\id Heb Lachixio Zapotec USFM output from Final pdf Aug 2010 \h Hebreos \toc1 Hebreos \mt1 Carta para bee bene hebreo \c 1 \s Ube'ta Lli'ñi Diose uni stichia'nu lua'ahua \p \v 1 Tiembu hua'tu uni Diose lubee bene'ahua enu udetela huaxi bese nu huaxi forma uni Diose lubeella scua, equie cuenda' bee profeta. \v 2 Pero tiembu quie' unila Diose lua'ahua equie cuenda' lli'ñinu. Diose ureche' yebee nú nu' lu iliulabe cuna liñibe equie cuenda' lli'ñinu. Nu udete'nu yebee nucua' lu lli'ñinu. \v 3 Li'inu enu neca ellie' Diose nú chiqui' ñia rnaa, nu li'inu rnanu tucu nú rna Diose, li'inu rri'inu nú la nitilu iliulabe cuna yebee nú nu'lue equie cuenda' stichia'nu nú chiqui' rlu'cu poder. Chenu ulaxu nú ulle'canu yebee lunú nzu zecanu para nú lecaxi na'ahua nu la lu'cua'ahua dula, chequie uzucunu cue'tse Pa'nu Diose chube liñibe, li'inu enu rlu'cu ye nú rnibiya'. \s Máse neca equie lli'ñi Diose luquela bee ángele \p \v 4 Nu scua máse neca equie Jesucristo luquela bee ángele, xne li'inu necanu lli'ñi e'cu Diose. \v 5 Xne leca xunga uni Diose lu ni'tucu bee ángele: \q Li'ilu necalu lli'ñia, \q nu desde nee lubea nú li'ilu necalu lli'ñia. \m Nu le'ca né ni Diose lu ni'tucu bee ángele: \q Li'á neca pa'lu, \q nu li'ilu necalu lli'ñia. \m \v 6 Pero chenu uxe'la Diose lli'ñi e'cunu lu iliulabe, che uninu: \q Yebee ángelea, lu'cu ula'na lu Lli'ñia. \m \v 7 Nu chenu uni Diose equie cuenda' bee ángele, uninu: \q Li'á ri'a nú neca bee ángelea xi neca bi, \q nu le'ca ri'á nú aca beenu xi neca quii. \m \v 8 Pero equie cuenda' lli'ñinu, uninu: \q Li'ilu necalu Diose. \q Nu lunú rnibiya'lu leca xunga laxu; \q nu ye tiembu rnibiya'lu tucu nú rialane. \q \v 9 Riu' arqui'lu beenú neca nze'ca nu rana arqui'lu beenú necha neca, \q1 enze'e ucañila Diose li'ilu, li'inu enu neca Diose'lu, \q nu rri'inu nú masesca'lá ñia nzu arqui'lu, \q luquela bee ángelea. \m \v 10 Le'ca uninu: \q Li'ilu enu rnibiya', \q nu chenu uquixie yeene li'ilu ureche'lu iliulabe, \q cuna liñibe nu yebeenú nu' lue. \q \v 11 Yebee nucua' nitilu. \q Pero li'ilu, leca xunga laxu nú nehuañilu. \q Ye bee nucua' laxu, xi rlaxu laquie. \q \v 12 Nu quichilu bee xi rquichi bene laquie, \q1 nu che'elu bee xi xe'e bene xucu bene. \q Pero li'ilu leca xunga riña bichia nú che'e nú xa necalu, \q nu leca xunga laxu nú nehuañilu. \m \v 13 Diose leca xunga uni lu ni'tucu bee ángele: \q Uzucu cue'tsea chube, \q hasta nú ri'á nú nibiya'lu lu ye bee enu rle lulu. \m \v 14 Xne ye bee ángele necatsia beenu espíritu enu sibi' lu Diose, nu uxe'la Diose beenu para nú ri'i beenu elietsa lubee bene enu lu'cu elunehuañi nú leca xunga laxu. \c 2 \s La tsana' arquia'ahua bedichia' nú tsila'ahua \p \v 1 Enze'e, rqui'ña nú ri'i caso'ahua nu zucua'ahua Stichia' Diose nú ubene'la'ahua para nú la tsana' arquia'ahua stichia'nu nú nzenala'la'ahua. \v 2 Xne scua tucu nú uyalu ye Stichia' Diose nú uni bee ángele tiembu hua'tu enze'e bee bene enu la zucu' stichia'nu bee enu rlu'cu dula, yala bee nze'e castiya nú riala zeca bee nze'e. \v 3 Nu, ¿xneca tsila'ahua lu castiya cua', tunu le'ca nua'ahua la zucu'ahua Stichia' Diose, nú rixiule'e nú xneca tsila'ahua? Nu le'ca li'i Jesucristo udixiule'e equie nú xneca tsila'ahua hasta hua'tu nu bee bene enu ubene' bee bedichia' cua', li'ibeella udixiule'e beellae lua'ahua. \v 4 Nu scua tucu nú unguti'la' cada tucu bene Espíritu Santo tucu nú niarqui' Diose nu equie cuenda' seña, nu bee milagro nu cuna ye beenú nzenu arqui' bee bene scua ulube' Diose nú neli bee bedichia' cua'. \s Equie cuenda' Jesucristo riña bee bene liñibe \p \v 5 Diose la dete' elurnibiya' lubee ángele para nú nibiya' beenu elu lu'cua'ahua stucu elu nehuañi nú necuqui neca nú rniru luhua. \v 6 Xne tucu luhuare Stichia' Diose nu' tucu enu uni: \q Diose, ¿ti neca bene iliulabe para nú ellu'cu' arqui'lu li'illa? \q ¿Nu ti neca lli'ñi bene iliulabe nú nzenu arqui'lu? \q ¿equie cuenda'lla? \q \v 7 Tucu tiembu nú uri'ilu nú menula unga neca equienu luquela bee ángele, \q pero cheelá uri'ilu nú neca equienu, nu udete'lu elurnibiya' lunu \q para nú nibiya'nu lu ye beenú ureche'lu; \q \v 8 nu uzelalu nú nibiya'nu lu yeene. \m Chenu udete'lu elurnibiya' lunu para nú nibiya'nu lu yeene, lecaxi nú la nibiya'nu lu, añinzuca nú lá lañia'ahua nú ye nú rnibiya'nu lu. \v 9 Pero nediya'ahua nú uyu'u tucu tiembu nú Jesucristo unganu menola luquela bee ángele. Pero nee li'inu rlu'culanu elurnibiya', nu rlu'cu bee bene ula'na lunu equie nú nehuana ulle'canu chenu ungutinu equie stula yebee bene, nu ungae scua xne seca Diose lia'ahua. \p \v 10 Diose ureche' ye beenú nu' nu li'inu rnibiya'nu lu yeene nu li'inu niarqui'nu nú huaxi bee bene chu'u liñibe. Enze'e equie nú nehuana ulle'ca Jesucristo utsa'alunu Stichia' Diose, nu equie cuenda' li'itsianu nu' modo tsila'ahua. \v 11 Bee bene enu la lu'cu dula ante Diose, equie cuenda' Jesucristo leca' xi ná beella. Nu sia Jesucristo nu bee bene enu la lu'cua' dula equie cuenda'nu, nu tucutsia Diose neca pa' beella. Enze'e la tu' Jesucristo nú rninu nú neca'ahua bichinu. \v 12 Tucu nú nequie tucu luguare lu ichi' Stichia' Diose elu rni: \q Li'á ixiule'a lubee bichiaa equie cuenda'lu, \q nu chenu yiete'sa' beella che ula beella canto lulu nú rni nú neca equielu. \m \v 13 Le'ca uninu: \q Nzuta' arquia nú Diose ri'i elietsa lua. \q Ca'a nzunua bee bene enu uliqui' Diose lua. \p \v 14 Lunú necache' bee bene rene nu be'la, le'ca scua unga Jesucristo chenu ube'tanu lu iliulabe ungutinu, nu equie cuenda' nú ungutinu uri'inu ana lu elurnibiya' nú rlu'cu beze'lu lu eluti. \v 15 Scua uri'inu para nú tsila'anu bee bene lunú xiqui bee bene eluti, bee bene enu diqui tiembu nehuañi nu xiqui eluti tucu nú xiqui bene patron'lla. \v 16 Xne lá ye'ta Jesucristo lu iliulabe para nú ri'inu elietsa lubee ángele sino que ube'tanu lu iliulabe para nú ri'inu elietsa lubee bene enu nzeli arqui' tucu nú uyalí arqui' Abraham Diose. \v 17 Enze'e unganu tucu nú neca bene lu iliulabe para nú unganu ule'ya enu máse neca equie lu Diose, ule'ya enu neli rua'a arqui' bee bene nu sucu'nu Stichia' Diose nu scua udixiunu stula bee bene. \v 18 Nu lunú le'ca nehuana ulle'canu, nu ula'na beze'lu nú xa modo la zucu'nu Stichia' Diose, pero lá ri'i ana lunu, enze'e recanu rri'inu elietsa lubee bene enu rla'na beze'lu nú xa modo ri'i dula. \c 3 \s Másela neca equie Jesucristo lu Moisés \p \v 1 Enze'e bee sa'a li'ihua bee enu necala bee bene' Diose li'ihua bee enu ucañilanu, para nú acahua bee lli'ñinu, la zañi'hua nú Jesucristo neca ule'ya enu máse neca equie enu nzeli arquia'ahua, li'inu enu uxe'la Diose lu iliulabe. \v 2 Xne Jesucristo neli uzucu' Stichia' Diose nu li'inu enu ucañi Diose para nú zibi'nu lu Diose, tucu nú uzucu' Moisés Stichia' Diose nu uzibi' Moisés lubee bene Israel. \v 3 Pero máse riala zucu' aya bene Jesucristo luquela Moisés, xi neca lu cuenda' tucu bene enu rreche' ni'i nú máse sucu' aya bee bene li'illa luquela ni'i. \v 4 Ye bee ni'i nu' tucu bene enu ureche'e, pero Diose ureche' yebee nú nu' lu iliulabe. \v 5 Nu uzucu' Moisés Stichia' Diose, nu uzibi'lla lu Diose chenu udete'lla stichia Diose lubee bene Israel para nú ixiule'ella lubee bene Israel lunú xi aca. \v 6 Pero Jesucristo neca lli'ñi Diose nu rnibiya'nu lu yebee bene' Diose. Nu lia'ahua neca'ahua bene' Diose, tunu la tsana' arquia'ahua nú nzeli arquia'ahua li'inu, nu ñia tsu arquia'ahua hasta bichia nú riña zeca Jesucristo stucu bese. \s La aca nzitihua \p \v 7 Enze'e tucu nú rni Espíritu Santo: \q Tunu yene'hua Stichia' Diose bichia quie'. \fig 67 Paul speaking to the people|CN01993B.TIF|COL|||Hebreos 3:7|\fig* \q \v 8 La ri'i nzitihua arqui'hua tucu nú uri'i bee bene'ahua enu udetela chenu lá zucu' beella Stichia' Diose, \q nu udete' beella preu li'inu, \q chenu udete beella lu yuu achi. \q \v 9 Ze'e lá zucu' bee bene'hua enu udetela Stichia' Diose, \q añinzuca nú ulañi' beella bee milagro nú uri'inu lubeella, \q2 diqui chiu'a lana lu yuu achi. \q \v 10 Enze'e ulee Diose lubee bene ze'e, \q nu uninu: “Yelu elliebacu' rri'i beella, \q2 nu ni' la la'na beella nú ri'i beella beya' nú xi niarquia nú ri'i beella.” \q \v 11 Scua uri'i beella nú ule Diose nu che uninu tucutsia bese, \q nú ni' tucu beella la riña beella lu yuu elu ucuaqui u'na Diose lubeella nú tsulachi beella. \p \v 12 Enze'e, bee sa'a enu nzeli arquia'ahua Jesucristo ubi'yahua li'ihua para nú la chu'u elliebacu' nú necha neca arqui' tá tucuhua nu che ri'i nucua' nú la chilia' arqui'hua Diose. Nu che tsana' arqui'hua Diose li'inu enu nehuañi. \v 13 Mejora cada bichia udu'hua ana arqui' sa'hua, diqui nú nu' tiempo nihua lu sa'hua xne canu enta bichia nú ri'i dula ana luhua, nu che la zucua'hua Stichia' Diose. \v 14 Xne tunu neca'la'ahua bee bene' Jesucristo, diqui tiempu rqui'ña nú tsuta' arquia'ahua lunú nzeli arquia'ahua li'inu tucu nú uchili arquia'ahua li'inu chenu uchili inza arquia'ahua li'inu. \p \v 15 Tucu nú unila lu ichi' Stichia' Diose nú rni: \q2 Tunu riene'hua Stichia' Diose bichia quie', \q2 la ri'i nzitihua arqui'hua tucu nú unga nziti bee \q2 bene enu lá zucu' stichia'nu hua'tu. \m \v 16 Neequie, ¿ta bee bene enu lá zucu' Stichia' Diose añinzuca nú ubene' beella nú uninu? ¿Xie' lanú bee bene Israel enu ulua Moisés Egipto beella la? \v 17 ¿Nu xie' lanu le'ca li'ibeella neca enu ule Diose lu diqui' chiu'a lana, nu li'ibeella enu uri'i dula nu unguti beella lu yuu achi la? \v 18 ¿Xie' lanú le'ca li'ibeella enu uni Diose nú leca xunga riñabeella lu yuu elu ucuaqui un'na Diose nú tsulachi beella xne né zucu' beella stichia'nu la? \v 19 Scua rria'ahua beya' nú né riñabeella lu yuu elu ucuaqui u'na Diose nú tsulachi beella xne lá chili arqui'beella nú uni Diose lubeella. \c 4 \p \v 1 Enze'e, tucu nú ucuaqui u'nala Diose lua'ahua nú liqui'nu lua'ahua yuu elu tsulachia'ahua, rqui'ña nú bi'yahua, xne lequie nú mase nú unilanu scua lua'ahua canu nu' ta tucu'ahua la ri'i ana riña ze'e. \v 2 Xne li'iru ubene'la'ru bee bedichia' nze'ca' Diose tucu nú ubene'la' beella, pero li'ibeella lia xle'e ubene' beella bedichia' nze'ca' Diose, xne lá chili arqui' beellae. \v 3 Pero lia'ahua enu nzelíla arquia'ahua Stichia' Diose, rlu'cula'ahua elu tsulachia'ahua, pero bee bene enu la chili arqui' li'inu, uninu lubeella: \q Equie nú uri'i beella nú ulea enze'e uri'ilá elliebacu', \q nú la zela riña beella luguare elu tsulachi beella. \m Nu hasta chenu ureche' Diose iliulabe che ula'xunu uri'inu riña'nu. \v 4 Tucu nú rni tucu luhuare lu ichi' Stichia' Diose, equie cuenda' bichia nú sulachi bee bene: \q Nu chenu ulaxu ureche' Diose iliulabe che bichia achi utsulachinu. \m \v 5 Nu le'ca uninu: \q Leca xunga chu'u bichia nú riñahua elu tsulachihua. \m \v 6 Bee bene enu rlutilá ubene' Stichia' Diose, lá lu'cu beella elu tsulachi beella, xne lá zucu' beella Stichia' Diose, pero nu'sca' bee bene enu rri'i falta nú lu'cu elu tsulachi. \v 7 Enze'e chenu udete huaxi lana, che uliquia'la Diose stucu bichia nu bichia ze'e neca nee. Nu scua tucu nú uni'la'ahua. Nú arre David unilla tucu parte lu ichi' Stichia' Diose: \q Tunu yene'hua Stichia' Diose nee bichia quie', \q uri'i casuhua stichia'nu. \m \v 8 Xne tunu equie cuenda' Josué ulu'cu bee bene Israel elu tsulachi beella, lá ania' Diose equie cuenda' stucu bichia che. \v 9 Enze'e hasta nee bichia quie' nu'sca' luhuare elu tsulachi bee bene' Diose. \v 10 Xne bee bene enu udete'la Diose nú tsulachi, tsulachi beella equie cuenda' riña' nú rri'i beella, tucu nú utsulachi Diose chenu ulaxu ureche'nu iliulabe. \p \v 11 Enze'e rqui'ña nú dua'ahua ana arqui'sa'ahua para nú lu'cua'ahua elu tsulachia'ahua, para nú lecati ri'i tucu nú uri'i bee bene enu lá chili arqui' Stichia' Diose. \v 12 Xne Stichia' Diose nehuañine nu rlu'cune poder. Máse ratse'e arqui' bee bene luquela nú ratse' tucu espada nú nechiu'u rucu ru'u, nu ratse'e hasta arqui' bee bene cuna Espíritu' bene nu hasta aquié liñi arta' bene, nu equie cuenda' Stichia' Diose rri'i bene beya' tanú neca nze'ca nu tanú la neca nze'ca rri'illa. \fig 68 Man reading scroll|LB00279B.TIF|COL|||Hebreos 4:12|\fig* \v 13 Ye nú ureche' Diose la a'chi' necane ante lunu, xne ye nú ri'yanu, nu lu li'inu dete'ahua cuenda lu ye lunú uria'ahua. \s Jesucristo neca ule'ya enu máse neca equie \p \v 14 Enze'e lunú rlu'cula'ahua tucu ule'ya enu máse rnibiya', nu li'inu necanu Jesucristo lli'ñi Diose enu nzucu liñibe, rqui'ña nú nzuta' arquia'ahua lunú nzeli arquia'ahua li'inu. \v 15 Xne Jesucristo enu neca ule'ya enu máse neca equie lua'ahua, li'inu recanu rri'inu elietsa lua'ahua para nú la ri'i dula ana lua'ahua. Xne le'ca li'inu chiqui' huaxi nú nehuana ulle'canu iguale tucu nú nehuana se'ca'ahua, pero li'inu leca xunga uri'inu dula. \v 16 Enze'e, la chenu arquia'ahua nu' modo chebica'ahua nacua'ahua lu Diose enu seca lia'ahua, para nú hua'a arqui'nu lia'ahua. Nu equie nú secanu lia'ahua, li'inu ri'inu elietsa lua'ahua, hora nú niarquia'ahua nú ti ri'i elietsa lua'ahua. \c 5 \p \v 1 Yebee bene enu reca ule'ya enu máse rnibiya' lu beelá bee ule'ya, Diose rcañi li'illa leta bee bene para nú nacu'lla lu Diose equie cuenda' bee bene, nu yalla rdete' cuenda bee bene u'na para nú dete'llae lu Diose cuna bee nañi enu rqui'ña nú ati equie cuenda' stula bee bene. \v 2 Nu lunú neca ule'ya cua' bene nediya'lla lunú xa seca bee bene. Enze'e rlu'culla paciencia bee bene enu la ri'ibeya' lunú rri'i, nu cuna bee bene enu rri'i dula ana lu. \v 3 Nu lunú le'ca nu' chenu rri'i ule'yacua' dula enze'e le'ca riñilla tucu nañi xi neca u'na lu Diose equie cuenda' stulalla, tucu nú rri'illa lu cuenda' stula bee bene. \v 4 Nu lecati enu aca e'cu ule'ya enu máse rnibiya' lubeelá bee ule'ya lunú niarqui'tsialla sino que Diose neca enu rcañi li'illa tucu nú ucañinu Aarón. \v 5 Le'ca scua unga lu cuenda' Jesucristo, lá ninu nú a acanu ule'ya enu máse neca equie lua'ahua, sino que Diose ucañi li'inu chenu uni Diose: \q Li'ilu necalu lli'ñia, \q nu desde nee lubea lubee bene nú li'ilu necalu lli'ñia. \m \v 6 Le'ca rni stucu luguare lu ichi' Stichia' Diose equie cuenda'nu: \q Li'ilu necalu ule'ya diqui tiembu, \q tucu nú unga Melquisedec ule'ya. \m \v 7 Chenu ube'ta Jesucristo lu iliulabe quie', chiqui' unguna'nu nu juerte unacu'nu lu Diose enu reca tsila'a li'inu lu eluti. Che uri'i caso Diose li'inu nu uri'i Diose elietsa'nu para nú tsalunu Stichia' Diose. \v 8 Mase nú lli'ñi Diose necanu pero uzucu'nu nú rni Diose mase nú nehuana ulle'canu. \v 9 Nu lunú neli uri'inu tucu nú niarqui' Diose nú ri'inu, enze'e equie cuenda' li'inu leca xunga laxu nú sila'a Diose bee bene enu sucu' nú rninu. \v 10 Nu Diose neca enu ucañi li'inu para nú acanu ule'ya enu máse neca equie tucu nú unga Melquisedec ule'ya enu unga neca equie. \s Rqui'ña nú tsuta'la arqui' bene lunú nzeli arqui' bene Diose \p \v 11 Huaxisca'lá nú rqui'ña nia luhua equie cuenda' bee nucua', pero chiqui' neriña' nú ixiule'a luhua xa niarquia equie nú chabe' rri'ihua beya'. \v 12 Hua'tulila nu'luhua Stichia' Diose, neequie hasta rialala nú sete'lahua bee bene Stichia' Diose pero li'ihua rqui'ñiasca'hua enu zete' zeca li'ihua Stichia' Diose nú ungalahua. Li'ihua secahua xi seca tucu endu' me' enu rue' puro chi' enu lacasca' acu ye nú acu. \v 13 Nu yebee enu neca xi neca endu'me' enu rue' chi' la aca bee nze'e ri'i nze'ca bee nze'e beya' xi rni Stichia' Diose. \v 14 Pero bee bene enu másela rri'i beya' Stichia' Diose, li'ibeella neca beella xi neca bee enu racula ye nú racu. Xne rri'ilabeella beya' tá nú neca nze'ca nu ta nú necha neca. \c 6 \p \v 1 Enze'e rqui'ña nú la'na'la'ahua nú chulula'ahua stichia' Jesucristo nu la yala nú benchila'ahua lubeenú uzete'ahua hua'tu. Ñialá nú ria'ahua scua, luhuare nú zete'tsiahua xneca modo tsana' arquia'ahua lunú necha neca uria'ahua hua'tu, urre nú xneca chili arquia'ahua Diose, \v 2 urre xneca rinza bee bene, urre xneca ricu' bene yalla equie stucu bene, urre xneca ri'i Diose nú huañi zeca bee bene enu unguti, urre xneca hualu Diose lu cuenda' bee bene chenu riña bichia nú dete' bee bene cuenda lu Diose. \v 3 Chiqui' ñiasca'lá nú nze aca'lá'ahua stichia'nu tunu scua niarqui' Diose nú acane. \p \v 4 Xne bee bene enu recala Stichia' Diose nu nediya'la' lunú nu' liñibe, nu nediya'la' beella xneca neca Espíritu Santo, \v 5 nu uri'ilahua beya' nú ñia neca Stichia' Diose nu nediya'la'hua xneca nibiya' Diose, \v 6 nu che la nia' arqui'beella chili arqui'beella bedichia' nze'ca' Jesucristo, li'ibeella chiqui' neriña' nú chenala zeca beella inziu' Diose, xne neca xi neca nú rquie'e zeca beella Jesucristo lli'ñi Diose lu cruse stucu bese para nú ze'ta bee bene li'inu. \v 7 Bee bene neca xi neca yuu nú ratse ye inza quiu lu, nu tunu chiqui' ñia unguyu' nú unguyu' lu yuu ze'e para bene enu rri'i riña' lu yuu ze'e che rri'i Diose nú nza nze'cae lu cuenda'lla. \v 8 Pero tunu purotsia bee eche cuna bee huañi rayu lu yuu ze'e, che lecaxi sibi'i, nu che nze'ta castiya nú zeca yuu ze'e, nu che chiquine. \s Lunú rri'i nú nzuta' arqui' bene \p \v 9 Bee sa'a enu nzeli arquia'ahua Jesucristo, la nia scua lu cuenda'hua xne li'iru nediya'ru nú rri'i nze'cahua, nu scua nzeri'iláhua lunu riala ri'ihua para nú tsila'ahua lu castiya. \v 10 Xne Diose, lacanu tucu Diose enu la ri'i tucu nú necane para nú zañi'nu beenú neca nze'ca uri'ihua cuna ye nú ulube'lahua lunu, nu secahua li'inu nu uri'ihua elietsa lubee sa'ahua enu nzeli arqui' Jesucristo tucu nú rri'isca'hua nee. \v 11 Pero li'iru niarqui'ru nú nzeri'iláhua scua diqui nú nehuañihua. Nu la llaca'hua nú ri'ihua scua, para nú ati'hua lunú nzucu luhua nú ati'hua. \v 12 La ri'ihua nú aca nebichiuhua sino que uri'ihua tucu nú uri'i bee bene enu uchili arqui' Diose sin nú allaca' beella nucua'a quiebeella nú ati' beella lunú ucuaqui' u'na Diose lubeella nú ati' beella. \p \v 13 Chenu ucuaqui u'na Diose lu Abraham, uninu lu le'catsia li'inu xne lecati stucu enu masela neca equie luquela li'inu, \v 14 nu uninu lu Abraham: “Li'á neli ri'á nú cha nze'ca lu cuenda'lu nu ri'á nú chiqui' huaxi bee familia'lu lu'culu.” \p \v 15 Chequie lá llaca' Abraham utsuquiella nú ati'lla lunú uni Diose nú dete'nu lulla. \v 16 Bee bene, para nú aca achee nú neli tsa'alubeella lunú rnibeella, li'ibeella rqui'ña nú nibeella nombre' tucu enu máse neca equie luquela li'ibeella. \v 17 Neequie le'ca esquie, equie nú niarqui' Diose lube'nu lubee bene enu ati' lunú uninu, nu riña tucu bichia nú leca xunga che'enu elliebacu'nu equie nú ucuaqui u'nanu, enze'e uninu lu le'catsia li'inu. \v 18 Chiucu beenú la rila ureche' Diose, nu necane lunú ucuaqui u'nanu, nu lunú uninu lu le'catsia li'inu nu nediya'la'ahua nú li'inu la nequichia'nu. Chequie scua chiqui' riu'u ana arquia'ahua para nú nzebica'lá'ahua lunu para nú ri'inu elietsa lua'ahua, equie nú nzucula lua'ahua nú neli ri'inu tucu nú unilanu. \v 19 Nu lunú nediya'ahua nú aca tucu nú unila Diose nú aca, enze'e nzuta' arquia'ahua lu stichia'nu tucu nú nzeneta' tucu gancho barco. Nu lunú nzuta' arqui' bene scua nze'tae enza liñibe. \v 20 Elu uyu'ula Jesucristo para nú xa'lanu inziu para lia'ahua, li'inu enu necala ule'ya diqui tiembu, tucu nú unga Melquisedec. \c 7 \s Jesucristo neca ule'ya tucu nú unga Melquisedec \p \v 1 Melquisedec unga arre Salem nu ungalla ule'ya' Diose enu nzucu liñibe. Chenu ubenchila' Abraham lu xuu nú uri'illa ana lubee arre enu uliunulla, che uya cha'calu Melquisedec li'illa, nu uri'i le'ya Melquisedec Abraham. \v 2 Che yebeenú uri'i Abraham ana lu xuu, ule'ellae chi'i parte nu udete'lla tucu parte bee nucua' ya Melquisedec. Nú lee Melquisedec rni “arre enu rri'i elu usticia tucu nú necane”. Nu lunú ungalla arre eyeche Salem, nu Salem rni “arre enu rri'i nú leca xuu”. \v 3 Melquisedec cua' lecati nediya' nú ti neca pa'lla cuna na'lla urre ti neca bee bene'lla enu udetela. Lecati nediya' xunga ungulalla nu xunga ungutilla. Li'illa ungalla ule'ya tucu nú neca Jesucristo lli'ñi Diose, li'inu enu neca ule'ya diqui tiembu. \p \v 4 Ubi'yacuruhua xneca chiqui' unga neca equie Melquisedec. Enze'e hasta Abraham bene'ahua enu udetela, udete' tucu lu chi'i parte luyebeenú uri'illa ana ya melquisedec beenú uri'illa ana lubee arre enu uliunulla. \v 5 Lu ley rni nú bee ule'ya enu nze'ta lu familia' Leví rqui'ña nú yucu beella tucu lu chi'i parte lu ye beenú rlu'cu bee bene Israel añinzuca nú le'ca neca beella bene Israel nu nze'ta beella lu familia' Abraham. \v 6 Pero Melquisedec añinzuca nú lá ye'talla lu familia' Leví, pero uyuculla nú neca diezmo' Abraham. Nu uri'i le'yalla Abraham nu uyuculla lunú ucuaqui u'na Diose. \v 7 Ye'ahua nediya'ahua nú bene enu máse neca equie nze'e neca enu rri'ile'ya bene enu la neca equie xe'ta'. \v 8 Yebee ule'ya enu riucu diezmo ratibeella xi rati beelá bee bene. Pero Melquisedec enu uyucu tucu lu chi'i parte bee stene' Abraham, lu ichi' Stichia' Diose rni nú neca xi neca nú nehuañisca' Melquisedec. \v 9 Nu chenu udete' Abraham tucu lu chi'i parte bee stene'lla lu Melquisedec neca xi neca nú nuula lu Leví cuna lubee ule'ya enu nze'ta lu familia' Leví udete' beella tucu lu chi'i parte bee stene' beella ya Melquisedec chenu uya cha'calu Melquisedec Abraham bene'ahua enu udetela. \v 10 Xne chenu uya cha'calu Melquisedec Abraham, lecasca' Leví tiembu ze'e, pero lu familia' Abraham nze'ta Leví. \p \v 11 Tunu equie cuenda' bee ule'ya Levítas nu' beya' nú lecaxi na bene lu Diose equie cuenda' ley nú udete' Diose lubee bene Israel che la qui'ña nú aye'ta stucu ule'ya tucu nú ube'ta ule'ya Melquisedec nu lá ye'talla xi ube'ta Aarón. \v 12 Xne chenu uche'e ule'ya le'ca uche'e ley. \v 13 Nu Jesucristo neca ule'ya cua' nu lá ye'tanu lu familia' bee ule'ya. Sino que nze'tanu stucu lu familia rene, nu ni' tucu familia'nu lá aca ule'ya. \v 14 Xne nediya'ahua nú Jesucristo nze'tanu leta bee familia' Judá, nu lá ni Moisés equie cuenda' bee familia cua' chenu unilla nú ti aca bee ule'ya. \p \v 15 Nu achee neca nú Jesucristo neca ule'ya tucu nú unga Melquisedec. \v 16 Xne lá ye'tanu leta familia' Leví, tucu nú rnibiya' ley nú aca bene ule'ya sino que li'inu necanu ule'ya xne leca xunga laxu nú nehuañinu. \v 17 Xne scua rni lu ichi' Stichia' Diose lu cuenda'nu: \q Li'ilu necalu ule'ya nu siempre necalu ule'ya tucu nú unga Mequisedec. \m \v 18 Scua ulaxu nú rnibiya' ley' Moisés xne leca modo nú azibi'i lubee bene. \v 19 Lári'i ley cua' ana nú ahuañi nze'ca bee bene. Pero luhuare' ley cua', nzucu lua'ahua nú ri'i Jesucristo elietsa lua'ahua, xne equie cuenda'nu nu' modo riña'ahua lu Diose. \p \v 20 Nu scua ucuaqui u'na Diose lua'ahua nú acane. Hua'tu chenu ulluna beella nú neca beella ule'ya lecaxi rcuaqui u'na Diose lubeella. \v 21 Pero chenu ucañi Diose Jesucristo, para nú acanu ule'ya, nu Diose uninu lu le'catsia Li'inu, tucu nú rni lu Stichia' Diose: \q Diose Pa liñibe uninu lu le'catsia Li'inu, \q nu la che'enu nú rninu, nu uninu: \q2 “Li'ilu necalu ule'ya nu siempre necalu ule'ya, \q2 xi unga ule'ya Melquisedec.” \m \v 22 Scua nediya'ahua nú máse neca nze'ca inziu nú uxa'la Jesucristo para nú riña bene lu Diose liñibe. \v 23 Tiembu ze'e uhuañi huaxi bee ule'ya nu ni'tucu beella lá huañi diqui tiembu. \v 24 Pero Jesucristo diqui tiembu nehuañinu, enze'e lecati chu'u luhuare'nu. \v 25 Enze'e reca Jesucristo tsila'a bee bene, bee bene enu niarqui' riña lu Diose equie cuenda'nu, xne li'inu diqui tiembu nehuañinu para nú nacu'nu lu Diose equie cuenda' bee bene. \p \v 26 Enze'e Jesucristo neca ule'ya enu máse neca equie enu rqui'ñia'ahua nú ri'i elietsa'ahua, xne li'inu leca xunga uri'inu dula. Nu lá ri'inu nú necha neca nu lecali xi nanu nu uchiu'unu leta bee bene iliulabe. \v 27 Li'inu lá ri'inu tucu nú rri'i bee ule'ya enu máse neca equie, nú ye bee bichia riñi beella bee nañi xi neca u'na lu Diose equie cuenda' stula beella. Nu chela equie cuenda' stula bee bene. Pero Jesucristo tucutsia bese ungutinu xi neca tucu u'na lu Diose, nu la qui'ña nú atinu stucu bese. \v 28 Equie cuenda' ley uyu'u bee ule'ya enu máse neca equie, añinzuca nú lá ri'i beella tucu nú necane. Pero cheelá uni Diose lu le'catsia li'inu. Nú lli'ñinu aca ule'ya enu máse neca equie, li'inu enu lecaxi naa lu Diose diqui tiembu. \c 8 \s Jesucristo neca ule'ya enu máse neca equie liñibe \p \v 1 Luye nú uni'la'ahua, lunú máse neca equie necane nú Jesucristo neca ule'ya enu máse neca equie li'inu enu nzucula cue'tse Diose enu chiqui' rnibiya' chube liñibe. \v 2 Ze'e necalanu ule'ya, liñi indu nú neli ureche' Diose, nu la necane indu nú ureche' bee bene. \p \v 3 Ye bee ule'ya enu máse neca equie, riña' nú rri'ibeella neca nú rdete' beella u'na lu Diose nu riñibeella nañi xi neca u'na lunu le'ca scua Jesucristo, li'inu enu neca ule'ya enu máse neca equie lua'ahua nu' tucu nú udete'nu lu Diose. \v 4 Tunu nzusca' Jesucristo lu iliulabe quie' ni' lá acanu ule'ya, xne nucua'a bee ule'ya enu rdete' u'na lu Diose tucu nú rnibiya' ley' Moisés. \v 5 Pero bee ule'ya quie', rri'itsia beella tucu ejemplu nú reca liñibe. Nediya'ahua nú scua necane xne chenu nze reche' Moisés indu uni Diose lulla: “Ubi'ya nze'cacuru para nú reche'lu indu quie' tucu nú ulubela lulu equie dañi Sinaí.” \p \v 6 Pero máse neca equie nú rri'i Jesucristo enu neca ule'ya enu máse neca equie lua'ahua, nu equie cuenda' inziu cuqui nú uxa'lanu máse neca nze'ca para nú riña bee bene lu Diose liñibe. \p \v 7 Xne tunu equie cuenda' ley ari'i bene ana ahuañi nze'ca bene lu Diose la qui'ñia' nú achu'u stucu inziu cuqui che. \v 8 Pero ulañi' Diose nú lá ri'i nze'ca bee bene che uninu: \q Li'á nia nú riña bee bichia nú chu'u tucu inziu cuqui para bee bene Israel, \q cuna bee bene Judá. \q \v 9 Pero inziu cuqui cua' lacane tucu nú neca ley \q nú utsa'naa lubee bene'hua enu udetela, \q chenu uhua beella Egipto; \q nu lunú né zucu'beella nú rnia enze'e utsana arquia beella, uni Diose. \q \v 10 Nu le'ca uni Diose: \q2 Scua utsa'nalá nú xi zeca bee bene chenu riña bichia ze'e. \q Tsa'naa ley elliebacu' beella nu ri'á nú quiene liñi arqui'beella. \q Che acaa Diose'beella, \q nu li'ibeella aca beella bee benea. \q \v 11 Che bichia ze'e la qui'ña nú zete' bee bene sa' bene. \q Ni' bee bichilla para nú chulubeella li'á enu neca Diose, \q xne yebeella chulubeella li'á, \q desde bee enu me' hasta bee bene enu unguxu. \q \v 12 Nu li'á ri'á perdona ye beenu necha neca uri'i beella, \q nu leca' xunga ellu'cu' arquia ye dula nú uri'i beella. \m \v 13 Chenu uni Diose nú xa'lanu inziu cuquicua' uninu scua xne la zibia' inziu uxu nú riña bee bene lunu nu beenú la zibia' la lea' nú nitilu bee enze'e. \c 9 \s Indu nú nzucu liñibe nu indu nú nzucu lu iliulabe quie' \p \v 1 Lia'ahua nediya'ahua nú chenu uzucu' bene ley nú rnia'ahua nú neca inziu uxu, lu ley cua' nze'ta nú xneca ri'i bene lu Diose chenu neyete' sa'bene liñi indu, nu xneca reche' bene indu lu iliulabequie. \v 2 Indu ze'e neca singuie tucu parte liñii elu uchiu'ulee luhuare elu necachi neca, liñii ze'e nzucu candelero, nu nzu mexa elu uricu bee pá nú necale'ya.\fig 69Interior of tabernacle showing furnishings|BK00278B.TIF|COL|||Hebreos 9:2|\fig* \v 3 Nu stucu liñii di'chi cortina nú nzi'quinala ze'e uchiu'ulee luhuare elu máse necachi; \v 4 luhuare elu lee máse necachi nzucu tucu ecu'cu nú necache' oro elu rdu'bene llene' quie ndixi nu cuna tucu iña nú nu'che' nú ucuaqui u'na Diose. Diqui tetsu' iñia ze'e nu' oro cuna liñii. Nu liñii nchiñiche' bee quiee nú nequie za' chi'i mandamiento' Diose lu cuna bara' Aarón nú uye' lecatetsu', nu cuna tucu situ nú necache' oro nú nu'che' maná liñi. \v 5 Equie iñia ze'e nchiucu' chiucu bee ángele enu lee querubines nu cuna cuaca bee ángele cua' sacu' equie iñia elu rtiqui ule'ya enu máse neca equie rene' bee nañi equie cuenda' stula bee bene. Pero nee la ixiule'esca'a equie cuenda' bee nucua' luhua. \p \v 6 Chenu ulaxu nú ungache' yebee nucua' chequie ye bichia riu'u bee ule'ya liñi indu ze'e pero riu'utsia beella luhuare elu necachi ze'e rri'ibeella lunú rqui'ña ri'ibeella. \v 7 Pero stucu luhuare liñi indu ze'e elu uchiu'ulee luhuare elu máse necachi ze'e riu'u tucutsia ule'ya enu máse neca equie lubeelá bee ule'ya tucutsia bese liñi tucu lana. Nu leca modo chu'ulla luhuare ze'e tunu la uya'lla rene' bee nañi para nú ri'i Diose perdona stulalla nu cuna dula nu rri'i bee bene sin nú ri'illa beya'. \v 8 Equie cuenda' bee nucua' rlube' Espíritu Santo lua'ahua nú diquila nú sibi'sca' luhuare elu necachi liñi indu cua', nu leca modo achu'u bee bene stucu luhuare elu lee luhuare elu máse necachi. \v 9 Ye beenú unga cua' necatsia tucu ejemplu lua'ahua bee bichia quie' xne bee u'na cuna bee nañi enu udete' bee bene u'na lu Diose, lá zibi' nucua' ache'e elliebacu' bee bene para nú leca xinaa beella lu Diose. \v 10 Ye bee costumbre nú ulu'cu beella, cuna lunú udacubeella, nu ungue'beella cuna ye beela beenú uri'ibeella para nú leca xinabeella lu Diose, nucua' neca nú unibiya' ley nú uri'i beella, hasta bichia chenu uche'e Diose yeene. \p \v 11 Xne nee ube'tala Jesucristo lu iliulabe quie' nu li'inu necanu ule'ya enu máse neca equie lua'ahua, nu equie cuenda' li'inu rlu'cula'ahua nu ucuaqui u'na Diose nú liqui'nu lua'ahua. Nu liñi indu nú uyu'unu máse neca equie, nu máse neca nze'cae, xne lecane lu iliulabe quie' nu lá ureche' bee benene. \v 12 Uyu'ula Jesucristo liñi indu nú máse necachi, pero lá chu'ununu rene' bee becerro cuna rene' bee chipa, sino que cuna rene' e'cunu. Nu tucutsia bese uyu'unu nu lá qui'ña nú ri'inu scua stucu bese nu equie cuenda' li'inu utsila'ali'la'ahua lu dula. \v 13 Tiembu nú udetela, rene' bee chipa cuna bee u'na cuna bee tii nú ubiqui ternera bee nucua' utiqui ule'ya equie bee bene, para nú seca beella nú lecaxi naabeella lu Diose. Nu tunu seca beella nú scua leca xinabeella lu Diose. \v 14 Xaquie núla ri'i rene' Jesucristo nú lecaxi na'ahua lu Diose, para nú ria'ahua tucu nú niarqui' Diose enu nehuañi, xne equie nú reca Espíritu Santo, udete' cuenda Jesucristo li'inu xi neca u'na nú lecaxi na lu Diose para nú ungutinu equie cuenda'ahua. \p \v 15 Enze'e equie cuenda' Jesucristo rlu'cula'ahua tucu inziu cuqui para nú riña'ahua lu Diose. Xne equie cuenda' nú unguti Jesucristo uri'ilanu perdona stula'ahua cuna stula bee bene enu uyanala ley, nu atia'ahua lunú ucuaqui u'na Diose lua'ahua nú la laxua'. \v 16 Xne chenu reche' tucu bene ichi' nú ti bee enu ya'nanu bee stene'lla, la zibi' ichi' quie' mientra nú nehuañilla, \v 17 hasta chenu ungutilalla zibi' ichi' quie' nu la zibii tunu nehuañisca'lla. \v 18 Enze'e, hasta hua'tu chenu uquixie nú uzibi' ley nú utsa'na Diose lu Moisés, li'ibeella udiñibeella bee nañi para nú chiu'u rene. \v 19 Xne chenu ulaxu nú udixiule'e Moisés luye bee bene yebeenú enta lu ley' Diose, che una'tsella ichia' sanchi nú netsuu tinda nelu uzucu'lla lli'i tucu ixi' aca nú lee hisopo. Che utse'ellae lu inza nú nucha rene' becerro cuna rene' chipa, nu ucuatsallae equie libro ley cuna equie ye bee bene. \v 20 Nu unilla: “Rene quie' neca tucu seña nú uliqui'la Diose ley'nu luhua para nú zucu'huane.” \p \v 21 Le'ca ucuatsalla rene cua' liñi indu nu equie yebee nú rqui'ña bee ule'ya liñi indu ze'e. \v 22 Ley cua' rnibiya' nú casi yebee nú aca le'ya cuna rene para nú leca' xi nae lu Diose, xne tunu leca rene leca modo aca perdona stula bee bene. \s Rene' Jesucristo xila stula bee bene \p \v 23 Enze'e, para nú aca achee nú leca' xina beenú uqui'ña bee ule'ya liñi indu ze'e, rqui'ña nú udiñi beella bee nañi para nú ri'ile'ya beella bee nucua'. Pero bee nucua' necatsiae xi neca tucu seña equie beenú nu' liñibe, xne equie cuenda' bee nú nu' liñibe rqui'ña rene' tucu enu máse seca luquela bee nañi. \v 24 Nu néchu'u Jesucristo liñi indu nú ureche'e bee bene, nú necatsia tucu seña nú xa neca liñibe, sino que li'inu uyu'unu liñibe elu rnacu'nu lu Diose equie cuenda'ahua. \v 25 Jesucristo la qui'ña nú atinu huaxi bese equie cuenda' stula'ahua, lá ri'inu tucu nú uri'i bee ule'ya enu máse neca equie nú za'lana riu'unu beella rene' bee nañi liñi indu, luhuare elu máse necachi neca. \v 26 Xne tunu scua necane huaxi bese aqui'ña nú unguti Jesucristo hasta chenu uquixie iliulabe. Pero chenu uriña bichia nú uriña Jesucristo lu iliulabe tucutsia bese ungutinu equie cuenda' stula'ahua. \v 27 Tucu nú tucutsia bese rati bene, nu chela chiulue lu cuenda' bee bene. \v 28 Le'ca scua tucutsia bese unguti Jesucristo para nú chilanu stula bee bene. Nu chenu nze'tanu stucu bese, la ye'ta'nu para nú chilanu stula bee bene, sino que nze'tanu para nú uya'nu bee bene enu nucua'aquiee li'inu. \c 10 \p \v 1 Xne ley nú udete' Diose lu Moisés necatsiae tucu seña lunú nzu nú aca, pero la necane nú ungalane lunú nzu nú aca xne mase za'lana rati bee nañi xi neca u'na lu Diose tucu nú rnibiya' ley nú ri'i bee bene, pero leca xunga uriña bichia nú ulle'ca beella nú leca' xina beella lu Diose. \v 2 Xne tunu equie cuenda' ley leca' xi naa beella, cuna tucutsia bese nú udiñi beella nañi xi neca u'na lu Diose, che la qui'ña' nú ri'i beella scua stucu bese, xne nediya'la' beella nú urilala stula beella. \v 3 Pero la tsi'beella scua sino que za'lana ullu'cu arqui'beella stula beella chenu udiñi beella nañi xi neca u'na lu Diose. \v 4 Xne rene' bee u'na' cuna bee chipa la acane chilae stula bee bene. \p \v 5 Enze'e, chenu ube'ta Jesucristo lu iliulabe, che uninu lu Diose: \q Li'ilu la niarqui'lu rene' bee nañi, \q ni' ye beela bee u'na nú entayu bee bene lulu, \q2 enze'e lia uliqui'lu cuerpo nú rlu'cua. \q \v 6 La nia' arqui'lu nú tsiqui' bee bene nañi xi neca u'na lulu, ni' rene' bee nañi nú entayuu beella lulu equie cuenda' stula beella. \q \v 7 Enze'e unia: “Ca'a nzua, Pa Diose, \q uriña para nú ri'á tucu nú niarqui'lu, \q tucu nú nequie lu ichi' stichia'lu equie cuenda' li'á.” \m \v 8 Rluti uni Jesucristo nú la niarqui' Diose rene' bee nañi, ni' bee nañi enu siqui' bee bene xi neca u'na lunu, equie cuenda' bee stula bee bene, tucu nú rnibiya' ley nú ri'i bee bene. \v 9 Chenu ulaxu nú uni Jesucristo scua, che le'ca uninu: “Ca'a nzua Pa Diose uriña para nú ri'á tucu nú niarqui'lu.” Scua uri'i Jesucristo nú ulaxu nú rnibiya' ley nu uxa'lanu stucu inziu cuqui nú xa riña bene lu Diose. \v 10 Nu nee leca' xi na'ahua lu Diose equie nú uri'i Jesucristo tucu nú niarqui' Diose, nu tucutsia bese ungutinu equie cuenda' stula bee bene nu leca' xunga atinu stucu bese. \p \v 11 Yebee ule'ya Israel yeye'e la tsuxe beella nú sibi' beella liñi indu tucu nú rnibiya' ley nú ri'ibeella nu ye bee bichia riñi beella bee nañi rdete' beella u'na lu Diose. Nu mase huaxi bese rri'ibeella scua pero la ri'i nú riñi beella bee nañi u'na lu Diose ana nú laxu stula bee bene. \v 12 Pero Jesucristo tucutsia bese ungutinu equie stula bee bene, nu la qui'ña nú ri'inu scua stucu bese. Nu uzucunu cue'tse Diose chúbe. \v 13 Nu ze'e nzuquienu hasta chenu ri'i Diose nú nibiya'nu luyebee bene enu rle lunu. \v 14 Xne equie cuenda' nú ungutinu tucutsia bese equie stula bee bene, che leca' xina bee bene enu nzeli arqui' li'inu diqui tiembu. \v 15 Nu lia'ahua nediya'ahua nú neli neca bee nucua' xne equie cuenda' Espíritu Santo nze'ta bedichia' nú nequie lu ichi' Stichia' Diose nú uni Diose: \q \v 16 Scua utsa'nalanu bedichia' nú xi zeca bee bene chenu riña bichia ze'e, \q elliebacu' beella du'a ley. \q1 Nu ria'á nú quiene liñi arqui'beella. \m \v 17 Nu le'ca uni Diose: \q Leca' xunga ellucu' arquia stulabeella nu yebeelá beenú necha neca uri'ibeella. \m \v 18 Nu lunú neca perdonala stula bee bene la qui'ña' nú uti bee bene nañi dete' bee bene u'na lu Diose equie cuenda' stula bee bene \s Rqui'ña nú tsuta' arqui' bee bene lunú nzeli arqui' bee bene \p \v 19 Enze'e, bee sa'a enu nzeli arquia'ahua Jesucristo la lliquia'ahua chua'ahua elu máse necachi neca nzucu Diose equie cuenda' rene' Jesucristo. \v 20 Xne chenu udete' cuendanu li'inu nú ungutinu, uxa'lanu tucu inziu cuqui nú rliqui' nú huañili bee bene elu nzucu Diose. \v 21 Nu tucu nú rnibiya' Jesucristo lua'ahua, li'inu enu neca ule'ya enu máse rnibiya' liñibe. \v 22 Enze'e rqui'ña nú diquinu' arquia'ahua chebica'ahua lu Diose cuna lunú neli nzeli arquia'ahua li'inu, cuna lunú lecaxi necha nchiñi elliebacua'ahua nu cuna cuerpo'ahua nú leca' xinaa nú la lu'cua' dula, xi neca chenu apenatsia ungutsa'ahua cuna inza nú leca xina. \v 23 Enze'e rqui'ña nú tsuta'la arquia'ahua lunú nzeli arquia'ahua Diose, xne li'inu itaa tsa'alunu stichia'nu nú ucuaqui u'nanu lua'ahua. \v 24 Rqui'ña nu cua'na'ahua xa modo ria'ahua elietsa lubee sa'ahua nu zecala'ahua bee sa'ahua nu cuna nú ri'i nze'ca'ahua. \v 25 Le'ca la yala nú tsana' arquia'ahua nú riete'sa'ahua para nú yene'ahua Stichia' Diose la ria'ahua tucu nú rri'i texcua'a bee sa'ahua enu sana' arqui' nú riete'sa' cuna beelá bee sa'ahua, sino que rqui'ña nú dua'ahua ana arqui' bee sa'ahua, xne nediya'ahua nú nze'ta riñala bichia nú riña zeca Jesucristo stucu bese. \p \v 26 Xne tunu nediya'la'ahua lunú neli neca nu rri'isca'la'ahua dula leca' ti stucu enu ati equie cuenda' stula'ahua. \v 27 Lunú nzuquietsia lua'ahua neca elu usticia' Diose nú chiqui' fuerte, lu tucu quii elu riala chue bee bene enu la zucu' nú rninu. \v 28 Chenu la zucu' tucu bene nú rni ley nú udete' Diose lu Moisés, nu nu' chiucu chuna bee bene enu neca testigo nú la zucu'lla nú rni ley cua', che leca' modo nú tsila'alla lu eluti nú riala zecalla. \v 29 Nee uri'ihua elliebacu', ¿nú masesca'lá castiya riala bee bene enu rri'i elliebacu' nú lecaxi zibi' lli'ñi Diose? Nu rni nú la zibi' rene'nu nú rlube' nú aca tucu nú utsa'nala Diose nú aca, nu rene nú rri'i nú la lu'cua' bee bene dula, nu rnichi'qui' beei Espíritu Santo. \v 30 Lia'ahua nediya'ahua nú uni Diose: “Li'á detea castiya bee bene nu detea castiya nú riala beei.” Nu le'ca uninu: “Li'á hualune lu cuenda' bee bene enu neca bee benea.” \v 31 Chiqui' juerte nú zana' bene lu castiya' Diose. Li'inu enu neca Diose enu nehuañi. \p \v 32 Pero ullu'cu' arqui'hua xneca ulle'cahua chenu apenatsia udu'llie'e stichia' Jesucristo arqui'hua. Li'ihua uriqui'hua lunú chiqui' nehuana ulle'cahua. \v 33 Nu'hua enu udiquichi'qui' bee bene nu chiqui' nehuana ulle'ca, nu utsequichia' beei li'ihua ante lubee bene, nu nu'hua lá tsana' arqui' bee sa'hua enu ulle'ca scua. \v 34 Le'ca lá tsana' arqui'hua bee sa'hua enu uyu'u ni'cu', nu mase nú unguxi bee bene stene'hua lá tsu nehuana arqui'hua xne nediya'hua nú máse seca nú rlu'cuhua liñibe nú leca xunga laxu. \v 35 La tsana' arqui'hua lunú nzuta' arqui'hua Jesucristo, xne lunú nzeli arqui'hua scua che ati'hua lunú huaxi seca. \v 36 La llaca'hua lunú nehuana secahua para nú ri'ihua lunú niarqui' Diose nú ri'ihua, che ati'hua lunú ucuaqui u'nala Diose luhua nú ati'hua. \v 37 Xne lu ichi' Stichia' Diose rni: \q Yamerotsia nze'ta enu necadichia' nú nze'ta. \q Chu nze'tanu la lea'nu. \q \v 38 Pero bene enu rri'i tucu nú rialane lua huañili nze'e, \q lunú nzeli arqui' nze'e li'á, \q pero enu sana' arqui' nú nzeli arqui' li'á la tsu nze'ca arquia lu nze'e. \m \v 39 Pero lia'ahua la neca'ahua xi neca bee bene enu sana' arqui' nú nzeli arqui' Jesucristo xne bee benecua' riala beella castiya' beella, sino que lia'ahua neca'ahua bee bene enu neli nzeli arqui' Jesucristo, para nú lu'cua'ahua elunehuañi nú leca xunga laxu liñibe. \c 11 \s Bee bene enu neli nzeli arqui' Diose \p \v 1 Nu nee lunú nzeli arqui' bene Diose, necane nú nediya' nze'ca'ahua nú neli aca tucu nú nellua'aquie'ahua nú aca, nu neli nzeli arquia'ahua lunú aca, mase nú la lañia'ahuane. \v 2 Bee bene'ahua enu udetela uya'na nze'ca beella lu Diose equie nú uchili arqui'beella li'inu. \p \v 3 Equie nú nzeli arquia'ahua Diose rria'ahua beya' nú cuna stichianu ureche'nu iliulabe cuna liñibe cuna ye nú nu' lue, nu lecaxi uqui'ñianu nú ureche'nue. \p \v 4 Nu Abel lunú diquinu' arqui'lla uchili arqui'lla Diose enze'e máse neca nze'ca u'na nú udete'lla lu Diose, luquela nú udete' Caín, enze'e uya'na nze'calla lu Diose xne uyucunu u'na nú udete'lla nu máse nú ungutila Abel pero riene'sca'ahua nú xa uchili arqui'lla Diose. \p \v 5 Equie nú uchili arqui' Enoc Diose enze'e nzia nehuañilla liñibe nu lá atilla, nu lá llela' bee bene li'illa xne unguya'la Diose li'illa liñibe. Nu lu ichi' Stichia' Diose rni: “Nú ante nú uya' Diose Enoc uyu' arqui'nu xneca uhuañilla.” \v 6 Lecati huañi tucu nú riu' arqui' Diose tunu la chili arqui'lla li'inu. Titse bene enu niarqui' chebica lu Diose, rqui'ña nú chili arqui'lla nú nu' Diose nu le'ca rqui'ña nú chili arqui'lla nú dete' Diose nú uninu nú dete'nu lubee bene enu rla'na li'inu. \p \v 7 Equie nú uchili arqui' Noe Diose enze'e chenu uni Diose lulla nú aca lunú lasca lañi'lla aca, che uzucu'lla nú uninu, nu ureche'lla tucu barco nú tsila'alla cuna bee bene'lla equie cuenda' nú uni Diose lulla nú nze'ta aca. Nu lunú uchili arqui' Noe Diose unga achee nú zeca bee bene enu lá chili arqui' Diose castiya. \fig 70 Building the ark|CO00625B.TIF|COL|||Hebreos 11:7|\fig* \p \v 8 Le'ca scua lunú uchili arqui' Abraham Diose, enze'e uzucu'lla nú uni Diose chenu uninu lulla nú uchiu'ulla lachilla nu challa lu yuu elu uni Diose nú dete'nu lulla, nu uchiu'ulla lachilla nzalla sin nú ri'illa beya' cae. \v 9 Nu lunú uchili arqui'lla Diose, uzuculla lu iliu nú uni Diose nú dete'nu lulla xi neca tucu bene rene, nu uzuculla liñi carpa le'ca scua uhuañi Isaac cuna Jacob li'ibeella enu le'ca riala yucu yuu ze'e. \v 10 Scua uhuañi Abraham xne nediya' nze'ca'lla nú nzialla huañilla eyeche nú ureche' Diose, eyeche nú leca xunga enta bichia nú nitilu. \p \v 11 Le'ca scua Sara, lunú uchili arqui'lla añinzuca nú leca modo lu'culla endu', nu le'ca unguxulalla para nú lu'culla endu', pero udu' Diose fuerza'lla para nú acalla naa lu iliulabe nu ulu'culla tucu endu' lunú uchili arqui'lla nú Diose neli sa'alunu stichia'nu. \v 12 Scua ungae añinzuca nú unguxula Abraham nu ulu'culla endu', nu ulu'culla huaxi bee familia'lla xi huaxi bee belaa liñibe, cuna xi huaxi bee eyuxi ru'u inzatu' nú leca modo bacu'. \p \v 13 Ye bee benecua' uchili arqui'beella Diose hasta nú unguti beella nu añinzuca nú lá lañi' beella lunú ucuaqui u'na Diose lubeella pero lunú uchili arqui'beella enze'e nediya' beella nú aca tucu nú uni Diose lubeella nú aca, nu ñia nzu arqui'beella. Nu nediya' nze'ca' beella nú chiucu chuna tsia bichia nze'ta beella lu iliulabe quie' nu la ye'ta beella para nú huañili beella. \v 14 Nu bee enu rni scua. Scua achee nze'ca rlube' nú rcua'na beella nú camero aca lachi beella. \v 15 Xne tunu rri'isca' beella elliebacu' lachi beella elu uchiu'u beella che nu' modo nú abenchila' zeca beella eyeche ze'e. \v 16 Pero máse rri'ibeella elliebacu' tucu luhuare elu máse neca nze'ca nú neca liñibe. Enze'e la tu' Diose nú necanu Diose' beella, nu utsuche'lanu elu cua'a beella liñibe. \p \v 17 Equie nú uchili arqui' Abraham Diose enze'e chenu udete' Diose preu Abraham nú nze utilla endu'lla Isaac xi neca u'na lu Diose, uzela Abraham añinzuca nú tuculi' Isaac neca endu'lla, nu añinzuca nú nediya'lla nú uni Diose lulla: \v 18 “Equie cuenda' endu'lu Isaac dala huaxi bee familia'lu.” \v 19 Pero nediya' Abraham nú rlu'cu Diose poder para nú ri'inu nú huañi zeca bee benenguti chenu udete Abraham preu scua neca xi neca nú unguti endu'lla nu uhuañi zeca endu'lla lu eluti. \p \v 20 Le'ca esquie lunú uchili arqui' Isaac Diose, unilla nú cha nze'cae lu cuenda' endu'lla Jacob nu Esau, nu unilla nú xi enta zeca cada tucu beella. \p \v 21 Le'ca scua lunú uchili arqui' Jacob Diose, le'ca unilla nú cha nze'ca lu cuenda' rucu bee endu' José, chenu yamerotsia atilla. Che uricu'lla yalla equie xcalla nu unacu'lla lu Diose. \p \v 22 Le'ca scua, lunú uchili arqui' José Diose, chenu yamero atilla, che unilla nú chiu'u bee bene Israel Egipto, nu unilla lubee bene ze'e nú xneca ri'inubeella bee arta'lla. \p \v 23 Equie nú uchili arqui' pa' Moisés cuna na'lla Diose, chenu ungulalla che ucachi' beella li'illa diqui chuna guu equie nú ñia rnalla, nu lá lliqui beella chenu uni arre nú ati ye bee endu' me' enu neca endu' niyu. \p \v 24 Nu chenu uru'cu Moisés, equie nú uchili arqui'lla Diose, lá niarqui'lla nú acalla endu' xinchiu'cu arre Egipto. \v 25 Para Moisés, máse neca nze'ca nú nehuana zecalla cuna bee bene sa'lla enu neca bee bene Israel, luhuare nú ri'illa dula nú tsana' arqui'lla bee sa'lla para nú lu'culla lunú niarqui'lla nu ri'illa bee nú la zibi'. \v 26 Para li'illa máse neca nze'ca nú nehuana ulle'calla tucu nú ulle'ca Jesucristo, luhuare nú lu'culla ye bee eluxene nú nu' Egipto xne máse nzu arqui'lla lu eluxene nú ati'lla lu Diose. \p \v 27 Le'ca esquie lunú uchili arqui' Moisés Diose, uchiu'ulla eyeche Egipto nu lá lliquilla mase ulee arre Egipto lulla. Nu utsuta' arqui'lla lu Diose xi neca nú rlañi'lla Diose, li'inu enu la lañi' bee bene. \v 28 Equie nú uchili arqui' Moisés Diose, uri'illa eliñi baxcu, nu unibiya'lla nú ucuatsa bee bene Israel rene' bee sanchi ru'u bee ni'i beella para nú chenu dete ángele enu ruuti la úti nze'e bee endu' rlu' bee bene Israel. \p \v 29 Le'ca esquie lunú uchili arqui' bee bene Israel Diose. Enze'e uya'la labe inzatu' nú lee nelu udete beella xi neca tucu yuu bichi. Pero chenu nzedete bee bene Egipto luhuare ze'e, hora ze'e udete zeca inzatu' luhuare ze'e nu unguti beei lue. \p \v 30 Le'ca esquie lunú uchili arqui' bee bene Israel Diose che chenu uza' achi bichia nú rdu' beella vuelta diqui abenchila' eyeche Jericó, che uluquie muro nú necache' abenchila' eyeche ze'e. \v 31 Le'ca esquie lunú uchili arqui' una'a huexe enu lee Rahab Diose, utsila'anchu chenu unguti bee bene lachinchu, bee enu né zucu' Stichia' Diose xne li'inchu uyucu nze'canchu bee bene Israel enu uya tsi'ña eyeche ze'e. \p \v 32 Nu huaxi nú niláa luhua, pero leca' tiempo nú ixiule'a luhua equie cuenda' beelá bee bene xi neca lu cuenda' Gedeón, Barac, Sansón, Jefté, David, Samuel nu bee profeta. \v 33 Ye beella uchili arqui'beella Diose nu uri'ibeella ana lu huaxi nación, nu uri'i beella elu usticia tucu nú necane, nu ulañi' beella nú uyalu tucu nú uni Diose lubeella nú aca, nu utsacu' beella ru'u bee bichiee. \v 34 Le'ca nu' beella enu utsi'qui bee bene lu quii nu lecaxi ulle'ca, nu nu' beella enu utsila'a lubee bene enu niarqui' úti li'ibeella cuna espada, nu uyu'u juerza' beella nu utsu naaqui arqui'beella, añinzuca nú nechula' nzu arqui'beella, nu uyu'u juerza' beella chenu uri'ibeella xuu. Nu utiliaca' beella bee bene rene enu uliunu li'ibeella. \v 35 Nu le'ca nu' bee una'a enu unguti bee familia', nu equie nú uchili arqui'beella Diose, che uhuañi zeca bee familia' beella stucu bese. Pero le'ca nu' bee bene enu mase unguti, pero para li'ibeella máse neca nze'ca nú nehuana zeca beella nu mase nú unguuti bee bene li'ibeella, lá zela beella nú tsana' arqui' beella Diose, para nú lu'cu beella stucu elunehuañi nú necuqui nú máse seca. \v 36 Le'ca nu' beella enu nehuana ulle'ca, utsequichia' bee bene li'ibeella, nu udiñi bee bene li'ibeella, nu ullica'cu bee bene li'ibeella cuna cadena, nu udu' bee bene li'ibeella ni'cu'. \v 37 Le'ca nu' beella enu unguuti bee bene cuna quiee, le'ca nu'beella enu uchiecu' bee bene arli'tilluu cuna sierra, nu nu' beella enu unguti bee bene cuna espada, le'ca nu' beella enu uyanze enzichiu' enzerquie, nu nehuana ulle'ca beella, nu ulle'ca beella elitsi, nu ungututsia beella iti' sanchi cuna iti' chipa nu nehuana uri'inu bee bene li'ibeella. \v 38 Uyanzee beella enza lu dañi achi, nu enza dañi nu uya'na beella liñi ye clasia' bee yube'. Bee bene ze'e lá yala nú ahuañi beella lu iliulabe quie' xne neca beella bee bene nze'ca. \p \v 39 Mase nú yebeella achee nú neli uchili arqui'beella Diose, pero né yucubeella lunú ucuaqui u'na Diose lubeella. \v 40 Xne Diose uri'inu elliebacu' tucu nú máse neca nze'ca lua'ahua, nu lá acae luego tucu nú uninu lubeella xne niarqui'nu nú junto atia'ahua cuna li'ibeella lunú ucuaqui u'nanu lua'ahua. \c 12 \s La zañia'ahua Jesucristo \p \v 1 Enze'e lunú ubene'la'ahua equie cuenda' huaxi bee bene lunú xneca uchili arqui'beella Diose, rqui'ña nú tsana' arquia'ahua ye stula'ahua cuna ye beelá beenú rca nú ria'ahua tucu nú necane, nu la llaca'ahua nú chenala'ahua inziu nú ulube'la Diose lua'ahua. \v 2 La yala nú zañia'ahua Jesucristo xne li'inu rri'inu elietsa lua'ahua lunú nzeli arquia'ahua, nu equie cuenda' li'inu nze'ta nú nzeli arquia'ahua tucu nú necane. Li'inu uriqui'nu lunú nehuana ulle'canu lu cruse nu lá tu'nu nú ungutinu scua xne nediya'nu nú chenu dete nú nehuana zecanu che nze'ta nú ñia tsu arqui'nu, nu nee nzuculanu cue'tse Diose chube liñibe. \p \v 3 Enze'e uri'ihua elliebacu' xneca nehuana uri'inu bee bene enu rlu'cu dula Jesucristo para nú la llaca'hua, nu uriqui'hua luye nú secahua. \v 4 Xne mase nú nehuana rri'inu bee bene li'ihua, nu rcua'nahua modo nú la ri'ihua nú necha neca pero ni' tucuhua lá uti bee bene. \v 5 ¿Xie' uzañi'la'hua xa uni Diose bezete luhua li'ihua enu neca xi neca lli'ñinu la? Lu ichi' stichia'nu rni: \q1 Endua uri'i caso chenu rni Diose bezete' lulu nu uriqui' chenu rri'inu nú rri'ilu beya' nú necha neca nú rri'ilu. \q1 \v 6 Xne li'inu rninu bezete' luye bee bene enu neca bee lli'ñinu, \q1 nu rdete'nu castiya bee bene enu secanu. \m \v 7 Enze'e uriqui'hua chenu rni Diose bezete' luhua xne neca nze'ca nucua' para li'ihua. Ri'inu luhua xi rri'i tucu uzana lu lli'ñilla. ¿Xne xie' nu' bee uzana enu la ni bezete' lubee lli'ñila? \v 8 Pero nee tunu la ni Diose bezete' luhua tucu nú rri'inu luye beela bee lli'ñinu, che lacahua mero lli'ñinu nu lacanu pa'hua che. \v 9 Li'ihua nediya'hua nú lu iliulabequie' chenu unga'ahua endu', uni bee uzana'ahua bezete' lua'ahua para nú zucua'ahua nú uni beella. \v 10 Bee uzana'ahua lu iliulabe quie' rni bezete' lua'ahua lle'na tiembu nú nehuañia'ahua para nú ria'ahua nú neca nze'ca. Pero Diose rninu bezete' nú máse neca nze'ca lua'ahua para nú huañia'ahua nú lecaxi na'ahua ante lunu tucu nú lecaxi nanu. \v 11 Neli nú ni'tucua'ahua la yu' arquia'ahua nú zeca'ahua castiya hora nú se'ca'ahua scua sino que rcuee, pero bee enu rri'i ana nú sucu' nucua' che nehuañi nze'ca nze'e lu Diose nu ñia nzu arqui' nze'e. \s La luachuhua Stichia' Diose \p \v 12 Enze'e udu'hua ana arqui'hua nu ude'te'hua baluro tucu nú riu'u zeca juerza' tucu bene chenu chiqui' nellacalla. \v 13 Ucua'nahua nú huañi nze'cahua tucu nú riala nú huañi bene. Para nú bee bene enu nzu chiucu arqui' lubee nú rri'i la tsana' arqui'beei inziu' Diose sino que du' beei ana arqui'beei chenala beei inziu'nu. \p \v 14 Ucua'nahua nú huañihua sin xuu cuna ye bee bene nu la ri'ihua dula xne bee bene enu rri'i dula leca modo lañi' bee nze'e Pa'ahua Diose. \v 15 Ubi'yahua li'ihua para nú leca ta tucuhua enu huachu elietsa nú niarqui' Diose ri'i luhua para nú leca ta tucuhua enu neca xi neca tucu huañi nú nelá nú rri'i daño nú rri'i nú rnitilu beelá bee sa'ahua. \v 16 Ni'tucuhua la yala nú ri'ihua eluhuexe nu la luachuhua beenú neca nze'ca nú nze'ta lu cuenda' Diose para nú la zecahua xi ulle'ca Esaú, equie cuenda' tucutsia pliatu entsa' ungüitilla elurnibiya' nú rialalla xi neca endu' rlu nú necalla. \v 17 Nu li'ihua nediya'hua nú chenu uniarqui' Esaú nú ri'ile'ya pa'lla li'illa, chequie leca' modo nú ari'ile'ya pa'lla li'illa xi neca endu' rlu nú necalla, mase nú chiqui' unguna'lla pero leca modo nú ache'e lunú uri'illa. \p \v 18 Li'ihua lá riñahua dañi elu leca modo na'tsehua, tucu nú uyabica bee bene Israel tiembu ze'e e'ya dañi nú lee Sinaí elu ulañi' beella nú riqui dañi ze'e, nu ulañi' beella tucu llene nú natsacabe utsacu' equie dañi ze'e nu reca tucu biduna nú fuerte equie dañi ze'e. \v 19 Chequie ubene' beella tucu chii trompeta, nu ubene' beella chii Diose nú rnilubeella. Pero lunú chiqui' xiqui beella nú riene' beella chii Diose, che chiqui' uzequie beella nú la nia'nu lubeella. \v 20 Xne li'ibeella nediya' beella nú chiqui' juerte nú unibiya' Diose lubeella chenu uninu: “Titse bee bene urre bee nañi enu riña nu di' tetsu' dañi quie' rqui'ña nú ati nze'e cuna quiee urre cuna lanza.” \v 21 Chiqui' nelliqui rna nú ulañi' beella enze'e hasta Moisés unii: “Recatse'tsea xne chiqui' xiquia.” \p \v 22 Pero li'ihua lá alle'cahua scua sinoque uyabicalahua lu Diose. Nu nu'la modo nú xa rñiahua dañi Sión, nú neca Jerusalén liñibe lachi Diose enu nehuañi, elu nucua'a huaxi bee ángele. \v 23 Ñia nzu arqui'beenu rni beenu bedichia' nze'ca lu Diose elu yetesa' bee bene' Diose bee enu nequiela nombre' lu libro nú nchiucu' liñibe. Ze'e nzucu Diose nu li'inu enu hualue lu cuenda' ye bee bene, le'ca ze'e nzu espíritu' bee bene enu uhuañi tucu nú necane, li'ibeella enu leca xina lu Diose. \v 24 Le'ca ze'e nzucu Jesucristo, li'inu enu uxa'la tucu inziu cuqui para nú riña'ahua lu Diose. Chenu unguti Abel unacu' quiya rene'lla nu aca elu usticia, pero cuna rene' Jesucristo la acae scua sino que li'inu uti'chianu rene'nu chenu ungutinu para nú lu'cua'ahua perdona equie stula'ahua. \p \v 25 Enze'e ubi'yahua li'ihua nu la luachuhua Diose enu rni lua'ahua. Xne bee bene enu né ri'i caso nú uni Moises enu udete' Stichia' Diose lubee bene enu udetela lá tsila'a beella lu castiya nu riala beella xne né zucu' beella nú uni Moisés. Enze'e enzalaquie' lia'ahua nu la yala'ahua castiya tunu la ria'ahua caso stichia' Jesucristo, li'inu enu ube'ta enza liñibe para nú ninu lua'ahua. \v 26 Chenu uni Diose lubee bene'ahua enu udetela equie dañi Sinaí, ucuñi luyuu ze'e. Pero nee unizeca'lanu: “Enta bichia nú cuñi zeca luyuu, nu la necane nú luyuu quietsia sino que nuu liñibe.” \v 27 Chenu uni Diose nú ri'inu scua stucu bese, nucua' rni nú nitilu Diose yebee nú rcuñi ureche'nu lu iliulabe quie' nu ria'na beenú leca' modo cuñi. \v 28 Ze'e neca elu liqui' Diose lua'ahua elu rnibiya'nu nú leca xunga nitilu, enze'e rqui'ña nú dete'ahua che'tsa lu Diose. Nu lu'cua'ahua ula'na lunu diquinu' arquia'ahua tucu nú riu' arqui'nu, nu la yala nú zañia'ahua nú li'itsianu neca equienu. \v 29 Xne Diose neca xi neca tucu quii llene nú siqui' yeene. \c 13 \s Lunú riala ri'i bee bene enu nzeli arqui' Jesucristo \p \v 1 La tsana'hua nú secahua bee sa'hua enu nzeli arqui' Jesucristo. \v 2 La zañi'hua nú ri'i nze'cahua lubee bene enu rriña ni'hua, xne scua nu' bee bene enu uriña bee ángele' Diose ni'i sin nú ari'i beella beya' nú neca bee bene ze'e ángele' Diose. \p \v 3 Ullu'cu arqui'hua bee bene enu nchiñi ni'cu', nu utsi'hua xi neca nú le'ca nuuhua netsehua ni'cu' cuna li'ibeella. Uri'ihua elliebacu' equie cuenda' bee bene enu nehuana seca, nu le'ca utsi'hua xi neca nú le'ca nuuhua nehuana secahua. \p \v 4 Li'ihua enu nechia la tsi'hua nú neca nucua' xi neca güita, la zequienuhua una'hua urre niyu'hua xne Diose dete' castiya lubee bene enu rlu'cu stucu una'a urre stucu niyu cuna luyee bee bene enu rri'i eluhuexe. \p \v 5 Latsu arqui'hua lu dimi, ñia utsu arqui'hua cuna lunú rlu'cuhua xne unila Diose: “Ye bichia nzua cuna li'ilu, nu leca bichia nu tsana arquia li'ilu.” \v 6 Enze'e diquinu' arquia'ahua nia'ahua: \q Diose Pa neca enu rri'i elietsa lua, \q1 la lliquia lu xitse nú ri'inu bee bene li'á. \p \v 7 Ullu'cu arqui'hua bee bene enu unibiya' luhua, li'ibeella enu uzete' li'ihua Stichia' Diose. Ullu'cu' arqui'hua xneca uhuañi beella, nú diquinu' arqui'beella uchili arqui' beella Diose tucu nú uyali arqui'hua Jesucristo. \p \v 8 Jesucristo leca xunga che'e nú ti necanu tucu nú necanu neca' necanu nee nu le'ca necanu diqui tiembu. \v 9 La zelahua núti zequienu li'ihua luye beenú sete' bee bene enu la zete' stichia' Jesucristo tucu nú necane. Mejora uzelahua nú ri'i Diose elietsa luhua para nú huañihua tucu nú necane luhuare nú chenalahua bee costumbre nú xi nu' modo nú acu bee bene nu xi leca modo nú acu bee bene, xne bee nucua' lecaxi rri'i elietsa lubee bene ante Diose. \p \v 10 Lia'ahua rlu'cua'ahua tucu enu unguti equie cuenda'ahua, li'inu necanu xi neca u'na nú rdete' bene equie cuenda' stula bene tucu u'na nú leca modo acu bee ule'ya enu nzenalasca' ley. \v 11 Sino que ule'ya enu máse neca equie lubeelá bee ule'ya li'illa ruya'lla rene' bee nañi rdetella u'na liñi indu luhuare elu máse necachi para nú lecaxi naa bee bene equie cuenda' stula bee bene. Chequie bee nañi enu unguti ze'e riqui beeí ru'u eyeche elu la nucua'a bee bene. \v 12 Le'ca scua ulle'ca Jesucristo, ru'u eyeche Jerusalén, unguuti bee bene li'inu para nú lecaxi naa bee bene equie cuenda' rene'nu. \v 13 Enze'e rqui'ña nú chenala'ahua Jesucristo mase nú ulua bee bene li'inu ru'u eyeche Jerusalén, nu mase huaxi nú nehuana se'ca'ahua tucu nú ulle'canu. \v 14 Xne lu iliulabe quie' la necane elu nehuañilia'ahua, sino que lia'ahua nellua'a quie'ahua tucu luhuare elu huañilia'ahua. \v 15 Enze'e cuna elietsa' Jesucristo la tsana' arquia'ahua nú nia'ahua bedichia' nze'ca lu Diose xne nuacua' neca xi neca u'na nú rdete'ahua lunu, nu scua xucu' rua'ahua nú li'inu necanu Diose'ahua. \v 16 La zañi'hua nú ri'i nze'cahua lubee sa'hua nu ri'ihua elietsa lubeella lunú rlu'cuhua, xne nucua' neca xi neca u'na nú riu' arqui' Diose nú ri'i bene. \p \v 17 Uzu'cu'hua nú rni bee bene enu rnibiya' luhua, nu sete' Stichia' Diose li'ihua ulu'cuhua ula'na lubeella xne li'ibeella ri'ya beella li'ihua nú la tsana' arqui'hua Stichia' Diose, xne li'ibeella dete'beella cuenda lu Diose nú xa uri'i beella luhua. Uri'ihua lunú ri'i nú ñia nzu arqui'beella, nu la ri'ihua lunú la yu' arqui' beella, xne lecaxi zibi' nú la zucu'hua nú rnibeella. \p \v 18 Una'cuhua lu Diose equie cuenda'ru. Li'iru nediya'ru nú lecaxi nú necha neca rri'iru, nu niarqui'ru nú ye nú rri'iru, ri'irune tucu nú necane. \v 19 Nacua nu zequiea luhua nú nacu'hua lu Diose para nú la lea' liqui'nu nú nzelabi'ya li'ihua stucu bese. \s Uni Pablo nú cha nze'ca lu cuenda' bee bene \p \v 20 Diose enu rliqui' nú nzuxe arquia'ahua li'inu enu uri'i nú uhuañi Jesucristo lu eluti, Jesucristo enu rri'i ucu lia'ahua tucu nú rriucu tucu bene bee sanchi nu equie cuenda' nú ungutinu rlu'cula'ahua tucu inziu para nú riña'ahua lu Diose nu ze'e la atia'ahua. \v 21 Li'inu ri'inu elietsa luhua lu yebeenú neca nze'ca para nú acahua ri'ihua tucu nú niarqui'nu. Li'inu ri'inu elietsa lua'ahua para nú aca'ahua tucu nú niarqui'nu equie nú neca tucu necatsela'ahua cuna Jesucristo, nu ¡Lu Jesucristo riala nú lu'cu bee bene ula'na diqui tiembu! Amén. \p \v 22 Bee sa'a enu nzeli arquia'ahua Jesucristo la aca llene carta quie', pero nacua luhua nú la leehua equie cuenda' nú unia bezete' luhua lu carta quie'. \v 23 Nu le'ca ixiule'a luhua nú uchiu'ula sa'ahua Timoteo ni'cu', nu tunu chu riñalla ca'a che nzelabi'yaru li'ihua. \p \v 24 Uri'ihua saludar ye bee bene enu rnibiya' luhua li'ibeella enu sete' li'ihua Stichia' Diose cuna ye beelá bee sa'ahua enu nzeli arquia'ahua Jesucristo. Nu le'ca xe'la bee bene Italia saludo luhua. \v 25 Diose ri'i nú chanze'cae lu cuenda' yehua. Amén.