﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:08,200
Pero jut tzuꞌṉyajumø Jesusis ñøtuṉdøvø,

2
00:00:08,200 --> 00:00:08,760
jiṉ tzøꞌyajunaꞌṉ vøti pøn.

3
00:00:08,760 --> 00:00:13,400
Y jeꞌis chiꞌyaj cuenta que ñøtuṉdøvø tøjcøyajunaꞌṉ barcoꞌcomo y tzuꞌṉyajunaꞌṉ,

4
00:00:13,400 --> 00:00:15,780
pero Jesús ja tøjcøyaj jetjiꞌṉ barcoꞌomo,

5
00:00:15,780 --> 00:00:17,880
y ja itønaꞌṉ eyapø barco jinø.

6
00:00:17,880 --> 00:00:27,040
Pero eyataꞌmbø barco Tiberias cumguꞌyomo tzuꞌṉyajupø oyunaꞌṉ cøtyaj tome jic lugarcøsi oyumø pyaṉguꞌtyaje vøti pøndaꞌm después que ndø Comiꞌis oyunaꞌṉ ñøjay yøscøtoya Dios.

7
00:00:27,040 --> 00:00:31,660
Entonces jyoꞌpit chiꞌyaj cuenta pøꞌnistaꞌm que Jesús ja ityønaꞌṉ jeni,

8
00:00:31,660 --> 00:00:33,780
ni ja ityajønaꞌṉ jeni ñøtuṉdøvø.

9
00:00:33,780 --> 00:00:38,200
Entonces vøti pøn tøjcøyajqueꞌt barcoꞌomdaꞌm vaꞌcø myaṉyaj Capernaum cumguꞌyomo.

10
00:00:38,200 --> 00:00:39,560
Y jeni nømnaꞌṉ myeꞌchaj Jesús jut ijtu.

11
00:00:39,560 --> 00:00:41,380
Jesús cuꞌtcuyete tø yaj quenbapøꞌis

12
00:00:41,380 --> 00:00:43,280
Y cuando pyaꞌtyaj Jesús nøꞌcøtumaṉ,

13
00:00:43,280 --> 00:00:44,140
ñøjayaju:

14
00:00:44,140 --> 00:00:44,920
―Maestro,

15
00:00:44,920 --> 00:00:46,260
¿jujchøc mi jac min yøꞌqui?

16
00:00:46,260 --> 00:00:48,540
Jesusis ꞌyaṉdzoṉyaju ñøjayaju:

17
00:00:48,540 --> 00:00:50,360
―Viyuṉsye mi nøjandyaꞌmbøjtzi:

18
00:00:50,360 --> 00:00:54,580
Nø mi ndø meꞌtztamu pero jiꞌndyet porque mi istamu aṉcø que øtz ndzøjcu milagroꞌajcuy.

19
00:00:54,580 --> 00:00:58,100
Pero mi ndø meꞌtztamu porque mi ṉguꞌjtam pan mi ndyaspacsyeꞌṉomo.

20
00:00:58,100 --> 00:01:00,720
U mi yostam yajpapø cutcucøtoya,

21
00:01:00,720 --> 00:01:06,220
sino que yostamø nunca jiꞌn yajepø cuꞌtcucøtoya lo que mi nchiꞌtambapøꞌis jiꞌn yajepø quenguy.

22
00:01:06,220 --> 00:01:08,800
Jetsepø cuꞌtcuy øtz maꞌṉbø mi ndziꞌtame.

23
00:01:08,800 --> 00:01:11,440
Øtz pøꞌnis chøṉ tyøvøtaꞌm,

24
00:01:11,440 --> 00:01:12,600
y ndø Janda Diosis cøpiꞌṉøjtzi.

25
00:01:12,600 --> 00:01:14,240
Entonces ñøjayaju Jesús:

26
00:01:14,240 --> 00:01:17,060
―¿Ti vøj ndzøctaꞌmø vaꞌcø ndø tzøctam Diosis syunbase?

27
00:01:17,060 --> 00:01:18,480
Jesusis ꞌyaṉdzoyaju ñøjayaju:

28
00:01:18,480 --> 00:01:22,260
―Vaꞌcø mi ndø vaꞌṉjamdam ndøvø Diosis chøṉ cøꞌvejupø,

29
00:01:22,260 --> 00:01:24,460
jetse mi ndzøctamba Diosis syunbase.

30
00:01:24,460 --> 00:01:27,080
Entonces Jesús ñøjayajqueꞌtu:

31
00:01:27,080 --> 00:01:29,040
―¿Jujchepø seña maṉba mi ndø yac istame?

32
00:01:29,040 --> 00:01:30,640
Oꞌca mi ndø yac istamba seña,

33
00:01:30,640 --> 00:01:31,860
maṉba mi vaꞌṉjamdame.

34
00:01:31,860 --> 00:01:33,160
¿Ti mi ndzøcpa?

35
00:01:33,160 --> 00:01:38,740
Porque ndø Janda tzuꞌṉguꞌistaꞌm cyuꞌtyaju cuꞌtcuy ñøyipøꞌis maná cuando vityajuꞌc tøtzønasomo.

36
00:01:38,740 --> 00:01:40,640
Como it jaychøꞌyupø totocøsi:

37
00:01:40,640 --> 00:01:43,940
“Tziꞌyajtøj cuꞌtcuy tzajpom møꞌnupø vaꞌcø cyuꞌtyajø”.

38
00:01:43,940 --> 00:01:45,900
Entonces Jesusis ñøjayaju:

39
00:01:45,900 --> 00:01:47,840
―Viyuṉsye mi nøjañdyaꞌmbøjtzi:

40
00:01:47,840 --> 00:01:50,620
Jiꞌndyet Moisesis mi ñchiꞌtamupø cuꞌtcuy tzajpom møꞌnupø.

41
00:01:50,620 --> 00:01:54,680
Sino ø Jandaꞌis mi ñchiꞌtamba viyuṉsepø cuꞌtcuy tzajpom møꞌnupø.

42
00:01:54,680 --> 00:01:57,120
Porque pan lo que Diosis chiꞌpapø,

43
00:01:57,120 --> 00:02:00,640
jicømete møꞌnupø tzajpomo yaj queñajpapøꞌis nascøspø pøn.

44
00:02:00,640 --> 00:02:02,740
Entonces ñøjayaju Jesús:

45
00:02:02,740 --> 00:02:03,600
―Señor,

46
00:02:03,600 --> 00:02:06,080
mumu jama tø tziꞌtam mi ndzambasepø cuꞌtcuy.

47
00:02:06,080 --> 00:02:07,540
Y Jesusis ñøjayaju:

48
00:02:07,540 --> 00:02:09,480
―Øjchøṉø cuꞌtcuy sajpapøꞌis quenguy mumu pøngøtoyataꞌm;

49
00:02:09,480 --> 00:02:10,640
minbapø øtzcøꞌmø,

50
00:02:10,640 --> 00:02:11,880
nunca jiꞌn ma ꞌyose;

51
00:02:11,880 --> 00:02:13,080
y vaꞌṉjambapøꞌis øjtzi,

52
00:02:13,080 --> 00:02:16,160
nunca jiꞌn ma yoꞌctøtzi.

53
00:02:16,160 --> 00:02:16,400
Pero como ndzajmayuꞌmtzi,

54
00:02:16,400 --> 00:02:17,240
mitz mi ndø istamu,

55
00:02:17,240 --> 00:02:18,860
pero ja mi ndø vaꞌṉjamdaꞌmø.

56
00:02:18,860 --> 00:02:21,200
Mumu pøn lo que ndø Jandaꞌis tziyajupøꞌstzi,

57
00:02:21,200 --> 00:02:22,580
maṉba minyaj øtzcøꞌmø.

58
00:02:22,580 --> 00:02:23,880
Y i minba øtzcøꞌmo,

59
00:02:23,880 --> 00:02:25,160
øtz nunca jiꞌn ma macpøꞌi ni jujchøc.

60
00:02:25,160 --> 00:02:26,740
Øtz møꞌnu øjtzi tzajpomo,

61
00:02:26,740 --> 00:02:28,960
jiꞌndyet vaꞌcø ndzøc ø neꞌc sunbapø tiyø,

62
00:02:28,960 --> 00:02:31,700
sino que vaꞌcø ndzøcø lo que syunbase cøꞌvejupøꞌstzi.

63
00:02:31,700 --> 00:02:37,280
Maṉba mi ndzajmatyame lo que syunbapø ø Jandaꞌis lo que cøꞌvejupøꞌstzi.

64
00:02:37,280 --> 00:02:39,140
Jeꞌis syunba vaꞌcø jana yac tocoyø ni jutipø pøn jeꞌis tziꞌupø.

65
00:02:39,140 --> 00:02:42,800
Sino syunba øtz vaꞌcø ⁿyac visaꞌyajø ultimopø jamacøsi.

66
00:02:42,800 --> 00:02:46,360
Maṉba mi ndzajmatyaṉqueꞌte lo que jujche syunba cøꞌvejupøꞌstzi.

67
00:02:46,360 --> 00:02:52,620
Jeꞌis syunba vaꞌcø queñaj mumu jamacøtoya isyajpapøꞌstzi y vaꞌṉjamyajpapøꞌstzi Diosis chøṉ ꞌYune.

68
00:02:52,620 --> 00:02:55,800
Y øtz maṉba ⁿyac visaꞌyaje ultimopø jamacøsi.

69
00:02:55,800 --> 00:02:59,340
Entonces Israel pøꞌnis cyøꞌoꞌnøyaju Jesús porque Jesús nømu:

70
00:02:59,340 --> 00:03:01,840
“Øjchønø cuꞌtcuy møꞌnupø tzajpomo”.

71
00:03:01,840 --> 00:03:03,000
Nømyajqueꞌtu:

72
00:03:03,000 --> 00:03:05,660
―Parece yøṉete Joseꞌis ꞌyune Jesús,

73
00:03:05,660 --> 00:03:07,980
y øtz ṉgomusatyaꞌmba øjtzi jyata y myama:

74
00:03:07,980 --> 00:03:09,400
¿ticøtoya nø ñømu:

75
00:03:09,400 --> 00:03:11,080
“Øjchøṉ møꞌnupø tzajpomo”?

76
00:03:11,080 --> 00:03:13,720
Por eso Jesusis ꞌyaṉdzoṉyaju ñøjayaju:

77
00:03:13,720 --> 00:03:15,760
―Utyø ṉgøꞌoꞌnøtyam mi neꞌṉgomdaꞌm.

78
00:03:15,760 --> 00:03:20,380
Ni i jiꞌn mus ñuꞌc øtzcøꞌmø mientras que jiꞌn yac mijnay quiꞌpsocuy ø Janda Diosis cøꞌvejupøꞌis øjtzi.

79
00:03:20,380 --> 00:03:21,720
Y oꞌca minba øtzcøꞌmø,

80
00:03:21,720 --> 00:03:25,680
øtz maṉba ⁿyac visa ultimopø jamacøsi.

81
00:03:25,680 --> 00:03:28,100
It jachøꞌyupø tzaꞌmaṉvajcoyajpapøꞌis jyachøꞌyajuse:

82
00:03:28,100 --> 00:03:30,320
“Mumu pøn Diosis maṉba ꞌyaṉmayaje”.

83
00:03:30,320 --> 00:03:33,300
Jetcøtoya cyømaꞌnøjayajpapøꞌis ø Jandaꞌis ꞌyote,

84
00:03:33,300 --> 00:03:35,460
y aṉmayajpapø pøn Dioscøꞌmdaꞌm,

85
00:03:35,460 --> 00:03:37,940
mumu jejtaꞌm maṉba minbøꞌyaj øtzcøꞌmø.

86
00:03:37,940 --> 00:03:40,120
”Ni iꞌis nunca ja is ø Janda Dios,

87
00:03:40,120 --> 00:03:42,060
único øtz Diosmø tzuꞌṉu,

88
00:03:42,060 --> 00:03:44,180
øtz isøjtzi ø Janda Dios.

89
00:03:44,180 --> 00:03:46,220
Viyuṉse mi nøjayndyambøjtzi:

90
00:03:46,220 --> 00:03:47,600
Oꞌca mi ndø vaꞌṉjamdamba øjtzi,

91
00:03:47,600 --> 00:03:49,240
maṉba mi ṉguendam mumu jama.

92
00:03:49,240 --> 00:03:52,680
Ø jchøṉ cuꞌtcuy sajpapøꞌis mumu pøngøtoya quenguy.

93
00:03:52,680 --> 00:03:57,780
Ndø viꞌnataꞌmbø ndø jandaꞌis cyuꞌtyaju maná tøtzønasomo ityajupø,

94
00:03:57,780 --> 00:03:59,600
pero caꞌpøꞌyajuꞌam.

95
00:03:59,600 --> 00:04:03,580
Pero øtz mi ndzaꞌmaṉvajcatyamba cuꞌtcuy møꞌnupø tzajpomo que muspa cyuꞌtyaj pøꞌnis y jiꞌn maṉ cyaꞌyaje.

96
00:04:03,580 --> 00:04:08,320
Øjchøṉø cuꞌtcuy møꞌnupø tzajpomo sajpapøꞌis quenguy.

97
00:04:08,320 --> 00:04:09,600
Oꞌca aunque jutipø pøꞌnis cyuꞌtpa yøṉ cuꞌtcuy,

98
00:04:09,600 --> 00:04:11,380
maṉba quen mumu jamacøtoya.

99
00:04:11,380 --> 00:04:12,800
Y cuꞌtcuy lo que øtz maṉbapø ndziꞌi,

100
00:04:12,800 --> 00:04:14,320
mismo øjtze sis.

101
00:04:14,320 --> 00:04:19,320
Øtz maṉba ndziꞌocuyaj ø sis vaꞌcø yaj caꞌtøjø vaꞌcø queñaj nascøstaꞌmbø pøn.

102
00:04:19,320 --> 00:04:23,180
Entonces Israel pøꞌnis cyøꞌoꞌnøyaju ñeꞌcomdaꞌm nømyaju:

103
00:04:23,180 --> 00:04:27,580
―¿Jutznømø muspa yøṉ pøꞌnis tziꞌtam ñeꞌc sis vaꞌcø ndø cuꞌtatyamø?

104
00:04:27,580 --> 00:04:29,440
Entonces Jesusis ñøjayaju:

105
00:04:29,440 --> 00:04:30,960
―Viyuṉse mi nøjandyaꞌmbøjtzi:

106
00:04:30,960 --> 00:04:32,840
Øjchøṉø Pøꞌnis Tyøvøtaꞌm;

107
00:04:32,840 --> 00:04:35,900
oꞌca jiꞌn mi ndø cuꞌtay ø sis y jiꞌn mi ndø ndoꞌṉay ø nøꞌmbin,

108
00:04:35,900 --> 00:04:37,320
jiꞌn mus mi ṉgyena.

109
00:04:37,320 --> 00:04:40,780
Oꞌca mi ⁿviꞌcapya ø sis y ndoꞌṉapya ø nøꞌmbin,

110
00:04:40,780 --> 00:04:42,720
mi ṉgyenba mumu jamacøtoya.

111
00:04:42,720 --> 00:04:45,880
Y øtz maꞌṉbø mi yac visaꞌ ultimopø jamacøsi.

112
00:04:45,880 --> 00:04:50,080
Porque ø sis viyunsepø cuꞌtcuyete y ø nøꞌmbin viyuṉsepø ujcuyete.

113
00:04:50,080 --> 00:04:53,040
Viꞌcapyapøꞌis ø sis y tyoꞌṉapyapøꞌis ø nømbin,

114
00:04:53,040 --> 00:04:56,120
ø ndzocoꞌyom itpa y jeꞌtis chocoꞌyom itpøjtzi.

115
00:04:56,120 --> 00:04:57,960
Ø Janda cøꞌvejupøꞌis øjtzi,

116
00:04:57,960 --> 00:04:58,840
ñeꞌc quenba y jeꞌis yaj quenba øjtzi,

117
00:04:58,840 --> 00:05:00,120
y jetsetiqueꞌt cuꞌtpapøꞌis øjtzi,

118
00:05:00,120 --> 00:05:02,120
ⁿyaj quenqueꞌtpati øjtzi.

119
00:05:02,120 --> 00:05:03,440
Øjchøṉ cuꞌtcuy møꞌnupø tzajpomo.

120
00:05:03,440 --> 00:05:06,280
Viꞌnataꞌmbø ndø Jandaꞌis cyuꞌtyaj maná,

121
00:05:06,280 --> 00:05:07,660
pero caꞌpøꞌyajuꞌam.

122
00:05:07,660 --> 00:05:12,920
Cyuꞌtpapøꞌis yøcsepø cuꞌtcuy øtz ndzambapø maṉba cyen mumu jamacøtoya.

123
00:05:12,920 --> 00:05:19,840
Yøꞌcsepø ti cham Jesusis Israel pøꞌnis cyonocscuy tøjcomo mientras que nømnaꞌṉ ꞌyaṉmaꞌyoyu Capernaum gumguꞌyomo.

124
00:05:19,840 --> 00:05:19,840
Ote tø yaj quenbapøꞌis mumu jama

125
00:05:19,840 --> 00:05:23,140
Por eso cuando myañaj vøti ñøtuṉdøvøꞌis nømyaju:

126
00:05:23,140 --> 00:05:25,380
―Naꞌnchaṉdaꞌmbø tiyø nø chaꞌmaṉvajcu.

127
00:05:25,380 --> 00:05:27,800
¿Iꞌis cyønøctøyøpya jetsepø ote?

128
00:05:27,800 --> 00:05:32,100
Jesusis ñeꞌcti myusu que nø ñuꞌmgøꞌoꞌnøyaj ñøtuṉdøvøꞌis y ñøjayaju:

129
00:05:32,100 --> 00:05:34,440
―Lo que øtz nø mi ndzajmatyamupø ticøsi,

130
00:05:34,440 --> 00:05:36,380
¿tiꞌajcuy nø mi ṉguiꞌsycaꞌtamu?

131
00:05:36,380 --> 00:05:42,200
¿Tiyacs ma mi ṉguiꞌpstame cuando maṉba mi ndø istame nøm quiꞌmuꞌctzi tzajpomo jut ijtumønaꞌṉtzi viꞌna?

132
00:05:42,200 --> 00:05:44,340
Øjchøṉø mumu Pøꞌnis Tyøvøtaꞌm.

133
00:05:44,340 --> 00:05:46,360
Espirituꞌis tø yaj quenba,

134
00:05:46,360 --> 00:05:48,360
ndø sis ni ticøtoya jiꞌn yose.

135
00:05:48,360 --> 00:05:49,520
Øtz ndzambapø tiyø,

136
00:05:49,520 --> 00:05:52,400
Espiritute y ø ondejiꞌṉ mi ṉgyendamba.

137
00:05:52,400 --> 00:05:55,460
Pero veneꞌaṉbøn mitztaꞌm jiꞌn mi ndø vaꞌṉjamdame.

138
00:05:55,460 --> 00:05:59,880
Porque Jesusis na myuspatinaꞌṉ desde choꞌtzcuꞌyomo iꞌis jiꞌn maṉ vyaꞌṉjamyaje.

139
00:05:59,880 --> 00:06:04,180
Y myusqueꞌtuti iꞌis maṉba chiꞌocuyaje ꞌyenemigocøsi.

140
00:06:04,180 --> 00:06:06,180
Y Jesusis ñøjayaju:

141
00:06:06,180 --> 00:06:08,280
―Jetcøtoya øtz mi nøjandyamuꞌmtzi,

142
00:06:08,280 --> 00:06:12,760
que ni iyø jiꞌn mus min øtzcøꞌmø oꞌca jiꞌn yac min quiꞌpsocuy ø Janda Diosis.

143
00:06:12,760 --> 00:06:16,120
Desde jic jamacøsi vøti ñøtuṉdøvøꞌis chacpøꞌyaj Jesús,

144
00:06:16,120 --> 00:06:17,660
y ja maṉam pyaꞌtyaje.

145
00:06:17,660 --> 00:06:21,980
Entonces Jesusis ꞌyaṉgøvaꞌcyaju ñøjayaju macvøstøjcapyø ñøtuṉdøvø:

146
00:06:21,980 --> 00:06:23,640
―¿Será que maṉbatijacs mi ndø tzacpøꞌtaṉgueꞌte?

147
00:06:23,640 --> 00:06:27,100
Entonces Simón Pedroꞌis ñøjayu Jesús:

148
00:06:27,100 --> 00:06:28,000
―Ø Ṉgomi,

149
00:06:28,000 --> 00:06:29,900
¿tiꞌajcuy maꞌṉbø mbaꞌjtam eyapø?

150
00:06:29,900 --> 00:06:37,180
Pero ni ijiꞌṉ jiꞌn mus maṉdaꞌmøjtzi porque sólo mitz muspa tø tzaꞌmaṉvajcatyaꞌmø jujche muspa tø quendam mumu jamacøtoya.

151
00:06:37,180 --> 00:06:40,560
Y mi vaꞌṉjamdaꞌmbøjtzi y mustaꞌmbøjtzi que mijtzete Cristo,

152
00:06:40,560 --> 00:06:42,100
quenbapø mi Diosis ꞌyune.

153
00:06:42,100 --> 00:06:44,160
Jesusis ꞌyaṉdzoṉu ñøjayaju:

154
00:06:44,160 --> 00:06:49,660
―Øtz mi ṉgøpiṉdaꞌmu øjtzi macvøstøjcay y tumø pujtu mijtzomdaꞌm ñøcꞌijtøyupø yatziꞌajcuꞌis.

155
00:06:49,660 --> 00:06:51,360
Jesusis chamunaꞌṉ Judas,

156
00:06:51,360 --> 00:06:53,140
Simón Iscarioteꞌis ꞌyune.

157
00:06:53,140 --> 00:06:55,000
Porque jeꞌis chiꞌocuꞌyaj Jesús ꞌyenemigocøsi,

158
00:06:55,000 --> 00:07:00,120
y Judas macvøstøjcaꞌyombønaꞌṉete.

