﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:06,980
No xtu riyëꞌl,

2
00:00:06,980 --> 00:00:10,260
lëꞌ rë xaꞌ nzhin xtu roꞌ nits plo nguroꞌ rë men cheꞌn Jesús zeꞌ,

3
00:00:10,260 --> 00:00:11,200
une bixaꞌ,

4
00:00:11,200 --> 00:00:14,120
lëꞌ rë men cheꞌn Jesús ña leꞌn tugaka bark kwaꞌn nzob zeꞌ,

5
00:00:14,120 --> 00:00:15,880
per nangabit Jesús kun rë men cheꞌn Me,

6
00:00:15,880 --> 00:00:17,400
no kwantgatsa orzeꞌ,

7
00:00:17,400 --> 00:00:20,200
mizhin zipla bark kwaꞌn nzë yezh Tiberias,

8
00:00:20,200 --> 00:00:23,760
no zeꞌ ñaꞌn gax laka plo mizaꞌ Jesús pan ndao rë men nayax zeꞌ,

9
00:00:23,760 --> 00:00:25,800
or mizaꞌ Me xkix lo Dios por lëꞌi.

10
00:00:25,800 --> 00:00:27,000
No or une rë men zeꞌ,

11
00:00:27,000 --> 00:00:28,980
yent Jesús no ni rë men cheꞌn Me,

12
00:00:28,980 --> 00:00:34,440
orzeꞌ nkë rë men reꞌ leꞌn pla bark par nzhakwaꞌn bixaꞌ Jesús al nez yezh Capernaúm.

13
00:00:34,440 --> 00:00:37,560
No or mizhin bixaꞌ xtu roꞌ nits,

14
00:00:37,560 --> 00:00:39,120
zeꞌ mizhëꞌl bixaꞌ Jesús,

15
00:00:39,120 --> 00:00:40,580
orzeꞌ nzhab bixaꞌ:

16
00:00:40,580 --> 00:00:41,520
―Maestr,

17
00:00:41,520 --> 00:00:43,400
¿pok ka mizhinal reꞌ?

18
00:00:43,400 --> 00:00:44,960
Orzeꞌ nzhab Jesús lo bixaꞌ:

19
00:00:44,960 --> 00:00:46,960
―Walika kwaꞌn nin lo go,

20
00:00:46,960 --> 00:00:49,640
kikwaꞌn go da por ndao go haxta plo une go;

21
00:00:49,640 --> 00:00:51,360
no gat lëꞌt por une go cho ka dai,

22
00:00:51,360 --> 00:00:53,500
por zhiꞌn nazhon kwaꞌn une go milen baꞌ.

23
00:00:53,500 --> 00:00:56,120
Naleꞌt go beꞌs xigab por kwaꞌn nzhao go yizhyuo reꞌ,

24
00:00:56,120 --> 00:00:58,980
sino ke bileꞌ go xigab por kwaꞌn nayot lox,

25
00:00:58,980 --> 00:01:01,000
kwaꞌn leꞌ ban men dubtaꞌ kun Dios.

26
00:01:01,000 --> 00:01:03,120
Kwaꞌn gao go reꞌ nak kwaꞌn ninen kaꞌ go,

27
00:01:03,120 --> 00:01:06,140
na nak Xgaꞌn Dios no nak ska da tu men yizhyuo,

28
00:01:06,140 --> 00:01:09,280
porke lëꞌ Xuza Dios miluꞌ la lo rë men cho ka da.

29
00:01:09,280 --> 00:01:11,760
Orzeꞌ minaꞌbdiꞌzh rë men zeꞌ:

30
00:01:11,760 --> 00:01:14,940
―¿Xmod leꞌ no par leꞌ no kwaꞌn nzhakla Dios?

31
00:01:14,940 --> 00:01:16,860
Orzeꞌ nzhab Jesús:

32
00:01:16,860 --> 00:01:19,160
―Nabtsa kwaꞌn nzhakla Dios leꞌ go,

33
00:01:19,160 --> 00:01:21,760
yila go Me kwaꞌn mixëꞌl Dios yizhyuo reꞌ.

34
00:01:21,760 --> 00:01:23,580
Orzeꞌ minaꞌbdiꞌzh bixaꞌ lo Jesús,

35
00:01:23,580 --> 00:01:24,620
nzhab bixaꞌ:

36
00:01:24,620 --> 00:01:26,920
―¿Kwan tu kwaꞌn nazhon leꞌl lo no,

37
00:01:26,920 --> 00:01:28,280
nes yila no lu?,

38
00:01:28,280 --> 00:01:28,600
mbaino,

39
00:01:28,600 --> 00:01:30,260
¿cho paꞌ zhiꞌn wen lëꞌl par no?

40
00:01:30,260 --> 00:01:32,020
Rë xuz no xaꞌ nzhala,

41
00:01:32,020 --> 00:01:35,040
ndao bixaꞌ pan kwaꞌn lë maná or nguzë bixaꞌ leꞌn yuo bizh,

42
00:01:35,040 --> 00:01:37,400
nela xmod nzobniꞌ ka lo Yech cheꞌn Dios:

43
00:01:37,400 --> 00:01:39,480
“Dios mizaꞌ pan kwaꞌn ngula lo yibëꞌ,

44
00:01:39,480 --> 00:01:40,920
ndao bixaꞌ.”

45
00:01:40,920 --> 00:01:42,200
Orzeꞌ nzhab Jesús:

46
00:01:42,200 --> 00:01:44,200
―Walika kwaꞌn nin lo go,

47
00:01:44,200 --> 00:01:47,080
gat lëꞌt Muisés mizaꞌ pan kwaꞌn ngula lo yibëꞌ ndao bixaꞌ,

48
00:01:47,080 --> 00:01:49,320
sino ke lëꞌ Xuza Dios mizaꞌi;

49
00:01:49,320 --> 00:01:50,080
per nal,

50
00:01:50,080 --> 00:01:53,240
lëꞌ Xuza Dios mizaꞌ kwaꞌn walika pan kwaꞌn nzë lo yibëꞌ,

51
00:01:53,240 --> 00:01:55,760
porke lëꞌ pan kwaꞌn nzë lo yibëꞌ reꞌ,

52
00:01:55,760 --> 00:01:58,600
pan reꞌ nizaꞌ yalnaban kaꞌ rë men yizhyuo.

53
00:01:58,600 --> 00:02:00,160
Orzeꞌ nzhab bixaꞌ lo Jesús:

54
00:02:00,160 --> 00:02:01,040
―Lëꞌ go,

55
00:02:01,040 --> 00:02:03,720
neꞌu pan reꞌ gao no dubtaꞌ.

56
00:02:03,720 --> 00:02:05,240
Orzeꞌ nzhab Jesús:

57
00:02:05,240 --> 00:02:07,600
―Lëꞌda nak pan kwaꞌn nizaꞌ yalnaban;

58
00:02:07,600 --> 00:02:08,960
rë men xaꞌ gak men da,

59
00:02:08,960 --> 00:02:10,640
nayotraꞌ laꞌn bixaꞌ;

60
00:02:10,640 --> 00:02:12,280
mbaino rë men xaꞌ yila da,

61
00:02:12,280 --> 00:02:13,760
nayotraꞌ zëiꞌ laxtoꞌ bixaꞌ,

62
00:02:13,760 --> 00:02:15,120
per lëꞌda ni la,

63
00:02:15,120 --> 00:02:16,600
ter nane go cho da,

64
00:02:16,600 --> 00:02:17,920
per nayilat go da.

65
00:02:17,920 --> 00:02:20,440
Rë men xaꞌ ngule Xuza gak men da,

66
00:02:20,440 --> 00:02:21,680
lëꞌ bixaꞌ yiꞌd lon;

67
00:02:21,680 --> 00:02:22,680
mbaino xaꞌ yiꞌd lon,

68
00:02:22,680 --> 00:02:24,560
nayot zhë kubchin xaꞌ lon.

69
00:02:24,560 --> 00:02:25,120
Nzhala lo yibëꞌ,

70
00:02:25,120 --> 00:02:27,600
gat lëꞌt par len kwaꞌn nzhaklan yizhyuo reꞌi,

71
00:02:27,600 --> 00:02:30,400
sino nzhala par len kwaꞌn nzhakla Xuzai,

72
00:02:30,400 --> 00:02:31,120
Me nzho lo yibëꞌ.

73
00:02:31,120 --> 00:02:33,040
No kureꞌ nak kwaꞌn nzhakla Xuza,

74
00:02:33,040 --> 00:02:33,920
Me mixëꞌl da:

75
00:02:33,920 --> 00:02:35,880
Rë men xaꞌ ngule Xuza gak men da,

76
00:02:35,880 --> 00:02:37,760
nayot lox ni tu bixaꞌ lo Dios;

77
00:02:37,760 --> 00:02:40,240
na le ruban rë bixaꞌ or yala xtu wëlt,

78
00:02:40,240 --> 00:02:43,240
porke kureꞌ nak xigab cheꞌn Xuza Me nzho lo yibëꞌ:

79
00:02:43,240 --> 00:02:46,180
Rë men xaꞌ nilibeꞌ cho da no ñila bixaꞌ da,

80
00:02:46,180 --> 00:02:47,680
lëꞌ bixaꞌ ban dubtaꞌ kun Dios,

81
00:02:47,680 --> 00:02:50,120
mbaino len ruban bixaꞌ or yala xtu wëlt.

82
00:02:50,120 --> 00:02:52,260
Orzeꞌ por kwaꞌn nzhab Jesús:

83
00:02:52,260 --> 00:02:54,480
“Na nak pan kwaꞌn nzë lo yibëꞌ”,

84
00:02:54,480 --> 00:02:56,440
nguzublo kidiꞌzh rë men Israel,

85
00:02:56,440 --> 00:02:57,700
gat lëꞌ por Jesús,

86
00:02:57,700 --> 00:02:58,720
rë xaꞌ nak zhiꞌn,

87
00:02:58,720 --> 00:03:00,160
nzhab bixaꞌ:

88
00:03:00,160 --> 00:03:02,000
―¿Chi gat lëꞌt Jesús reꞌ,

89
00:03:02,000 --> 00:03:02,600
xgaꞌn Che?

90
00:03:02,600 --> 00:03:05,720
Be nilibeꞌ ka xuz xaꞌ reꞌ no xnaꞌ xaꞌ.

91
00:03:05,720 --> 00:03:06,880
¿No chon kidiꞌzh xaꞌ,

92
00:03:06,880 --> 00:03:08,920
lëꞌ xaꞌ nzë lo yibëꞌ?

93
00:03:08,920 --> 00:03:10,920
Orzeꞌ nzhab Jesús lo bixaꞌ:

94
00:03:10,920 --> 00:03:13,040
―Nadiꞌzhtraꞌ go da gat lëꞌ.

95
00:03:13,040 --> 00:03:14,760
Ni tu go nagakt gak men da,

96
00:03:14,760 --> 00:03:17,120
chi gat lëꞌ Xuza Me mixëꞌl da yiꞌdnu go lon;

97
00:03:17,120 --> 00:03:18,800
mbaino rë xaꞌ nak men da,

98
00:03:18,800 --> 00:03:20,880
na le ruban bixaꞌ or yala xtu wëlt,

99
00:03:20,880 --> 00:03:23,160
porke seꞌ ka mizobniꞌ rë xaꞌ midiꞌzh por Dios:

100
00:03:23,160 --> 00:03:24,520
“Dios tseꞌd rë men.”

101
00:03:24,520 --> 00:03:25,280
Kuzeꞌ,

102
00:03:25,280 --> 00:03:28,040
rë men xaꞌ nzhon roꞌ Dios no tseꞌd bixaꞌ lo Me,

103
00:03:28,040 --> 00:03:29,560
rë xaꞌ zeꞌ gak men da.

104
00:03:29,560 --> 00:03:31,400
Gat lëꞌt por nin kureꞌ kidizha,

105
00:03:31,400 --> 00:03:33,160
nzho cho ya une la lo Xuza;

106
00:03:33,160 --> 00:03:35,120
nab tsa Xgaꞌn Dios Me nzë lo yibëꞌ,

107
00:03:35,120 --> 00:03:35,680
une Xuz.

108
00:03:35,680 --> 00:03:37,400
Walika kwaꞌn nin lo go;

109
00:03:37,400 --> 00:03:38,480
xaꞌ yila da,

110
00:03:38,480 --> 00:03:40,920
xaꞌ zeꞌ kinu la yalnaban dubtaꞌ kun Dios.

111
00:03:40,920 --> 00:03:43,600
Na nak pan kwaꞌn nizaꞌ yalnaban par rë men,

112
00:03:43,600 --> 00:03:44,600
xaꞌ yila da.

113
00:03:44,600 --> 00:03:46,240
Ter ndao rë xuz go xaꞌ tiemp,

114
00:03:46,240 --> 00:03:48,800
pan kwaꞌn lë maná or nkizë bixaꞌ leꞌn yuo bizh,

115
00:03:48,800 --> 00:03:50,080
no ngut ka bixaꞌ;

116
00:03:50,080 --> 00:03:53,060
per rë men xaꞌ gao yub pan kwaꞌn nzë lo yibëꞌ reꞌ,

117
00:03:53,060 --> 00:03:54,480
nayotraꞌ gat bixaꞌ.

118
00:03:54,480 --> 00:03:56,640
No na nak pan kwaꞌn nzë lo yibëꞌ reꞌ,

119
00:03:56,640 --> 00:03:58,840
kwaꞌn nizaꞌ yalnaban par dubtaꞌ kaꞌ men;

120
00:03:58,840 --> 00:04:00,120
no xaꞌ gao pan reꞌ,

121
00:04:00,120 --> 00:04:01,600
lëꞌ xaꞌ ban dubtaꞌ kun Dios,

122
00:04:01,600 --> 00:04:05,700
no pan kwaꞌn zan gao men reꞌ nak kwerp da kwaꞌn zan par rë men yizhyuo.

123
00:04:05,700 --> 00:04:07,280
Orzeꞌ rë xaꞌ nzhin zeꞌ,

124
00:04:07,280 --> 00:04:08,880
xaꞌ nzo lo rë men Israel,

125
00:04:08,880 --> 00:04:11,240
nguzublo kichëꞌlroꞌ mis lëꞌ bixaꞌ,

126
00:04:11,240 --> 00:04:13,440
nzhab bixaꞌ lo wech bixaꞌ:

127
00:04:13,440 --> 00:04:14,440
―¡Taxa!,

128
00:04:14,440 --> 00:04:17,000
¿xmod neꞌ xaꞌ reꞌ kwerp cheꞌn xaꞌ gao be?

129
00:04:17,000 --> 00:04:18,400
Orzeꞌ nzhab Jesús:

130
00:04:18,400 --> 00:04:20,240
―Walika kwaꞌn nin lo go,

131
00:04:20,240 --> 00:04:22,120
chi lëꞌ go nagao kwerp cheꞌn Xgaꞌn Dios,

132
00:04:22,120 --> 00:04:23,480
Me nak ska tu men yizhyuo,

133
00:04:23,480 --> 00:04:25,240
no chi nago go ren cheꞌn Me,

134
00:04:25,240 --> 00:04:26,800
nabant go dubtaꞌ kun Dios.

135
00:04:26,800 --> 00:04:29,240
Rë xaꞌ gao kwerp da no go xaꞌ ren da,

136
00:04:29,240 --> 00:04:31,320
men reꞌ kinu yalnaban dubtaꞌ kun Dios;

137
00:04:31,320 --> 00:04:33,800
mbaino len ruban xaꞌ or yala xtu wëlt,

138
00:04:33,800 --> 00:04:36,440
porke lëꞌ kwerp da nak wali paꞌ pan kwaꞌn gao rë men,

139
00:04:36,440 --> 00:04:39,440
no ren da nak kwaꞌn wali paꞌ nakiꞌn go rë men.

140
00:04:39,440 --> 00:04:41,880
Men xaꞌ gao kwerp da mbaino go xaꞌ ren da,

141
00:04:41,880 --> 00:04:43,360
men reꞌ dubtaꞌ zo kun na,

142
00:04:43,360 --> 00:04:44,880
no na kun lëꞌ xaꞌ.

143
00:04:44,880 --> 00:04:45,280
Lëꞌ Xuza,

144
00:04:45,280 --> 00:04:46,960
Me mixëꞌl da yizhyuo reꞌ,

145
00:04:46,960 --> 00:04:48,680
kinu yalnaban par dubtaꞌ,

146
00:04:48,680 --> 00:04:50,320
no por lëꞌ Me kinun yalnaban.

147
00:04:50,320 --> 00:04:51,360
Seꞌska,

148
00:04:51,360 --> 00:04:52,360
rë men xaꞌ gao kwerp da,

149
00:04:52,360 --> 00:04:54,360
dubtaꞌ kinu xaꞌ yalnaban por da.

150
00:04:54,360 --> 00:04:55,800
Kureꞌ nak pan kwaꞌn nzë lo yibëꞌ,

151
00:04:55,800 --> 00:04:58,920
no gat nakte nela pan maná kwaꞌn ndao rë xuz go,

152
00:04:58,920 --> 00:05:01,160
xaꞌ nzhala or nkizë bixaꞌ leꞌn yuo bizh,

153
00:05:01,160 --> 00:05:02,480
mbaino ngut ka bixaꞌ.

154
00:05:02,480 --> 00:05:04,400
Per xaꞌ gao pan kwaꞌn nzë lo yibëꞌ reꞌ,

155
00:05:04,400 --> 00:05:06,000
xaꞌ reꞌ ban dubtaꞌ kun Dios.

156
00:05:06,000 --> 00:05:12,840
Rë kureꞌ midiꞌzh Jesús or kiluꞌ Me widiꞌzh cheꞌn Dios leꞌn yoꞌ plo nitseꞌd rë men Israel widiꞌzh cheꞌn Dios,

157
00:05:12,840 --> 00:05:14,720
kwaꞌn nzob yezh Capernaúm.

158
00:05:14,720 --> 00:05:17,320
No or mbin rë men cheꞌn Jesús widiꞌzh reꞌ,

159
00:05:17,320 --> 00:05:18,280
nzhab bixaꞌ:

160
00:05:18,280 --> 00:05:20,920
―Dox nagan widiꞌzh reꞌ par zobyek mene;

161
00:05:20,920 --> 00:05:23,120
pas yent cho gak zobyeke.

162
00:05:23,120 --> 00:05:24,240
Or une Jesús,

163
00:05:24,240 --> 00:05:27,160
lëꞌ rë men cheꞌn Me kidiꞌzh gat lëꞌ por kwaꞌn midiꞌzh Me,

164
00:05:27,160 --> 00:05:28,280
kuzeꞌ nzhab Me:

165
00:05:28,280 --> 00:05:29,880
―¿Chi por kwaꞌn midizha baꞌ,

166
00:05:29,880 --> 00:05:30,640
nzho go laꞌ,

167
00:05:30,640 --> 00:05:31,600
nayilatraꞌ go da?

168
00:05:31,600 --> 00:05:32,600
¿Per chi ne go,

169
00:05:32,600 --> 00:05:35,040
kilin plo nzhoꞌn or naga yala yizhyuo reꞌ?

170
00:05:35,040 --> 00:05:37,160
Lëꞌ Sprit cheꞌn Dios nizaꞌ yalnaban kaꞌ men;

171
00:05:37,160 --> 00:05:38,520
chi gat lëꞌ por Sprite,

172
00:05:38,520 --> 00:05:39,960
yent kwaꞌn zuꞌ kwerp cheꞌn men;

173
00:05:39,960 --> 00:05:42,440
no widiꞌzh kwaꞌn nin lo go nzë por Sprit cheꞌn Dios,

174
00:05:42,440 --> 00:05:44,920
mbaino nileꞌi niban men dubtaꞌ kun Dios.

175
00:05:44,920 --> 00:05:49,160
Per xid go stubi nzho zipla go xaꞌ gat ñilat widiꞌzh kwaꞌn nidizha.

176
00:05:49,160 --> 00:05:51,160
Lëꞌ Jesús nane la dizde or galo,

177
00:05:51,160 --> 00:05:53,680
cho rë xaꞌ gat ñilat rë kwaꞌn nidiꞌzh Me,

178
00:05:53,680 --> 00:05:55,400
mbaino cho xaꞌ chi Me par gat Me,

179
00:05:55,400 --> 00:05:56,760
orzeꞌ nzhab Jesús:

180
00:05:56,760 --> 00:05:58,280
―Kuzeꞌ nin lo go,

181
00:05:58,280 --> 00:05:59,200
yent cho gak,

182
00:05:59,200 --> 00:06:02,080
gak men da chi gat lëꞌt por Xuza zhin bixaꞌ lon.

183
00:06:02,080 --> 00:06:05,680
No dizde orzeꞌ nayax rë xaꞌ nzhakë tich Jesús,

184
00:06:05,680 --> 00:06:07,160
milaꞌ bixaꞌ,

185
00:06:07,160 --> 00:06:08,880
nangakëtraꞌ bixaꞌ tich Me.

186
00:06:08,880 --> 00:06:11,940
Orzeꞌ minaꞌbdiꞌzh Jesús lo za tu dusen men cheꞌn Me,

187
00:06:11,940 --> 00:06:12,920
nzhab Me:

188
00:06:12,920 --> 00:06:14,240
―Mbaino go gaꞌ,

189
00:06:14,240 --> 00:06:14,840
orzeꞌ,

190
00:06:14,840 --> 00:06:16,020
¿chi nu go laꞌ da?

191
00:06:16,020 --> 00:06:18,260
Lëꞌchi orzeꞌ nzhab Simón Per:

192
00:06:18,260 --> 00:06:19,160
―Señor,

193
00:06:19,160 --> 00:06:20,040
¿cho tich yakë no?,

194
00:06:20,040 --> 00:06:24,000
porke nab gaka go kinu widiꞌzh kwaꞌn nileꞌ ban men dubtaꞌ kun Dios,

195
00:06:24,000 --> 00:06:25,500
porke no ngwayila la go,

196
00:06:25,500 --> 00:06:26,600
mbaino nane ka no,

197
00:06:26,600 --> 00:06:27,440
go nak Krist,

198
00:06:27,440 --> 00:06:28,960
Me Nazhon cheꞌn Dios.

199
00:06:28,960 --> 00:06:30,820
Orzeꞌ nzhab Jesús:

200
00:06:30,820 --> 00:06:32,760
―Ter na ngule za tu dusen go,

201
00:06:32,760 --> 00:06:33,320
¡per tu go,

202
00:06:33,320 --> 00:06:34,980
nzho Mizhab laxtoꞌ!

203
00:06:34,980 --> 00:06:37,480
Kureꞌ midiꞌzh Jesús por Judas,

204
00:06:37,480 --> 00:06:38,560
xgaꞌn Simón Iscariote;

205
00:06:38,560 --> 00:06:41,520
porke lëꞌ Judas nak xaꞌ michi Jesús par ngut Me,

206
00:06:41,520 --> 00:06:46,160
no ter nu Judas nzho xid za tu dusen men cheꞌn Me.

