\id ROM \id ROM \id ROM \h Romanos \mt Yetsi udhelha Pabluha ge ka benne ria leke Jesucristuha seꞌeke lheꞌesi Roma‑ni \c 1 \p \v 1 Neti Pablo ankaa benne rixúni Jesucristuha. Tata Do Yebáha uxie neti ki akaa apóstol gebie. Ulesie neti kini tsekia kixxiꞌaya ka tisa geeha, \v 2 delába ka tisa chi utixxiꞌanie ka profeta geeha axtali ttuha, ka benneha nna bodhaꞌanke ka tisaha lo ka yetsi geeha. \v 3 Ka tisaha rigixxiꞌake ge Xiꞌinie Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha. Jesucristuha, tti bitee yiesi lo yu‑ni uke benne attiba ankariꞌi, datiabie David‑ni, \v 4 ttaka tti beyaka benbie lo elhuttiha, Espíritu ge Tata Do Yebáha ree deki Jesucristuha nuha gwalíga anke Xiꞌin Tata Do Yebáha lhe anágaba ankagabe benne ra tsitsi lebie lhe. \v 5-6 De Jesucristuha nna bedá le Tata Do Yebáha betebie elha tse getu kini akatu apóstol, ki kixxiꞌentu iyá xea ka benne abittu ankake nu Israel ka tisa geeha, kini anáchu de tsia leke bie nna udoke tisa gebie. Anágaba lebiꞌi, lheꞌe ka benneha‑gaba selale, biyaxile kini akale ge Jesucristuha. Iyá nuní ruintu kini inná xxeni lebie. \p \v 7 Ridhelhaa yetsi‑ni len iyá ttele, lebiꞌi ka benne rakani Tata Do Yebáha gele seꞌele lheꞌesi Roma‑na. Labie uxie le kini akale gebie. \p Xxudiriꞌi do yebáha lhe Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha lhe, lake edá leke aka lenke le lhe useꞌeke le xen su lasi lhe. \s Pabluha re lebie tsiabie lheꞌesi Roma \p \v 8 Neti nu ladeꞌa tte runia, rugwea Tata Do Yebaa kiaha ixkixaru ge iyá ttele de nu ben Jesucristuha, kumu iyába ka benne gaxaba seꞌeke rigixxiꞌake deki lebiꞌi tseba chi ria lele ge Jesucristuha. \v 9 Tata Do Yebaa benne itú iki itú lasia rixúa lo sina geeha kini rigixxiꞌaya ka tisa ge Xiꞌinieha, labie gwa yu xeabe labí rudú siia rudettia le tti rilhapia tisa lenie. \v 10 Rinnabaa lenie kini ni kina gaa nnannaligaba gugwelhe neti itaa ata seꞌele‑na kini etelannia le, \v 11 kumu yalhá re lasia iláti le kini utea len lebiꞌi ttu bixa elha tse nu ute Espíritu ge Tata Do Yebáha gele, aníha kini tseꞌe tsitsirule lo neda gebie, \v 12 kini aníha nna turoꞌoba useꞌe tsitsi luesiriꞌi, kumu neti lhe lebiꞌi lhe turoꞌoba ria leriꞌe. \p \v 13 Raka lasia unale xa betsi to, ixe lidú chi benia itaa ata seꞌele‑na, ttaka ixeba nu bedheana loa. Laxkala axtaba nnanna labí chi uka itaa ata seꞌele‑na. Re lasia itaa kini anágaba ata seꞌele‑na gaxigabaa ka benne ki tsia leke ge Cristuha attigaba runia tti rekia ata seꞌe adíru ka benne abittu ankake nu Israel. \v 14 Kumu neti daa loa kixxiꞌania iyába ka benne ka tisa ge Jesucristuha, daa loa kixxiꞌania ka nu griegu lhe ka nu abittu ankakana nu griegu lhe, ka nu yuu lhe ka nu abittu yuu lhe. \v 15 De nuha nna lebiꞌi ka benne seꞌele lheꞌesi Roma‑na, yalhá re lasia kixxiꞌagabania le ka tisa ge Jesucristuha. \p \v 16 Kumu neti labí rettuti ge ka tisa ge Jesucristuha, kumu ka tisa‑na nuná ankake nu ra tsitsi le Tata Do Yebáha. Rixúnie ke kini rodilábie iyába ka benne ria leke gebie. Ladeꞌa tte rodilábie ka benne Israel, anágaba nna rodilágabe ka benne abittu ankake nu Israel. \v 17 Kumu ka tisa‑ni nuní rigixxiꞌake ráke: de tsiaba leriꞌi Tata Do Yebáha, de nuha‑ba nna unie kini abitturu yua ujariꞌi ge nu ruinriꞌi. Akaba attiba chi dia lo ka yetsi geeha, ata dia ra: “Benne runie nu dika ixúha, de tsiaba le benneha Tata Do Yebáha, de nuha‑ba nna gwaka benbe ttu dia lii arloe.”\f + \fr 1:17 \ft Habacuc 2:4\f* \s Tata Do Yebáha ugwebie ka nu ruin satsa‑na elha disa \p \v 18 Tata Do Yebáha, yebáha‑li do benneha nna ugwebie elha disa tsitsi ka nu runi iyá looba nu satsa lhe iyá looba nu abittu dika ixú lhe. Ka nu ruinkana aní, nu satsa ruinkanaha, nuha rusuna na kini abittu ria lekani ge nu anka gwalí. \v 19 Lakana chiba bilákinna ttu nu runna liina deki do Tata Do Yebáha, kumu kwinaba labie chi belaꞌanie kana deki doe. \v 20 Kumu nu labí rilenriꞌiha, delába labí rilenriꞌi deki anke Diosi lhe satíaba ra tsitsi lebie lhe, nuha attili ure yiesi lo yu‑niha chi rilá saana. Kumu atti rilenriꞌi iyá tte nu benie yiesi lo yu‑ni, laꞌania nuha chi rite denriꞌi deki gwalí do benne anke Diosi. Laxkala ka nu runi satsa‑na labí tee roꞌo ka nuná innákana deki labí yúkana ge Tata Do Yebáha. \v 21 Lakana, meskiba chi yúkana deki doe, ttaka labí begwekana lidhake attiba dika ugwekana lidhake de anke Diosi, nigaba a begwekane ixkixaru. Betseꞌe loona, nu labí dika ixúla belaba lekani. De ben ditikana abittu biyienkinna, de nuha nna bechulhe lekani. \v 22 Rakakinna deki ankakana nu yuu ttinka, ttaka delo nna ge nu abí yula ruinkana. \v 23 Betseꞌe loona benlakana ka diosi ka nu ankakana attiba ankariꞌi, riꞌi ka benne re elhutti geriꞌi yiesi lo yu‑ni, lhe benlakana ka diosi sia xxilakani lhe ka nu ridá len niꞌa nákani lhe, anágaba ka nu raꞌaya lheꞌekani lo yu lhe. Arlo ka nuha‑la bedú xibikani nna labí benkana deki Tata Do Yebaa benne labí rattieha, benneha‑la nuha ra xxeni lebie. \p \v 24 De nuha nna bedhába iki Tata Do Yebáha kana nna begwelhabe kana benkana nu satsa retaba lekani. Bixúbakinna latikani kini benkana nu dika dhíkana elhittu ge nu benkanaha. \v 25 Bedhanbakana ria lekani nu anka gwalíga ge Tata Do Yebáha nna ge gwen lasiha‑la ugía lekani. Kumu arlo ka nu benie yiesi lo yu‑nila udulokana bedú xibikani lhe ruinkana leꞌa gekani lhe, nna labí bedú xibikani arlo Tata Do Yebaa benne benie iyá tte nu seꞌe. ¡Benneha‑la nuha ralhe inná xxeni lebie ttu dia lii! Amén. \p \v 26 De nuha nna bedhába iki Tata Do Yebáha kana, begwelhabe kana benkana nu satsa retaba lekani, delába benkana nu dika ugwena kana elhittu. Axtaba ka nuila‑na chi bedhankana nu ruinkana len ka nubiyú gekinna nna la len luesi nuilabakani chi reyoꞌo kweꞌe luesikani. \v 27 Nuha‑gaba ben ka nubiyú‑na, chigaba bedhankana nu labikinna ruinkana len ka nuila gekinna nna la len luesi nubiyúbakani chi reyoꞌo kweꞌe luesikani. Kumu de udá xxatta le luesikani, de nuha nna benbakana nu dika ugwena kana elhittu nna la labakana biyúkana elha disa ge nu benkanaha. \p \v 28 Kumu lakana rakakinna deki labí raka doelha uinbiakana Tata Do Yebáha, de nuha nna begwelhabe kana belaba lekani nu satsa rakaba lekani, kini benkana nu abittu dika uinkana. \q \v 29 Benbakana iyá looba nu abittu ixú \q lhe iyá looba nu satsa lhe. \q Anágaba nna rudogabana lekani gatta xxatta belhiu gekani \q lhe rudhaka xiikana ka benne \q lhe risi xxattakinna ke lhe. \q Anágaba ankagabakana ka nu runi elhutti \q lhe ka nu rigila elha utilha lhe. \q Anágaba len gwen lasiba ridí yiekana ka benne \q lhe ankakana ka nu re satsa lekani \q lhe ankakana ka nu reki gwelhidha tisa a ixú lhe. \q \v 30 Anágaba lhe rinne satsakana ge ka benne \q lhe ankakana ka nu abittu raka uyúkana Tata Do Yebáha \q lhe bittuba ria lekani ka benne \q lhe ruinkana deki ra xxeni lekani \q lhe ruinkana ttaba lhe. \q Anágaba lhe rotsiꞌinu lekani ruinkana bixaba nu satsa \q lhe bittuba rudokana tisa ge ka tata nan gekani, \q \v 31 lhe ankakana yieti, abittuba riyienkinna lhe. \q Anágaba ankagabakana ka nu labí gwalíkinna ruinkana nu chi rákana \q lhe labí elha siꞌi lasi gekani tee \q lhe ankakana ka nu abittu ratua lasi lhe. \m \v 32 Ka nu ruin aní, chiba yúkana deki Tata Do Yebáha chiba bodhaꞌane ree deki ka nu ruin luesi nu satsa‑ni, ralhaba ka nuná gattikana. Ttaka meskiba chi yúkana deki aná satekana, sa ruinbakana nu satsa. Anágaba lhe ruꞌugaba lekani ge ka nu ruinkana luesi nu satsa ruinkana. \c 2 \s Tata Do Yebáha uinbe elhuxtisi ge ka benne attiba ankaba geni \p \v 1 De nuha nna lu, meskiba nuxa ankalu, labí elha xen lasi gelu tee, kumu tti rigualu balaꞌana ge adí ka benne, la luba nuha chi ribixxi riginnilu. ¿Beaka ki rigualu balaꞌana ge ka benne, ki lu nuha‑gaba ruinlu? \v 2 Ttaka gwa yúbariꞌi deki ka nu riguakana balaꞌana ge adí ka benne, ruinba Tata Do Yebáha elhuxtisi ge ka nuná attiba ankaba geni. \v 3 De nuha nna lu xa lena kia, lu rinnelu ge ka nu runi aná, ¿si rakinlu gwalálu lo elha disa ute Tata Do Yebáha, delo nna sa rinnelu ge ka benne, ki lu nuha‑gaba ruinlu? \v 4 Tti ruinlu aná, ¿laaba ganna riguꞌuba niꞌalu nu tse anka Tata Do Yebáha? Benneha re tse lebie lhe re besi lebie lhe, anágaba labí risaꞌaxxinie len lu. Delo nna a rite denlu deki nu tse runieha, nuha‑la rixúna kini lu odúna lu ge nu ruinlu nna odaxxulu neda gebie. \v 5 Ttaka lu de ruin tsitsi lastolu, labí raka lelu odúna lu ge nu satsa ruinlu. De nuha nna la luba rudienlu elha disa gelu. Kumu ganna chi bisia sá tti uin Tata Do Yebáha elhuxtisi ge ka benne attiba ankaba geni, laꞌania nuha dhilu elha disa ge nu ruinlu. \v 6 Kumu benneha ugwebe ka benne nu ralhabake dhike kua nu benba ttu ttuke. \v 7 Labie unie kini ka benne rudona leke ruinke latsiru, ka benneha aka benke ttu dia lii. Ruinke latsiru kumu de raka leke inná xxeni leke arlobie lhe raka leke ugwebie lidhakake lhe. Anágaba nna rakagaba leke aka benke ttu dia lii lhe. \v 8 Ttaka ka nu reseꞌe disakana loe, delába ka nu abittu rudokana tisa ge nu anka gwalí nna ge nu abí dika ixúla rudokana tisa, ka nu ruin aná ugwebe kana elha disa tsitsi. \v 9 Elha disa tsitsiba uyú iyába ka nu ruin satsa, ladeꞌa tte ka benne Israel‑ni, lhe anágaba ka benne abittu ankake nu Israel lhe. \v 10 Ka benne ruin tseha nna iyábake unie kini inná xxeni leke lhe ugwebie lidhakake lhe. Anágaba useꞌegabe ke latsiru, ladeꞌa tte ka benne Israel‑ni, lhe anágaba ka benne abittu ankake nu Israel lhe. \v 11 Kumu arlo Tata Do Yebáha ttúba daka iyáriꞌi. \p \v 12 Iyába ka nu abittu tee bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni gekani, ka nuná ganna rinittikana ruinkana tulha, meskiba abí yúkana bixa ra lo bia bennabi‑na, ka nuná tsia nnittibakana, nna iyába ka nu tee bia bennabi gekani, ganna rinittikana ruinkana tulha, ka nuná kwinaba bia bennabi‑na uinna elhuxtisi gekani. \v 13 Kumu laa ka nu rudo nagakani ge nu ra lo bia bennabi‑na, laa ka nunága nuná gwa rigua Tata Do Yebáha yua kweꞌekani ge nu ruinkana, sinuki ka nu gwa rudokana tisa ge nu ra lo bia bennabi‑na, ka nuha ka nu gwa riguabie yua kweꞌekani ge nu ruinkana. \v 14 Kumu ka nu abittu ankakana nu Israel, meskiba abí bia bennabi gekani tee, ttaka attisidiba gwa yúbakana nu dia lo bia bennabi‑na kumu titúbakana chi rudokana tisa ge nu ra loni. Ka nuná, meskiba labí yúkana bixa ra loni, titúbakana chi rite dákinna gá tee nu anka tse lhe gá tee nu abittu anka tse lhe. \v 15 Ka nuná, tti ruinkana aná, nu ruinkana‑na runna liina attisidiba chiba gaꞌanna nu ra lo bia bennabi‑na lheꞌe lastokani, kumu titúbakana chi rite dákinna nuka ruinkana nu tse lhe nuka ruinkana nu satsa lhe. Kumu ttixka rinittikana, abittu ruin tsekana, laꞌania nna rudú leni ttebana lekani nna ttixka tseba ruinkana nna laꞌania nna tsegaba rudúna lekani. \v 16 Aní aka ganna chi isia sá ute Tata Do Yebáha lasi ná Jesucristuha kini benneha unie elhuxtisi ge nu ruin ka benne gatsi, uinbe attiba raba ka tisa ka nu rekia rigixxiꞌaya‑ni. \s Ka nu Israel‑ni tee bia bennabi bodhaꞌan // Tata Do Yebáha gekani \p \v 17 Lu ralu ankalu nu Israel lhe ruxxen tsitsi lelu ge nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni. Anágaba rapigabalu de ankalu ge Tata Do Yebáha. \v 18 Lu yulu nu raka lebie uinlu, lhe de detilu nu ra lo bia bennabi‑na, de nuha nna gwa yulu nu anka tse. \v 19 Anágaba chiba xen suba lelu deki lu ankalu nu rinnerulu lo ka nu lo xua‑na, lhe ankalu attiba ttu xiani ge ka nu reki ata anka chulha‑na lhe, delába ka nu abittu ankabiakinna Tata Do Yebáha, \v 20 lhe anágaba rakinlu deki ankalu nu rudhetinlu ka nu abí yu lhe ka nu abittu tte chi yu lhe. Kumu de tee bia bennabi‑na gelu, de nuha nna rakinlu deki iyába yulu lhe rakinlu deki rinnebalu nu ankaba gwalí lhe. \v 21 Ganna lu ruleꞌenlu adí ka benne, ¿beakala nna ladeꞌaxa la lu a rudhetilu nu ruleꞌelu‑na? Lu ridúlu rigixxiꞌalu ralu: “Abittu lhanariꞌi”, ¿beakala lu rilanalalu ganna? \v 22 Ganna lu ralu: “Abittu isáriꞌi attu nu subi”, ¿beakala lu risálalu attu nu subi ganna? Lhe anágaba ganna labí raka uyúlu ka nu labí gwalí ankakana diosi, ¿beakala nna rilanalalu nu tee lheꞌe yotu ata sia ka nuná ganna? \v 23 Lu rapilu de tee bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha gelu, ttaka de abittu rudolu tisa ge nu ra loni, tti ruinlu aníha, Tata Do Yebáha nuha runnittilu. \v 24 Gwalíbani lo ka yetsi geeha ra: “Delo niꞌa gele nna ka nu abittu ankakana nu Israel rigualakana balaꞌana ge Tata Do Yebáha.”\f + \fr 2:24 \ft Isaías 52:5\f* \p \v 25 Gwalí galá, lu ruu lo bela latilu, aníha kini rulaꞌa deki gwankalu ge Tata Do Yebáha. Ganna ttixka gwa rudobalu tisa ge nu ra lo bia bennabi‑na, laꞌania nna gwaxúba nu anka lo bela latilu‑na, ttaka ganna abíba rudolu tisa geni, laꞌania nna ttiba ttu nu abittu ruu lo bela latini, aníha‑ba ankalu. \v 26 Nu abittu ruu lo bela latiniha, ganna gwa rudobana tisa ge nu ra lo bia bennabi‑na, laꞌania nna meskiba abittu ruu lo bela latini, ttaka de gwa rudobana tisa ge bia bennabi‑na, tti ruinna aníha, attisidiba gwa rúba lo bela latini. \v 27 Laxkala nu abittu ruu lo bela latiniha, ganna gwa ruinbana nu ra lo bia bennabi‑na, nuha ukinnibana lu, lu nu Israel, meskiba gwa denlu bia bennabi‑na lhe meskiba gwa ruu lo bela latilu lhe, ttaka abígaba rudolu tisa ge nuná. \v 28 Kumu laa ukareꞌaga lo lia uleꞌe deki gwankalu nu Israel, nigaba laa de rúga lo bela latilu nna uleꞌe deki gwalíga ankalu ge Tata Do Yebáha. \v 29 Koꞌo, sinuki ttu nu gwalíga ankana nu Israel teeki ankana nuha lhiꞌu. Anágaba nu ruu lo bela latiniha, labí lo bela latini aka nuha, sinuki lhiꞌu lheꞌe lastolani aka nuha; labí de udoriꞌi tisa ge nu ra lo ttu yetsi nna aka nuha, sinuki Espíritu ge Tata Do Yebáha‑la unie nuha. Nu ankana nuha lhiꞌu lheꞌe lastoni, labí arlo ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni nuha iria tsena, sinuki arlo Tata Do Yebáha‑la nuha iria tsena. \c 3 \p \v 1 Nianna, ¿bí nu tse dhi ttu benne de anke nu Israel ganna? Lhe, ¿bí nu tse dhie de ruu lo bela latie ganna? \v 2 Ixeba nu tse dhibie xa. Kumu ladeꞌa tte, len ka benne Israel‑ni bodhaꞌan Tata Do Yebáha ka tisa utixxiꞌa kwinaga labie. \v 3 Nianna, ganna ttu chupake abittu bedoke tisa ge nu reeha, ¿si de abittu bedo ka benneha tisa ge nuha, si de nuha nna abitturu uin Tata Do Yebáha nu chi rabie ke deki unie? \v 4 ¡Koꞌo, labí de nuha! Kumu meskiba iyá ka benne ankake nu gwen lasi, ttaka Tata Do Yebáha labí anka benneha nu gwen lasi; gwa ruinba benneha nu chi rabie unie. Ruinbe attiba ra lo ka yetsi geeha ata dia ra: \q Lu ankalu benne rinnelu nu anka gwalí, \q de nuha nna gwadaabalu edúlu lo ka nu rinnekana gelu.\f + \fr 3:4 \ft Salmo 51:4\f* \p \v 5 Ttaka riꞌi ganna nu satsa ruinriꞌiha, rixúna kini rulaꞌa deki Tata Do Yebáha anke benne runi attiba ankaba geni, ganna aníha rulaꞌa, ¿si innáriꞌi deki satsaba nuha runie de rugwebie riꞌi elha disa? ¡Koꞌo, labí! Neti nu rinnea‑ni rinnebaa na attiba rinneba adí ka benne. \v 6 Neti ria, ganna Tata Do Yebáha abíba runie attiba ankaba geni, laꞌania nna labí aka ge benneha innábie gá seꞌe ka nu ruin satsa lhe gá seꞌe ka nu ruin tse lhe. \v 7 Ttaka ganna riꞌi de ankariꞌi nu gwen lasi, ganna de ankariꞌi nuha nna rulaꞌa deki Tata Do Yebáha anke benne rinnebie nu anka gwalí lhe rulaꞌa deki ra xxeni lebie lhe, ganna aníha nna, ¿beakala sa rábakana deki ankariꞌi benne runi tulha? \v 8 Ganna aníha anka nna, ¿beakala a innálariꞌi: “Uinlariꞌi nu satsa kini iria ttu nu tse”? Ria aní, kumu seꞌe ka nu rusiakana ikitu rákana deki aní rekitu rinnetu. Ka nu rusiakana ikitu deki ratu aní, ka nuná ralhabakana dhíkana elha disa ute Tata Do Yebáha. \s Iyá xeaba ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni ankake nu ruin tulha \p \v 9 Nianna, ¿si innáriꞌi deki riꞌitu ka nu Israel ankatu benne ruin tserutu tti adí ka benne? ¡Koꞌo, labí! Neti chiba ria deki ka nu Israel lhe ka nu abittu ankakana nu Israel lhe, iyá tteriꞌi ankariꞌi nu ruin tulha, \v 10 kumu lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha dia ra: \q Niruba ttu benne do runie nu dika ixú, kwachiruba ttu benne xa. \q \v 11 Niruba ttu benne a rite danie ge Tata Do Yebáha, \q lhe anágaba niruba ttu benne do a runie egile benneha. \q \v 12 Betseꞌe loona iyábakana bekwittalakana lo neda geeha. \q Turoꞌoba benkana, iyábakana ankakana nu abittu ixú. \q ¡Niruba ttu benne do a runie latsiru, kwachiruba ttu benne xa!\f + \fr 3:10‑12 \ft Salmo 14:1‑3; 53:1‑3\f* \q \v 13 Ttiba ttu yieru baa du yali roꞌoni, aníha‑ba ankakana, abittuba raga tisa satsa roꞌokani.\f + \fr 3:13 \ft Salmo 5:9\f* \q Lhusakani gwexunniba rinnena gwen lasi tti ridí yiena ka benne. \q Ttiba inda dhua belha, aníha‑ba anka ka tisa riria roꞌokani tti rinnekana.\f + \fr 3:13 \ft Salmo 140:3\f* \q \v 14 Satíaba rigekana lhe rinne díkana lhe.\f + \fr 3:14 \ft Salmo 10:7\f* \q \v 15 Gwexunniba riakana rettikana ttu benne \q \v 16 lhe gaxaba diakana rutseꞌe lookana ka benne lhe rugwekana ke elha disa lhe. \q \v 17 Ka nuná abittuba yúkana gasina tseꞌekana latsiru len ka benne,\f + \fr 3:15‑17 \ft Isaías 59:7‑8\f* \q \v 18 lhe abittugaba elha rasi gekani tee len Tata Do Yebáha lhe.\f + \fr 3:18 \ft Salmo 36:1\f* \p \v 19 Ttaka riꞌi gwa yúbariꞌi deki iyába nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha, ka nu rudokana tisa ge nuná, sun ka nunába rulisa nuná. Aníha kini abittu bi tee roꞌokani innákana deki labí yúkana nu ra lo nuná lhe anágaba kini iyá xeaba ka benne okinni ikike deki gwalíba tee tulha geke arlo Tata Do Yebáha. \v 20 Laxkala niruba ttu benne do, de rudobie tisa ge nu ra lo bia bennabi‑na, de nuha nna gapa Tata Do Yebáha bie kwenta deki chiba anke nu abitturu yua nuje ge nu runie. Kumu bia bennabi‑na sunruba rixú nuná kini yuriꞌi deki ankariꞌi benne runi tulha. \s Tata Do Yebáha, de ria leriꞌe, de nuha nna runie // kini abitturu yua nujariꞌi ge nu ruinriꞌi \p \v 21 Ttaka nnanna chi ruleꞌen Tata Do Yebáha riꞌi nu dia lo bia bennabi bodhaꞌaneha lhe nu ra lo ka yetsi bodhaꞌan ka profeta geeha lhe, delába ruleꞌenie riꞌi gasina runie kini riꞌi abitturu yua ujariꞌi ge nu ruinriꞌi. Nnanna labíru rixúnie bia bennabi‑na kini kuabie yua kweꞌeriꞌi. \v 22 Nnanna chi runie kini iyába ka benne, de tsiaba leke ge Jesucristuha, de nuha‑ba nna abitturu yua ujake ge nu ruinke. Kumu Tata Do Yebáha ttúba ruin benneha len iyábariꞌi, \v 23 kumu iyábariꞌi ruinriꞌi tulha, de nuha nna labí ralhariꞌi edí baariꞌi xiani ge Tata Do Yebáha. \v 24 Ttaka labie, de anke benne tse, de nuha nna kwentaba redá lebie runie kini abitturu yua rujariꞌi ge nu ruinriꞌi de utti Jesucristuha utixe geriꞌi. \v 25 Jesucristuha nuha chi gaꞌanani Tata Do Yebáha idhelhe kini len reni belali benneha tti uttie lo ya kurusiha, len reniha uxí Tata Do Yebáha elha xen lasi ge ka benne de ria leke ge Jesucristuha. Aníha ben Tata Do Yebáha kini belaꞌa deki anke benne runi attiba ankaba geni. Kumu de anke benne re besi lebie, de nuha nna gwa uxíbe elha xen lasi ge ka tulha ben ka benne ttuha. \v 26 Ttaka nnanna chi ruleꞌenie riꞌi deki lee anke benne runi attiba ankaba geni lhe anke benne runie kini abitturu yua ujariꞌi ge nu ruinriꞌi de chi ria leriꞌi ge Jesucristuha. \p \v 27 Nianna, ¿gála gwagaꞌariꞌi elha ttaba ruinriꞌiha ganna? Chiba bituana xa. ¿Bí lo niꞌa ge bituana ganna? ¿Si de rudoriꞌi tisa ge nu ra lo bia bennabi‑na ak? ¡Koꞌo, labí! Sinuki de ria leriꞌi ge Jesucristuha, de nuha nna chiba bitua elha ttabaha. \v 28 Laxkala rudhaka leriꞌi deki de tsiaba leriꞌi ge Jesucristuha, de nuha‑ba nna abitturu yua ujariꞌi ge nu ruinriꞌi; labí de udoriꞌi tisa ge nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha nna abitturu yua ujariꞌi ge nu ruinriꞌi. \v 29 Nianna, ¿si suna Diosi ge ka nu Israel‑niba anka Tata Do Yebáha ak? ¿Laaba ganna ankagabe Diosi ge ka benne abittu ankake nu Israel? Ila, ankagalee Diosi ge ka benneha, \v 30 kumu ttúba Tata Do Yebáha do. Benneha unie kini ka nu Israel‑ni, de tsiaba lekanie, de nuha‑ba nna abitturu yua ujakana ge nu ruinkana. Anágaba ka nu abittu ankakana nu Israel, de tsiagaba lekanie, de nuha nna unie kini abitturu yua ujakana ge nu ruinkana. \v 31 Nianna, ¿si kuabariꞌi lidhaka bia bennabi‑na de chi ria leriꞌi ge Jesucristuha? ¡Koꞌo, labí! Sinuki ugwerulariꞌi lidhakani de chi ria leriꞌi ge benneha. \c 4 \s Abraham‑ni gwa ugíaba leni ge Tata Do Yebáha \p \v 1 Nianna Abraham benne uke xuttotuha, ¿bíla biselanie de ugía lebie Tata Do Yebáha ganna? \v 2 Kumu ganna ttixka Abraham‑ni bisine uke ttu benne abitturu yua nuje de ben tsebie, laꞌania nna gwa teela roꞌe unie ttaba ganna ttixka, ttaka arlo Tata Do Yebáha labí aka gebie unie ttaba. \v 3 Kumu lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha dia ra: “Abraham‑ni de ugíaba leni ge Tata Do Yebáha, de nuha‑ba nna upe na kwenta deki ankana nu abitturu yua nujana ge nu ruinna.”\f + \fr 4:3 \ft Génesis 15:6\f* \v 4 Ttibanka ttu nu riben sina, ridíba nuha lhiaxani ge sina ruinnaha, labí kwentaba ridína nuha. Ridíba lhiaxani kumu daba lo xxananiha kixana nuha. \v 5 Ttaka nu tsia leni Tata Do Yebáha, meskiba abittu chi benna ttu nu tse, de tsiaba leni benneha nna chiba gape na kwenta deki chiba ankana nu abitturu yua nujana ge nu ruinna. \v 6 Anágaba David‑ni unnegabana ge elha gwedeaka lasi ge ka benne, delába ka benne abitturu yua nujake de upa Tata Do Yebáha ke kwenta de ugía leke gebie, labí de benke ttu nu tse. \v 7 Aní ra David‑ni tti unnena lo yetsi ge Tata Do Yebáha: \q ¡Karubáru ka benne uxí Tata Do Yebáha elha xen lasi ge nu satsa ruinke, \q lhe boxíbie ka tulha gekeha lhe! \q \v 8 ¡Karubáru ka benne abittu kwenta rapa Tata Do Yebáha ge ka tulha ruinke!\f + \fr 4:7‑8 \ft Salmo 32:1‑2\f* \p \v 9 Nianna, ¿si suna ka nu Israel‑niba, delába ka nu ruu lo bela latikani, si suna ka nuha‑ba gwa tee elha gwedeaka lasi gekani ak? ¿Anágaba ka nu abittu ruu lo bela latikani ak? Kumu ttiba rariꞌi, Abraham‑ni, de ugíaba leni Tata Do Yebáha, de nuha‑ba nna upe na kwenta deki abitturu yua nujana ge nu ruinna. \v 10 Nianna, ¿nuka upe na kwenta deki abitturu yua nujana ge nu ruinnaha? ¿Si atti abittu chi ruu lo bela latiniha ak? O, ¿atti chi anka nuha latini ak? Koꞌo, labí upe na kwenta tti chi ruu lo bela latiniha, sinuki attili lani aka nuha latini, laꞌaniali chi upe na kwenta deki abitturu yua nujana ge nu ruinna. \v 11 Iki de nuha‑liba nna tti urú lo bela latini, nuha ukana ttu seña beyaꞌana latini kini nuha runna liina deki labíru yua nujana ge nu ruinna de ugía leni ge Tata Do Yebáha. Aníoka nna bisinna ukana xxudi iyá ka nu ria lekani ge Tata Do Yebáha, meskiba abittu ruu lo bela latikani. Aníha kini Tata Do Yebáha reyoinbiagabe kana deki chi ankakana ka nu abitturu yua nujakana ge nu ruinkana. \v 12 Ttaka Abraham‑ni ankagabana xxudi ka benne ruu lo bela latike. Laa ankagana xxudike de ruu lo bela latike, sinuki de riagaba leke Tata Do Yebáha attigaba ugía le Abraham‑ni atti lanila chu lo bela latiniha. \s Ka benne ria leke Tata Do Yebáha dhike nu chi rabie Abraham‑ni deki utebie geke \p \v 13 Kumu Abraham‑ni laa de bedogana tisa ge nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni, laa de nuha‑ga nna ra Tata Do Yebáha na: “Lu lhe ka benne datialu‑na lhe, len lebiꞌi utea yiesi lo yu‑ni.” ¡Koꞌo! Sinuki rabie na aníha kumu de ugía leni gebie, de nuha nna benie kini abitturu yua ujana ge nu ruinna. \v 14 Kumu ganna sunruba ka nu rudokana tisa ge bia bennabi‑na gwa ralhakana dhíkana nu chi ra Tata Do Yebáha utebie, laꞌania nna kwentaruba nuha ria leriꞌi benneha ganna ttixka, lhe anágaba nna abígaba ixú nu chi rabie Abraham‑ni ganna ttixka. \v 15 Kumu bia bennabi‑na, tti abíba rudoriꞌi tisa geni, laꞌania nna nuná runi kini rugwe Tata Do Yebáha riꞌi elha disa. Ttaka ata abí bia bennabi‑na tee, labí tee ttu bixa nu ukinnina riꞌi de a rudoriꞌi tisa geni. \p \v 16 Laxkala de tsiaba le ka benne ge Tata Do Yebáha, de nuha‑ba nna gutebe nu chi rabie deki utebie. Aníha kini uleꞌe deki kwentaba edá lebie utebie nu chi reeha, lhe anágaba kini gwalíga aka nu chi rabie utebie ge iyá tte ka benne datiake Abraham‑ni. Aníha kini abittu aka nuha suna ge ka nu chi tee bia bennabi‑na gekani, sinuki ixúgabana ge adíru ka nu chi ria lekani attigaba ugía le Abraham‑ni, delába benne anke xxudi iyá tteriꞌi. \v 17 Anke xxudiriꞌi attiba chi dia lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha ata rabie Abraham‑ni: “Neti chi bedúa lu kini akalu xxudi ixe ka benne seꞌe itúba yiesi lo yu‑ni.”\f + \fr 4:17 \ft Génesis 17:5 \f* De nuha nna Abraham‑ni ankana xxudiriꞌi arlo Tata Do Yebáha. Ge Tata Do Yebáha nuha ugía leni. Labie nuha runie kini reyaka ben ka benne chi uttiha lhe anágaba labie nuha runie kini raka ka nu abittu chi seꞌe lhe. \p \v 18 Lagabe nuha ree Abraham‑ni isia ttu xiꞌinni, meskiba laꞌania labíru elha xen lasi tee deki gwakaru xiꞌinni. Ttaka lana gwa ugíaba leni ge nu rebie naha. Aníoka nna ukana xxudi ixe ka benne seꞌe itúba yiesi lo yu‑ni. Ukaba attiba chi ra Tata Do Yebáha, tti ree na: “Lu akalu xxudi ixe ka benne.”\f + \fr 4:18 \ft Génesis 15:5\f* \v 19 Abraham‑ni nna labí bedí lirena, gwa ugíaba leni, meskiba yuna deki labíru gwakana aka xiꞌinni kumu laꞌania chiba ankinna ttiba ttu gayua ida (100). Anágaba benne nuila geni Sara‑ni, labí aka uja xiꞌin benneha. \v 20 Abittugaba bedú chupana le Abraham‑ni a tsia leni ge nu chi ra Tata Do Yebáha na; sinuki ugía tsitsila leni. Aníha benna kini uná xxeni le Tata Do Yebáha. \v 21 Lana chiba yu xeabana deki Tata Do Yebáha, xxeniba ra le benneha nna gwadaabe unie nu chi rabie naha. \v 22 De nuha nna upe na kwenta deki gwa ankabana benne abitturu yua nujana ge nu ruinna. \v 23 Lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha dia ra: “Upe na kwenta deki abitturu yua nujana ge nu ruinna.” Tti ree aníha, laa suna ge Abraham‑niruga ixú nu reeha. \v 24 Sinuki ixúgabana geriꞌi, riꞌi ka nu gapa Tata Do Yebáha riꞌi kwenta deki abitturu yua nujariꞌi ge nu ruinriꞌi de chi ria leriꞌe. Labie belhidhe Jesús benne anke Xxanariꞌiha lo elhuttiha. \v 25 Lagabe nuha betebie benneha kini uttie utixe ge ka tulha geriꞌi lhe belhidhagabe benneha lo elhuttiha lhe. Aníha kini riꞌi abitturu yua ujariꞌi ge nu ruinriꞌi. \c 5 \s Jesucristuha roseꞌe tsebie riꞌi len Tata Do Yebáha \p \v 1 Laxkala nnanna chi ben Tata Do Yebáha kini abitturu yua ujariꞌi ge nu ruinriꞌi kumu de chi ria leriꞌe. De nuha nna chi seꞌe tseriꞌi lenie de nu gwate Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha. \v 2 De Jesucristuha‑gaba nna chi yali lo neda geriꞌi kini de ria leriꞌe nna edí baariꞌi nu tse redá le Tata Do Yebáha rutebie geriꞌi, delába nu tse chi redí baariꞌi nnanna lhe anágaba nna redú ittagaba leriꞌi de ribedariꞌi dhiriꞌi nu xxeni ra leeha. \v 3 Laa suna ge nuníruga redú itta leriꞌi, anágaba redú ittagaba leriꞌi tti ruyúriꞌi ttu bixa elha disa, kumu gwa yúbariꞌi deki elha disa ruyúriꞌiha, nuha uni kini kweki tsitsiru leriꞌi, \v 4 nna ganna chi ure tsitsi leriꞌi, nuha uni kini iria tseriꞌi arlo Tata Do Yebáha, nna iki de chi biria tseriꞌi arlobie, laꞌania nna chi uxxenru leriꞌi gebie, \v 5 nna ganna chi bexxenru leriꞌi gebie, nuha uni kini abittu udú chupana leriꞌi, kumu Espíritu ge Tata Do Yebáha benne betebie len riꞌiha, benneha nuha rute tame elha siꞌi lasi ge Tata Do Yebáha lheꞌe lastoriꞌi. \p \v 6 Kumu riꞌi, atti sa ankariꞌi benne abittu gwakariꞌi uinriꞌi ttu bixa kini lhaariꞌi, laꞌania nuha bisia Cristuha uttie ki utixe geriꞌi, delába riꞌi ka nu runi satsa. \v 7 Kumu lanú ttu benne do kwenta eria lebie gattie kwenta ge attu benne ruin tse, laaruba ganna ttixka do ttu benne gwalíga ruin tse xxatte, laꞌaniaruba nna gaxa gweyaxani ttu benne gattie kwenta ge benneha. \v 8 Ttaka Tata Do Yebáha beleꞌebie elha siꞌi lasi geeha lenriꞌi, kumu atti sa ankariꞌi benne ruinriꞌi tulhaha, laꞌania nuha utti Cristuha utixe geriꞌi. \v 9 Nnanna xenrula leriꞌi deki godilábe riꞌi lo elha disa ute Tata Do Yebáha, kumu de labíru yua nujariꞌi ge nu ruinriꞌi de chi utti Cristuha belalie reni geeha kwenta geriꞌi. \v 10 Kumu, ki attila abittu raka uyúriꞌi Tata Do Yebáha, laꞌaniala nuha beseꞌe tseriꞌi lenie de utti Xiꞌinieha utixe geriꞌi, adírula nnanna, de chi seꞌe tseriꞌi lenie, godilábe riꞌi de chi beyaka ben Xiꞌinieha lo elhuttiha. \v 11 Laa sunruga odilábie riꞌi, anágaba nna redú ittagaba leriꞌi ge Tata Do Yebáha de nu ben Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha. De benneha nna chiba beseꞌe tseriꞌi len Tata Do Yebáha nnanna. \s Pabluha rigixxiꞌabie ge nu ben Adán‑ni lhe // ge nu ben Jesucristuha lhe \p \v 12 Laxkala tulha raka yiesi lo yu‑ni, ttúba benne benie nuní sisiꞌa tteha. De nuha nna udulona rakana yiesi lo yu‑ni. De lo niꞌa ge tulha ben benneha, de nuha nna udulo elhutti ge ka benne yiesi lo yu‑ni. Aníoka nna iyába ka benne rattike kumu iyábake ruinke tulha. \v 13 Attili lani isia bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni, laꞌania tulha‑na chiba raka nuná yiesi lo yu‑ni, ttaka labí rapa Tata Do Yebáha kwenta deki ankana tulha kumu labí bia bennabi chi tee laꞌania ata kixxiꞌa deki satsaba nuha anka nu ruin ka benne. \v 14 Ttaka laa kiga de nuha nna ka benne useꞌe atti udo Adán‑ni axtaba atti bisia Moisés‑ni, teeki uttike kumu de benke tulha. Meskiba tulha benkeha, labí uka nuha tti anka tulha nu ben Adán‑ni, kumu lana uluꞌu niꞌani nu chi ra Tata Do Yebáha na. Adán‑ni ukana attiba lixxína benne chi gaꞌanna isiaha, delába Cristuha. \p \v 15 Ttaka tulha ben Adán‑ni labí raxxína nuha len nu tse bedá le Tata Do Yebáha betebie kwentaba ge ka benne. Kumu delo niꞌa ge tulha ben ttúba benne, de nuha nna ixeba ka benne rattike, ttaka Tata Do Yebáha adírula tse anka nu bedá lebie benie kumu de ttúba Jesucristuha beria iki beria lebie uttie kini utixe ge ixe ka benne. \v 16 Anágaba nna abittugaba raxxína nu satsa ben Adán‑ni len nu tse bedá le Tata Do Yebába betebie len ka benne. Kumu delo niꞌa ge ttúba tulha ben Adán‑ni nna bibixxi biginni ka benne, ttaka Tata Do Yebáha, ge ixeba ka tulha gwa bedába lebie utuabie yua kweꞌe ka benne ge nu ruinke. \v 17 Kumu, ki ganna delo niꞌa ge tulha ben ttúba benne, ganna de nuha nna udulo ratti ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni, anágaba nna de nu gwate attu benne, delába Jesucristuha, de nu gwate benneha nna adírula elha xen lasi tee deki gwaka ben ka benne arlo Tata Do Yebáha, delába ka benne redá lebie ugwe tame ke nu tse, lhe kwentaba unie kini akake ka benne abitturu yua ujake ge nu ruinke lhe. \p \v 18 Laxkala de ttúba benne binittie, de nuha nna bibixxi biginni iyába ka benne. Anágaba nna de nu tse ben attu benne, nu tse benieha bixúna kini iyába ka benne beyakake ka nu abitturu yua nujake ge nu ruinke lhe anágaba kini aka benke ttu dia lii. \v 19 Kumu anágaba de ttúba benne, de abittu bedobie tisa ge Tata Do Yebáha, de nuha nna ixeba ka benne ankake ka nu ruin tulha. Anágaba nna de attu benne gwa bedoe tisa ge Tata Do Yebáha, de nuha nna ixegaba ka benne beyakake ka nu abitturu yua nujake ge nu ruinke. \p \v 20 Bia bennabi nu bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni, nuha beni kini benruriꞌi tulha, ttaka atti chi ugwaniru tulha ruinriꞌiha, laꞌania nna adírula bedá le Tata Do Yebáha gwatua lebie riꞌi ge nu ruinriꞌiha. \v 21 Aníha benie kini attiba ben tulhaha biriꞌaba lenna utilana elhutti geriꞌi yiesi lo yu‑ni, aníha‑gaba Tata Do Yebáha bedárugaba lebie benie kini abitturu yua ujariꞌi ge nu ruinriꞌi. Aníha kini tseꞌeriꞌi aka benriꞌi ttu dia lii de nu tse ben Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha. \c 6 \s Tulha‑na labíru rinnabia riꞌi de chi babariꞌi Cristuha \p \v 1 Nianna, ¿bíla anka nu innáriꞌi ganna? ¿Sila diarubariꞌi ruinriꞌi tulha kini Tata Do Yebáha edáru lebie satua lebie riꞌi? \v 2 ¡Koꞌo, labí! Kumu riꞌi, chiba ankariꞌi attiba ttu nu yatti, attisidiba lanúruriꞌi seꞌe kini uinriꞌi tulha. Ganna aníha nna, ¿galasina sa tseꞌeruriꞌi uinriꞌi tulha ganna? \v 3 Lebiꞌi gwa yu xeabale, iyábariꞌi ka nu chi udiriꞌi inda de babariꞌi Jesucristuha, attisidiba chiba selariꞌi benneha tti uttieha. \v 4 Kumu tti udiriꞌi indaha, attisidiba uttibariꞌi nna bigatsigabariꞌi turoꞌo lenbie, kini anáchu Xxudiriꞌi do yebáha, benne ra xxeni leeha, anába attiba benie belhidhe Cristuha lo elhuttiha, anágaba unie lenriꞌi, kini tseꞌeriꞌi eyakariꞌi attiba ttu benne kubi, abitturu uinriꞌi nu benriꞌi itú ttuha. \p \v 5 Kumu ganna riꞌi biselariꞌi len Cristuha atti uttieha, anágaba nna selagabariꞌe atti beyaka benbieha. \v 6 Riꞌi gwa yúbariꞌi deki nu ankariꞌi ttuha, attisidiba utába nuha lenie lo ya kurusiha. Aníha kini itua nu reta le latiriꞌi‑ni ruinna, kini abitturu tseꞌeriꞌi uinriꞌi nu innaba tulha‑na. \v 7 Kumu ttu nu chi uttina len Cristuha, chiba ulaa nuha lo ná tulha‑na, attisidiba lanúruna do kini uinna nu reta le latini. \v 8 Laxkala ganna riꞌi chi uttiriꞌi len Cristuha, anágaba nna tegaba ki uxxen leriꞌi deki gwaka bengabariꞌi lenie. \v 9 Riꞌi gwa yúbariꞌi deki Cristuha beyadhe lo elhuttiha nna labíru gatti benneha attu libe, kumu elhuttiha labíru dhaa nuha uttine attu libe. \v 10 Kumu tti uttieha, suna ttu libeba uttie kini utixe ge tulha raka yiesi lo yu‑ni. Nnanna do benbie nna chi doe kini ixúe ge Tata Do Yebáha. \v 11 Anágaba lebiꞌi, gwaluin attisidiba lanúrule seꞌe kini abitturu uinle tulha, gwaluin attisidiba chiba uttile ge tulha‑na. Ttaka len Tata Do Yebáha, gwaluinla deki gwanka benbale kini anáchu ixúle gebie de chi babale len Jesucristuha. \p \v 12 Laxkala lebiꞌi, abitturu ugwelhale innabia tulha‑na latile, delába latiriꞌi nu riseꞌe loona yiesi lo yu‑ni, abitturu uinle nu raka leni. \v 13 Abitturu ixuinle latile‑na kini uinle nu satsa. Nu uinlale, gwalutso dula arlo Tata Do Yebáha atti galába ttu benne chi beyaka benbie lo elhuttiha lhe anágaba gwalute itú tte nu ankale lenbie kini ixúle uinle nu dika ixú. \v 14 Kumu tulha‑na labíru dhaa nuná innabiana le kini uinle nu rakaba leni, kumu labíru xigale lo bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni, nnanna lebiꞌi chi seꞌe lhaale redí baale nu tse redá le Tata Do Yebáha rutebie gele. \s Ttuha benbale nu satsa retaba lele ruinle, // nnanna nna chi ruinle nu dika ixú \p \v 15 Gwalinnáruga, nnanna labíru xigariꞌi lo bia bennabi‑na, sinuki chi seꞌe lhaariꞌi redí baariꞌi nu tse redá le Tata Do Yebáha rutebie geriꞌi. ¿Si de nuha nna gwaka geriꞌi uinruriꞌi tulha ak? ¡Koꞌo, labí! \v 16 ¿Si lagwa gwa yule ttixka sattaꞌale lo ttu xxanale kini uinle nu innána, laaba ganna reyakabale nu toꞌole lo sina ge nuha kumu de ruinle nu rana? Aníha‑ba nuná lebiꞌi ganna uinle nu inná nu satsa‑na, laꞌania nna elhutti gebale kilale ganna uinle na, nna ganna uinle nu ra Tata Do Yebáha, laꞌania nna gwinbale nu dika ixú. \v 17 Ttaka ixkixaru Tata Do Yebáha, kumu meskiba ttuha benbale nu unába tulha‑na, ttaka nnanna itú iki itú lele chi ruinle nu ra ka tisa chi belaꞌakanie le ge Cristuha. \v 18 Nnanna chiba beriale lo ná tulha‑na, labíru rinnabiana le; nnanna chi daa lole uinle nu dika ixú. \v 19 Ria aní, kumu lebiꞌi de labí rite da tsenle ge nu rinnea‑ni, de nuha nna rudettia ka benne toꞌoke lo sina kini anáchu tte denle nu rigixxiꞌaya‑ni. Laxkala, lebiꞌi attiba ttuha bixúle benle nu satsa lhe iyá looba nu abittu dika ixú lhe, anágaba nnanna gwalute itú tte nu ankale len Tata Do Yebáha kini ixúle uinle nu dika ixú, kini anáchu iriesile akale gebie. \p \v 20 Kumu lebiꞌi itú ttuha tti benle nu raba tulha‑na, laꞌania labí teeki daa lole uinle nu dika ixú. \v 21 Ttaka, ¿bíla nu tse uxíle ge nu satsa benleha ganna, delába ge nu satsa rettuinle geni nnanna? ¿Laaba ganna nu satsa benleha sunruba elhutti gele utila nuha arlo Tata Do Yebáha? \v 22 Ttaka nnanna de chi bebea Tata Do Yebáha le lo tulha‑na, lhe de chi ankale ka nu rixúle lo sina gebie lhe, de nuha nna chi ulesie le kini akale gebie lhe aka benle ttu dia lii arloe lhe. \v 23 Kumu tulha ruinriꞌi‑na, elhuttiba rigila nuná geriꞌi. Ttaka Tata Do Yebáha runie kini aka ben riꞌi ttu dia lii arloe de chi babariꞌi len Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha. Nuní nu tse redá lebie kwentaba rutebie geriꞌi. \c 7 \s Lebiꞌi chi ankale ge Cristuha, labíru ankale ge bia bennabi bodhaꞌan Moisés‑ni \p \v 1 Xa betsi to, rulisaa le atti galába rulisaa ka benne chi yuke nu ra lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni. Lebiꞌi gwa yúbale, sunruba atti sa seꞌe benriꞌi yiesi lo yu‑ni, gwa daa bia bennabi‑na innabiana riꞌi. \v 2 Kumu ttibanka ttu nuila do lenna nubiyú, laka sa do ben nubiyú geniha, bia bennabi‑na ruxxigabana na len nubiyú geniha. Ttaka ganna chi utti nubiyúha, laꞌanialigaba nna labíru xiga nuilaha len nubiyúha. \v 3 Laxkala laka sa do ben nubiyúha, ganna nuilaha otsá náni len attu nubiyú subi, laꞌania nna satsaba nuha chi uin nuilaha. Ttaka ganna chi utti nubiyú geniha, laꞌanialigaba nna chiba ulána lo bia bennabi‑na, labíru xigana len nubiyúha. Laxkala ganna otsá náni len attu nubiyú subi, labí satsa nuha uinna. \p \v 4 Anágaba lebiꞌi xa betsi to kia, de chi utti Cristuha utixe gele, de nuha nna labíru ankale ge bia bennabi‑na, kumu attisidiba chiba uttile geni. Aníha kini isinle akale ge attu benne, delába ge Cristu benne beyaka benbie lo elhuttiha, lhe aníha kini lebiꞌi tseꞌele ixúle ge Tata Do Yebáha uinle nu tse. \v 5 Kumu riꞌi ttuha, atti sa ruinbariꞌi nu satsa retaba le latiriꞌi ruinna, laꞌania bia bennabi‑na benbana kini udá chiettiru leriꞌi benriꞌi nu satsa. De nuha nna utilana elhutti geriꞌi. \v 6 Ttaka nnanna chiba uláriꞌi lo bia bennabi‑na, labíru tseꞌeriꞌi uinriꞌi nu innána kumu attisidiba chiba uttiriꞌi geni. Aníha kini nnanna tseꞌeriꞌi ixúriꞌi ge Tata Do Yebáha. Tseꞌeriꞌi lo neda kubi, uinriꞌi nu inná Espíritu geeha, labíru tseꞌeriꞌi lo neda yaxxu ata rinnabia bia bennabi‑na. \s Nu satsa runiaha rigilana elhutti kia arlo Tata Do Yebáha \p \v 7 Nianna, ¿bíla anka nu innáriꞌi ganna? ¿Si innábariꞌi deki satsaba anka nu dia lo bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni? ¡Koꞌo, labí! ¡Labí satsa anka nu dia lo nuná! Ttaka neti labí ute dati deki tulhaba anka nu runiaha ganna ttixka abíba utixxiꞌani bia bennabi‑na neti. Ttibanka, labí yua deki tulhaba nuha ganna dha leriꞌi nu tee ge attu benne subi, ganna ttixka abíba ra bia bennabi‑na neti: “Bittu dha lelu nu tee ge attu benne subi.”\f + \fr 7:7 \ft Éxodo 20:17; Deuteronomio 5:21\f* \v 8 Ttaka nu satsa runiaha, tti biyúna deki rusunaba bia bennabi‑na abitturu unia nu satsaha, laꞌaniala benna kini udá chiettiru lasia benia iyá looba nu satsa. Kumu ganna ttixka abíba bia bennabi‑na tee, laꞌania nna nu ruinriꞌiha labí satsa anka nuha, delába labí tulha anka nu ruinriꞌiha ganna ttixka. \v 9 Neti itú ttuha sun tteba aná udoa, labí unnabia bia bennabi‑na neti laꞌania, ttaka atti chi ute dati nu ra loni, nuha beni ki udá chiettiru lasia benia tulha. Tulha beniaha, attisidiba bettibana neti. \v 10 Aníoka nna ute dati deki bia bennabi nu dika uinna ki aka bania arlo Tata Do Yebáha, betseꞌe loona utilala nuná elhutti kia. \v 11 Kumu nu satsa runiaha, tti biyúna nu ra bia bennabi‑na, laꞌaniala uxí yiena neti kini benrua tulha. De nuha nna nu satsaha bixuinna bia bennabi‑na kini bettina neti. \v 12 Laxkala bia bennabi‑na, ge Tata Do Yebáha‑ba anka nuná lhe anágaba ka tisa dia loni lhe. Ankabake nu dika ixú lhe nu tse lhe. \p \v 13 Nianna, ¿si innáriꞌi deki nu anka tseha bixúlana kini utilana elhutti kia? ¡Koꞌo, labí! Sinuki nu satsa runiaha‑la nuha utilana elhutti kia. Benna kini beleꞌe deki ankana tulha. De nuha nna bixuinna nu anka tseha, delába bixuinna bia bennabiha, kini len nuha bettina neti. Aníoka nna nu ra lo bia bennabiha, nuha beleꞌena deki yalhá satsa anka tulha daa yiesi lo yu‑ni. \v 14 Gwa yúbariꞌi deki bia bennabi‑na, ge Tata Do Yebáha‑ba anka nuná, ttaka neti, ge yiesi lo yu‑niba ankaa. Ankabaa nu runi tulha; ttiba nu toꞌo lo tulha, aníha‑ba ankaa. \v 15 Neti bittuba rite dati biunni ratea, kumu labí runia nu raka lasia, rutseꞌe loona nu abittu ruꞌu lasia unia, nuha‑la runia. \v 16 Kumu de labí ruꞌu lasia nu runiaha, de nuha nna rokinni ikia deki tseba anka bia bennabi ge Tata Do Yebáha. \v 17 De nuha nna laa netiga nuní runia nu satsa; sinuki nu reta lasia‑niba nuní rusigana neti kini runia nu satsa. \v 18 Kumu yubaa deki labí bixa nu tse yuꞌu lheꞌe lastoa, sunruba nu satsa reta lasia runia, sunruba nuha yuꞌu lheꞌe lastoa, kumu kaga a re lasia unia latsitoru, ttaka labí ridaaya. \v 19 Kumu labí runia nu tse ruꞌu lasia, sinuki nu satsa abittu ruꞌu lasiaha‑la, nuha‑la runia. \v 20 Ganna runia nu abittu ruꞌu lasia, laꞌania nna laa netiga nuha runia aníha; sinuki nu satsa reta lasiaha‑ba nuha rusigana neti kini runia aníha. \p \v 21 Laxkala nnanna chi rite dati deki tti raka lasia unia latsiru, laꞌania nna nu satsa‑ni du ttebana kini runnittina neti. \v 22 Neti lhiꞌu lheꞌe lastoa gwa ruꞌuba lasia bia bennabi ge Tata Do Yebáha. \v 23 Ttaka nianna tti rite dati deki bela latia‑ni attu nu subila rinnabiana na; delába rinnabia nu satsaha na kini runia attu nu subi, kumu nu satsaha labí ridielhana unia nu tse rulaba lasia, kumu tsitsiba denna neti kini runia tulha, ttiba ttu nu tee lisiyya, aníha‑ba ankaa. \v 24 ¡Gwalíchiru neti! ¿Núla odilána neti lo nu satsa reta le bela latia‑ni ruinna, delába nu rigilana elhutti kia arlo Tata Do Yebáha? \v 25 Ixkixaru Tata Do Yebáha, kumu de nu ben Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha, de nuha nna godilábe neti. \p Laxkala neti kaga a raka lasia unia nu ra lo bia bennabi ge Tata Do Yebáha, ttaka bela latia‑ni nna nu ra nu satsaha‑la ruinna. \c 8 \s Espíritu ge Tata Do Yebáha rutebie elha nabani geriꞌi \p \v 1 Laxkala nnanna labíru urixxi ukinni Tata Do Yebáha ka benne chi babake len Jesucristuha, delába ka benne abitturu ruinke nu satsa retaba leke, sinuki seꞌeke ruinke nu ruꞌu le Espíritu ge Tata Do Yebáha. \v 2 Kumu Espíritu benne runie kini raka benriꞌi arlo Tata Do Yebáha de babariꞌi len Jesucristuha, benneha chi bodilábie neti lo tulha‑na lhe lo elhuttiha lhe, ka nuní labíru rinnabiakana neti. \v 3 Kumu Tata Do Yebáha benie nu labí udaa bia bennabi‑na uinna. Kumu de riꞌi ankariꞌi benne runi tulha, de nuha nna labí udáriꞌi udoriꞌi tisa ge bia bennabi‑na. Ttaka Tata Do Yebáha udhelhe Xiꞌinieha. Benneha bisiabie uke benne attiba ankariꞌi. Laxkala delo niꞌa ge ka tulha geriꞌiha nna utti benneha utixe geriꞌi kini anáchu nna de benneha nna betseꞌe lo Tata Do Yebáha nu tsitsi ra le tulhaha. \v 4 Aníha benie kini riꞌi ridaariꞌi ruinriꞌi nu tse ra lo bia bennabi‑na, kumu labíru ruinriꞌi nu satsa reta leriꞌi ruinriꞌi, sinuki ruinlariꞌi nu ra Espírituha. \v 5 Kumu ka nu ruinkana nu retaba lekani, ka nuná suna ge nu satsaba do ikikani; ttaka ka benne ruinke nu ra Espíritu ge Tata Do Yebáha, suna nu anka ge Espírituha‑ba do ikike. \v 6 Kumu ganna suna ge nu satsaba do ikiriꞌi, laꞌania nna elhuttiba isela geriꞌi arlo Tata Do Yebáha; ttaka ganna do ikiriꞌi nu ra Espíritu geeha, laꞌania nna gwaka benbariꞌi arlo Tata Do Yebáha ttu dia lii, lhe anágaba nna gwaseꞌegabariꞌi xen su lasi lhe. \v 7 Kumu ka nu ruinkana nu satsa retaba lekani, labí seꞌe tsekana len Tata Do Yebáha, kumu labí ruinkana nu ra lo bia bennabi geeha, nigaba a dhaakana uinkana nu ra loni. \v 8 Laxkala ka nu ruinkana nu satsa retaba lekani, ka nuná labí aka gekani uinkana nu ruꞌu le Tata Do Yebáha. \p \v 9 Ttaka lebiꞌi labí ruinle nu satsa retaba lele. Lebiꞌi ruinlale nu ra Espíritu ge Tata Do Yebáha, kumu de do benneha lheꞌe lastole, nna nu abittu do Espíritu ge Cristuha lheꞌe lastoni, nuha labí ankana ge Cristuha. \v 10 Ttaka ganna gwa doba Cristuha lheꞌe lastole, laꞌania nna meskiba bela latile‑na gattina delo niꞌa ge ka tulha ruinle‑na, ttaka espíritu gele‑na gwaka benba benne‑na, kumu de Tata Do Yebáha chi benie kini abitturu yua ujale ge nu ruinle. \v 11 Kumu ganna Espíritu ge Tata Do Yebaa benne belhidha benbie Jesús‑ni lo elhuttiha, ganna benneha doe lheꞌe lastole, laꞌania nna benne belhidha benbie Jesucristuha lo elhuttiha, benneha‑gaba nuha utebie elha nabani ge latile‑na, delába latile nu rattina yiesi lo yu‑ni. Aníha unie kumu de do Espíritu geeha lheꞌe lastole. \p \v 12 Laxkala xa betsi to, riꞌi daa loriꞌi uinriꞌi latsiru, labí daa loriꞌi uinriꞌi nu satsa retaba leriꞌi. \v 13 Kumu ganna lebiꞌi ruinbale nu satsa retaba lele, laꞌania nna tsia nnittibale arlo Tata Do Yebáha; ttaka ganna lebiꞌi gwa rixúbinle Espíritu ge Tata Do Yebáha kini rudhanle abitturu ruinle nu satsa ruinle‑na, laꞌanialigaba nna gwaka benbale arlobie. \v 14 Kumu iyába ka benne ata gwa ruinbake nu ra Espírituha, ka benneha nuha gwankake xiꞌin Tata Do Yebáha. \v 15 Kumu Espíritu bete Tata Do Yebáha gele, benneha labí uxílee kini ogaꞌabie le lo elha rasi‑na attu libe, sinuki uxílale benneha kini akale xiꞌin Tata Do Yebáha, kumu de Espírituha nna rinneriꞌi rulisariꞌi Tata Do Yebáha, rariꞌe: “¡Tatoo!” \v 16 La kwinaba Espírituha rigixxiꞌanie riꞌi ree deki riꞌi ankariꞌi xiꞌin Tata Do Yebáha. \v 17 Kumu de chi ankariꞌi xiꞌinie, de nuha nna ralhagabariꞌi dhiriꞌi nu tse utebie. Itupa lenriꞌi Cristuha dhiriꞌi nu tseha kumu de rateriꞌi ttiba gwate benneha. Aníha kini itupa lenriꞌi benneha inná xxeni leriꞌi. \s Riꞌi ruxxen leriꞌi edí baariꞌi nu tse ute Tata Do Yebáha \p \v 18 Neti rudhaka lasia deki nu rateriꞌi nnanna, latti toba nuní ganna utsenriꞌi na len nu tse ute Tata Do Yebáha geriꞌi nu si daa. \v 19 Kumu iyá tte ka nu benie seꞌe yiesi lo yu‑ni ubedaba chi seꞌekana kumu ladeakakana uleꞌeni Tata Do Yebáha kana ka benne chi ankake xiꞌinie. \v 20 Kumu iyába ka nu benie yiesi lo yu‑ni chiba binitti nu tse ankakana. Labí ka nu benie yiesi lo yu‑ni uka lekani binittikana, sinuki Tata Do Yebáha‑ba uka lebie kini binittikana. Ttaka gwa téruba elha xen lasi \v 21 deki godilábe kana lo nu runnittina kanaha kini anáchu nna edí baakana nu tse tee ge ka benne chi ankake xiꞌinie. \v 22 Kumu gwa yúbariꞌi axtaba nnanna iyába ka nu ben Tata Do Yebáha seꞌe yiesi lo yu‑ni, turoꞌoba ribesi gwekana tti ruyúkana elha disa. Ratebakana atti tteba rate ttu nuila tti retti lheꞌeni gali xiꞌinni. \v 23 Anágaba nna laa suna ka nu benie yiesi lo yu‑niga ribesi gwekana, anágaba riꞌi ka nu chi uxí gaariꞌi Espíritu ge Tata Do Yebáha, ribesigaba lhiꞌu leriꞌi, kumu de seꞌeriꞌi ribedariꞌi ganna chi isia sá edí Tata Do Yebáha riꞌi kini akariꞌi xiꞌinie. Laꞌania odilábie bela latiriꞌi‑ni kini abittu tseꞌe loona. \v 24 Kumu riꞌi de ruxxen leriꞌi ge Tata Do Yebáha, de nuha nna bodilábie riꞌi. Ttaka ganna chiba uxíriꞌi nu seꞌeriꞌi ribedariꞌiha, laꞌania nna labíru teeki tseꞌeriꞌi kwedariꞌi nuha. \v 25 Ttaka ganna sa seꞌebariꞌi ribedariꞌi nu abittu chi uxíriꞌiha, laꞌania nna kweda besibariꞌi kini dhiriꞌi na. \p \v 26 Anágaba Espíritu ge Tata Do Yebáha akagaba lenie riꞌi tti abittu gwakariꞌi innabariꞌi len Tata Do Yebáha kumu de labí yuriꞌi innabariꞌi attiba ankaba geni. Ttaka kwinaba Espírituha rinnabe geriꞌi. Tti rinnabe geriꞌi nna lhiꞌu lebe ribesi gwebie. \v 27 Tata Do Yebáha yu xea benneha gasina anka lheꞌe lasto ka benne chi ankake gebie. De nuha nna gwa rite dábanie bixa nuha raka le Espírituha, kumu Espírituha rinnababe ge ka benne chi ankake ge Tata Do Yebáha attiba raka lebie. \p \v 28 Anágaba nna gwa yúgabariꞌi deki Tata Do Yebáha, bixaba sate ka benne rakakanie gebie, labie nna gwinbe kini saría tsena ke, delába ka benne chi uxie lo neda geeha ttiba chi gaꞌananie aka. \v 29 Kumu ttuha‑li chi yubie deki tseꞌe ka benne akake gebie, ka benneha‑gaba nuha chi bedhaꞌane kini akake tti anka Xiꞌinieha, kini anáchu Xiꞌinieha ake nu loni ge ixe ka betsi to geriꞌi. \v 30 Anágaba nna ka benne chi bedhaꞌane kini akake xiꞌinie, la ka benneha‑gaba nuha uxie lo neda geeha nna ka benne chi uxie lo neda geeha, la ka benneha‑gaba nuha benie kini akake ka nu abitturu yua ujake ge nu ruinke nna ka benne benie kini abitturu yua ujake ge nu ruinkeha, la ka benneha‑gaba nuha benie kini inná xxeni leke. \s Lanú dhaana usunana abittu akin Tata Do Yebáha geriꞌi \p \v 31 Nianna, ¿bíla anka nu innáriꞌi ganna? Ganna Tata Do Yebáha gwa dube lenriꞌi, laꞌania nna lanú nu dhaana bixa udhakana riꞌi. \v 32 Benneha labí a beria lebie utebie kwinaga Xiꞌinieha, sinuki betelee benneha kini uttie utixe ge iyáriꞌi. Gwalinnáruga, ganna aníha benie, ¿laaba ganna, itupa len Xiꞌinieha, gutegabe iyá tte nu tee gebie len riꞌi? \v 33 Laꞌania nna ka benne chi bekwebie kini akake gebie, lanú nu usiana iki ka benneha gana ke: “Nuní nu satsa chi benle”, kumu ki kwinaba labie nuha runie kini abitturu yua ujariꞌi ge nu satsa ruinriꞌi. \v 34 Nianna, ¿núla eyaxinna urixxi ukinnina ka benneha ganna? ¿Si Jesucristuha ak? ¡Koꞌo, labí! Ki kwinala Jesucristuha uttie kini utixe ge ka benneha lhe anágaba beyaka bengabe lo elhuttiha lhe. Nnanna nna chi doe daka ná ben ge Tata Do Yebáha nna rinnabe geriꞌi len benneha. \v 35 Anágaba nna lanú nu dhaana usunana kini abittu akin Cristuha geriꞌi. Meskiba sateriꞌi uyúriꞌi ttu bixa elha disa o tti udúna riꞌi ge ttu bixa o lhe tti etenalhakana udhaka disakana riꞌi o tti iyasa nu goriꞌi lhe xoriꞌi lhe o tti uxunnina geriꞌi bixa sateriꞌi o tti uinkana uttikana riꞌi. Meskiba sateriꞌi iyá nuní, Cristuha labí udhane abittu akanie geriꞌi. \v 36 Akaba tti tteba ra lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha ata dia ra: \q De lu nna ttu ttu sába ruxunnina getu gattitu. \q Ttiba ttu neru chi gaꞌanna gattina, aníha‑ba ruinkana uttikana riꞌitu. \f + \fr 8:36 \ft Salmo 44:22:\f* \m \v 37 Ttaka de Jesucristu benne rakanie geriꞌiha, de benneha nna lo iyába nu rateriꞌi, gwa ridaabariꞌi loni. \v 38 Kumu neti yu xeabaa, lanú nu dhaana usunana kini abittu akin Tata Do Yebáha geriꞌi, meskiba ganna gattiriꞌi lhe meskiba ganna aka benriꞌi lhe, nigaba ka anjeliha lhe nigaba ka espíritu ka nu rinnabiaha lhe ka nu ra tsitsi lekaniha lhe, labí dhaa ka nuha usunakana. Nigaba nu rateriꞌi nnanna lhe nigaba nu sateriꞌi nu si daa lhe. \v 39 Nigaba gwetsá lhe nigaba lhiꞌu yuha lhe nigaba attu bixaru nu seꞌe ben Tata Do Yebáha, ni ttú ka nuní labí dhaakana usunakana kini abittu akin Tata Do Yebáha geriꞌi de nu gwate Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha. \c 9 \s Tata Do Yebáha uxie ka benne Israel‑ni \p \v 1 Neti kumu de ria lasia Cristuha, de nuha nna rinnebaa nu ankaba gwalí; labí ruin lasia. Anágaba Espíritu ge Tata Do Yebáha rágabe neti deki gwa rinnebaa nu ankaba gwalí. \v 2 Neti yalhá siꞌi du lasia lhe satíaba rudúna neti \v 3 ge ka benne kia, delába ka benne Israel‑ni, axtala rakati meskila neti ibixxi iginnia arlo Tata Do Yebáha lhe meskila iriesia Cristuha ganna ttixka, kini aníha nna ni kina gaa gwalába ka benne kia. \v 4 Kumu lake nuha bedí Tata Do Yebáha ke kini akake xiꞌinie \q lhe lake nuha belaꞌanie nu xxeni ra leeha lhe. \q Anágaba len lagabake nuha bodhaꞌane tisa rabie ke deki unie kini saría tsena ke, \q lhe lagabake nuha begwebie ke bia bennabi geeha lhe. \q Anágaba len lagabake nuha bodhaꞌane kini ulhake gebie, \q lhe lagabake nuha ree ke deki ugwebie ke ttu nu tse. \q \v 5 Anágaba lagabake nuha datiake ka benneola getu useꞌe itú ttuha, delába ka benne ukake xuttotuha \q lhe anágaba Cristuha, atti ulie yiesi lo yu‑ni, ka nu Israel‑nigaba nuha datiabie. \m Cristuha ankagabe Diosi rinnabie iyá tte nu seꞌe lhe satíaba ra xxeni lebie lhe. Amén. \p \v 6 Nianna, ¿si innáriꞌi deki labíru uin Tata Do Yebáha nu chi rabie ka nu Israel‑ni deki unie? ¡Koꞌo! Gwin galábie nu chi reeha. Deba nna labí iyá ka benne datiake benne uka xuttotuha, delába benne utta lábie Israel, labí gwalíga iyá ka benneha ankake nu Israel, delába labí iyáke ankake ge Tata Do Yebáha. \v 7 Nigaba laa de datiagake Abraham‑ni nna innáriꞌi deki iyáke gwankake xiꞌini Abraham‑ni, sinuki sunruba ka benne bija Isaac‑ni nuha gwankake xiꞌinie. Kumu Tata Do Yebáha ree Abraham‑ni: “Isaac‑ni ujana ka benne udaxxuke tialu.”\f + \fr 9:7 \ft Génesis 21:12\f* \v 8 Laxkala ka benne datiake Abraham‑ni, labí de datiake benneha nna innáriꞌi deki chi ankake xiꞌin Tata Do Yebáha. ¡Koꞌo! Sunruba ka benne selake lheꞌe nu chi ra Tata Do Yebáha deki utebie ge Abraham‑ni, sunruba ka benneha gwakake xiꞌinie. \v 9 Kumu Tata Do Yebáha tti bodhaꞌan tsitsi tisa gebie len Abraham‑ni, laꞌania rabie na: “Attu ida ttinná edetaa attu libe, laꞌania nna Sara‑na chi tee xiꞌinni.”\f + \fr 9:9 \ft Génesis 18:10\f* \p \v 10 Anágaba laa sunruga nuha uka, sinuki anágaba Rebeca‑ni bijagabana kwachi, delába ka xiꞌin Isaac benne uka xuttotuha. \v 11-13 Laꞌania atti lanila gali ka nutoha lhe atti lanila uin ka nuha nu tse lhe nu satsa lhe, laꞌaniali chi unne Tata Do Yebáha rabie Rebeca‑ni: “Nu xxeni‑na ixúna lo sina ge nu gwexxa‑na.”\f + \fr 9:11‑13 \ft Génesis 25:23 \f* Ukaba attiba raba lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha tti ree: “Jacob‑ni ukati geni nna Esaú‑ni nna labí ukati geni.”\f + \fr 9:11‑13 \ft Malaquías 1:2‑3\f* Aníha uka ki gwado tisa deki Tata Do Yebáha raxie lo neda gebie ka benne rakaba lebie gaxie. Labí raxie ke de chi benke bixa nu tse, sinuki de redába lebie nna raxie ke. \p \v 14 Nianna, ¿bíla anka nu innáriꞌi ganna? ¿Si innábariꞌi deki labí nu dika ixú anka nu ruin Tata Do Yebáha? ¡Koꞌo! Labí dika innáriꞌi aná. \v 15 Kumu Tata Do Yebáha rabie Moisés‑ni: “Neti satuaba lasia benne rakaba lasia satua lasia lhe esiꞌibati benne rakaba lasia esiꞌiti lhe.”\f + \fr 9:15 \ft Éxodo 33:19\f* \v 16 De nuha nna labí de riꞌi raka leriꞌi nna gwa ratua le Tata Do Yebáha riꞌi, nigaba labí de riꞌi ruinriꞌi doelha nna gwa ratua lebie riꞌi, sinuki labe redá lebie kini ratua lebie riꞌi. \v 17 Kumu Tata Do Yebáha lo ka yetsi geeha unnebie ree Faraón‑ni, delába Faraón nu unnabiana Egipto‑ni ttuha. Laꞌania rabie na: “Neti bodúa lu kini akalu nu rinnabia. Ixúti lu kini uleꞌelu nu xxeni ra lasia. Aníha kini iyá ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni uinbiake nuxa ankaa.”\f + \fr 9:17 \ft Éxodo 9:16\f* \v 18 De nuha nna Tata Do Yebáha ratuaba lebie ka benne rakaba lebie satua lebie nna ka nu raka lebie uin tsitsie lastokani kini abittu tsia lekanie, ka nuha nna ruin tsitsibe lastokani. \p \v 19 Ttaka lebiꞌi nna innaba tisale neti, innále: “Ki ganna abittuba bixa aka geriꞌi gariꞌi Tata Do Yebáha, ganna aníha nna, ¿beakala sa rudelhabe yua kweꞌeriꞌi ge nu ruinriꞌi ganna?” \v 20 Neti nna upeya le xa lena kia, ¿nú ankale nna lebiꞌila gale Tata Do Yebáha bixa anka nu unie? Kumu ttibanka yedhu yuha, laa gwakaga geni gana nu benna naha: “¿Beaka aníla benlu neti?”\f + \fr 9:20 \ft Isaías 45:9\f* \v 21 Kumu nu ruin yedhuha, gwakaba geni uinna len yunaha nu rakaba leni. Gwakaba geni la len yunaha‑ba uinna ttu lo irsina nu uleꞌe latsitoru, anágaba nna gwakagaba geni uinna attu nu abittu anka latsitoru. \v 22 Anágaba Tata Do Yebáha, ganna ttixka uka lebie gwa ukaba gebie beleꞌenie ka benne elha riseꞌiki geeha lhe gwa ukagaba gebie beleꞌenie ke nu tsitsi ra leeha lhe. De nuha nna gwa betto bechíabe abittu bi bedhake ka nu ralhakana tseꞌe lookana \v 23 nna ka benne chi gwatua leeha, delába ka benne chi gaꞌananie deki edí baake nu tse uteeha, ka benneha nna gwa belaꞌabanie ke nu xxeni ra leeha, \v 24 delába ka benneha nuní ankariꞌi, kumu laa suna ka nu Israel‑niga uxie, anágaba uxigabe ka benne abittu ankake nu Israel. \v 25 Benbe attiba rabie lo yetsi bodhaꞌana profeta Oseas‑ni. Lo yetsiha ree: \q Ka nu abittula ankakana nu lheꞌesi kiaha, ka nuha‑la upeya kana: “Lebiꞌi ankale nu lheꞌesi kia” \q nna ka nu abittula rakati gekaniha nna ka nuha‑la upeya kana: “Lebiꞌi rakati gele”\f + \fr 9:25 \ft Osea 2:23\f* \q \v 26 nna ka nu seꞌe lo yu ata rabie kana: “Lebiꞌi labí ankale nu lheꞌesi kia”, \q niha‑gaba nuha gabie kana: “Lebiꞌila gatta lále xiꞌini Tata Do Yebaa benne anka baniha.”\f + \fr 9:26 \ft Oseas 1:10\f* \m \v 27 Ka nu Israel‑ni nna utixxiꞌagaba Isaías‑ni gekani, rana: “Meskiba ixe juisiru ka nu Israel‑ni raka, meskiba rakakana ixe juisiru ttiba yuxi re roꞌo indatoo, ttaka sunruba ttu chupakana godilaa Tata Xisiha, \v 28 kumu benneha labíru kwede, chi tteba unie elhuxtisi ge ka nu seꞌe yiesi lo yu‑ni.”\f + \fr 9:27‑28 \ft Isaías 10:22‑23\f* \v 29 Aníha‑gaba unne Isaías‑ni ttuha, rana: \q Ganna ttixka Tata Xisiha benne ra tsitsi leeha, \q ganna ttixka benneha abíba bodhaꞌane ttu chupa ka benneola geriꞌi, \q laꞌania nna biseꞌe loobariꞌi ttiba biseꞌe loo lheꞌesi Sodoma‑ni lhe Gomorra‑ni lhe.\f + \fr 9:29 \ft Isaías 1:9\f* \s Ka benne Israel‑ni labí ugía leke Cristuha \p \v 30 Nianna, ¿bíla anka nu innáriꞌi ganna? ¿Laaba ganna ka nu abittu ankakana nu Israel, delába ka nu labí reguꞌelha lekani uinkana kini abitturu yua ujakana ge nu ruinkana, laaba ganna ka nuha‑la nuha de ugíaba lekani ge Tata Do Yebáha, de nuha‑ba nna benie kini abitturu yua ujakana ge nu ruinkana? \v 31 Ttaka ka nu Israel‑ni nna ukalakinna deki de udobakana tisa ge bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni, de nuha‑ba nna abitturu yua ujakana ge nu ruinkana, ttaka nna labí udaakana. \v 32 Nianna, ¿beakala a udaakana ganna? Labí udaakana kumu de labí bexxen lekani deki Tata Do Yebáha kuabie yua kweꞌekani, sinuki bexxenla lekani deki de uinbakana latsiru, de nuha‑ba nna gwadaakana abitturu yua ujakana ge nu ruinkana. De nuha nna bichekubakana iki íyya nu berixxina kanaha. \v 33 Gwatebakana attiba raba lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha tti ugwettinie unnebie ge Cristuha ree: \q Lheꞌesi Sión‑ni udoa ttu íyya. \q Nuha uinna kini icheku ka benne ikini nna urixxina ke. \q Ttaka benne guxxenba lebie ge íyyaha, benneha labí elhittu ugwe íyyaha bie.\f + \fr 9:33 \ft Isaías 28:16\f* \c 10 \p \v 1 Betsi to kia, neti yalhá re lasia odilá Tata Do Yebáha ka nu Israel‑ni. Nuní rinnabaa lenie unie, \v 2 kumu neti yu xeabaa, lakana yalhá rudona lekani ge Tata Do Yebáha, ttaka labí rite da tsekinna. \v 3 Kumu de labí ute dákinna deki Tata Do Yebáha‑ba riguabie yua kweꞌe ka benne ge ka tulha ruinke, de nuha nna la labakana benkana kua yua kweꞌekani ge nu ruinkana nna labí uxielhakana kua Tata Do Yebáha yua kweꞌekani. \v 4 Kumu bia bennabi bodhaꞌan Tata Do Yebáha len Moisés‑ni, debá len Cristuha uluxa loo nuha. Nnanna nna iyába ka benne tsia leke ge benneha, de tsiaba leke bie nna chiba unie kini abitturu yua ujake ge nu ruinke. \p \v 5 Kumu Moisés‑ni benna lo yetsi, rana: “Ttu benne, kini abitturu yua uje ge nu runie, teeki udobie tisa ge iyá nu ra lo bia bennabi‑na. Aníha‑ruba nna gwaka benbie arlo Tata Do Yebáha.”\f + \fr 10:5 \ft Levítico 18:5\f* \v 6 Ttaka benne tsia lebie Cristuha, ukareꞌaba tsia lebie benneha nna chiba itua yua nuje ge nu runie. Benneha labí dika innábie: Teeki tsapia yebáha kini salhidaa Cristuha. \v 7 Nigaba labí dika innábie: Teeki chadia lhiꞌu yuha kini salhidhaa Cristuha lagwi ge ka benne chi uttiha. \v 8 Sinuki Moisés‑ni rálana: “Gaxxaba ata rekilu seꞌe ka tisa ge Tata Do Yebáha. Roꞌobalu lhe lheꞌe lastobalu yuꞌu ka tisa‑na.”\f + \fr 10:6‑8 \ft Deuteronomio 30:12‑14\f* Riꞌitu nna ka tisa‑na nuná rekitu rigixxiꞌatu. Ge ka tisa‑na nuná teeki tsia leriꞌi. \v 9 Kumu ganna lu innelu innálu deki Jesús‑ni anke Xxanalu lhe ganna itú iki itú lelu tsia lelu deki Tata Do Yebáha belhidha benbie benneha lo elhuttiha, laꞌania nna godilábe lu. \v 10 Kumu len lastoriꞌi tsia leriꞌe kini abitturu yua ujariꞌi ge nu ruinriꞌi nna len roꞌoriꞌi nna kixxiꞌariꞌi deki ria leriꞌi benneha. Aníha uinriꞌi kini odilábie riꞌi. \v 11 Lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha rágaba: “Iyába ka nu tsia lekani Cristuha, labí dhi ka nuha elhittu.”\f + \fr 10:11 \ft Isaías 28:16\f* \v 12 Kumu arlo Tata Do Yebáha turoꞌoba dakariꞌi, meskiba ankariꞌi benne Israel lhe meskiba abittu ankariꞌi benne Israel lhe. Kumu labie nuha anke Xxana iyá tteriꞌi nna rute tame ge iyába ka benne ttixka rinnabake ttu bixa lenie. \v 13 Kumu iyába ka benne ganna innabake ki odilá Tata Xisiha ke, labie nna godilábe ke. \p \v 14 Deba nna, ¿gasina innabake len benneha, ganna abíba chi ria leke gebie? Lhe, ¿gasina tsia leke ge benneha, ganna abíba chi biyienkanie gebie? Lhe anágaba, ¿gasina unake ge benneha, ganna anúba tee kixxiꞌenna ke? \v 15 Lhe, ¿gasina tsiake ugixxiꞌa ka tisa ge Tata Xisiha, ganna anúba tee idhelhana ke? Akaba attiba raba lo ka yetsi ge Tata Xisiha ata dia ra: “¡Gáruba lheꞌe uleꞌe ganna chi isia ka benne rekike ugixxiꞌa ka tisa ge Tata Xisiha!”\f + \fr 10:15 \ft Isaías 52:7\f* \v 16 Ttaka neti ria, nnanna labí iyá ka benne ria leke ge ka tisaha. Rakaba attiba raba Isaías‑ni lo yetsi bennaha ata ra: “Nurula nu chi ugía leni ge ka tisa rigixxiꞌatu‑ni xa Tata Xisi to.”\f + \fr 10:16 \ft Isaías 53:1\f* \v 17 Ttaka neti ria, iyába ka benne tsia leke ge Tata Do Yebáha, de udoba nagake ka tisa geeha, de nuha‑ba nna tsia leke gebie. \p \v 18 Nianna rinnaba tisaa ria: Ka nu Israel‑ni, ¿si abí gwa chi biyienkinna ka tisaha ganna? ¡Chi galá biyienkinna ke! Kumu lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha dia ra: \q Itúba yiesi lo yu‑ni biyien tsiꞌi ka nu rekikana ugixxiꞌa ka tisaha, \q axtaba lheꞌe ka yiesi to seꞌe ata abittu rilá, axtaba niha chi bisin ka tisa rigixxiꞌakanaha.\f + \fr 10:18 \ft Salmo 19:4\f* \m \v 19 Ttaka neti redennaba tisaa attu libe, redenía: ¿Si abí gwa ute dákin nu Israel‑ni nu utixxiꞌa ka benneha ganna? ¡Gwa ute da galákinna! Ki ladeꞌa ttela Moisés‑ni benna lo yetsi, utixxiꞌana nu ra Tata Do Yebáha, tti ree: \q Neti unia kini gapa yiele ka nu abittu ankakana benne Israel, \q lhe unia kini lebiꞌi iseꞌenle tti ilenle ute náya len ka nu rale deki labí elha rieni rapakana.\f + \fr 10:19 \ft Deuteronomio 32:21\f* \m \v 20 Isaías‑ni lhixxa rába utixxiꞌana nu ra Tata Do Yebáha, tti ree: \q Ka nu labí regilakana netiha‑la, ka nuha‑la betexxakakana neti, \q nna ka nu abíla rinnaba tisakana kiaha, len ka nuha‑la beleꞌe loa.\f + \fr 10:20 \ft Isaías 65:1\f* \m \v 21 Ge ka nu Israel‑ni nna ra Tata Do Yebáha: \q Ka nu reseꞌe disakana abittu rudokana tisa kia, ka nuha detú sába daa náya raxia kana.\f + \fr 10:21 \ft Isaías 65:2\f* \c 11 \s Tata Do Yebáha labí bedhá ikie ka benne Israel‑ni \p \v 1 De nuha nna rinnaba tisaa, ria: ¿Si bedhába iki Tata Do Yebáha ka benne geeha ganna? ¡Koꞌo, labí! Kumu neti ankagabaa benne Israel, datiaya Abraham‑ni nna Benjamín‑ni uke xuttoa. \v 2 Tata Do Yebáha labí chi bedhá iki benneha ka benne gebie, delába ka benne bekwebie ttuha‑li kini akake gebie. Lebiꞌi gwa yu xeabale ge nu ra lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha ata rinne Elías‑ni rulisane tti rinne lhana ge nu ruin ka nu Israel‑ni, rana: \v 3 “¡Tata Xisi to, biyúruga! Chiba bettikana adí ka profeta geluha lhe chigaba betseꞌe lookana ka bekú geluha lhe. A sunruba neti chi beyaꞌanaa. Anágaba nna ruingabakana uttikana neti.”\f + \fr 11:3 \ft I Reyes 19:10\f* \v 4 Ttaka Tata Do Yebáha bekabie ge Elías‑ni ree na: “Neti chiba ulesia gasi mili ka benne kia, ka benne labí chi bedú xibike arlo Baal‑ni, delába nu ra adíkana deki ankana diosi gekani.”\f + \fr 11:4 \ft I Reyes 19:18\f* \v 5 Aníha‑gaba raka nnanna, gwa seꞌerugaba attu chupa ka benne chi bedá le Tata Do Yebáha bekwebie. \v 6 Kumu ganna ttixka rukwebe ka benne de ruin tseke, ganna runie aníha, laꞌania nna labíru rukwebie ka benneha de redá lebie. \p \v 7 Nianna, ¿bíla uka len ka nu Israel‑ni ganna? Ka nu Israel‑ni benbakana deki itua yua ge ka tulha ruinkanaha kweꞌekani, ttaka labí udaakana. Ka benne bekwe Tata Do Yebáha nna gwa bituaba yuaha kweꞌeke. Adíkana nna ben tsitsibe lastokani, abittuba ugía lekanie. \v 8 Ukaba attiba raba lo ka yetsi geeha ata dia ra: “Tata Do Yebáha bechulhabe lekani lhe bechulhabe lokani kini abittu bilákinna, lhe anágaba attisidiba bedheabe nagakani kini abittu biyienkinna. Aníha‑ba sa ankakana axtaba nnanna.”\f + \fr 11:8 \ft Deuteronomio 29:4; Isaías 29:10\f* \m \v 9 Anágaba David‑ni unnegabana rana: \q Ka laní ruinkana, ka nuná rixúlakana kini rukinnina kana arlo Tata Do Yebáha, \q kumu labí rexxa lekani gebie tti ruinkana ka laníha. \q Laxkala ka laní gekaniha reyakabakana ttiba ttu yalhi lhe ttiba ttu yexxa kini riginnikana loni. \q De ruinkana aníha nna ugwebe kana elha disa. \q \v 10 Anágaba nna attisidiba echulhaba ka iyya lokani kini abittu ilákinna, \q lhe satíaba edo ruba kweꞌekani lhe.\f + \fr 11:9‑10 \ft Salmo 69:22‑23\f* \s Tata Do Yebáha godilábe ka benne abittu ankake nu Israel \p \v 11 Nianna redennaba tisaa, ria: Ka nu Israel‑ni, ¿si tsaba chi binittikana lo neda ge Tata Do Yebáha? ¿Si abíruga eyekikana ganna? ¡Koꞌo! Gweyeki galákana lo neda geeha! Ttaka lakana de binittikana, de nuha nna odilá Tata Do Yebáha ka benne abittu ankake nu Israel. Aníha kini utía di le ka nu Israel‑ni ka benneha nna eyekikana lo neda geeha. \v 12 Nianna, ganna de binittikana abittu ben tsekana, ganna de nuha beni kini bisia elha tse ge yiesi lo yu‑ni, delába elha tse ge ka benne abittu ankake nu Israel, ¿laaba ganna adírula tse aka ganna ttixka iyába ka nu Israel‑ni eyekikana lo neda ge Tata Do Yebáha? \p \v 13 Lebiꞌi ka nu abittu ankale nu Israel, lebiꞌi nuná rulisaa le. Neti de ankaa apóstol udhelha Tata Do Yebáha ge ka benne abittu ankake nu Israel, de nuha nna rugwea lidhaka sina runia‑ni. \v 14 Rugwea lidhakani kumu de rakati ni kina gaa gutía diiba le ka benne kiaha le, delába ka nu Israel‑ni, nna ebigakana lo neda ge Tata Do Yebáha kini aníha nna kwadiba ttu chupakana odilábie. \v 15 Kumu ganna de ulhida gaa Tata Do Yebáha ka nu Israel‑ni, ganna nuha bixúna kini beseꞌe tse lenie adí ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni, adírula tse aka ganna chi olábie ka nu Israel‑ni attu libe. Laꞌania nna ttiba ttu nu kubi chi eyakakana, attisidiba eyaka benbakana lo elhuttiha. \p \v 16 Kumu ganna kua nu raka ka yettaxtila ruinke sisiꞌa tteha, ganna kuaha chi ankana ge Tata Do Yebáha, anágaba kua nu rexxaha chigaba anka nuha gebie lhe ganna chunku ge ttu yaga chi ankana ge Tata Do Yebáha, anágaba ka nániha chigaba anka ka nuha gebie. Aníha‑gaba nuha ka benne chi bekwe Tata Do Yebáha sisiꞌa tteha, ganna ka benneha chi ankake gebie, aníha‑gaba adí ka benne datiake ka benneha chigaba ankake gebie. \p \v 17 Anágaba ka nu Israel‑ni, lakana nuha ankakana attisiba kwinaga ka ná ya olivu tseha. Attisidiba birekubakana lo ná ya olivuha, kini lebiꞌi ka nu abittu ankale nu Israel, meskiba ankale ka ná ya olivu nu anka ge lheꞌexxiha, ttaka benoole lo ná ya olivu tseha ata bitua ka nu Israel‑ni. Laꞌania nna lebiꞌi chiba bisinle ukale ge kwinaga yaga ata benooleha lhe anágaba nna edí baagabale elha tse nu ute yagaha. \v 18 Lebiꞌi bittu uxisile ge ka nu birekukana lo ná yagaha, abittu akinle deki lebiꞌi dakarulale tti ka nuha. Kumu ganna aníha rakinle, gwaludhá lele laa lebiꞌiga nuha rugole chunku ge yagaha, chunkuha‑la nuha rugona le. \v 19 Ttaka ganna lebiꞌi innále: “¿Laaba ganna de nuha‑la birekukana kini riꞌitu benootu lo ná yaga‑ni?” \v 20 Neti nna ekabia gele innía: Gwalí galá, lakana bituakana lo ná yagaha de abittu ugía lekani Tata Do Yebáha, lebiꞌi nna de ria lele gebie, de nuha nna gwa benoobale lo ná yaga tseha. Laxkala abittu uxisile ge ka nuná, sinuki gelale gwalugía. \v 21 Kumu ganna Tata Do Yebáha abittu uxíe elha xen lasi ge ka nu gwalíga ukakana ná yaga tseha de abittu ugía lekani, anágaba lebiꞌi abittugaba dhie elha xen lasi gele ganna udhanle abitturu tsia lele gebie. \v 22 Gwaluyúruga, Tata Do Yebáha benne tseba anka benneha, ttaka anágaba nna idisagaba runie. Idisa runie len ka nu chi binittikana lo neda geeha, ttaka len lebiꞌi, benne tseba anke ganna si anába tseꞌele ugwele lidhaka nu tse runieha, kumu ganna abíba ugwele lidhaka nu tse runieha nna kuagabe le lo yaga ata sialeha. \v 23 Ganna ka nu Israel‑ni edulokana eyya lekani gebie, laꞌania nna godo adakabe kana ata bituakanaha, kumu tsitsi ra le benneha gwa daabe odobie kana lo ná yagaha attu libe. \v 24 Kumu lebiꞌi ka nu abittu ankale nu Israel, ankabale ka ná ya olivu ge lheꞌexxiha, nianna birekule ata sialeha nna benoole lo ná ya olivu tseha ata labí dika kwialeha, ¿titiala ka nu Israel‑ni, lakana ukakana kwinaga ná ya olivu tseha, gwebiaba ka nuha attu libe ata bituakanaha? \s Iyába ka nu Israel‑ni godilába Tata Do Yebáha kana \p \v 25 Betsi to kia, raka lasia unale ttu nu labí chi yule, delába labí chi yule deki Tata Do Yebáha chiba gaꞌananie deki ttu chupa ka nu Israel‑ni uin tsitsi lastokani labí tsia lekanie axtaliba ganna chi bedaꞌa ka nu abittu ankakana nu Israel ibigakana udaxxukana neda gebie, laꞌanialiba nna edulo ka nu Israel‑ni eyya lekani. Raka lasia unale nuní kini abittu tseꞌele akinle deki yalhaba chi yule. \v 26 Iki deliba nuha nna iyába ka nu Israel‑ni odilá Tata Do Yebáha kana, uinbe attiba raba lo ka yetsi geeha ata dia ra: \q Lheꞌesi Sión‑ni iria benne odilábie ka benne datiake Jacob‑ni \q kini kuabie nu satsa ruinkana.\f + \fr 11:26 \ft Isaías 59:20\f* \m \v 27 Lhe rágabe: \q Nuní tisa chi bodhaꞌanaa unia, \q delába kuaya ka tulha ruinkanaha kweꞌekani.\f + \fr 11:27 \ft Jeremías 31:33‑34\f* \p \v 28 Ka nu Israel‑ni, de labí ugía lekani ka tisa tse ka nu rigixxiꞌa ge Jesucristuha, de nuha nna labí seꞌe tsekana len Tata Do Yebáha. Uka aníha kini lebiꞌi ka nu abittu ankale nu Israel saría tsena le. Ttaka Tata Do Yebáha gwa rakabanie gekani de chi bekwebie ka benne uka xuttokaniha. \v 29 Kumu benneha tsaba rinnebie. Ganna chi raxie ttu benne lo neda gebie, tsaba raxie benneha lhe ganna chi redá lebie rutebie bixaba nu tse len ttu benne, tsagaba rutebie nuha. \v 30 Lebiꞌi ka nu abittu ankale nu Israel, itú ttuha labí bedole tisa ge Tata Do Yebáha, ttaka nnanna de ka nu Israel‑ni abittu rudokana tisa gebie, de nuha nna lebiꞌila chi ratua lebie. \v 31 Nnanna ka nu Israel‑ni labí rudokana tisa gebie kini aníha nna lebiꞌi gwatua le Tata Do Yebáha le. Anágaba attiba gwatua lebie le, anágaba lakana gwasatuagaba lebie kana. \v 32 Kumu iyábariꞌi begwelhaba Tata Do Yebáha riꞌi kini abittu bedoriꞌi tisa gebie. Aníha benie kini delo nna iyágabariꞌi satua lebie. \p \v 33 ¡Ka tiparuba xxeni anka ka elha tse ge Tata Do Yebáha lhe ka tiparuba xxeni anka elha yuu geeha lhe elha rieni geeha lhe! Lanú nu dhaana kixxiꞌana bixa re le benneha unie lhe lanú nu dhaana tte denna bixa runie lhe. \v 34 Kumu “¡lanú nu rite denna bixa rulaba le Tata Xisiha lhe lanú aka geni gana benneha gasina unie!”\f + \fr 11:34 \ft Isaías 40:13\f* \v 35 Lhe anágaba, “¡lanú nu chi begwena benneha ttu bixa kini delo nna odo doelhane odekie nu chi begweneha!”\f + \fr 11:35 \ft Job 41:11\f* \v 36 Kumu Tata Do Yebáha‑ba benie iyá tte nu seꞌe lhe de labie nna gwa seꞌe ka nu benieha, lhe anágaba nna gegabe ankakana. ¡Benneha ra xxeni lebie ttu dia lii! Amén. \c 12 \s Gwaluin nu dika tsuꞌu le Tata Do Yebáha \p \v 1 Laxkala xa betsi to, rinnabaa len lebiꞌi gwaluin chi lo niꞌa ge Tata Do Yebáha, gwalute itú tte nu ankale attiba ttu úna bani arloe, delába gwaltseꞌe gwaludo lele gwaluin nu tsuꞌu lebie de chi ankale gebie. Kumu aná dika uinle arlo Tata Do Yebáha. \v 2 Abitturu uinle tti runi ka benne seꞌe yiesi lo yu‑ni. Lebiꞌi nu uinlale: gwalotseala elha rulaba le gele, aníha kini esea elha ruin gele. Laꞌania nna chi tte denle gasina anka nu raka le Tata Do Yebáha uinle, delába uinle nu anka tse lhe nu dika tsuꞌu lebie lhe nu anka itá su lhe. \p \v 3 Kumu de Tata Do Yebáha chi bedá lebie betebie lo neda len neti, de nuha nna rulisaa le. Kua ttu ttule abittu tseꞌele ulaba lele akinle deki rakarula gele tti adí ka benne. Abittu ulaba lele nu labí gwalí raka gele. Lebiꞌi nu uinlale, gwalulabala lele attiba ankaba geni. Kua ttu ttule gwaluinba kua riaba lele, delába elha ria le gele nu bete Tata Do Yebáha. \v 4 Kumu attiba latiriꞌi, ttúba ankana. Ttaka ixe looba ka nu rapana nna labí turoꞌo anka sina ruin ttu ttu ka nu rapana. \v 5 Anágaba riꞌi, ixebariꞌi raka, ttaka suna ttúba benne ankariꞌi de chi babariꞌi len Cristuha, kumu kua ttu tturiꞌi baba len luesiriꞌi. Aníha kini ttu tsapaba tseꞌe len luesiriꞌi. \p \v 6 Riꞌi ya yaba le anka elha tse ge ttu tturiꞌi kua bedába le Tata Do Yebáha betebie geriꞌi. Ganna len ttúriꞌi betebie elha tse geriꞌi kini kixxiꞌariꞌi nu raka lebie una ka benne, laꞌania nna innebariꞌi kua riaba leriꞌi ge Tata Do Yebáha \v 7 nna ganna len atturiꞌi betebie elha tse geriꞌi kini ute náriꞌi len adí ka benne, laꞌania nna latsiru ute náriꞌi lenke. Anágaba nna ganna len attúriꞌi chi betebie elha tse geriꞌi kini uleꞌenriꞌi ka benne ka tisa ge Tata Do Yebáha, laꞌania nna nuha‑ba udo leriꞌi uinriꞌi \v 8 nna ganna len attúriꞌi chi betebie elha tse geriꞌi kini odú ittariꞌi le ka benne, laꞌania nna nuha‑gaba udo leriꞌi uinriꞌi. Anágaba nna ganna len attúriꞌi betebie elha tse geriꞌi kini edá leriꞌi uteriꞌi nu tee geriꞌi len ka benne, laꞌania nna eria iki eria leriꞌi uteriꞌi nuha lenke. Anágaba nna ganna len attúriꞌi chi betebie elha tse geriꞌi kini akariꞌi nu loni ge adí ka benne, laꞌania nna teeki uinriꞌi nuha latsiru nna ganna len attúriꞌi chi betebie elha tse geriꞌi kini satua leriꞌi ka benne riyasakanie ttu bixa, laꞌania nna ittaba udúna leriꞌi tti uinriꞌi nuha. \p \v 9 Itú iki itú lele akinle ge ka benne, abittu delo tisaba akinle geke. Bitturu aka uyúle nu satsa‑na, bitturu ulabile na. Lebiꞌi gwaludola lele, gwaluni nu anka tse. \v 10 Akin ge luesile attiba rakabinle ge ttu betsile lhe gwaltsia le luesile lhe gwalugwe lidhaka luesile lhe. \p \v 11 Gwaludo lele gwaluin nu daa lole uinle, abittu akale nu lea. Itú iki itú lele ixúle lo sina ge Tata Xisiha. \p \v 12 Gwaludú itta lele de chi ruxxen lele ge Tata Do Yebáha lhe gwalutto gwaluchía ttixka ratele ttu bixa elha disa. Anágaba abittu udú siile a ilhapile tisa lenie. \p \v 13 Gwalute nu tee gele len ka benne ttixka riyasakanie, delába ka benne chi ankake ge Tata Do Yebáha, anágaba lhe jeru tte gaxile ka benne lheꞌe lisile lhe. \p \v 14 Gwalinnaba len Tata Do Yebáha kini lee unie ki saría tsena ka nu ridú nookana le. Bittu kele ikikani; gwalinnabala kini aka lenie kana. \p \v 15 Gwaltseꞌe itta len ka benne seꞌe itta, anágaba len ka benne du siꞌi leke, gwaludú siꞌigaba lele lenke. \p \v 16 Latsiru gwaltseꞌe len luesile. Abittu uinle ttaba. Gwaluinla tti runi ka benne abittu ra xxeni leke lhe anágaba bittu uinle deki lebiꞌiba ankale nu yuu xxatta. \p \v 17 Ttixka nuxa bixa udhakana le, abittu aníha‑gaba udhakale na. Arlo nuxaba benne gwaluinla doelha gwaluni nu anka tse. \v 18 Gwaluin doelha gwaltseꞌe latsiru len iyába ka benne. \v 19 Xa betsi to kia, ganna bixa chi bedhakakana le, abittu udo lele ge nuha. Gwalugwelhala Tata Do Yebáha ugwebie kana elha disa, kumu aná rabie lo ka yetsi geeha, tti ree: “Netiba ralhaa ugwea kana elha disa; ugwebaa kana elha disa nu ralhabakana dhíkana.”\f + \fr 12:19 \ft Deuteronomio 32:35\f* \v 20 Lu nna nu uinlalu: “Ganna nu abittu raka uyúna luha dana rituinna, begwela na nu gona lhe ganna rebisina inda, begwela na inda iꞌiyana, kumu ganna aníha uinlu, laꞌania nna nuha ettulinna ge nu chi bedhakana luha.” \v 21 Bittu ixú yielu uinlu nu satsa. Nu uinlalu, benla nu anka tse. Aníha kini dhaalu edúlu lo nu satsaha, ki abitturu uinlu na. \c 13 \s Gwaludo tisa ge ka nu rinnabia‑na \p \v 1 Iyá tteriꞌi teeki udoriꞌi tisa ge ka nu rinnabia‑na, kumu lanú ttu nu rinnabia do, abittu rodú Tata Do Yebáha na. Iyábakana Tata Do Yebáha‑ba roseꞌebie kana. \v 2 Laxkala ka benne ganna abittu udoke tisa ge ka nu rinnabia‑na, arlo Tata Do Yebáha nuha reseꞌe disake kumu labie boseꞌebie ka nu rinnabia‑na nna ka benne abittu rudoke tisa ge ka nuná, elha disa gebake rigilake. \v 3 Kumu ka nu rinnabia‑na labí seꞌe ka nuná kini uniasikinna ka benne ruin latsiru, sinuki seꞌelakana kini uniasikinna ka nu ruin satsa. Ganna lu abittuba raka lelu gasinlu ge ka nu rinnabia‑na, latsiru beni ganna xa, kini aníha nna ka nuná innákana deki lu tseba ruinlu. \v 4 Kumu ka nu rinnabia‑na ankakana ka benne rixúni Tata Do Yebáha, ka nuná uinkana kini lu saría tsena lu. Ttaka ganna lu abíba ruin tselu, laꞌania nna gasi galenlu gekani, kumu lakana chi begwe Tata Do Yebáha kana lo neda kini ugwekana elha disa ka nu ruin satsa. \v 5 Laxkala teeki udoriꞌi tisa gekani, abittu sun tteba de kini ka ugwekana riꞌi elha disa nna udoriꞌi tisa gekani. ¡Koꞌo! Sinuki teeki udoriꞌi tisa gekani kumu yúbariꞌi deki anába dika uinriꞌi. \p \v 6 Kumu ka nu rinnabia‑na, Tata Do Yebáha‑ba runie kini rinnabiakana nna nunába rudo lekani ruinkana. De nuha nna lebiꞌi rigixale belhiu nu rinnaba ka nuná. \v 7 Gwalikixa iyá nu daa lole kixale len ka nu rinnabia‑na: ganna daa lole kixale belhiu nu riden náriꞌi ge yiesi, gwalikixa nuná nna ganna seꞌe ka nu ralhakana tsia lele kana, gwaltsia lele kana nna ganna seꞌe ka nu ralhakana ugwele lidhakakani, gwalugwe lidhakakani. \s Lebiꞌi akin ge luesile \p \v 8 Gwalikixa iyá nu dale ge ttu benne, abittu a kixale. Sun tteba nna teeki akin ge luesile, kumu ttu benne rakanie ge nuxaba benne, ge nu ra lo bia bennabi ge Tata Do Yebáha nuha chi rudoe tisa. \v 9 Kumu benneha bodhaꞌane ree: “Abittu dho lenlu attu nu subi\f + \fr 13:9 \ft Éxodo 20:14\f* lhe abittu uinlu elhutti\f + \fr 13:9 \ft Éxodo 20:13\f* lhe, anágaba abittu lhanalu\f + \fr 13:9 \ft Éxodo 20:15\f* lhe abittu innelu gwen lasi\f + \fr 13:9 \ft Éxodo 20:16\f* lhe abittu dha lelu nu tee ge attu benne subi\f + \fr 13:9 \ft Éxodo 20:17\f* lhe.” Iyá nuní lhe adíru ka nu ruin Tata Do Yebáha mandadu uinriꞌi, ttúba tisa reyakakana, delába tisa nu ra: “Akinlu ge attu benne attiba rakabani gelu.”\f + \fr 13:9 \ft Levítico 19:18\f* \v 10 Kumu riꞌi labí rudhaka xiiriꞌi ttu benne ganna rakinriꞌi gebie. Laxkala benne rakanie ge nuxaba benne, ge nu ra lo bia bennabiha nuha rudobie tisa. \p \v 11 Lebiꞌi gwa yúbale sá bedúba nuní chi seꞌeriꞌi. Chinka elhidha ikiriꞌi, kumu chi tteba dabigana isia sá odilá Cristuha riꞌi. Labíru isá riyasa tti riyasa atti uduloriꞌi ugía leriꞌi benneha. \v 12 Kumu chiba diana ruxunnina sá, chiba dabigana isia sá tti odilábie riꞌi. De nuha nna chinka udhanriꞌi nu satsa ruinriꞌi, abitturu uinriꞌi tti runi ka nu seꞌe ata anka chulha, sinuki tseꞌe tselariꞌi uinriꞌi nu anka tse ttiba runi ka benne seꞌe ata anka yani. \v 13 Latsiruba tsekiriꞌi, uinbariꞌi attiba ankaba geni: abittu akariꞌi nu ro xxatta lhe nu dusi lhe, anágaba lhe abittu isáriꞌi nu subi subi lhe abittu uinriꞌi bixaba nu satsa rakaba leriꞌi lhe anágaba nna abittu tsuꞌuriꞌi utilha lhe abittugaba utía di le luesiriꞌi lhe. \v 14 Lebiꞌi nu uinlale: gwaluinla tti ruin Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha nna gwaluin doelha abittu uinle nu satsa etaba lele uinle. \c 14 \s Abittu kua balaꞌana ge luesile \p \v 1 Ganna ttu benne selee len lebiꞌi nna abíba chi ria tsitsi lebie ge Tata Do Yebáha, gwalulabibe attiba ankabe nna abittu dhaka lenlee ge nu robie. \v 2 Kumu seꞌe ka benne rakakanie deki gwakaba goke iyába, ttaka seꞌe ka benne de labí chi ria tsitsi leke ge Tata Do Yebáha, de nuha nna suna kuana yaꞌaba roke. \v 3 Benne roe iyá tteha, abittugaba kuꞌu niꞌe benne abittu roe iyá tteha nna benne abittu roe iyá tteha nna abittugaba kuabie balaꞌana ge benne roe iyá tteha, kumu Tata Do Yebáha chiba belabie benneha attiba ankeha. \v 4 Lu nna, ¿núla ankalu nna rigualu balaꞌana ge benne rixúbie lo sina ge attu benne? Si ruin tsebie o abittu ruin tsebie, xxaneha‑ba inná. Ttaka benneha gwa du tsitsibe, kumu xxeniba ra le Tata Xisiha nna gudú tsitsibe benneha. \p \v 5 Anágaba nna seꞌegaba ka benne rakakanie deki seꞌe ka sá dakarukana atti adíru ka sá nna seꞌe adíke nna rakakanie deki tu tulapaba anka iyába ka sá‑na. Ttaka neti ria, kua ttu ttule teeki yu tsitsile deki gwalí nu rulaba leleha ankana tse. \v 6 Nu rana deki tee ttu sá dakaru atti adí ka sá, nu ra aníha, Tata Xisiha nuha rugwena lidhake, nna nu rona iyá tteha, Tata Xisiha‑gaba nuha rugwena lidhake kumu gwa rugwebana benneha ixkixaru tti rona elhoha. Anágaba nu abittu rona iyá tteha, rugwegabana lidhaka Tata Xisiha tti abittu rona iyá tee. Anágaba nna gwa rugwegabana benneha ixkixaru. \p \v 7 Kumu elha nabani geriꞌi lhe elhutti geriꞌi lhe, labí ankakana geriꞌi, ge Tata Xisiha‑ba ankakana. \v 8 Laxkala laka seꞌeriꞌi anka benriꞌi nna ge Tata Xisiha‑ba ixúriꞌi nna ganna gattiriꞌi nna gegabe ixúriꞌi. Laxkala sila sa seꞌeriꞌi anka benriꞌi o sila chi uttiriꞌi, ge Tata Xisiha‑ba ankariꞌi. \v 9 Kumu de nuha‑la utti Cristuha nna beyaka benbie attu libe kini anáchu ake Xxana ka benne chi uttiha lhe ake Xxana ka benne anka bani lhe. \p \v 10 Lu nna, ¿beaka rigualalu balaꞌana ge nu ruin attu betsi to geriꞌi? Lhe, ¿beaka riguꞌula niꞌalue lhe? Ki yulu iyábariꞌi eso duriꞌi arlo Cristuha kini aka elhuxtisi geriꞌi. \v 11 Kumu lo ka yetsi ge Tata Xisiha rabie: \q Netiru ria, iyába ka benne udú xibike arloa \q lhe iyábake innáke deki neti ankaa Diosi.\f + \fr 14:11 \ft Isaías 45:23\f* \m \v 12 Laxkala kua ttu tturiꞌi, arlo Tata Do Yebáha otso duriꞌi nu benriꞌi. \p \v 13 De nuha nna abitturu kua balaꞌana ge luesiriꞌi. Lebiꞌi nu uinlale, gwaluinla doelha abittu uinle ttu bixa nu uinna ki icheku ttu betsi to geriꞌi lo neda ge Tata Do Yebáha. \v 14 Neti yu xeabaa lhe ruxxen tsitsiba lasia ge Jesús benne anke Xxanariꞌiha deki labí tee ttu elho titúbana akana tsiga. Ttaka ganna seꞌe ka benne rakakanie deki tsigaba anka elhoha, tsiga galá chi ankana len lake kumu aníha rulaba leke. \v 15 Ttaka ganna delo niꞌa ge elho roluha ruinlu kini rudú chupana le attu betsi to geriꞌi, ganna aníha ruinlu, laꞌania nna labíru rakinlu ge benneha. Kumu Cristuha chi uttie utixe ge betsi to geriꞌiha, de nuha nna abittu unnittilu benneha len nu rolu. \v 16 Laxkala meskiba lu rakinlu deki tseba anka nu ruinluha, ttaka ganna seꞌe ka nu riguakana balaꞌana ge nu ruinluha, laꞌania nna tserula abittu uinlu aníha. \v 17 Kumu tti rinnabia Tata Do Yebáha riꞌi, labí raka doelha bí roriꞌi lhe bí riꞌiyariꞌi lhe. Nu rakarula doelha tseꞌeriꞌi uinriꞌi nu dika ixú lhe tseꞌeriꞌi latsiru len ka benne lhe udú itta leriꞌi lhe. Iyá nuní ruin Espíritu ge Tata Do Yebáha. \v 18 Ganna aní ruinriꞌi tti rudoriꞌi tisa ge Cristuha, laꞌania nna nu dika ruꞌu le Tata Do Yebáha nuha chi ruinriꞌi. Anágaba nna adí ka benne tsuꞌugaba leke nu ruinriꞌi. \p \v 19 De nuha nna uinriꞌi doelha latsiru tseꞌe len luesiriꞌi lhe useꞌe tsitsi luesiriꞌi lo neda ge Tata Do Yebáha lhe. \v 20 Bittu utseꞌe loolu sina chi ben Tata Do Yebáha lheꞌe lasto adí ka benne delo niꞌa ge nu roluha. Gwalí galá, iyába elho nariba ankana, ttaka labí tse anka ganna delo niꞌa ge nu roluha nna ruinlu kini runnittilu adí ka benne. \v 21 De nuha nna tserula abittu golu bela, nigaba iꞌiyalu vinu, nigaba uinlu attu bixa nu uinna kini icheku betsi to geluha lo neda ge Tata Do Yebáha. \v 22 Ganna lu rakinlu tseba anka nu ruinlu, nu rakinlu anka tseha, sun tteba lu yulu nna Tata Do Yebáha‑ba nna, abittu utselalu attu benne subi. ¡Karubáru ka benne abittu rudúna ke ttixka rudhaka leke deki tseba anka nu ruinkeha! \v 23 Ttaka benne rudú chupana lebie si golee ttu bixa elho o abittu goe na, benneha tti robie elhoha, la labe nuha rigila gebie de labí chi ria tsitsi lebie ge nu roeha, kumu iyába nu ruinriꞌi ganna abíba uxxen leriꞌi ge Tata Do Yebáha deki gwanka tsebana, laꞌania nna tulhaba nuha chi ruinriꞌi. \c 15 \s Latsiru gwaluyú luesile \p \v 1 Riꞌi ata chi ruxxen tsitsi leriꞌi ge Tata Xisiha, teeki ute náriꞌi len ka benne abittu chi seꞌe tsitsike lo neda gebie. Abittu suna nu tsuꞌuba leriꞌi uinriꞌi. \v 2 Kua ttu tturiꞌi uinriꞌi nu dika tsuꞌu le ka betsi to geriꞌi, uinriꞌi nu dika ixú kini lake tseꞌe tsitsike lo neda gebie. \v 3 Kumu nigaba Cristuha labí udo benneha benie nu rakaba lebie, sinuki gwatebe attiba raba lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha ata dia ra: “Kweꞌelaa gware iyá nu satsa unnekana geluha.”\f + \fr 15:3 \ft Salmo 69:9\f* \v 4 Kumu ka tisa‑ni ttuha‑li uka ka benne‑ni. Ukake kini udhetikanie riꞌi kini anáchu nna de elha xen lasi rute ka tisa‑ni nna kweki tsitsi leriꞌi. De nuha nna gwa ruxxen leriꞌi ge Tata Do Yebáha. \v 5 Anágaba nna Tata Do Yebaa benne ribeki tsitsie leriꞌi lhe rutebie elha xen lasi geriꞌi lhe, benneha unie kini lebiꞌi latsiru tseꞌe len luesile. Uinle attiba ben Jesucristuha, \v 6 kini iyá ttele turoꞌoba uinle. Aníha uinle kini anáchu inná xxeni le Tata Do Yebáha, delába Xxudi Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha. \p \v 7 Laxkala latsiru gwalulabi luesile attiba belabi Cristuha le. Aníha uinle kini inná xxeni le Tata Do Yebáha. \v 8 Neti kixxiꞌania le: Cristuha bitee yiesi lo yu‑ni kini bixúbie ge ka benne Israel‑ni, benie nu chi ra Tata Do Yebáha ka benne uka xuttokeha. Aníha kini belaꞌa deki Tata Do Yebáha labí runnitti tisa gebie, gwa ruinbe nu chi rabie unie. \v 9 Lhe anágaba bitagaba Cristuha yiesi lo yu‑ni kini ka nu abittu ankakana nu Israel innákana deki xxeniba ra le Tata Do Yebáha de anke benne ratua lasi. Akaba attiba chi ra lo ka yetsi geeha ata dia ra: \q De nuha nna unia kini inná xxeni lelu, \q lhe ulhaa gelu lagwi ge ka nu abittu ankakana nu Israel lhe.\f + \fr 15:9 \ft 2 Samuel 22:50; Salmo 18:49\f* \m \v 10 Anágaba nna redenágaba lo ka yetsi geeha: \q Lebiꞌi ka nu labí ankale nu Israel, gwaledeakani itupa lenle ka benne Israel, delába ka benne ankake ge Tata Do Yebáha.\f + \fr 15:10 \ft Deuteronomio 32:43\f* \m \v 11 Nianna redenágaba: \q Iyá ttele lebiꞌi ka nu abittu ankale nu Israel, gwalulha ge Tata Xisiha. \q Iyá ttele gwalinná deki xxeniba ra lebie. \f + \fr 15:11 \ft Salmo 117:1\f* \m \v 12 Attu lisia lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha rigixxiꞌagaba Isaías‑ni rana: \q Isia ttu benne datiabie Isaí‑ni. \q Benneha kwea loe innabie ka nu abittu ankakana nu Israel; \q ka nuha nna uxxen lekani gebie.\f + \fr 15:12 \ft Isaías 11:10\f* \p \v 13 Anágaba nna Tata Do Yebaa benne rutebie elha xen lasi geriꞌi, labie ute tame elha gwedeaka lasi gele lhe useꞌebie le latsiru de ria lele gebie. Aníha kini uxxen chiettiru lele gebie de rudú tsitsi Espíritu geeha le. \s Pabluha rigixxiꞌanie ka benne abittu ankake nu Israel // ka tisa ge Tata Do Yebáha \p \v 14 Betsi to kia, neti yu xeabaa deki lebiꞌi yalhá tse chi re lele lhe yalhá elha rieni gele chi tee lhe. Anágaba chigaba ankale benne dika uleꞌen luesile. \v 15 Ttaka neti lo yetsi‑ni ttu nnelaba rinnea. Runia aní kini rodhua lele ge nu chi yule, kumu de Tata Do Yebáha chi bedá lebie betebie len neti \v 16 kini akaa benne ixúa lo sina ge Jesucristuha. Runia attiba runi ttu bixxudi, rigixxiꞌania ka nu abittu ankakana nu Israel ka tisa ge Tata Do Yebáha, kini anáchu otso dua kana arlobie chi ankakana attiba ttu úna nu dika tsuꞌu lebie, delába ka benne chi bochari Espíritu geeha. \p \v 17 Laxkala de nuní nna gwa tee roꞌa inná xxeni lasia ge sina runia ge Tata Do Yebáha de babaa len Jesucristuha. \v 18 Kumu neti labí rinnea ge attu bixa nu subi, suna ge nu ben Cristuha len netiba, suna ge nuha‑ba rinnea. Benneha rixúnie neti kini rigixxiꞌania ka nu abittu ankakana nu Israel ka tisa ge Tata Do Yebáha kini lakana nna rudokana tisa gebie. Rudokana tisa gebie kumu de biyienkinna ka tisa unneaha lhe de bilákinna nu beniaha lhe, \v 19 kumu xxeniba ra le Espíritu ge Tata Do Yebáha. Benneha benie kini benia ka milagru lhe adíru nu benna kini bebanani ka benne geni lhe. Uduloa lheꞌesi Jerusalén‑ni nna axtaba bisinaa daka Iliria. Itúba daka niha chi utixxiꞌaya ka tisa ge Cristuha. \v 20 Aná nna runia doelha rigixxiꞌaya ka tisa‑ni ata abittu chi biyienkinna ge Cristuha. Runia aní kini abittu rigixxiꞌaya ata chi udulo attu benne rigixxiꞌe ka tisa ge Cristuha. \v 21 Ruinbaa attiba raba lo ka yetsi ge Tata Do Yebáha ata dia ra: \q Ka nu labí chi binakana lhe labí chi biyienkinna lhe \q ka nuha ilákinne lhe tte dákinna gebie lhe.\f + \fr 15:21 \ft Isaías 52:15\f* \s Pabluha rabie deki tsie España \p \v 22 De rekia rigixxiꞌaya ka tisa ge Cristuha, de nuha nna labí chi uka itaa ata seꞌele‑na. Ixe lidúba chi benia itaa, ttaka ugwayaba loa, de nuha nna abittu uka itaa. \v 23 Ttaka nnanna ata rekia‑ni labíru riyasa kixxiꞌaya ka tisa‑ni. De nuha nna chi rulaba lasia itaa ata seꞌele‑na kumu ttuha‑li chi re lasia itaa etelannia le. \v 24 Laxkala atti tsiaya Españaha, laꞌania ttea ulannia le nna iki de chi beyaka xen lasia dhoa len lebiꞌi ttu satti to, laꞌania nna ruxxen lasia deki lebiꞌi gutebale ge neda kia kini isinaa España. \v 25 Ttaka nnanna ladeꞌaxa teeki eyaꞌaya Jerusalén‑ni kini ute náya len ka benne chi ankake ge Tata Do Yebáha seꞌe niha, \v 26 kumu ka benne chi ria leke Cristuha seꞌe daka Macedonia‑ni lhe daka Acaya‑ni lhe, ka benneha bedá leke bettupake belhiu kini eyya ge ka benne abittu geke tee seꞌe Jerusalén‑ni, delába ka benne chi ankake ge Tata Do Yebáha. \v 27 Ka benne seꞌe daka Macedonia‑ni lhe daka Acaya‑ni lhe, ka benneha belaba leke deki tseba anka uttupake belhuha. Aníha benke kumu dágaba loke uteke belhiu len ka benne abittu geke tee seꞌe Jerusalén‑ni, kumu ganna ka benne abittu ankake nu Israel chi redí baake elha tse tee yebáha, delába nu bete Tata Do Yebáha len ka nu Israel‑ni, laꞌania nna ka benne chi redí baake nuha tegaba ki uteke ttu latti nu tee geke yiesi lo yu‑ni len ka benne Israel‑ni. \v 28 Laxkala ganna chi gwadhaꞌanaa belhuha lhe chi bedíke nuha lhe, laꞌania nna tti iriaya tsiaya España. Tti chi yuꞌa neda diayaha nna ttea ata seꞌele‑na. \v 29 Neti yu xeaya ganna chi bisiaya ata seꞌele‑na, laꞌania nna che tamaa elha gwedeaka lasi rute Cristuha geriꞌi. \p \v 30 Rinnabaa lenle xa betsi to, gwaluinchi lo niꞌa ge Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha lhe de elha siꞌi lasi rute Espíritu ge Tata Do Yebáha, de nuha nna rinnabaa len lebiꞌi ute nále len neti kini innabariꞌi kia len Tata Do Yebáha, \v 31 ki odilábie neti kini ka nu seꞌe daka Judea‑ni, ka nu abittu ria lekani Cristuha, abittu bi udhakakana neti. Lhe anágaba innabagabale lenie kini ka betsi to geriꞌi seꞌe lheꞌesi Jerusalén‑ni ulabike nu esin lania. \v 32 Aníha kini dhu itta lasia ganna chi bisiaya len lebiꞌi lhe ganna Tata Do Yebáha aka lebie nna xen su lasiba dhoa len lebiꞌi lhe eyaka lasia lhe. \v 33 Tata Do Yebáha, benne ruseꞌebie riꞌi xen su lasi, benneha aka lenie iyá ttele. Amén. \c 16 \s Pabluha ridhelhe padiuxi ge ka benne seꞌeke lheꞌesi Roma \p \v 1 Rinnabaa lenle latsiru ulabile nan Febe‑na. Labie nuná anke betsi to geriꞌi rute nábie len ka benne chi ria leke Cristuha seꞌe lheꞌesi Cencrea‑ni. \v 2 De chi anke ge Tata Xisiha, de nuha nna gwalulabie. Gwaluni atti galába runi ka benne chi ria leke ge Tata Xisiha lhe anágaba ute nále lenie ttixka bixa iyasanie, kumu anágaba labie yalhá chi bete nábie len ixe ka benne attigaba chi benie len neti. \p \v 3 Gwalugwe Priscila‑na lhe Aquila‑na ttu padiuxi kia. Ka benne‑na nuná riben lenia ke lo sina ge Jesucristuha. \v 4 Lake axtaba bexunnina geke gattike de bodiláke neti. De nuha nna laa sunruga neti rugwea ke ixkixaru, anágaba iyágaba ka benne abittu ankake nu Israel, delába ka benne chi ria leke Cristuha, ka benneha rugwegabake ka Priscila‑na ixkixaru. \v 5 Gwalugwegaba ttu padiuxi kia ka benne chi ria leke Cristuha ritupake lheꞌe yoꞌo ge ka benne‑na. \p Anágaba betsi to kia Epéneto‑na, gwalugwegabe ttu padiuxi kia. Labie nuná uke benne sisiꞌa tte ugía lebie Cristuha daka Asia‑ni. \p \v 6 Gwalugwegaba María‑na ttu padiuxi kia. Benne‑na yalhá chi bete nábie len lebiꞌi. \p \v 7 Gwalugwegaba Andrónico‑na lhe Junias‑na ttu padiuxi kia. Ka benne‑na ankagabake nu Israel attiba neti, lhe anágaba chigaba uttake lisiyya len neti lhe. Lake nuná ankake apóstol ka benne riaru le ka benne. Anágaba nna lagabake nuná ladeꞌa tte ugía leke Cristuha tti neti. \p \v 8 Amplias‑na, gwalugwegabe ttu padiuxi kia. Benne‑na rakati gebie de chi anke ge Tata Xisiha. \p \v 9 Gwalugwegaba Urbano‑na ttu padiuxi kia. Benne‑na nuná riben lenriꞌe lo sina ge Jesucristuha lhe anágaba gwalugwegaba betsi to kia Estaquis‑na, ttu padiuxi kia. \p \v 10 Apeles‑na, gwalugwegabe ttu padiuxi kia. Benne‑na labí reyadi gaabie lo neda ge Cristuha, tsitsiba due lhe anágaba ka benne ge Aristóbulo‑na, gwalugwegaba ke ttu padiuxi kia. \p \v 11 Herodión‑na, gwalugwegabe ttu padiuxi kia. Benne‑na anke nu Israel attiba neti, lhe anágaba gwalugwegaba ka benne ge Narciso‑na ttu padiuxi kia, delába ka benne chi ria leke Tata Xisiha. \p \v 12 Trifena‑na lhe Trifosa‑na lhe, gwalugwegaba ke ttu padiuxi kia. Ka benne‑na nuná ribenke lo sina ge Tata Xisiha. Anágaba Pérsida benne raka siꞌitie na, gwalugwegabe ttu padiuxi kia. Benne‑na yalhá chi urenie lo sina ge Tata Xisiha. \p \v 13 Rufo‑na, gwalugwegabe ttu padiuxi kia. Benne‑na tseba rixúbie lo sina ge Tata Xisiha lhe anágaba nan gee‑na gwalugwegabe ttu padiuxi kia. Benne‑na rakatie attiba nan kia. \p \v 14 Lhe anágaba Asíncrito‑na lhe Flegonte‑na lhe Hermas‑na lhe Patrobas‑na lhe Hermes‑na lhe adíru ka betsi to geriꞌi seꞌe turoꞌo len ka benne‑na lhe, gwalugwegaba ke ttu padiuxi kia. \p \v 15 Gwalugwegaba ttu padiuxi kia Filólogo‑na lhe Julia‑na lhe Nereo‑na lhe anágaba nuila danni‑na lhe Olimpas‑na lhe adíru ka benne chi ankake ge Tata Do Yebáha seꞌeke turoꞌo len ka benne‑na lhe. \p \v 16 Lhe anágaba lebiꞌi gwalugwegaba luesile ttu padiuxi lhe gwaligo ttu xxaga luesile lhe. Iyába ka benne ria leke Cristuha seꞌe nii ridhelhake ttu padiuxi gele. \p \v 17 Betsi to, rinnabaa len lebiꞌi uyú gele len ka nu reki naa, ka nu rilhaꞌakana lheꞌe luesile lhe runnittikana le de ruleꞌekinna le nu abittu raxxína len ka tisa ka nu chi bidetile. Abittu utsále ka nuná. \v 18 Kumu ka nuná labí rixúkana lo sina ge Cristu benne anke Xxanariꞌiha. Suna geba ka nuná rulaba lekani. Len elha roꞌo lheꞌe gekani ridí yiekana ka benne abittu tte yuke nna ria tteba leke gekani. \v 19 Iyába ka benne chi yuke deki lebiꞌi ankale nu gwedo tisa. De nuha nna du itta lasia gele, deba nna raka lasia ixuinle elha rieni gele‑na kini uinle nu tse, abittu ixuinle na kini uinle nu satsa, \v 20 nna Tata Do Yebaa benne ruseꞌebie riꞌi xen su lasi, benneha chi tte dabigana unie kini lebiꞌi dhaale lo nu xxegwiha. Anágaba nna Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha edá lebie aka lenie le. \p \v 21 Timoteo benne riben lania lo sina ge Cristuha, ridhelhagabe ttu padiuxi gele. Anágaba Lucio lhe Jasón lhe Sosipater, ka benne‑ni ankake nu Israel attiba neti nna ridhelhagabake ttu padiuxi gele. \p \v 22 Neti Tercio, rukuaya yetsi ridhelha Pablu‑ni gele. Anágaba neti, de selaa len Tata Xisiha nna ridhelhagabaa ttu padiuxi gele. \p \v 23 Gayo benne rutebie lisie‑ni kini reyaꞌanaa lhe anágaba rutebie na kini ritupa ka benne ria leke Cristuha, benne‑ni ridhelhagabe ttu padiuxi gele. Anágaba Erasto benne anke tesoreru ge yiesi‑ni, ridhelhagabe ttu padiuxi gele itupa lenie betsi to geriꞌi, benne tee lábie Cuarto. \p \v 24 [Jesucristu benne anke Xxanariꞌiha, edá lebie aka lenie iyá ttele. Amén.] \s Pabluha rulhuxe rinnebie \p \v 25 Xxeniba ra le Tata Do Yebaa benne gwa raka gebie ruseꞌe tsitsie le lo neda geeha attiba raba ka tisa ge Jesucristuha, delába ka tisa rigixxiꞌaya‑ni. Nu rigixxiꞌaya‑ni raxxína na len nu ruleꞌeni Tata Do Yebáha riꞌi nu labí chi yu ka benne ttuha, delába nu tenie gatsi attili lani kwe yiesi lo yu‑niha. \v 26 Ttaka nnanna chiba yuriꞌi nu tenie gatsiha. Kumu lo ka yetsi bodhaꞌan ka profeta ge Tata Do Yebáha, niha chi rigixxiꞌake ge nuha. Tata Do Yebaa benne doe ttu dia liiha, labe bedhaꞌane deki iyába ka benne unake ge nu tenie gatsi ttuha. Aníha kini iyábake tsia leke bie lhe udoke tisa gebie lhe. \p \v 27 Tata Do Yebaa benne sunruba labie anke benne yuu, labie inná xxeni lebie ttu dia lii de nu gwate Jesucristuha. Amén.