞌu tuu yienni
\p
\v 3 Judas nu betena Jesús‑ni lasi ná ka nu loni ge ka bixxudiha lhe lasi ná ka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe, tti bilenna deki chiba bekinnikana Jesús‑ni ki gattie, nianna chi bodúna na ge nu bennaha nna ugía ttebana bodekina rerua (30) belhiu plata nu begwekana naha,
\v 4 nna rana ka nuha:
\p ―Neti tulha xxeniba nuná benia betea lasi nále ttu benne labí bi benie.
\p Ttaka ka nuha nna bekabilakana, rákana:
\p ―¡Deloxa, labí yu riꞌitu! ¡Naba biyú!
\p
\v 5 Nianna gwadelha ttebana ka belhuha lheꞌe yotuha nna tti biriana diana gwalhuꞌu tuu yienni.
\p
\v 6 Ka nu loni ge ka bixxudiha nna bedigakana ka belhuha nna rákana:
\p ―Belhiu‑ni labí gaꞌanna eguꞌuriꞌi nuní lheꞌe ata ruꞌu ka úna ge yotu‑ni kumu belhiu‑ni ankana nu utixariꞌi kini gatti ttu benne.
\p
\v 7 Aníha uka nna bedaꞌa roꞌokani goꞌokana len belhuha xulali nu tee láni Ata Riria Ka Yedhu, kini xulaliha ixúna igatsi ka nu dittu.
\v 8 De nuha nna axtaba nnanna beyaꞌan lá xulaliha Xulali Nu Biyoꞌo Len Reni.
\v 9 Aníha ki gwado tisa ge nu unne profeta Jeremías‑ni, tti ree: “Bedaxxubakana rerua (30) belhiu plataha. Ttanía nuha ulea ka nu Israel‑ni lidhaka benne gattiha.
\v 10 Nianna tti betekana nuha kini biyoꞌo xulali ata riria ka yedhuha. Benbakana attiba raba Tata Xisiha neti”,\f + \fr 27:9‑10 \ft Zacarías 11:12‑13\f* aníha ra Jeremías‑ni.
\s Pilato‑ni rinnaba tisana Jesús bixa benie
\r (Mr. 15:2‑5; Lc. 23:3‑5; Jn. 18:33‑38)
\p
\v 11 Jesús‑ni nna bisin lenkane arlo Pilato nu rinnabiaha. Nuha nna unnaba tisane, rane:
\p ―¿Si lu ankalu nu rinnabia ge ka benne Israel‑ni?
\p Lee nna bekabie geni, ree:
\p ―Luba chi ra deki nuná ankaa xa.\fig Jesus and Pilot before crowd|15CN01822b.tif|col|||(Mateo 27:11)|27.11\fig*
\p
\v 12 Ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe, tti seꞌekana rukinnikane arlo Pilato‑ni, lee nna kwachiruba bekabie gekani.
\v 13 Nianna tti ra Pilato‑nie:
\p ―¿Si gwa riyieninlu? Ttaníli nu rusiakana ikilu.
\p
\v 14 Ttaka Jesús‑ni nna niba ttu tisa laa bekabie. De nuha nna nu rinnabiaha rugía yaꞌabana de labí rekabie geni.
\s Bedába roꞌokani uttikana Jesús‑ni
\r (Mr. 15:6‑20; Lc. 23:13‑25; Jn. 18:38–19:16)
\p
\v 15 Kua risiaba laní Pascua, Pilato nu rinnabiaha labinna rodilána ttu ka nu tee lisiyya. Rebeabana nu rakaba le yiesiha eria.
\v 16 Laꞌania nuha yaya ttu nubiyú lisiyya. Iyába ka benne yuke ge nu benna. Nubiyúha lána Barrabás.
\v 17 Tti chi tupa ka benne niha, nna unnaba tisa Pilato‑ni kana, rana:
\p ―¿Nú raka lele odiláya? ¿Si odiláya Barrabás‑ni ak? ¿Odiláya Jesús nu tee láni Cristu‑ni ak?
\p
\v 18 Aníha ra Pilato‑ni kumu chiba yuna deki de ritisibakinna Jesús‑ni nna gwagaꞌakane loni.
\p
\v 19 Laka do Pilato‑ni ata rinnabianaha nna udhelha nuila geniha ttu rresona geni, rana na: “Bittu ugaꞌa nálu len nubiyú‑na. Labí bixa ben nuná. Kumu de lana nna neti yalhá elha disa biyúa bitsiati ttu ela.”
\p
\v 20 Ttaka ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe, biriꞌaba lenkana uxí yiekana ka nu saa niha kini ka nuha nna unnabakana kini olhána Barrabás‑ni nna Jesús‑ni nna unnabakana kini gattie.
\v 21 Nu rinnabiaha nna unnaba tisana kana attu libe, rana kana:
\p ―Delo ixpa ka nuní, ¿nú ka nuní raka lele odiláya?
\p Lakana nna rákana:
\p ―Barrabás‑na bodilaa.
\p
\v 22 Pilato‑ni nna rana kana:
\p ―Jesús nu rale Cristu‑ni nna, ¿bíla anka nu unia len nuní ganna?
\p Iyábakana bekabikana, rákana:
\p ―¡Betá nuná lo ya kurusi!
\p
\v 23 Nianna ra Pilato‑ni kana:
\p ―¿Beaka? ¿Bí nu satsa ben nuní?
\p Ttaka lakana nna adíla idisa ribesiꞌakana, rákana:
\p ―¡Betá nuná lo ya kurusi!
\p
\v 24 Tti ute den Pilato‑ni deki labí dhaana lo ka nuha, kumu adíla rigiyyakana, nianna tti bedaxxuna inda nna utí náni arlokani nna rana kana:
\p ―Labí udelhale kweꞌa elhutti ge nubiyú‑ni. ¡Naba gwaluyú!
\p
\v 25 Iyábakana bekabikana, rákana:
\p ―Kweꞌebatu lhe kweꞌe ka xiꞌintu‑niba tsia elhutti ge nuná.
\p
\v 26 Nianna bolhába Pilato‑ni Barrabás‑ni. Jesús‑ni nna udhelhana ki bekulhakane, nianna tti botene lasi ná ka nu utákane lo ya kurusiha.
\p
\v 27 Ka soldadu ge Pilato nu rinnabiaha chekana Jesús‑ni lheꞌe guskadu ata ridona ruinna elhuxtisiha. Nianna tti bottupakana adí ka soldaduha abiꞌiba kweꞌe Jesús‑ni.
\v 28 Uleakana ka xoeha nna begukukane ttu lari xiná.
\v 29 Nianna tti benkana ttu corona yetsi nna uluꞌukana nuha ikie nna begwekane ttiba ttu vara ge nu rinnabia den ná benbie, nianna tti bedú xibikani arloe ruxisikana gebie, rákane:
\p ―¡Xxeni ra lelu xa nu rinnabia ge ka nu Israel!
\p
\v 30 Nianna tti ruttuttu xxenkani loe nna rudaxxukana vara denieha nna riginkana nuha ikie.
\v 31 Iki de chi bedhakakane aníha, nianna tti utuakana lari xiná nukueha nna bogukukane ka xoeha, nianna tti chekane kini utákane lo ya kurusiha.
\s Jesús‑ni betákane lo ya kurusiha
\r (Mr. 15:21‑32; Lc. 23:26‑43; Jn. 19:17‑27)
\p
\v 32 Tti biriakana dia lenkana Jesús‑ni, nianna betiꞌakana ttu benne lheꞌesi Cirene lábie Simón. Benneha bedo doelhakane ki bije kurusi ge Jesús‑ni.
\v 33 Nianna tti bisinkana ttu latti ata tee láni Gólgota. (Gólgota dienna innána Bega Iki Nu Yatti.)
\v 34 Niha begwekana Jesús‑ni vinu nu dia kuana ilhá ikini ki iꞌiye, ttaka iki de chi bennixxie nuha nna birua uka lebie iꞌiye nuha.
\p
\v 35 Iki de chi betákane lo ya kurusiha, nianna bedelhakana suerti kini elhaꞌakana ka xoeha, kini ulaꞌana nupaxakana galhakana edíkana ka nuha.\fig crucificion|16CN01845B.TIF|col|||(Mateo 27:35)|27.35\fig* [Aníha ki gwado tisa ge nu unne benne uke profeta ge Tata Do Yebáha, tti ree: “Belhaꞌabakana ka xoaha nna bedelhakana suerti ge ka nuha.”]
\v 36 Nianna tti useꞌekana biyú tsitsibakane.
\v 37 Daka xekie betákana ttu breta dia letra loni ata rigixxiꞌa bí ge taabie lo ya kurusiha. Lo bretaha dia ra: “Nuní ankana Jesús nu rinnabia ge ka benne Israel‑ni.”
\p
\v 38 Betákana Jesús‑ni lhe betágabakana a chupa ka ubana lo ka ya kurusi, ttúna daka ná banie nna attúna nna daka ná yattie.
\v 39 Ka nu rite ata taabieha nna ruttába ikikani rulisa xxattakane,
\v 40 rákana:
\p ―Lu ralu deki ottampalu yotu‑na nna delo tsunna ubisaba chi elhidhalu na. ¡Ganna si gwalíginlu ankalu Xiꞌin Tata Do Yebáha, titúbalu benchu ki lhaalu lo ya kurusi‑na nna beyadichu!
\p
\v 41 Aníha‑gaba ruin ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka nu ruleꞌekinna ka benne nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni lhe aníha‑gaba ruin ka fariseo‑ni lhe ka benneola ge ka nu Israel‑ni lhe; ruxisigabakana gebie, rákana:
\p
\v 42 ―¡Ka benne subi gwa bodilána, ttaka lana nna a raka geni elaa titúbana lo ya kurusi‑na! ¡Ganna gwalíginna ankana nu rinnabia ge ka nu Israel‑ni, eyadichuna lo ya kurusi‑na, laꞌania nna riꞌitu gweyya letu geni!
\v 43 Bexxen leni ge Tata Do Yebáha, nnanna nna odiláchue na ganna gwalíga rakanie geni. Kumu rana: Neti ankaa Xiꞌin Tata Do Yebáha.
\p
\v 44 Anágaba ka ubanaha, ka nu taagabakana lenie lo ka ya kurusiha, rulisagabakane.
\s Jesús‑ni uttie lo ya kurusiha
\r (Mr. 15:33‑41; Lc. 23:44‑49; Jn. 19:28‑30)
\p
\v 45 Itúba yiesi lo yu‑ni udulo bechulha, udulo bechulha retin tsiꞌinu (12) nna axtaliba retin tsunnaha beyani.
\v 46 La uraha‑gaba nuha, uresiꞌa Jesús‑ni itú lebie, ree:
\p ―Elí, Elí, ¿lama sabactani? ―Tisa‑ni dienna innána: Tata Do Yebaa kia, Tata Do Yebaa kia, ¿beaka rudhá ikilu neti?
\p
\v 47 Tti biyienini ttu chupa ka nu seꞌe niha nu reeha, nianna ra luesikani:
\p ―Profeta Elías‑niba nuná raxina.
\p
\v 48 Looraha nna ttu ka soldadu du niha biresu ttebana gwaxxína ttu xunu nna bodibidhana nuha len vinu idí. Nianna tti bexxikana nuha lo ttu iyyaxtila nna bedona nuha roꞌo Jesús‑ni kini iꞌiye nuha.
\v 49 Adí ka nu seꞌe niha nna rákana:
\p ―Naa la taachuna si gwetedilaa Elías‑ni na lo ya kurusi‑na.
\p
\v 50 Ttaka Jesús‑ni nna uresiꞌe attu libe idisa, nianna tti bechú lebie.
\p
\v 51 Looraha tteba nna bireda lari daa lheꞌe yotuha, chubaa tíba ukana, udulona xekini nna axtaba xaniꞌani bireda. Yiesi lo yu‑ni nna bixú. Ka íyya bartoha nna bilaꞌa lheꞌekani.
\v 52 Biyaligaba ka yieru baa nna beyaka ben ixeru ka benne chi uttiha, delába ka benne chi ulesi Tata Do Yebáha ki akake gebie.
\v 53 Ka benneha beriake lheꞌe ka yieru baaha nna iki de chi beyaka ben Jesús‑ni lo elhuttiha, laꞌania nna betaꞌa ka benne beyaka baniha lheꞌe yiesi leꞌaha, delába Jerusalén‑ni, nna niha beleꞌe loke len ixe ka benne.
\p
\v 54 Soldadu nu baninna adí ka soldaduha, du lenna attu chupa ka soldadu ruyúkana Jesús‑ni. Ka soldaduha tti bilákinna chi rixúha lhe iyá nu chi ukaha lhe, nianna usi xxattakinna nna rákana:
\p ―Benne‑niligaba nna gwalí anke Xiꞌin Tata Do Yebáha.
\p
\v 55 Ixeba ka benne nuila, delába ka benne danalhake Jesús‑ni desdeba Galilea‑ni kini bete náke lenbie, ka benneha idittuliba seꞌeke gwelanni.
\v 56 Lheꞌe ka benneha sela María Magdalena lhe María nan ge Jacobo‑ni lhe José‑ni lhe; niha‑gaba sela nan ge ka xiꞌin Zebedeo‑ni lhe.
\s Jesús‑ni bekatsike bie
\r (Mr. 15:42‑47; Lc. 23:50‑56; Jn. 19:38‑42)
\p
\v 57 Tti chi ulha sáha nna bisin ttu benne biyú tee gebie. Benneha lábie José. Lee anke benne lheꞌesi Arimatea. Benneha ukagabe ttu ka benne bedhetini Jesús‑ni.
\v 58 José‑ni ugíe arlo Pilato‑ni nna bennabe Jesús‑ni ki ukatsie benneha. Pilatuha nna udhelha ttebana kini botekana benneha len José‑ni.
\v 59 José‑ni nna bedíbe Jesús‑ni nna tti bottesie benneha ttu lari nari xú.
\v 60 Nianna bekatsie Jesús‑ni lheꞌe yieru baa kubi geeha. Yieru baaha ucheꞌenie na lheꞌe ttu íyya daa niha. Nianna iki de chi bekatsie Jesús‑ni nna tti bottulhue ttu íyya xeni kini bedheabie roꞌo yieru baaha, nianna tti deyye.
\v 61 Ata bigatsi Jesús‑ni re María Magdalena‑ni lhe attu María‑ni lhe; seꞌeke daka arlo yieru baaha.
\s Ka soldaduha seꞌekana ruyúkana roꞌo yieru baaha
\p
\v 62 Beyeki sáha, la sá tti reyaka le ka benne Israel‑ni, ka nu loni ge ka bixxudiha lhe ka fariseo‑ni lhe bisinkana lo Pilato‑ni
\v 63 rákana na:
\p ―Tata xisi to, riꞌitu rexxa letu ge nu ruin leniha tti sa anka bennaha, rana: “Ganna chi uka tsunna ubisa uttiaha, iki de nuha nna eyaka benbaa attu libe.”
\v 64 De nuha nna rinnabatu len kwinalu kini idhelhalu ka nu tseꞌe tsitsikana ki uyúkana roꞌo yieru baaha axtaliba ganna chi beyonna ubisaha, laꞌanialiba nna ebiꞌettakana kumu ni kina tsia ka nu bedhetinaha nna salea sigákana nu yattiha. Nianna tti tsekikana gákana ka benne deki beyaka benba nuha lagwi ge ka benne chi uttiha. Laꞌania nna adírula xeni aka gwen lasi inne ka nuha attichula gwen lasi unne nuha sisiꞌa tteha.
\p
\v 65 Pilato‑ni nna rana kana:
\p ―Naba seꞌe ka soldadu ka nu uyúkana roꞌo yieru baaha. Gwaliche kana nna gwaludhea tsitsi roꞌo yieru baaha. Gwaluinba ttiba rudhakaba lele kini tsaya tsitsi roꞌoni.
\p
\v 66 Aníha uka nna diakana gwadhea tsitsikana íyya nu yaya roꞌo yieru baaha nna beseꞌekana ka soldaduha ki uyú tsitsikana roꞌo nuha.
\c 28
\s Jesús‑ni beyaka benbie lo elhuttiha
\r (Mr. 16:1‑8; Lc. 24:1‑12; Jn. 20:1‑10)
\p
\v 1 Iki de chi ute sá tti reyaka le ka benne Israel‑ni, tti chi ugwani dila bedú niꞌa xumanuha, dia María Magdalena‑ni lenie attu María‑ni diake gwalannike roꞌo yieru baaha.
\v 2 Ttiruba ttu nnelaba bixú idí kumu ttu anjeli ge Tata Xisiha ugwadie dabie yebáha. Bisie nna ubige roꞌo yieru baaha nna utue íyya yaya roꞌo nuha nna tti udoe ikini.
\v 3 Raka lhalhabe attiba raka lhalha tti rapi edha‑na lhe sitsi túba anka xobie ttiba begi.
\v 4 Ka soldadu ka nu seꞌe ruyúkana roꞌo yieru baaha, rixidinibakana de usikinna ge anjeliha, nna tuttíruba bechulhakinna ttiba ttu nu yatti ukakana.
\v 5 Anjeliha nna unnebie, rabie ka benne nuilaha:
\p ―Bittu gasinle, kumu neti gwayúbaa deki lebiꞌi regilale Jesús ge Nazaret benne betákana lo ya kurusiha.
\v 6 Lanúru benneha tee nii kumu chiba beyaka ben benneha atti tteba chi reeha. Gwaltáruga gwalugía ata utixxakaneha.
\v 7 Nnanna nna jeru tte gwaleyya gwasattixxiꞌani ka benne bedhetinieha deki chiba beyaka ben benneha lagwi ge ka benne chi uttiha nna chi deyye daka Galilea‑ni daneru gaabie nna niha ilenlee. Neti nuníba daya ugixxiꞌen le.
\p
\v 8 Aníha‑ba uka nna jeru tteba deyya ka benne nuilaha beruꞌunake roꞌo yieru baaha, rasibakanie lhe redeakabakanie deyyake gwattixxiꞌakanie ka benne bedhetinieha.
\v 9 Ttiru nna ttu nnelaba uka xxe Jesús‑ni arlo ka benne nuilaha nna begwebie ke padiuxi. Lake nna ubiga ttebake gwatesike lheꞌe ka niꞌeha nna bedú xibike arloe.
\v 10 Jesús‑ni nna ree ke:
\p ―Bittu gasinle. Gwaltsia nna gwaligasi ka betsi to kiaha, delába ka benne bedhetiniaha, gwaligasi ke tsiake daka Galilea‑ni, niha ilákanie neti.\fig Ressurection tomb|17GR-tlc110n.tif|col|||(Mateo 28:1-10|28.10\fig*
\s Ka soldaduha rigixxiꞌakana ge nu uka roꞌo yieru baaha
\p
\v 11 Laka deyuꞌu ka benne nuilaha neda deyyake, ttu chupa ka soldadu ka nu seꞌe gweyú roꞌo yieru baaha deyya ttebakana lheꞌesiha nna gwattixxiꞌakinna ka nu loni ge ka bixxudiha ge iyába nu chi ukaha.
\v 12 Ka nu loni ge ka bixxudiha nna bitupa ttebakana unne lenkana ka benneola ge ka nu Israel‑ni nna bedaꞌa roꞌokani begwekana ka soldaduha ixeni belhiu.
\v 13 Nianna tti rákana ka nuha:
\p ―Aní innále: Ka nu bedhetini Jesús‑niba bitakana lo rela tti teꞌadhituha nna beteleabakana benne yattiha.
\v 14 Ganna eyona Pilatu benne rinnabiaha ge nuní, riꞌitu gwanneba lentue kini lebiꞌi nna abittu isela elha gaa gele.
\p
\v 15 Aníoka nna ka soldaduha uxíbakana belhuha nna benbakana ttiba raba ka bixxudiha kana. De nuha nna nu ra ka soldaduha laꞌania, nuha‑ba sa ra ka nu Israel‑ni axtaba nnanna.
\s Jesús‑ni ridhelhe ka benne rudhetinieha // kini kixxiꞌake ka tisa geeha
\r (Mr. 16:14‑18; Lc. 24:36‑49; Jn. 20:19‑23)
\p
\v 16 Iyába ka benne sinea bedhetini Jesús‑ni diake daka Galilea‑ni iki iꞌiya ata chi rabie keha.
\v 17 Tti chi bilákanie bie, nianna bedú tteba xibike arlobie; ttaka attu chupake nna rudúbana ke, labí yuke ganna gwalíttiga lee nuha.
\v 18 Jesús‑ni nna ubige ata seꞌekeha nna ree ke:
\p ―Tata Do Yebáha chiba betebie lo neda len neti kini innabiaya yebáha lhe yiesi lo yu‑ni lhe.
\v 19 De nuha nna gwaltsia lheꞌe iyá xea ka yiesi seꞌe yiesi lo yu‑ni nna gwaluseꞌe ka benne kini udhetike ka tisa kia‑ni nna gwalugadi ke inda lhe. Tti ugadile ke indaha nna udettile lá Tata Do Yebáha lhe lá Xiꞌinieha lhe lá Espíritu geeha lhe.
\v 20 Anágaba nna gwaluleꞌe kanie kini udoke tisa ge iyá nu chi bodhaꞌanaa len lebiꞌi uinke. Neti nna ttu ttu sába gwadúbaa len lebiꞌi axtaliba ganna chi lhuxa yiesi lo yu‑ni. Amén.
