\id 1TI 1Timoteo.1 Lachixio Zapotec USFM output from Final pdf Aug 2010 \h 1 Timoteo \toc1 1 Timoteo \mt1 Carta tucu nú uquie'e San Pablo ​ ​ lu Timoteo \c 1 \s Uxe'la Pablo saludo lu Timoteo \p \v 1 Li'á Pablo, neca tucu apóstol' Jesucristo equie nú unibiya' Diose enu sila'a lia'ahua cuna equie nú unibiya' Jesucristo enu nzuculua'ahua nú nze'ta stucu bese. \v 2 Quie'a carta quie' lulu Timoteo, li'ilu enu neca xi neca endua equie nú nzeli arqui' rucua'a Jesucristo, Diose Pa liñibe cuna Jesucristo enu rnibiya' lua'ahua ri'inu nú cha nze'ca lu cuenda'lu, cuna nú hua'a arqui'nu li'ilu cuna nú ri'inu nú nzuxe arqui'lu. \s Uni Pablo equie cuenda' bee bene enu la zete' tucu nú neli neca \p \v 3 Tucu nú unilá lulu chenu nza'a lu iliu Macedonia, nú ya'nalu lu eyeche Efeso, para nú nilu lu chiucu chuna bee bene ze'e para nú la zetea' beei bee bene lunú la neli neca, \v 4 cuna nú la ria' beei caso lunú xela arqui' bee bene cuna lunú ti unga bee bene' beei hua'tu. Xne rri'i nucua' nú liutsia beei nu la ri'i nucua' elietsa lubeei para nú chililá arqui'beei Stichia' Diose. \v 5 Lunú niarquia nú zeca beei bee sa'beei diquinu' arqui'beei sin nú za' arqui'beei nú necha neca, scua aca ache nú diquinu' arqui'beei nzeli arqui'beei Stichia' Diose. \v 6 Xne nu' beei enu la ria' scua, equie nú máse rdichia' beei bee bedichia' nú la zibi'. \v 7 Niarqui' beei nú zete' beei bee bene xa neca ley' Diose, pero ni' li'ibeei la ri'ibeei beya' xi rni bedichia' nú rnibeei, nu la ri'ibeei beya' xi rni ye nú sete'beei bee bene. \p \v 8 Nediya'ahua nú neca nze'ca ley' Diose, para bene enu rri'i beya' xi sibi'i. \v 9 Le'ca nediya'ahua nú né liqui' Diose ley cua' para bee bene enu nehuañi tucu nú rialane lunu. Neca ley cua' para nú aca castiya bee bene enu nziti arqui' cuna bee bene enu la zucu'lu nú huañi nze'ca, cuna bee bene enu necha rri'i cuna bee bene enu rri'i dula, cuna bee bene enu la dete' nú neca equie Diose nu la lu'cu ula'na lunu, cuna bee bene enu ruuti pa' urre na', cuna ye bee bene enu rri'i eluti. \v 10 Le'ca sibi' ley cua' para nú aca castiya bee bene enu rri'i eluhuexe, cuna lubee niyu enu rna'tse le'ca sa' niyu, cuna lubee una'a enu le'ca rna'tse sa' una'a, cuna lubee bene enu rcachi' bee bene para nu ruti beei bee bene lu stucu bene xi neca moso'. Le'ca sibi' ley cua' para nu aca castiya bee bene enu niquichia', cuna lubee bene enu hasta nú rquie'e Diose chenu rni eluquichia', cuna lubee bene enu rri'i condra bedichia' nú neli neca. \v 11 Bee bedichia' nú neli neca quie', neca beenú nze'ta lubee bedichia' nze'ca' Jesucristo nú ñia neca. Diose Pa liñibe enu riala ula'na utsa'nanu bedichia' quie' lua para nú ixiule'ene lubee bene. \s Udete' Pablo che'tsa lu Diose equie nú uhua'a arqui'nu li'illa \p \v 12 Rdetea che'tsa lu Jesucristo enu rnibiya' lua'ahua, xne rri'inu elietsa lua, nu nediya'nu nú tsalua stichia'nu enze'e ucañinu li'á para nú ixiule'a stichia'nu, \v 13 añinzuca nú ante unia bedichia' nú necha neca lu cuenda'nu, nu uri'i condra bee bene enu nzeli arqui' li'inu, cuna nú chiqui' necha uri'á lubeella. Pero uhua'a arqui' Diose li'á, xne lá ri'á beya' lunú uri'á equie nú lasca' chili arquia Jesucristo. \v 14 Nu chiqui' ñia uri'i Diose lua, uri'inu elietsa lua nú xa chili arquia Jesucristo, nu xneca zeca li'inu xne neca tucu necatse'ahua cuna li'inu. \p \v 15 Nee bee bedichia' nú neli nia luhua, rqui'ña nú ye bee bene chili arqui' nú ube'ta Jesucristo lu iliulabe para nú tsila'anu li'ibeei lu stula beei, nu lu ye bee bene li'á neca tucu enu máse uri'i dula. \v 16 Pero añinzuca nú necaa bene enu máse rlu'cu dula, uhua'a arqui' Diose li'á nu né llaca' Jesucristo li'á para nu scua ri'i bee bene enu chili arqui' li'inu beya' xa nzuquie arqui' Jesucristo bee bene para nú scua chili arqui' bee bene stichia'nu, nu scua lu'cu beella nú huañili beella liñibe. \v 17 ¡Enze'e rqui'ña nú diqui tiembu lu'cua'ahua ula'na lu Diose, nu nia'ahua bedichia' nze'ca para li'inu enu neca Arre nu leca xunga atinu, nu le'ca rlu'cunu elurnibiya' diqui tiembu, xne li'itsianu necanu Diose nu lecati lañi' li'inu! Amén. \p \v 18 Timoteo li'ilu enu neca xi neca endua, nia lulu nú ri'ilu tucu nú uni bee bene enu nzeli arqui' Diose lu cuenda'lu hasta hua'tu, xi neca tucu sundado enu nza lu xuu la lliquilu bee bene enu rri'i condra Stichia' Diose. \v 19 Utsuta' arqui' lunú nzeli arqui'lu Jesucristo, nu uri'i bee elliebacu' nú neca nze'ca para nú acalu ri'ilu tucu nú necane. Xne nu' bee bene equie nú lá zucu' beei nú ri'i beei scua utsana' arqui'beei lunú uchili arqui'beei Stichia' Diose. \v 20 Scua ulle'ca Himeneo cuna Alejandro, enze'e utsa'na li'ibeei ya beze'lu para nú zete' beei nú la yala nú nibeei bedichia' nú necha neca lu cuenda' Diose. \c 2 \s Xa rqui'ña nú nacu' bee bene lu Diose \p \v 1 Nee rluti nia luhua nú nacu'hua lu Diose, cuna nú ziquieehua lu Diose, cuna nú diquinu' arqui'hua nacu'hua lunu lu cuenda' ye bee bene, nu dete'hua che'tsa lunu lu cuenda' beella. \v 2 Rqui'ña nú nacu'ahua lu Diose lu cuenda' bee gobierno cuna lu cuenda' ye bee usticia, para nú huañi nze'ca'ahua nu nzuxe arquia'ahua, cuna nú nze ri'ila'ahua seidu inziu' Diose nu lu'cua'ahua ula'na tucu nú rialane. \v 3 Xne nucua' neca nze'ca nú riu' arqui' Diose Pa liñibe li'inu enu utsila'a li'ahua lu dula. \v 4 Nu niarqui'nu nú tsila'a ye bee bene nu riña bichia nú chu'lu bee bene lunú neli neca. \v 5 Xne nu' tucutsia Diose, nu equie cuenda' tucutsia Jesucristo nu' modo riña bee bene lu Diose li'inu enu ube'ta lu iliulabe xi neca tucu bene. \v 6 Unguti Jesucristo lu cruse para nú udixiunu equie cuenda' stula ye bee bene iliulabe, nucua' neca nú ulube' Diose lubee bene chenu uriña bichia nú unga bee nucua'. \v 7 Enze'e ucañinu li'á para nú aca tucu apóstol'nu nu ixiule'a stichia'nu lubee bene cuna nú zetea bee bene enu la neca bee bene Israel lunú neli neca cuna nú xa chili arqui'beei Jesucristo. Nelia nú rnia scua, la zequienuahua. \p \v 8 Nee niarquia nú ye bee eyeche nacu' bee niyu lu Diose nu letsa beella yabeella enza liñibe, pero la nacu' beella lu Diose cuna elliebacu' nú lixiu neca nu sin nu rlee bene nu sin xuu. \v 9 Le'ca niarquia nú bee una'a utu beenchu xucu beenchu tucu nú riala nú utu beenchu, sin nú dete xe'ta' beenchu lunú suche'e beenchu cuna oro cuna perla, cuna laquie fiño nú huaxi seca, cuna nú la tsuche' xe'ta' beenchu ichia equie beenchu, \v 10 xne máse neca nze'ca nú ri'i beenchu lunú neca nze'ca, tucu nú riala nú ri'i ye bee una'a enu nzenala inziu' Diose. \v 11 Le'ca esquie bee una'a rqui'ña nú chii cua'a beenchu nu zucu' diacatsia beenchu nu la ni beenchu chenu sete' bee niyu Stichia' Diose. \v 12 La yala nú zete' tucu una'a Stichia' Diose elu riete' sa' bee bene para nú riene'beei Stichia' Diose xne la yala nú nibiya' bee una'a lubee niyu. Sino que zucu' diacatsia bee una'a, \v 13 xne rlutilá ureche'e Diose Adán, cheela ureche'nu Eva. \v 14 Nu lá zequienu beze'lu Adán, enu uzequienu beze'lu neca Eva, nu equie nú uzequienu beze'lu li'inchu uri'inchu dula. \v 15 Pero le'ca tsila'a Diose bee una'a tunu ri'i beenchu tucu nú riala nú ri'i beenchu como naa nú neca beenchu, cuna nú chequieelá beenchu nú nzeli arqui' beenchu Diose, cuna nú zeca beenchu bee bene, nu huañi nze'ca beenchu. \c 3 \s Xa Riala nú huañi bee bene enu rnibiya' leta bee bene' Jesucristo \p \v 1 Neli, neca bedichia' quie' tunu nu' tucu bene enu rri'i elliebacu' nú nibiya' leta bee bene enu nzeli arqui' Jesucristo, neca nze'ca nú niarqui'lla ri'illa scua. \v 2 Pero bene enu nibiya' rqui'ña nú acalla tucu bene enu nehuañi nze'ca tucu nú rialane para nú la ze'ta bee bene li'illa, cuna nú nechialla tucutsia una'a, nu acalla tucu bene enu nehuañi nze'ca cuna nú lu'culla elliebacu' nze'ca para nú lu'cu bee bene ula'na lulla, cuna nú acalla enu siempre nu' arqui' nú dete' elu ya'na bee bene ni'lla, nu acalla tucu bene enu chiqui' reca para nú acalla zete'lla bee bene. \v 3 Cuna nú la acalla uniqui nu la acalla bene enu nelachi, nu la la'nalla nú ri'illa ana dimi' bee bene, rqui'ña nú ri'i nze'calla lu titse bee bene, nu aca lle'na arqui'lla, nu la acalla bene enu riu'tsia arqui' dimi. \v 4 Le'ca rqui'ña nú acalla tucu bene enu nibiya' nze'ca ni'i, nu zete'lla bee endu'lla nú zucu' beei ye nú zucu' beei cuna nú lu'cu beei ula'na. \v 5 Xne tunu tucu bene la acalla nibiya'lla ni'lla, ¿xa acalla nibiya'lla lubee bene' Diose che? \v 6 Enze'e, bene enu apenatsia nzeli arqui' Jesucristo, la yala nu nibiya'lla lubee bene enu nzeli arqui' li'inu para nú la aca nelliñalla nu la zecalla castiya nú riala beze'lu. \v 7 Nu hasta bee bene enu la chili arqui' Jesucristo riala chulu li'illa nú nehuañilla tucu nú riala nú huañilla para nú la ya'na netúlla urre ri'i beze'lu ana lulla. \s Xa rqui'ña huañi bee diácono \p \v 8 Nee le'ca esquie, bee diácono bee enu rri'i elietsa lu bene enu rnibiya' rqui'ña nú aca beella bene enu rlu'cu bee bene ula'na lu, cuna nú tsa'alu beella stichia' beella, nu la aca beella bee uniqui, nu le'ca la la'na beella nú ri'itsia beella ana dimi' bee bene. \v 9 Nu tsuta' arqui'beella lunú ulube' Diose lua'ahua nú nzeli arquia'ahua, nu ri'ibeella puro elliebacu' nze'ca. \v 10 Enze'e rluti rqui'ña nú acaxu preo beella, para nú bi'ya xa rri'i beella, nu tunu la lu'cu beella ni' tucu falta che nu' modo nú aca beella diácono. \v 11 Le'ca esquie bee una'a enu ri'i elietsa liñi indu, rqui'ña nú ri'i beella tucu nú riala ri'i beella para nú lu'cu bee bene ula'na lubeella nu la yala nú aca niquichia' beella, rqui'ña nú huañi nze'ca beella, tucu nú riala nú huañi beella, cuna nú tsa'alu beella stichia' beella lu yeene. \v 12 Bee diácono rqui'ña nú nechia beella tucutsia una'a beella, nu le'ca nibiya' beella ni'i beella cuna lubee endu' beella tucu nú rialane. \v 13 Xne tunu ri'i bee diácono tucu nú rialane, lu'culá bee bene ula'na lubeella, nu ni'teme' la lliqui beella nibeella nú xa nzeli arqui'beella Jesucristo. \s Chiqui' neca equie Jesucristo enu nzeli arquia'ahua \p \v 14 Nzuculua nú la lea' nzelabi'ya li'ilu Timoteo, pero rquie'a carta quie' lulu, \v 15 xne tunu rle'a nú nzelabi'ya li'ilu, nediya'la'lu xa riala nú huañilu ante beelá bee bene' Diose, enu nehuañi nu nzuta' arqui' lunu, nu sete'beella stichia'nu nú neli neca. \v 16 Li'ihua nediya'nze'ca'ahua nú chiqui' rlu'cu Jesucristo poder li'inu enu ulube' Diose lua'ahua nú chili arquia'ahua: \q Ube'tanu lu iliulabe xi neca tucu bene, \q uni Espíritu Santo nú la lu'cunu dula, \q nu ulañi' bee ángele li'inu nú ube'tanu lu iliulabe. \q Ubene' bee bene iliulabe stichia'nu, \q nu diqui bee luhuare lu iliulabe uyali arqui' bee bene li'inu, \q nu uquienu liñibe nzianu. \c 4 \s Bee bene enu sana' arqui' Stichia' Diose \p \v 1 Neli unila Espíritu Santo nú nze'ta bichia nú nu' bee bene enu tsana' arqui' lunú nzeli arqui' Jesucristo, nu máse rri'i beei caso lunú rni bee bene enu sequienu bee bene cuna ye beelá nú nze'ta lu beze'lu. \v 2 Li'ibeei maselá rri'i caso beei stichia' bee bene enu niquichia' nu sequienu bee bene, bee benecua' neca enu la tsia' lunú rri'i beei dula xne nu'beya'la' beei nú rri'ibeei scua. \v 3 Bee benecua' rnibeei nú la yala chia bee bene, cuna nú nu' bee elubacu nú leca modo nú acu bee bene, pero udu' Diose ye clasia' bee elubacu para nú acu bee bene enu nzeli arqui' li'inu, li'ibeella enu nu'lu lunú neli neca nu dete'beella che'tsa lunu. \v 4 Xne ye nú ureche'e Diose neca nze'cae, nu la yala nú ni'ahua nú nu' nú la neca nze'ca, tunu dete'ahua che'tsa lu Diose chenu nzeta'cua'ahuane, \v 5 xne chenu rnacua'ahua lu Diose, li'inu rri'ile'yanu cuna stichia'nu equie nú rda'cua'ahua. \s Tucu bene enu neli sibi' lu Jesucristo \p \v 6 Tunu li'ilu sete'lu bee bene enu nzeli arqui' Jesucristo tucu nú unilá lulu, che sí necalu enu neli sibi' lu Jesucristo tucu nú rialane, scua nzeacalálu maselá lunú recalalu cuna lunú nzeli arqui'lu, cuna bee bedichia' nze'ca nú nzequieelu. \p \v 7 La ri'ilu caso bee cuento nú xela arqui' bee bene beenú la neli neca, mejora uquia quietsia nú acalálu nú tsuta' arqui'lu nú huañilu tucu nú niarqui' Diose nú huañilu. \v 8 Neca nze'ca nú rri'i bee bene ejercicio para nú aca naaqui cuerpo'lla, pero lu yeene máse sibi' nú nzuta' arquia'ahua lu Diose, xne tucu nú sibi' nucua' lu iliulabe quie' le'ca scua zibi'i liñibe elu huañi li'ahua. \v 9 Neli neca bee bedichia' cua', nu ye bee bene riala nú chili arqui' li'i. \v 10 Enze'e mase se'ca'a lunú se'ca'a, pero nzeri'ilá lunú ri'á, equie nú nzeli arquia'a Diose enu nehuañi, li'inu enu sila'a ye bee bene. Pero máse necane para bee bene enu nzeli arqui' li'inu. \p \v 11 Nucua' neca nú riala zete'lu bee bene cuna nu nibiya'lu lubeei nú zucu' beei bee nucua'. \v 12 Ubi'ya li'ilu para nú la ni bee bene nu la zibi'lu equie nú nere'ne'lu, rqui'ña nú acalu tucu ejemplu lubee bene enu nzeli arqui' Jesucristo equie nú xa rdichia'lu nu xa nehuañilu, cuna nú secalu bee bene cuna nu xa nzeli arqui'lu Jesucristo, cuna nú xa rri'ilu elliebacu' nze'ca. \v 13 Diqui nú nzelabi'ya li'ilu ula' Stichia' Diose lubee bene, nu ni' bezete' lubeei nu zete'lu li'ibeei lunú rni Stichia' Diose. \v 14 Ubi'ya nú uliqui' Diose lulu tucu nú uni bee bene' Jesucristo enu rnibiya' equie cuenda'lu chenu uricu' beella yabeella equielu, chenu uri'i beella beya' nú necalu bene enu ucañi Diose. \v 15 Uzu'cu'lutsia nú ri'ilu ye bee nucua' nu utsuta' arqui' lue para nú lañi' ye bee bene nú xa nzequielu inziu' Diose. \v 16 Ubi'ya li'ilu nu ubi'ya lunú xa sete'lu bee bene, nu uquia quieelá lunú nzuta' arqui'lu lu ye nu nediya'la'lu, scua tsila'alu li'ilu nu tsila'a bee bene enu riene' lunú sete'lu. \c 5 \s Xa riala huañi bene enu nzeli arqui' Jesucristo \p \v 1 La ri'ilu nú qui'ya' tucu bene enu unguxu uni' bezete' nze'ca lulla tucu nú necalla xi neca pa'lu, nu bee bene enu nere'ne' ude'te' bezete' nze'ca lubeei tucu nú neca beei xi neca bichilu. \v 2 Le'ca uni' bezete' nze'ca lubee una'a enu unguxu tucu nú neca beella xi neca na'lu, nu bee una'a enu nere'ne', uni' bezete' nze'ca lu beenchu tucu nú neca beenchu xi neca zanalu, nu la za' arqui'lu nú necha neca lu beenchu. \p \v 3 Uri'i elietsa lubee una'a zaqui enu leca'ti nu'. \v 4 Pero tunu tucu una'a zaqui enu rlu'cu endu' urre lli'ñi acaa, li'ibeei rqui'ña nú rluti acabeei enu bi'ya bee bene' beei nu ri'ibeei elietsa lulla para nú ixiu beei nu uri'i ru'cu pa' beei cuna na' beei li'ibeei, xne nucua' neca nze'ca, nu scua riu' arqui' Diose. \v 5 Una'a zaqui enu neli nú leca' tinu', nchiucu'tsia arqui'lla Diose nu la tsuxella rnacu'lla lunu nu sequieella lunu bichia si rula'. \v 6 Pero una'a zaqui enu nehuañitsia lunú riu'tsia arqui' lunú necha neca, neca xi neca nú ungutilanchu xne la llucu' arqui'nchu Diose. \v 7 Udixiule'e bee nucua' lubee bene enu nzeli arqui' Jesucristo, para nú la ze'ta bee bene li'ibeella. \v 8 Xne bene enu la ri'i elietsa lusa', nu ni' lubee bene ni'lla la ri'illa elietsalu, li'illa utsana' arqui'lalla lunú nzeli arqui'lla Jesucristo' nu scua másela necha necalla lunú neca bee bene enu la chili arqui' Jesucristo. \p \v 9 Una'a zaqui enu zucuichi para nú ri'ihua elietsalu, rqui'ña nú necalla enu nza máse de sesenta lana cuna nú lá lu'culla stucu niyu diqui nú nehuañi niyu'lla. \v 10 Le'ca rqui'ña nú nu'lu bee bene li'illa nú uri'illa ye beenú neca nze'ca, cuna nú uri'i ru'cu nze'calla bee endu'lla, nu udete'lla elu a'tse bee bene ni'lla nu uri'i nze'calla lubee bene enu nzeli arqui' Jesucristo enu rriña ni'lla. Nu uri'illa elietsa lubee bene enu nehuana seca. Cuna nú uzucu'lulla nú uri'illa ye nú neca nze'ca. \p \v 11 Pero bee una'a zaqui enu nere'ne'lá la qui'ña nú zucu' ichilu beenchu, xne luego niarqui' beenchu nú chia zeca beenchu nu la ria' beenchu tucu nú riala nú sibi' beenchu lu Jesucristo. \v 12 Che rri'i beenchu dula, xne la tsa'alu beenchu lunú ucuaqui beenchu lu Jesucristo. \v 13 Le'ca bee una'a cua' enzetsia beenchu ni'i por ni'i bee bene, nu rna'tse custumbre beenchu nú lecaxi ri'i beenchu, nu la ri'i beenchu nucua'tsia, le'ca neca beenchu enu rni lu cuenda' bee bene. Nu riu'u beenchu lu ye nú la yala chu'u beenchu nu rni beenchu lunú la yala ni beenchu. \v 14 Enze'e niarquia nú mejora chia zeca bee una'a zaqui enu nere'ne'lá cuna nú lu'cu beenchu endu', nu nibiya' nze'ca beenchu ni'i beenchu tucu nú rialane para nú la chu'u nú ze'ta bee bene enu rlee lua'ahua lia'ahua. \v 15 Xne nu' bee una'a zaqui enu utsana' arqui'la inziu' Diose nu nzequie beenchu inziu' beze'lu. \p \v 16 Tunu tucu bene enu nzeli arqui' Jesucristo rlu'cu beella leta bee familia' beella tucu una'a zaqui, li'ibeella rqui'ña nú ri'i beella elietsa lu una'a ze'e, para nú la aca nucua' tucu yuhua' para bee sa'ahua enu nzeli arqui' Jesucristo, nu scua nu' modo ri'i beella elietsa lubee una'a zaqui enu neli leca' tinu'. \p \v 17 Bee bene enu rnibiya' lubee bene enu nzeli arqui' Jesucristo cuna bee bene enu sete' Stichia' Diose nu rnibeella tucu nú rialane, rqui'ña nú chiqui' lu'cu bee bene' Diose ula'na lubee benecua' cuna nú dete' beella ye lunú qui'ña bee benecua'. \v 18 Xne lu ichi' Stichia' Diose rni: “La du'lu ixiu lli'i u'na' chenu rri'í riña'.” Le'ca rni lu ichi' Stichia' Diose: “Bene enu rri'i riña' rqui'ña nú yaxulla.” \p \v 19 La chili arqui'lu lunú rni bee bene enu nu' xi rricu' quiya tucu bene enu rnibiya' lubee bene enu nzeli arqui' Jesucristo, tunu leca chiucu chuna testigo enu ni nú neli neca nú rni bene lu cuenda'lla. \p \v 20 Pero tunu tucu bene enu rnibiya' nzeri'ilá dula rqui'ña nú ri'ilu nú qui'ya'lla ante lu ye bee bene enu nzeli arqui' Jesucristo, para nú lliqui beelá beella. \p \v 21 Lu Diose, cuna lu Jesucristo nu lubee ángele enu ucañinu, nia lulu nu la zañi'lu uri'i tucu nú unilá lulu, nu la cañilu xa rri'ilu lubee bene uri'i tucunecatse lu ye bee bene. \v 22 La liala'lu nú chu cañilu tucu bene enu nibiya', xne la ri'ilu beya' tunu rri'i benecua' tucu nú necha neca chequie ni bee bene nú le'ca nuulu riu' arqui'lu tucu nú rri'illa. Ubi'ya li'ilu lu cuenda' ye dula. \v 23 Lu nú siempre riti xla'culu xne la neca nze'ca xla'culu, la hue'lu inza tsia, hue'lu lle'na biñu. \p \v 24 Nu' bee bene enu luego achee dula nú rri'illa ante nú chiu'lue lu cuenda'lla lu Diose, pero nu' bee bene enu la aca achee dula nú rri'i, hasta bichia chenu chiu'lue lu cuenda'lla ante Diose. \v 25 Le'ca scua nu' bee bene enu luego achee lunú neca nze'ca rri'illa nu nu' bee bene enu la aca chee nú neca nze'ca rri'i pero riña bichia nu acabiya' bee bene bee nucua'. \c 6 \p \v 1 Bee bene enu neiqui lu stucu bene rqui'ña nú lu'cu beella ula'na lubee patrón' beella, para nú la ni condra bee bene Diose cuna stichia'nu nú sete'ahua. \v 2 Nu tunu le'ca patrón beella nzeli arqui' Jesucristo, rqui'ña nú máse lu'cu beella ula'na lu bene ze'e, xne tucutse nzeli arqui'beella Jesucristo, le'ca rqui'ña nú ri'i beella riña' tucu nú rialane, xne sibi' beella lubee sa'beella enu le'ca nzeli arqui' Jesucristo. Scua ze'te' bee bene nu ni' lubeei nú ri'ibeei scua. \s Tucu bene enu neli neca xene \p \v 3 Tunu nu' tucu bene enu sete' bee bedichia' nú la neca tucu nú neca stichia' Jesucristo nu ni' nú xa nzeli arquia'ahua Jesucristo la zete'lla bee bene, \v 4 li'illa necalla tucu bene enu ruti' nu lecaxi reca. Riu'tsia arqui'lla nú rliunulla bee sa'lla, chequie ze'e rquixie nú ria arqui' bee bene lu sa' bee bene, cuna nú rana arqui' bee bene sa' bee bene, cuna nú rquiexu bee bene bee sa' bee bene nu la lu'cu bee bene confianza lu sa' bee bene, \v 5 bee bene enu neca scua, la tsuxe beei nú rliu beei equie ye beenú la zibi' nchiñi elliebacu'beei, xne la ri'i beei beya' lunú neli neca, che rri'i beei elliebacu' equie nú chili arqui'beei Jesucristo aca xene beei. Bee bene enu neca scua uchiu'uchu lubeei nu la quiete'lu beei. \v 6 Neli nu chiqui' xene bee bene lunú nzeli arqui'lla Jesucristo, pero bee bene enu neca conforme lunú rlu'cutsia. \v 7 Xne lecaxi ubela yua'ahua lu iliulabe quie', nu lecaxi uya'ahua chenu atia'ahua. \v 8 Tunu rlu'cua'ahua nú da'cua'ahua, nu rlu'cua'ahua nú utua'ahua cuna nucua' rqui'ña nu aca conforme'ahua. \v 9 Pero bee bene enu niarqui' nú aca xene lu iliulabe quie' la riqui' beei nú tsuta' arqui'beei sino que chu rri'i beze'lu ana lubeei cuna nú la ri'ibeei ana lu elliebacu' nú necha neca rri'i beei, nu rri'ibeei tucu nú la yala ri'i beei, nucua' rri'i nú nitilu beei. \v 10 Xne lunú rle' bee bene nú lu'culla dimi, ze'e rquixie ye beenú necha neca, nu nu' bee enu rle' dimi utsana' arqui'beei lunú nzeli arqui'beei Jesucristo, che le'catsia li'ibeei rri'ibeei nú nehuana seca beei. \s Lunú riala ri'i Timoteo \p \v 11 Pero li'ilu Timoteo bene' Diose, uchiu'uchuu lubee nú necha necacua', ucua'na nú huañi nze'calu tucu nú niarqui' Diose nú huañilu, uchili arqui' li'inu, nu utsuquie arqui', nu uzeca ye bee bene, cuna nú aca lle'na arqui'. \v 12 Ucua'na nú tsuta'li arqui'lu lunú nzeli arqui'lu Jesucristo. La tsana'lu nú nitilu elunehuañili nú lu'culu liñibe xne para enze'e udu' Diose li'ilu, nu nilu lu huaxi bee bene xa nzeli arqui'lu Jesucristo. \v 13 Lu Diose enu rliqui' nú nehuañi ye beenú nu' lu iliulabe, nu equie cuenda' Jesucristo li'inu enu né lliqui uni lunú neli neca lu Poncio Pilato, nibiya'a lulu, \v 14 nú zucu'lu nú ri'ilu lunú rnia lulu, nu uri'i tucu nú neli neca para nú la ni bee bene nú la ri'ilu tucu nú neli neca, scua uri'i hasta bichia nú riña zeca Jesucristo. \v 15 Nu nze'tanu bichia chenu nibiya' Diose nú nze'tanu, li'i Diose enu riala ye nú neca ula'na, nu tucutsia li'inu necanu Diose, nu rlu'cunu ye poder, li'inu necanu Arre lubee arre nu Rnibiya'nu lu ye bee enu rnibiya'. \v 16 Li'inu necanu enu leca xunga ati, nu nzucunu lu ellie'e nú rulu siqui' elu lecati chébica. Ni' tucu bee bene lasca' lañi' li'inu, nu laca lañi' bee bene li'inu. ¡Li'inu chiqui' rialanu huaxi ula'na, nu leca xunga laxu poder nú rlu'cunu! Amén. \p \v 17 Bee bene enu neca bene xene lu iliulabe quie', uni' lubeella nú la uti' lliñia beella, cuna nú la ri'i beella elliebacu' nú la laxu nú rlu'cu beella, xne bee eluxene nú rlu'cu bee bene rlaxue, mejora nú zucu'lutsia beella Diose enu nehuañi, xne li'inu necanu enu chiqui' rliqui' ye nú se'cala'cha'ahua para nú ñia tsu arquia'ahua. \v 18 Uni' lubeella nú ri'i beella lunú neca nze'ca, cuna nú ri'i beella huaxi beenú neca nze'ca, cuna nú ñia nzu arqui'beella dete' beella xi secala'cha' bee bene nu ri'i beella elietsa lubee bene, \v 19 xne scua rquiete' sa' beella eluxene nú ri'i elietsa lubeella lubee bichia nú enta, para nú lu'cu beella nú huañili beella liñibe. \s Último bee bedichia' nú nequie lu ichi' quie' \p \v 20 Timoteo la zañi'lu ri'ilu lunú uya'na cuenda'lu nú ri'ilu, la ri'ilu caso bee bedichia' nú la zibi' nú nu' lu iliulabe quie', ni' bee eluquichia', nu ni' bee bedichia' nú rni bee bene enu rni nú chiqui' reca, pero la neli nú reca beei. \v 21 Xne nu' bee bene equie nú rri'i beei caso bee nucua', utsana' arqui'beei nú nzeli arqui'beei Jesucristo. \p Diose ri'i nú cha nze'ca lu cuenda' yehua nee Timoteo. \p Amén.