\id REV Apocalipsis.1 Lachixio Zapotec USFM output from Final pdf Aug 2010 \h Apocalipsis \toc1 Apocalipsis \mt1 Beenú ulube' Jesucristo lu apóstol San Juan \c 1 \s Ca'a enta bedichia' nú udixiule'e Diose lu Jesucristo \p \v 1 Bee ninguie' neca nú ulube' Diose lu Jesucristo para nú le'ca scua lube'nue lubee bene'nu, para nú ri'i beella beya' lubee nú yamero nzu aca. Nu Jesucristo uxe'lanu tucu ángele'nu para nú lube'nu bee nucua' lua, li'á Juan enu sibi' lunu, \v 2 nu li'á rniá ye nú neli neca equie cuenda' Stichia' Diose, cuna equie cuenda' Jesucristo nu equie cuenda' ye nú ulañilaa. \p \v 3 Nza nze'cae equie cuenda' bene enu rula ichi' quie' nu equie cuenda' bee bene enu riene' nú xi rnii nu cuna equie cuenda' bee bene enu rri'i casoe, nu rixiule'e nú xi nzu aca, xne nze'ta riñala tiembu nú aca bee nucua'. \s Lunú uquie'e Juan lu achi xcua'a bee bene' Jesucristo lu iliu Asia \p \v 4 Li'á Juan rquie'a carta quie' luhua li'ihua bee enu neca bee bene' Jesucristo, li'ihua bee enu nucua'a lu achi eyeche nú nchiucu' lu iliu Asia. Pa'ahua Diose, li'inu enu neca Diose hasta chenu uquixie iliulabe, nu nee nu diqui tiembu. Nu lu achi espíritu enu nucua'a elu rnibiya'nu nu Jesucristo cuna bee espíritu cua' ri'i beenu nú cha nze'cae lu cuenda'hua nu ri'inu nú nzuxe arqui'hua. \v 5 Nu Jesucristo enu neli uni nú neli neca, li'inu enu rluti uhuañi lu eluti nu li'inu rnibiya'nu lubee bene enu rnibiya' lu iliulabequie'. Li'inu secanu lia'ahua nu cuna rene'nu uchilanu stula'ahua, \v 6 nu uri'inu nú unga tucu necatse'ahua cuna poder nú rlu'cunu, nu le'ca uri'inu nú neca'ahua ule'ya enu sibi' lu Pa'nu Diose. ¡Nu lunu riala lu'cu bee bene ula'na, li'inu enu rlu'cu elurnibiya' diqui tiembu! Amén. \p \v 7 ¡Ubi'yacuruhua nú nze'tanu leta xcabe! Ye bee bene lañi' li'inu hasta bee bene enu utse'e lanza cue'tsenu nú ungutinu lañi' zeca' beei li'inu, nu ye bee bene iliulabe chiqui' una' chenu lañi' beella li'inu, neli nucua' scua acane. \p \v 8 Pa'ahua Diose enu rlu'cu ye elurnibiya', li'inu enu neca Diose hasta chenu uquixie iliulabe nu nee, nu nze'tanu, li'inu uninu equie cuenda'nu: “Li'á neca xi neca letra A nu Z”, nú rquixie nu rlaxu, xne tucutsia li'á rnibiya'a. \s Ulube'lu Jesucristo lu Juan \p \v 9 Li'á Juan neca tucu bene enu nzeli arqui' Jesucristo tucu nú nzeli arqui'hua. Nu tucutse rnibiya' Jesucristo lua'ahua, nu tucutse nehuana se'ca'ahua nu rriquia'ahua equie cuenda'nu. Li'á unga preso equie nú rixiule'a stichia' Jesucristo cuna ye lunú nediyaa equie cuenda'nu, lu tucu yuu nú lee Patmos netse lu inzatu'. \fig 75 Island of Patmos|HK00373B.TIF|COL|||Apocalipsis 1:9|\fig* \v 10 Chenu necaa preso lu yuu inzatu' ze'e, tucu domingo diquila nú rnacua lu Diose ulle'ca xi neca nú rni xcala'a equie cuenda' poder' Espíritu Santo, nu enza di'chia ubenea tucu chii nú neca xi neca chii tucu trompeta nú chiqui' fuerte urixia, \v 11 nú uni: \p ―Li'á neca xi neca letra A nu Z nú rquixie nú rlaxu uquie'e ye beenú rlañi'lu lu tucu ichi' nu uxe'la ichi' quie' lu achi xcua'a bee benea enu nucua'a lu iliu Asia, lu eyeche \li Efeso, \li Esmirna, \li Pérgamo, \li Tiatira, \li Sardis, \li Filadelfia, \li nu Laodicea. \fig 76 John writing|CN02103B.TIF|COL|||Apocalipsis 1:11|\fig* \p \v 12 Nu chenu ubelletaa nú ri'ya nú ti rni lua, che ulañia achi candelero de oro, \v 13 nu labe bee candelero ze'e ulañia tucu bene enu rna xi rna bene enu uxe'la Diose lu iliulabe, nu nutunu tucu laquie nú stuñi nú rriña hasta e'yanu, nu nu' tucu sinchiu latsanu. \v 14 Niquichiu ichia equienu tucu nú niquichiu ichia tetsu' sanchi nu xi niquichiu iqui, nu rulu siqui' i'culunu xi rulu quii. \v 15 Nu cuchiu'nu rulusiqui' xi rulu icu' nú lee bronce chenu netse lu quii, nu fuerte chinu xi fuerte nú rula inza nú huaxi rlaca ru'u quiee. \v 16 Yanu chube nzenenu achi belaa, nu ru'unu xiu'u tucu espada nú chiqui' nelatsa rucu ru'u, nu lunu rulusiqui' tucu nú rnaa bichia chenu juerte rulusiqui' bichia. \p \v 17 Chenu ulañianu uyecata e'yanu xi uyecata tucu bene enu unguti. Pero uricu'nu yanu chube equia nu uninu: \p ―La lliquilu, li'á neca enu rnibiya' hasta chenu uquixie iliulabe nu lalaxu nú rnibiya'a. \v 18 Li'á ungutia, pero nee nehuañia, nu nehuañia diqui tiembu, nu li'á rnibiya'a lu eluti cuna lu ebila. \v 19 Nee uquie'e, lunú ulañi'la'lu nu lunú rlañi'lu nee nu lunú nze'ta lañi'lu. \v 20 Rluti ixiule'a lunú neca equie cuenda' achi bee belaa enu ulañi'lu yaa chube nu xi rni lu cuenda' achi candelero nú necache' oro: Equie cuenda' achi bee bela cua' rni equie cuenda' achi bene enu rnibiya' lu achi xcua'a bee benea lu iliu Asia, nu lu achi candelero rni equie cuenda' achi xcua'a bee benea. \c 2 \s Bedichia' nú uni Jesucristo lubee bene'nu enu nucua'a eyeche Efeso \p \v 1 ’Nee uquie'e bee bedichia' nú xe'lalu lu bene enu rnibiya' lubee benea enu nucua'a eyeche Efeso: “Ninguie' uni li'inu enu see labe achi bee candelero de oro, nu enu nzene achi belaa ya chube, li'inu rninu luhua: \b \pi \v 2 Li'á nediyaa ye lunú rri'ihua, nu nediyaa nú chiqui' fuerte riña' nú rri'ihua, nu le'ca nediyaa nú la llaca'hua lunú rri'ihua. Nu le'ca esquie nediyaa nú la riqui'hua bee bene enu necha rri'i. Le'ca udete'hua preo bee bene enu rni nú neca apóstol pero laca beei apóstol, nu uri'ihua beya' nú puro eluquichia' rnibeei. \v 3 Li'á nediyaa nú rlu'cu arqui'hua nu nehuana ulle'cahua equie cuendaa nu lá llaca'hua. \v 4 Pero nu' tucu nú la yu' arquia rri'ihua, nú la zeca'hua li'á tucu nú secahua li'á hasta hua'tu. \v 5 Ullu'cu arqui'hua xneca uzecahua li'á hasta hua'tu nu xneca rri'ihua nee. Uche'ehua arqui'hua lunú rri'ihua, uri'ihua tucu nú rri'ihua hasta hua'tu, xne canu chu liquia castiya luhua nu che la aca'hua tucu ejemplu lubeelá bee bene, tunu la che'ehua arqui'hua lunú necha rri'ihua. \v 6 Pero nu' tucu nú neli rri'ihua tucu nú rialane, nú rana arqui'hua nú rri'i bee bene nicolaítas, tucu nú le'ca rana arquia nú rri'ibeei. \v 7 Bee bene enu niarqui' yene', uyene'hua lunú rni Espíritu Santo lubee benea: “Bee bene enu rri'i ana lu dula, li'á detea nú aculla ndixi nú rayu lu aca nú rliqui' nú nehuañi bene nzucu liñibe elu nzucu Diose. Bedichia' nú uni Jesucristo lubee bene'nu enu nucua'a.” \s Eyeche Esmirna \pi \v 8 ’Nee uquie'e bee bedichia' nú xe'lalu lu bene enu rnibiya' lubee benea enu nucua'a eyeche Esmirna. Nu singuie quie'elu: “Enu rnibiya' desde chenu uquixie iliulabe, nu la laxu nú rnibiya'nu, enu unguti nu uhuañi zeca, li'inu rninu luhua: \v 9 Li'á nediyaa xneca nehuana secahua equie nú nu' xi rri'inu bee bene li'ihua, nu le'ca nediyaa nú secahua elitsi añinzuca nú li'ihua necahua xene equie nú nu'lulahua inziu' Diose. Nu le'ca nediyaa xneca se'ta bee bene li'ihua, li'ibeella enu rni nú neca bee bene Israel nu neca bee bene' Diose, añinzuca nú li'ibeella neca beella bee bene' beze'lu. \v 10 La lliquihua lunú nehuana secahua, xne beze'lu ri'i nú du' bee bene chiucu chunahua ni'cu' para nú scua aca achee tunu neli nú nzenalahua inziu' Diose. Nu chi'i bichia nehuana zecahua, nu utsuta' arqui'hua lua hasta chenu atihua che liquia elunehuañi nú leca xunga laxu luhua. \v 11 Bee bene enu niarqui' yene' uyene'hua lunú rni Espíritu Santo lubee bene enu neca bee benea: Bene enu ri'i ana nú la ria' dula la zeca' nze'e castiya nú neca xi neca eluti rrucu, nú zeca bee bene.” \s Bedichia' nú uni Jesucristo lubee bene'nu enu nucua'a eyeche Pérgamo \p \v 12 ’Nee uquie'e bee bedichia' nú xe'lalu lu bene enu rnibiya' lubee benea enu nucua'a eyeche llene Pérgamo. Uquie'e: “Li'inu enu nzene espada nú chiqui' nelatsa rucu ru'u, Li'inu rninu luhua: \pi \v 13 Li'á nediya nú eyeche elu nucua'ahua beze'lu neca enu rnibiya' ze'e. Pero mase nú scua necane li'ihua nzuta' arqui'hua lua nu la tsana' arqui'hua nú nzeli arqui'hua li'á ni' bee bichia nú unguuti bee bene tucu bene enu lee Antipas, tucu bee sa'hua enu lá tsana' arqui' nú nzeli arqui' li'á, li'illa enu unguuti bee bene eyeche'hua elurnibiya' beze'lu. \v 14 Pero nu' chiucu chuna beenú la yu' arquia rri'ihua. Nu necane nú le'catsia letahua nucua'a bee bene enu la tsana' arqui' bedichia' nú uzete' Balaam bee bene, nu Balaam udu' arqui' Balac nú xneca du'lla arqui' bee bene Israel para nú acubeella elubacu nú rdete' bee bene u'na lubee enu laca diose enu nehuañi nu para nú ri'ibeella xitse clasia' eluhuexe. \v 15 Le'ca letahua nucua'a bee bene enu la tsana' arqui' nú rri'i tucu nú rri'i bee bene enu lee nicolaítas. \v 16 Enze'e tsana' arqui'hua beenú rri'ihua, xne tunu la che'ehua nú xneca nehuañihua, la lea' detea castiyahua cuna espada nú xiu'u ru'a. \v 17 ¡Bee bene enu niarqui' yene' uyene'hua lunú rni Espíritu Santo lubee benea! Bee bene enu uri'i ana lu dula, li'á detea maná aculla, elubacu nú nu' liñibe, nú nu'che' a'chi'. Nu le'ca detea yalla tucu quiee me' nú niquichi elu nequie nombre'lla nú necuqui nú lecati ri'i beya', sino que enu ati'tsia quiee cua' ri'i beya' nucua'.” \s Bee bedichia' nú uni Jesucristo lubee bene'nu enu nucua'a eyeche Tiatira \p \v 18 ’Nee uquie'e bee bedichia' nú xe'lalu lu bene enu rnibiya' lubee benea enu nucua'a eyeche Tiatira: “Ninguie' neca nú rni Lli'ñi Diose, enu rulu siqui' i'culu xi rulu icu' nú lee bronce chenu netsee lu quii: \pi \v 19 Li'á nediya luye nú rri'ihua, nu nediyaa xneca secahua li'á, nu xneca nzeli arqui'hua li'á, nu nediyaa lu ye beenú rri'ihua por li'á, nu nediyaa nú la llaca'hua xne másela rri'i nze'cahua nee luquela hua'tu. \v 20 Pero nu' tucu nú la yu' arquia rri'ihua nú rriqui'hua Jezabel, una'a enu rni nú rixiule'e Stichia' Diose. Nu selahua nú sequienunchu bee benea nu rdu'nchu arqui'beella nú ri'ibeella eluhuexe, nu racubeella bee elubacu nú udete' bee bene u'na lubee diose enu la nehuañi. \v 21 Li'á udetela tiempo para nú chiecu' arqui'nchu stulanchu nu chili arqui'nchu Diose, pero la zelanchu. \v 22 Enze'e nee ri'á nú aca ritinchu nu utanchu lu luna. Nu utia bee lli'ñinchu, cuna bee bene enu nehuañi tucu nú nehuañinchu, tunu la tsana' arqui'beei nú nehuañibeei tucu nú nehuañinchu, \v 23 nu ri'á nú chiqui' nehuana zecabeei. Scua ye bee benea ri'i beya' nú li'á nu'lua elliebacu' bee bene cuna xi sa' arqui'beella. Nu li'á liquia lu cada tucuhua equie nu xa uri'i cada tucuhua. \v 24 Pero beelá bee benea enu nucua'a eyeche Tiatira, bee enu la chenala lunú uzete' Jezabel bee bene, li'ihua enu rni nú la chululi lunú a'chi' neca lu cuenda' beze'lu, equie nú la ri'i casohua nucua' la lu'cua'a stucu nú nia luhua. \v 25 Tucutsia nú nia luhua, utsuta' arqui'hua lunú nzelila arqui'hua Diose hasta bichia nú riña zecaa stucu bese lu iliulabe. \v 26 Bene enu la ria' dula nu sucu' nú rnia ye tiembu nú nehuañilla, li'á detea nú rnibiya'a lulla para nú nibiya'lla lubee bene iliulabe chenu riña bichia ze'e. \v 27 Scua tucu nú uliqui' Paa lua nú rnibiya'a, le'ca scua liquia nú nibiya'hua lubee bene xi neca tucu bene enu nzene tucu vara nú neca hierro, xi neca chenu rle'e bene tucu etsu scua ri'inunu bee bene enu lá niarqui' azucu' nú rniru, \v 28 nu le'ca detea belaa enu lee lucero rliñi sila' lubeella. \v 29 Bee bene enu niarqui' yene', yene'hua lunú rni Espíritu Santo lubee bene enu neca bee benea.” \c 3 \s Bedichia' nú uni Jesucristo lubee bene'nu enu nucua'a eyeche Sardis \p \v 1 ’Nee uquie'e bee bedichia' nú xe'lalu lu bene enu rnibiya' lubee benea enu nucua'a eyeche Sardis. Uquie'e: “Li'inu enu nzu cuna achi Espíritu' Diose nu nzenenu achi belaa, Li'inu rninu luhua: \pi Li'á nediyaa luye nú rri'ihua. Mase nú lubee bene li'ihua nehuañihua, pero para lua neca xi neca nú ungutilahua. \v 2 Enze'e netsiñia ucua'ahua. Nu ucua'nahua nu la nitiluli lu lle'na nú nu'luhua, xne li'á rlañia nú la ri'ihua tucu nú necane ante Pa'ahua Diose. \v 3 Ullu'cu' arqui'hua bedichia' nú ubene'la'hua nu ungalahua, nu scua uri'ihua, nu uche'ehua arqui'hua lunú necha rri'ihua. Xne tunu la nucua'a tsiñiahua che zecahua xi neca chenu tu'natsia rriña tucu huana', scua tu'natsia zecahua castiya. \v 4 Pero eyeche Sardis ze'e nucua'a chiucu chuna bee bene enu lecaxi naa nu la lu'cu dula, nu li'ibeella utu beella laquie niquichi cuna li'á che chenzenu beella li'á xne scua riala nú acane. \v 5 Bee bene enu ri'i ana lu dula scua utu beella laquie niquichi, nu la chilaa nombre' beella lu libro elu nzucu ichi nombre' bee bene enu lu'cu elunehuañi nú la laxu liñibe. Nu ante Diose nu ante bee ángele'nu nia nú neca beella bee benea. \v 6 Bee bene enu niarqui' yene', uyene'hua lunú rni Espíritu Santo lubee bene enu neca bee benea.” \s Bee bedichia' nú uni Jesucristo lubee bene ​ ​ enu nucua'a eyeche Filadelfia \p \v 7 ’Nee uquie'e bee bedichia' nú xe'lalu lu bene enu rnibiya' lubee benea eyeche Filadelfia: “Uquie'e li'inu enu la lu'cu dula nu li'inu enu rni nú neli neca nu rlu'cu poder tucu nú ulu'cu arre David poder, li'itsianu rlu'cunu poder para nú xa'lanu tucu inziu nú lecati aca tsacu', urre tsacu' tucu inziu nú lecati aca xa'la li'inu rninu luhua: \pi \v 8 Li'á nediya luye nú rri'ihua. Nu uxa'lala tucu inziu para nú ixiule'ehua stichia'a lubee bene sin nú caa bee bene nú ri'ihua scua, xne mase nú la lu'cuhua huaxi elurnibiya' pero sucu'hua stichia'a, nu leca bichia nú ucachi'hua nú necahua bee benea. \v 9 Nu li'á xe'la li'ihua lubee bene enu nequichia' enu neca bee bene Israel, nu rni nú neca bee bene' Diose, nu bee bene' beze'lu beei nu ri'á nú ye'tabeei tsulliqui beei luhua che ri'i beei beya' nú xneca se'ca li'ihua. \v 10 Nu scua tucu nú uriqui'hua nú uzucu'hua stichia'a nu lá tsana' arqui'huane, le'ca scua ri'iucua li'ihua chenu riña bichia nú nehuana zeca yebee bene lu iliulabe, nú aca xi neca tucu prueba para ye bee bene iliulabe. \v 11 La lea' nú nzela zeca lu iliulabe stucu bese. La tsana' arqui'hua lunú recahua equie cuenda' Diose para nú la ati' stucu bene lunú rialahua. \v 12 Bene enu ri'i ana lu dula li'á ri'á nú ati'lla tucu luhuare liñi indu liñibe elu nzucu Diose, ze'e huañili nze'e. Nu tucu parte cuerpo' nze'e quie'a nombre' Pa Diose, nu nombrea nú necuqui neca, nu nombre' eyeche' Diose nú lee Jerusalén nú necuqui neca nu nze'tae enza liñibe elu nzucu Diose. \v 13 Bee bene enu niarqui' yene' uyene'hua lunú rni Espíritu Santo lubee bene enu neca bee benea.” \s Bee bedichia' nú uni Jesucristo lubee bene enu nucua'a eyeche Laodicea \p \v 14 ’Nee uquie'e bee bedichia' nú xe'lalu lu bene enu rnibiya' lubee benea enu nucua'a eyeche Laodicea: “Uquie'e, Li'inu enu sa'alu stichia', Li'inu enu uri'i ye lunú riala ri'inu, Li'inu enu rni nú neli neca, Li'inu enu nzula cuna Diose ante nú quixie iliulabe, li'inu rninu luhua: \pi \v 15 Li'á nediyaa ye nú rri'ihua. La cua'nahua nú neli chenalahua inziua, pero le'ca lá tsana' arqui'huane, ala' nú neli chenalahuane, ¡urre tucutse bese chiecu' arqui'huane! \v 16 Pero li'ihua necahua xi neca inza lle'e, ni' nú aca nelene nu ni' nú aca nucuae, scua tucu nú chu ruahua inza lle'e ze'e ru'uhua, scua la yu' arquia li'ihua. \v 17 Li'ihua rnihua nú necahua bene xene, ye nú rlu'cuhua nu lecaxi zeca la'cha'hua. Pero la ri'ihua beya' nú lecaxi lu'cuhua nu necahua bene elitsí, nu lecaxi sibi'hua, nu ni' nú utuhua la lu'cuhua, nu necahua xi neca enu nequie'lu ante lua. \v 18 Enze'e nia luhua, tucu nú sii bene puro oro, scua ula'nahua nú lu'cuhua ye elietsaa, para nú acahua xene ante lua. Nu tucu nú si bene laquie niquichi rutulla para nú aca achee nú lecaxi nalla, scua uche'ehua arqui'hua para nú tsacu'hua elu netu'hua che aca achee nú lecaxi nahua ante lua. Nu le'ca scua tucu nú sii bene cuana' nú riu'u i'culu bene para nú lañi' nze'ca'lla, scua uri'ihua para nú lu'cuhua poder nú rlu'cua para nú ya'la elliebacu'hua nu lañi'hua xneca nehuañihua. \v 19 Li'á rnia lubee bene enu se'caa, nu rqui'ya' beella rri'á. Enze'e udu'hua ana arqui'hua, nu uche'ehua arqui'hua lunú necha nehuañihua. \v 20 Ulu'cu cuendahua nú li'á rixia li'ihua, scua tucu nú rixia tucu bene ru'u puerta ni'i stucu bene. Nzuquietsia bi'ya ti ri'i caso Li'á. Tucu nú sene' tucu bene stucu bene para nú chu'u nze'e ni'lla nu acu junto beella. Nu bene enu ri'i caso Li'á, Li'á nzua cuna nze'e, nu bene ze'e nzu cuna Li'á. \fig 77 Jesus knocking at the door|CN02107B.TIF|COL|||Apocalipsis 3:20|\fig* \v 21 Nu bene enu ri'i ana lu dula, Li'á zela nú zucu nze'e cue'tsea elu rnibiya'a, tucu nú uzucua'a cue'tse Diose Pa liñibe elu rnibiya'nu chenu uri'á ana lu dula. \v 22 Bee bene enu niarqui' yene' uyene'hua lunú rni Espíritu Santo lubee bene enu neca bee benea.” \c 4 \s Rlu'cu bee bene ula'na lu Diose liñibe \p \v 1 Chenu ulaxu nú uquie'a bee bedichia' quie' uletsa lua nu ulañia nú na'la ru'u tucu puerta liñibe. Nu le'ca Li'inu enu uni rluti lua enu rlu'cu tucu chii nú xi neca tucu chi trompeta, Li'inu uninu lua: \p ―Uquie ca'a para nú lubea lulu beenú nzu nú aca, chenu uyalula beenú unila lulu. \p \v 2 Nu hora ze'e equie poder nú rlu'cu Espíritu Santo, uri'á beya' nú nzula liñibe nu ze'e ulañia tucu xleta nú rnaa xi rnaa xleta' arre rna nu lu xleta ze'e nzucu tucu enu nzucu. \v 3 Nu enu nzucu lu xleta ze'e chiqui' rulusiqui' xi rulu quiee nú chiqui' huaxi seca, nú lee jaspe nu cornalina. Nu equie xleta ze'e nzu tucu litaa, nú rulu siqui' xi rulu tucu quiee nú chiqui' huaxi seca, nú lee esmeralda. \v 4 Nu abenchila' xleta ze'e ulañia se ala cheta'cu xleta nú rnaa xi rnaa xleta' arre, nu ze'e nucua'a ala cheta'cu bee bene uxu enu nutu laquie niquichi nu nzucu corona de oro equie beella. \v 5 Nu elu nzu xleta nú nzu labe beelá bee xleta ze'e rulu ria'la lee nu rachu beziyu' nu ante xleta nú nzu labe ze'e rulu achi quii, nucua' neca achi Espíritu' Diose. \v 6 Nu le'ca ante xleta ze'e ulañia tucu nú rnaa xi rnaa inzatu' nu nebii rnae xi rnaa huana. Nu cue'tse xleta ze'e nucua'a tacu nañi, tucuí cada tucu squiñia xleta ze'e nu lu di'chi cuerpo' beeí nzucu chiqui' huaxi i'culubeeí. \v 7 Tucu bee nañi ze'e rnaa xi rnaa bichie, stucu nañi rrucu ze'e rna xi rnaa u'na', nu stucu nañi rriuna ze'e reca lu xi reca lu bene, nu nañi tacu rnaa xi rna tucu betsiya enu rcuecu'. \v 8 Cada tucu lu dacu bee nañi cua' rlu'cu beeí xu'cu cuaca beei, nu di'chi bee cuaca beeí, nu liñi bee cuaca beeí nchiucu' chiqui' huaxi i'culu beeí. Nu bichia si rula' la tsuxe beeí nú rni beeí: \q Santo, santo, santo, \q Li'inu necanu Pa'ahua Diose, \q nu li'inu rlu'cunu ye poder, \q Li'inu enu neca Diose hasta hua'tu, \q nu nee, nu nze'tanu. \p \v 9 Cada chenu rlu'cu bee nañi cua' ula'na lunu, Li'inu enu nzucu lu xleta ze'e, Li'inu enu nehuañi diqui tiembu, cada chenu rnibeeí bedichia' nze'ca lu cuenda'nu nu rdete'beeí che'tsa lunu, \v 10 che ye lu ala cheta'cu bee bene uxu ze'e uzuculliqui beella lu Li'inu enu nzucu lu xleta ze'e, Li'inu enu nehuañi diqui tiembu, nu rlu'cu beella ula'na lunu, nu rricu' beella corona' beella lunu, rnibeella: \q \v 11 Pa'ru Diose li'ilu riala lu'cu bee bene ula'na lulu, \q nu riala ni bee bene bedichia' nze'ca lulu, \q li'itsialu rnibiya'lu, \q xne li'ilu ureche'lu ye beenú nu' lu iliulabe, \q Li'ilu unibiya'lu nú chu'u ye nú nu', nu nu'e. \c 5 \s Ichi' nu Cordero \p \v 1 Chenu ulañia li'inu nú nzucunu lu xleta'nu, nzenenu tucu ichi' yanu chube. Nu neyu'chine nu lu di'chii nequie letra, nu neyela'e cuna achi sello. \v 2 Nu hora ze'e ulañia tucu ángele enu naaqui, enu fuerte rni: \p ―¿Ti riala axi bee sello cua' nu xa'la lu ichi' cua'? \p \v 3 Pero ni' liñibe, nu ni' luyuu iliulabe, ni' liñi yuu né llela enu riala xa'la lu ichi' cua', ni' para nú lañi' lunú niquie lue. \v 4 Nu Li'á chiqui' runaa xne lecati ullela axe'che ichi' ze'e ni' nú alañi'lla nú xi nequie lue. \v 5 Chequie tucu bee bene uxu ze'e uni lua: \p ―La una'lu. Ubi'yacuru nee lañi'lu nú ullelala bene enu riala xa'la lu ichi' cua' nu axilla achi sello ze'e xne uri'ilalla ana lu yeene, enu neca xi neca bichie lu familia' Judá, equie elurnibiya' nú rlu'culla nu li'illa nze'talla lu familia' arre David. \p \v 6 Nu chenu ri'ya ulañia, nú labe elu nzu xleta nú ñia rnaa nú rnaa xi rnaa xleta' arre, ze'e nucua'a tacu bee nañi, nu le'ca ze'e nucua'a bee bene uxu, nu elu nucua'a bee bene uxu ze'e nzu tucu Cordero, nu huaxi seña nequie cuerpo'í chenu unguuti bee bene li'í, nu rlu'cuí achi arta equieí nu achi i'culuí. Nu lu achi i'culuí nucua' neca lu achi Espíritu' Diose nú xe'lanu diqui lu iliulabe. \v 7 Che bene enu neca xi neca Cordero uyabicanu nu una'tsenu ichi' ze'e ya bene enu nzucu lu xleta ze'e. \v 8 Chenu una'tsenu ichi' nú neyu'chi ze'e, che dacu bee nañi enu nucua'a axu cue'tse xleta'nu ze'e cuna ye ala cheta'cu bee bene uxu ze'e utsulliqui beella lunu. Ye beella nzene beella arpa, nu le'ca nzene beella copa de oro nu liñii xiu'u llene nú ñia rlia, nu llenecua' neca bedichia' nú rnacu' bee bene' Jesucristo lu Diose. \v 9 Bee bene uxu cua' rula beella tucu canto cuqui nú rni: \q1 Li'ilu riala na'tselu ichi' cua' nu axilu sello nú neyela'e, \q1 xne li'ilu ungutilu lu cuenda'ru nu cuna rene nú uti'chialu udixiulu para nú tsila'a ye bee bene para nú aca beella bee bene' Diose, \q nu lecaxi ri'i tunu xi dialu rni beella o xi familia beella nu xi eyeche nucua'a beella, nu xi nación neca beella. \q \v 10 Li'ilu uri'ilu nú unga tucunecatse bee bene lu elurnibiya' nú rlu'culu nu uri'ilu nú unga beella \q1 ule'ya enu sibi' lu Pa'ahua Diose, \q1 nu nibiya' beella lu iliulabe. \p \v 11 Che chu ulañia nu ubenea chi huaxi bee ángele abenchila' xleta elu nzucu li'inu enu rnibiya' cuna bee enu nehuañi cuna bee bene uxu. Nu huaxi añi millón neca beella. \v 12 Nu chiqui' fuerte rni beenu: \q1 Benecua' enu neca xi neca Cordero li'inu enu unguti \q1 riala nú lu'cunu elurnibiya', nu eluxene; \q1 nu lu'cunu elliebacu' nu elunaaqui, nu ula'na, \q nu zucu' aya bee bene li'inu nu nii bee bene bedichia' nze'ca lunu. \p \v 13 Chequie ubenea chii ye beenú ureche' Diose, beenú nu' liñibe, beenú nu' lu iliulabe, beenú nu' liñi yuu, beenú nu' lu inzatu', rnibee: \q1 ¡Li'inu enu rnibiya' nzucu lu xleta, nu bene'nu \q1 enu neca xi neca Cordero, \q1 li'ibeenu riala beenu elurnibiya', \q nu riala nibee bene bedichia' nze'ca lubeenu, \q nu ni nze'ca bee bene lu cuenda' beenu diqui tiembu, \q nu leca xunga laxu nú ri'i bee bene scua! \p \v 14 Nu uni dacu bee enu nehuañi ze'e: \p ―¡Amén! \p Nu ye alacheta'cu bee bene uxu ze'e utsulliqui beella para nú lu'cu beella ula'na lunu, Li'inu enu leca xunga laxu nú nehuañi. \c 6 \s Equie cuenda' achi sello \p \v 1 Che ulañia nú unguxi bene enu neca xi neca Cordero tucu lu achi sello ze'e, nu ubenea chi tucu bee nañi ze'e, fuerte xi neca chenu rachu beziyu' nu uninu: \p ―¡Utee ca'a! \p \v 2 Nu che ri'ya nu ulañia nú ulube'lu tucu huayu niquichi ze'e, nu enu nchiucu' equieí nuya' tucu hua'tse. Nu unguti'lla tucu corona lunú uri'illa ana, nu uchiu'ulla para nú nze ri'illa ana. \p \v 3 Chenu unguxi Cordero ze'e sello rrucu, che ubenea nú uni enu rrucu nehuañi ze'e: \p ―¡Utee ca'a! \p \v 4 Nu che ulube'lu tucu huayu nelu, nu enu nchiucu' equieí unguti' tucu espada llene cuna poder para nú liu bee bene nu útisa' bee bene. \p \v 5 Chenu unguxi Cordero ze'e sello rriuna, che ubenea nú uni enu rriuna nehuañi ze'e: \p ―¡Utee ca'a! \p Che ulañia nú ulube'lu tucu huayu natsa, nu enu nchiucu' equieí nzene tucu llica beya'. \v 6 Nu labe dacu bee enu nehuañi ze'e ubenea tucu chii enu uni: \p ―Tucu kilo trigo zeca tucu bichia riña' bene, nu chuna kilo cebada zeca tucu bichia riña' bee bene, pero la nitilulu aceite cuna viño. \p \v 7 Chenu unguxi Cordero ze'e sello tacu, che ubenea nú uni enu tacu nehuañi ze'e: \p ―¡Utee ca'a! \p \v 8 Che ulañia nú ulube'lu tucu huayu nachi lua, nu enu nchiucu' equieí lee eluti, nu enu nze'tanala li'í lee ebila. Unguti' bee nucua' poder para nú úti bee nucua' tucu lu tacu parte bee bene iliulabe. Texcua'a beella ati equie nú liunu sa'beella, nu texcua'a beella ati ichia biñia, nu elichia, nu úti bee nañi dañi li'ibeella. \p \v 9 Chenu unguxi Cordero ze'e sello ayu', ulañia e'ya altar ze'e bee espíritu' bee bene enu unguti bee benequie' bee enu udixiule'e Stichia' Diose nu utsuta' arqui'beella lu stichia'nu. \v 10 Nu fuerte ubixiali beella nú unibeella: \p ―Diose enu rlu'cu ye poder, li'ilu enu la lu'cu dula nu rri'ilu tucu nú necane, ¿se xala tiembu rle'e para nú ri'ilu elu usticia'lu lubee bene enu udiñi li'iru lu iliulabe para nú ixiu beella lunú uri'inu beella li'iru? \p \v 11 Che cada tucu beella unguti' beella laquie niquichi ungutu beella nu uni Cordero ze'e lubeella nú cua'aquiesca' beella lle'na tiembu, hasta nú za' beela sa' beella enu nzeli arqui' Jesucristo, xne rri'isca'la nú ati beela bee sa' beella tucu nú unguti beella, li'ibeella enu le'ca sibi' lu Diose. \p \v 12 Chenu ulañia nú unguxi Cordero ze'e sello xu'cu, che fuerte uxuu, nu bichia unga natsa xi natsa tucu laquie nú natsahua, nu guu unga neluu xi neluu rene, \v 13 nu bee belaa enu nu' liñibe uzana' lu yuu iliulabe xi sana' bee higos nú niye' nu' lu aca'e chenu reca tucu bi fuerte. \v 14 Nu liñibe unitilu xi richi tucu rollo ichi', nu yebee dañi nu bee yuu nú nchiucu' lu inzatu' uche'e bee luhuare'e. \v 15 Che ye bee arre lu iliulabe cuna beelá bee usticia, nu bee enu rnibiya' lubee sundado, nu bee bene xene, nu bee enu rlu'cu elurnibiya' lu yeene, nu bee esclavo, nu bee enu laca esclavo ye beella ucachi'lu beella liñi bee yube' nu liñi bee quielaa nú nu' dañi. \v 16 Nu unibeella lu dañi nu lubee quiee: \p ―Utsa'cu'hua equieru, nu uca'chi' li'iru lu bene enu rnibiya' nzucu lu xleta nú neca equie, nu lu castiya nú dete' Cordero li'iru. \p \v 17 Xne uriñala bichia nú chiqui' dete' Diose castiya bee bene, ¿nu lecati riqui' castiya cua'? \c 7 \s Equie cuenda' 144 mil bee bene Israel enu nequie sello \p \v 1 Chenu ulaxu nú ulañia bee nucua', che ulañia tacu bee ángele bee enu nucua'a tacu squiñia iliulabe para nú la zela beenu nú aca bi enu enta dacu squiñia iliulabe, para nú la aca bi lu iliulabe, ni' lu inzatu', ni' lu ni' tucu bee aca. \v 2 Che ulañia stucu ángele enu nze'ta enza rliñi bichia, nzenenu sello' Diose enu nehuañi. Nu che fuerte uni ángele quie' lu dacu bee ángele enu unguti' poder para nú la ri'i bee ángele cua' equiya lu iliulabe nu lu inzatu': \p \v 3 ―La ri'ihua equiya lu iliulabe, ni' lu inzatu', ni' lubee aca, hasta nú la'xuru quie'eru sello' Diose'ru tequiee bee bene'nu. \p \v 4 Nu ubenea nú calu neca bee bene Israel enu nequietsia sello tequiee. Nu luye beella, neca ciento cuarenta y cuatro mil bee bene enu nequie sello tequiee. \v 5 Xne chi'chiucu mili bee bene enu nze'ta \li lu familia' Judá bee enu uquie sello cua'. \li Nu le'ca chi'chiucu mili bee bene enu nze'ta lu familia' Rubén, \li nu le'ca chi'chiucu mili bee bene enu nze'ta lu familia' Gad. \li \v 6 Nu le'ca chi'chiucu mili bee enu nze'ta lu familia' Aser, \li nu le'ca chi'chiucu mili bee enu nze'ta lu familia' Neftalí, \li nu chi'chiucu mili bee enu nze'ta lu familia' Manasés, \li \v 7 nu le'ca chi'chiucu mili bee enu nze'ta lu familia' Simeón, \li nu le'ca chi'chiucu mili bee enu nze'ta lu familia' Leví, \li nu chi'chiucu mili bee enu nze'ta lu familia' Isacar, \li \v 8 nu chi'chiucu mili bee enu nze'ta lu familia' Zabulón, \li nu chi'chiucu mili bee enu nze'ta lu familia' José, \li nu chi'chiucu mili bee enu nze'ta lu familia' Benjamín ye bee familia quie' uquie sello tequie beella. \s Huaxi añi bee bene nutu laquie niquichi \p \v 9 Lu ze'ela ulañia huaxi añi bee bene, enu enta lubee nación nu lubee eyeche, nu bee bene enu enta leta yelu bee familia nu yelu clasia' dialu rni beella. Nucua'a beella enza lu xleta' bene enu rnibiya' nu lu Cordero, nu huaxi añi beella hasta nú leca' ti ri'i ana lacu' beella, nu nutu beella laquie niquichi, nu nzene beella iñia. \v 10 Ye beella ubixiali beella nu unibeella: \q1 Pa'ru Diose neca enu utsila'a li'iru nu nzucunu lu xleta, \q1 nu chiqui' rnibiya'nu cuna Cordero'nu. \m \v 11 Nu ye bee ángele enu nucua'a abenchila' xleta'nu cuna ye bee ala cheta'cu bee bene uxu nu dacu bee enu nehuañi, nucua'a abenchila' xleta'nu ze'e, che utsulliqui bee ángele ze'e elu nzucunu hasta nú udi' tiquiee beella lu yuu para nú ni beella bedichia' nze'ca lunu, \v 12 nu uni beenu: \q1 ¡Amén! Li'inu enu rlu'cu ye poder nu juerza \q nu elliebacu' nu riala nú lu'cu bee bene ula'na lunu, \q1 nu zucu' aya bee bene li'inu \q1 nu dete' bee bene che'tsa lunu, \q1 nu ni bee bene bedichia' nze'ca lunu, \q ye tiembu li'inu enu neca Pa'ahua Diose. Amén. \p \v 13 Hora ze'e tucu lu alacheta'cu bee bene uxu ze'e unedichia' lua: \p ―¿Ti neca bee bene enu nutu laquie niquichi cua', nu ca bene beella? \p \v 14 ―Nu ucuaquia, la ri'á beya' Detá, li'ilu nediya'lu. \q Che uni nze'e: \p ―Li'ibeella neca beella bee bene enu chiqui' nehuana ulle'ca, nu nee nequichiuu xucu beella equie nú utsana' arqui'beella stula beella, equie cuenda' rene' Cordero' Diose. \p \v 15 ’Enze'e nucua'a beella lu xleta' Diose nú neca equie nu bichia si rula' sibi' beella liñi indu elu nzucunu, nu li'inu enu nzucu lu xleta nú neca equie ze'e, nzunu cuna li'ibeella, nu li'inu rriucunu li'ibeella. \v 16 Nu leca' bichia nú lia'na' beella, nu bichi' beella, le'ca la tsiquia' be'bichia li'ibeella nu ni' la aca nelea' zeca beella, \v 17 xne Cordero enu nzu elu nzucu Diose. Li'inu bi'yanu li'ibeella tucu nú rriucu tucu bene bee sanchi, nu uya'nu li'ibeella elu rliñi inza nú rliqui' elunehuañi, che Diose ñie'e ye inza nú unguna' beella lubeella. \c 8 \s Sello achi \p \v 1 Chenu unguxi Cordero sello achi ze'e, che chistete unga liñibe casi arula' hora. \v 2 Che ulañia achi bee ángele enu nucua'a lu Diose, nu una'tse beenu tucua trompeta tucu beenu. \v 3 Che uriña stucu ángele utsu ru'u ecu'cu ze'e nuya' icu' nú rdu' llene quiendixi nu necache'e oro, che udete' tucu enu udete' huaxi quiendixi yanu para nú du'nue liñi icu' ze'e, nú nzu elu nzu xleta nú neca equie nú rnaa xi rnaa xleta' arre, para nú quienuu llene quiendixi ze'e ye bee bedichia' nú rnacu' bee bene' Diose lu Diose. \v 4 Nu bee llene quiendixi nú uchiu'u desde ya ángele cuna bee bedichia' nú unacu' bee bene' Diose lunu, uriñae hasta lu Diose. \v 5 Che ángele ze'e uriche liñi icu' nú riu'u quiendixí cuna huaa nú nucua'a ru'u ecu'cu ze'e nu utsi'quinu bee huaa ze'e lu iliulabe. Nu che unguchu beziyu', nu ungula, nu uya'la lee, nu unga tucu xuu fuerte. \s Bee trompeta \p \v 6 Lu achi bee ángele enu nzene trompeta ze'e, utsu tsiñia beella para nú bixia beella trompeta. \p \v 7 Chenu ubixia ángele rluti trompeta'nu, che ulaca quiuquiee lu iliulabe nu quiie nú nucha rene, nu ulacae lu iliulabe. Nu casi arli'ti' iliulabe ubiqui cuna casi arli'ti' bee aca ubiqui. \fig 78 K. Voigtlander|KV-050.tif|COL|||Apocalipsis 8:7|\fig* \p \v 8 Chenu ubixia ángele rrucu trompeta'nu che uyecata tucu nú rnaa xi rnaa dañi llene nú rulue xi rulu quii nu uzana'e lu inzatu' nu casi arli'ti' inzatu' ze'e unga rene. \v 9 Nu unguti casi arli'ti' bee nañi enu nehuañi lu inzatu', nu le'ca casi arli'ti' bee barco nú nucua'a lu inzatu' ze'e ulaxu. \p \v 10 Chenu ubixia ángele rriuna trompeta'nu, che uyecata tucu belaa llene enu rulu xi rulu tucu antorchia, equie bee chuna parte re'cu nú rliñi inza. \v 11 Nu belaa cua' lee Ajenjo; nu casi arli'ti' bee inza iliulabe unga nelaa, nu equie cuenda' bee inza cua' huaxi bee bene unguti equie nú unga nelaa bee inza cua'. \p \v 12 Nu chenu ubixia ángele tacu trompeta'nu, che unga necabe casi arli'ti' bichia, nu le'ca esquie guu nu le'ca esquie casi arli'ti' bee belaa unga necabe. Nu lunú lá du'lliea' bee belaa cua' che casi arli'ti' bichia nú rulu lá chua'a ellie'e. \p \v 13 Diquila nú ri'ya bee nucua', che ulañia tucu betsiya enu rcuecu' enza liñibe: Nu chiqui' fuerte unii: \p ―¡Cue'curu', cue'curu', nu cue'curu'! ¡Bee enu nucua'a lu yuu iliulabe, chenu bixia xuna bee trompeta nú rri'i falta nú bixia xuna bee ángele! \c 9 \p \v 1 Chenu ubixia ángele ayu' trompeta'nu che ulañia nú uyecata tucu belaa enu enta enza liñibe luyuu iliulabe, nu belaa ze'e unguti' liabe nú xa'la ru'u tucu i'chiu llene nú leca resuna cá neca rqui'. \v 2 Nu chenu uxa'la ángele ze'e ru'u i'chiu ebila uchiu'u huaxi llene ru'e xi xiu'u llene liñi tucu horno llene, hasta nú utsacu' bee llenecua' lu bichia nu lubee bii. \v 3 Leta llene ze'e uchiu'u bee culucha enu uri'chialetse diqui lu iliulabe nu unguti' beeí poder para nú unga nelachi beeí, xi nelachi bee nañi lliqui. \v 4 Pero lá alu'cubeeí permiso nú ari'i beei equiya lubee ixixata nu lubee aca nu ni' lubee huañi niye', sino que ri'itsia beeí equiya lubee bene enu la nequie sello' Diose tequiee. \v 5 Pero lá ati'beeí permiso nú úti beei bee bene, sino que ri'itsia beeí nú nehuana zeca bee bene diqui ayu' guu. Nu xi rana elu rutu bee nañilliqui chana elu utubeeí bee bene. \p \v 6 Bee bichia ze'e la'na bee bene xneca modo atibeella, pero la llela' beella xneca modo atibeella, niarqui'beella nú atibeella, pero leca modo nú atibeella. \p \v 7 Bee culucha ze'e rna beei xi rnaa bee huayu enu nucua'a tsiñiala para nú cha lu xuu, nu equie beei nzucu tucu nú rnaa xi rnaa corona de oro, nu lubeeí rnaa xi rnaa lu bene. \v 8 Nu ichia equie beeí rnaa xi rnaa ichia equie bee una'a, nu laya beeí rnaa xi rnaa laya bichie. \v 9 Diqui latsa beeí nu' tucu nú rnaa xi rnaa icu', nu cuaca beeí xichi xi xichi chenu riecaxu'u huaxi bee huayu cuna aca reta'beeí lu xuu. \v 10 Nu lluana' beeí rnaa xi rnaa lluana' bee nañi lliqui, nu lu pundo' lluana' beeí nzucu xcuchuí nú rutu bee bene nu rri'i nú nehuana seca bee bene diqui lu ayu' guu. \v 11 Nu bee culucha ze'e nu' tucu enu rnibiya' lubeeí, nu nze'e neca tucu ángele' beze'lu, ángele ze'e lee Abadón dialu hebreo, nu dialu griego lee ángele ze'e Apolión nu bedichia' cua' rni enu rla'xulí. \p \v 12 Scua ulaxu primero nú nehuana zeca bee bene, pero neelá enta xiucu nú nehuana zeca bee bene. \p \v 13 Chenu ubixia ángele xu'cu trompeta'nu, chequie ubenea tucu chi nú uchiu'u labe dacu squiñia ecu'cu nú necache' oro nú nchiucu' lu Diose. \v 14 Nu chii ze'e nú ubenea uni lu ángele xu'cu enu nzene trompeta: \p ―Ula'a dacu bee ángele enu naca'cuu ru'u re'cu llene nú nu' inza nú lee Eufrates. \p \v 15 Che scua ula'a dacu bee ángele ze'e para nú uti bee nze'e casi arli'ti' bee bene iliulabe xne para enze'e nucua'a bee ángele ze'e para bee bichia nu guu nu lana nú aca bee nucua'. \v 16 Nu li'á ubenea nú calu neca bee sundado, nu neca chiucu ayu'u millón bee sondado enu nchiucu' equie bee huayu ze'e. \p \v 17 Scua ulañia bee huayu ze'e cuna bee sundado enu nchiucu' equie beeí. Nu bee sundado enu nchiucu' equie beeí diqui latsabeei nu' tucu icu' nú neluu, nu azul, nu naachi, nu lluca equie bee huayu ze'e rnaa xi rnaa lluca equie bee bechiee nu ru'u beeí xiu'u quii, nu llene, nu azufre. \v 18 Nu casi arli'ti' bee bene iliulabe unguti cuna quii nu llene nu azufre nú xiu'u ru'u bee huayu ze'e. \v 19 Nu cuna poder nú rlu'cu bee huayu ze'e nu cuna ru'u beeí nu lu pundo' lluana' beeí ruuti beeí bee bene nu rri'i beeí nú nehuana seca bee bene, xne lu pundo' lluana' beeí rnaa xi rnaa lluca equie be'la. \p \v 20 Pero beelá bee bene enu lá ati, equie cuenda' nú nehuana ulle'ca beella, lá tsana' arqui'beella nú uri'ibeella nú necha neca, nu ulu'cu beella ula'na lubee benechiqui' nu lubee diose enu necache' oro, plata, bronce, quiee nu aca, nú la ye'e lu, nú la yene' nu la tsee. \v 21 Nu le'ca lá tsana' arqui'beei nú ruuti beei bee bene. Nu la tsana' arqui'beei nú rdu'ixiu beei bee bene, nu la tsana' arqui'beei nú rri'i beei eluhuexe, cuna nú rri'ibeei eluhuana' Le'ca né tsana' arqui'beei nú rri'i beei eluti, cuna nú rri'i beei elu uliñi, cuna nu rri'i beei eluhueexe cuna nu rri'i beei eluhuana'. \c 10 \s Ángele enu nzene tucu ichi' \p \v 1 Chela ulañia stucu ángele enu chiqui' naaqui, enu nze'ta enza liñibe leta xcabe nu equienu nzu tucu litaa. Nu lunu rulusiqui' xi rulu bichia nu cuchiu'nu rnaa xi rnaa quii nú sulí luu, \v 2 nu nzenenu tucu ichi' nú neyu'chi nu na'la lue. Nu utsunu cuchiu'nu chube lu inzatu', nu cuchiu'nu chubeca utsunu lu yuu iliulabe. \v 3 Che fuerte urixialinu xi neca chenu rluhua tucu bichiee nu chenu ubixianu che uni achi beziu'. \v 4 Chenu ulaxu nú uni achi beziu' ze'e, che nzequie'a lunú uni bee beziu' ze'e, che ubenea tucu chi nú uni lua desde liñibe, nú uni: \p ―La quie'elu lunú uni achi bee beziu' cua', xne la yala nú acabiya' bee bene nucua'. \p \v 5 Nu ángele enu ulañia nú nzulí lu inzatu' nu luyuu iliulabe uletsanu yanu chube enza liñibe, \v 6 nu uquie'e ángele ze'e Diose'lla li'inu enu neca Diose enu nehuañi, enu ureche' liñibe, nu iliulabe, nu inzatu' nu ye beenú nu' liñibe nu lu iliulabe nu lu inzatu': \p ―Nu la lea' nú nzu nú aca bee nucua'. \v 7 Xne bichia chenu bixia ángele achi trompeta'nu, bichia ze'e aca tucu nú rri'i Diose elliebacu', elliebacu' nú lasca' chulu bee bene tucu nu udixiule'elanu lubee profeta enu sibi' lunu. \p \v 8 Chequie uni zeca'la chi nú unila lua desde liñibe, nu uni: \p ―Uquia na'tse ichi' nú neyu'chi nu na'la lu ya ángele enu nzu lu inzatu' nu luyu iliulabe. \p \v 9 Che uya'a elu nzu ángele ze'e, nu unia lunu nú liqui'nu ichi' nú neyu'chi ze'e ya nu uninu lua: \p ―Una'tse nu udacue. Nu liñi ru'ulu tsi'lu nú ndixi xi ndixi lliñia, pero chenu lacae xla'culu chiqui' aca nelae. \p \v 10 Chequie una'tsea rollo ichi' ze'e ya ángele ze'e, nu udacune. Nu ru'a utsi'a nú ndixi xi ndixi lliñia, pero chenu ulaxu nú udacune utsu nelá xla'cua. \v 11 Chequie uni ángele ze'e lua rqui'ña nú ixiule'e zecalu lubee bene lunú rni Diose nú aca lu huaxi bee nación, nu lubee arre nu lubee eyeche, cuna lubee bene enu rni yelu clasia' dialu. \c 11 \s Chiucu bene enu rixiule'e Stichia' Diose \p \v 1 Che ungutia tucu bara nú rtexe nú rnaa xi rnaa etaa. Nu uni tucu chi lua: \p ―Utsuli uquia texe indu' Diose nu cuna ecu'cu nú nzucu liñi indu ze'e, nu ula'cu' calu neca bee bene enu rdete' ula'na lu Diose liñi indu ze'e. \v 2 Pero la texelu labe ele'ya' indu ze'e xne necane nú udete'la Diose lubee bene enu laca bee bene Israel, nu nibiya' beei lu eyeche Jerusalén xatse modo nú niarqui' beei diqui chuna lana arula'. \v 3 Nu li'á xe'la chiucu bee benea bee enu ni equie cuendaa. Rucu beella utu beella laquie natsa nú nelatsa. Nu li'ibeella ixiule'e beella stichia'a diqui chuna lana arula'. \p \v 4 Rucu bee bene cua' neca rucu bee aca olivo nu rucu bee candelero nú nchiucu' lu Pa'ahua Diose enu rnibiya' lu iliulabe. \v 5 Tunu nu' bee bene enu niarqui' xi ri'inu li'ibeella, ru'u beella chiu'u quii para nú útibeella bee bene enu rlee lubeella. Scua ati bee bene enu niarqui' xi ri'inu li'ibeella. \v 6 Rucu bee bene quie' rlu'cu poder para nú tsacu' beella liñibe para nula laca' quiu diqui neca tiembu nú ixiule'e beella Stichia' Diose lubee bene, nu le'ca rlu'cu beella poder para nú ri'i beella nú aca inza rene, nu le'ca ri'i beella nú zeca bee bene huaxi castiya lu iliulabe xalatse tiembu nú niarqui' beella. \p \v 7 Pero chenu ulaxu tiembu nú udixiule'e beella Stichia' Diose lubee bene, chequie tucu nañi enu necha rnaa nu nelachi chiu'u ebila, liñi tucu i'chiu llene nú leca resuna ca neca rqui', nu liunuí li'ibeella nu ri'í ana lubeella nu útií li'ibeella. \v 8 Che ya'na cuerpo' beella labe calle Jerusalén elu unguti Jesucristo lu cruse, li'inu enu rnibiya' lubeella, nu eyeche quie' iguale necha nehuañi bee bene xi uhuañi bee bene Sodoma nu Egipto. \v 9 Nu ye clasia' bee bene enu rni yelu clasia' dialu, bee enu nze'ta lubeelá bee eyeche, nu bee bene enu nze'ta stucu bee nación lañi' nú nuxu cuerpo' bee benecua' labe calle Jerusalén chuna bichia arula', nu la zela bee bene enu enta enza istu cua' nú achi' cuerpo' bee bene ze'e. \v 10 Nu bee bene enu nucua'a lu iliulabe chiqui' xila'beei nú unguti bee benecua', nu equie nú chiqui' ñia nzu arqui'beei nú unguti bee benecua', lia udete' beei nú udete' beei ya sa'beei, xne li'ibeei ulle'ca beei nú bee benecua' uri'i nú nehuana ulle'ca beei. \p \v 11 Chenu dete chuna bichia arula', ri'i Diose nú huañi zeca bee bene cua' nu zetebeella, nu ye bee bene enu lañi' nú aca bee nucua' chiqui' lliqui beei. \v 12 Chequie hora ze'e rucu bee bene ze'e ubene' tucu chi enza liñibe nú uni: \p ―Uquieehua ca'a. \p Nu che uquie beella liñibe liñi tucu xcabe ante lubee bene enu ulee lubeella. \v 13 Nu hora nú uquie bee benecua' liñibe unga tucu xuu juerte nu uluquie tucu parte eyeche ze'e, nu achi mili bee bene unguti. Nu ye bee bene enu né ati chiqui' ulliqui beei nu unibeei bee bedichia' nze'ca lu Diose enu nzucu liñibe. \p \v 14 Scua udetela chiucu bese nú nehuana ulle'ca bee bene, pero nee nze'ta bese rriuna nú nehuana zeca bee bene. \s Equie cuenda' trompeta achi \p \v 15 Chenu ubixia ángele achi trompeta'nu, che fuerte ubene bee chii enza liñibe nú uni: \q1 Uriñala bichia nú ya'na ye poder nú nu' lu \q1 iliulabe ya Pa'ahua Diose cuna Jesucristo, \q1 nu li'inu nibiya'nu ye tiembu nu diqui tiembu, \q1 uni chi ze'e. \m \v 16 Nu che ala cheta'cu bee bene uxu enu nucua'a lu xleta ante lu Diose, utsulliqui beella lunu, hasta nú udi' tequie beella hasta lu yuu, nu ulu'cu beella ula'na lunu, \v 17 nu unibeella: \q Pa'ru Diose, li'ilu enu rlu'cu ye poder, \q li'ilu enu neca Diose nee, nu hasta hua'tu nu nze'ta, \q che'tsalálu xne rlube'lu nú chiqui' rlu'culu poder, \q nu uquixie nú rnibiya'lálu. \q \v 18 Bee bene iliulabe ulee, \q pero uriñala bichia nú dete'lu castiya bee bene, \q nu uriñala bichia nú hualulue lu cuenda' bee bene \q enu ungutila para nú dete'lu lunú riala ati' \q bee bene'lu bee profeta, \q enu sibi' lulu nu bee bene enu uchili arqui' stichia'lu, \q uriñala bichia nú bee bene uxu \q nu bee bene enu nere'ne', \q1 enu rlu'cu ula'na lulu riala \q nú ati'beella lunú riala ati' beella, \q1 nu nitilulu bee bene enu necha rri'i lu yuu iliulabe. \q1 Unibeella. \p \v 19 Chenu ulaxu nú uni chii ze'e scua, uya'la Indu' Diose nú nzucu liñibe, nu unga achee iñia nú nu'che' nú ucuaqui u'na Diose hasta hua'tu. Che uquixie nú uya'la lee, nu uyene huaxi bee chi nú fuerte, nu uni beziu', nu uxuu, nu ulaca tucu quiu quiee nú chiqui' fuerte. \c 12 \s Una'a nu nañi enu lee dragón \p \v 1 Luze'ela uyu'u tucu seña llene enza liñibe. Chequie ulube'lu tucu una'a nu vestido'nchu neca bichia nu nzucunchu equie guu, nu equienchu nzucu tucu corona nú necache' chi'chiucu belaa. \v 2 Nu nu' endu' xla'cu una'a cua' nu chiqui' fuerte rixialinchu equie nú rlachi xla'cunchu nú ala endu'nchu. \v 3 Pero unga achee stucu seña liñibe. Nu ulube'lu tucu nañi enu neluu nu nelliqui rnaa lee dragón nu achi lluca quieí, nu chi'i arta equieí nu nzucu tucu corona cada tucua lluca equieí. \v 4 Cuna lluana'í utsi'quií casi arli'ti' bee belaa lu yuu iliulabe. Nu nzuí lu una'a ze'e para nú acuí endu'nchu chenu alanu. \v 5 Nu una'a ze'e unganu tucu endu' niyu, nu li'inu rqui'ña nú nibiya'nu luye bee bene iliulabe, cuna tucu vara nú neca icu'. Nu chenu ungula endu' me' ze'e uyetsu xu'unu ya na'nu, nu uriñanu ante Diose elu nzucu Diose rnibiya'. \v 6 Nu una'a ze'e uyecaxu'u nza enza lu yuu achi elu utsuche' Diose tucu luhuare elu zucunchu nu dete' bee bene nú acunchu diqui mil dociento sesenta bichia. \p \v 7 Che unga xuu liñibe, nu arcángel Miguel cuna bee ángele'lla uliunu beella dragón cuna bee ángele' dragón. \v 8 Pero lá ri'i bee ángele cua' ana lubee arcángel Miguel, nu leca' modo ahuañi beeí liñibe cuna beesa'í. \v 9 Nu che scua utsi'qui bee ángel' Miguel dragón cuna bee ángele'í lu iliulabe. Dragón cua' neca be'la enu lee serpiente enu nehuañi hasta hua'tu enu lee beze'lu nu benechiqui', enu sequienu ye bee bene iliulabe. \p \v 10 Che ubenea tucu chi fuerte enza liñibe nú rni: \pi ―Uriñala bichia nú utsila'a Diose lia'ahua, nu uriñala elurnibiya'nu, nu nibiya'nu cuna Jesucristo lua'ahua xne uchiu'uchula enu xanabitsi lu cuenda' bee sa'ahua, li'i enu la tsuxe nza xanabitsi lu cuenda' bee sa'ahua ante lu Pa Diose bichia si rula'. \v 11 Nu bee sa'ahua enu nzeli arqui' Jesucristo uri'i beella ana equie cuenda' rene' Cordero' Diose nú uti'chianu chenu ungutinu, nu cuna nú xneca udixiule'e beella Stichia' Diose, nu la lliqui beella mase nú atibeella. \v 12 Enze'e ñiatsu arqui' yehua, enu nucua'a liñibe, pero ¡cue' bee bene enu nucua'a lu iliulabe nu lu inzatu'! Xne ulacala beze'lu elu nucua'ahua nu chiqui' rlei, xne nediya'la'i nú lle'natsia tiembu nebiya'lai. \p \v 13 Chenu ulañi' dragón ze'e nú uzana'í luyuu iliulabe, chequie uyanalaí na' endume' ze'e. \v 14 Nu chequie uzucu chiucu cuaca una'a ze'e nu rnaa cuacanchu xi rnaa cuaca bitsiya enu llene, para nú aca cuecu'nchu para nú cachi'lunchu lu dragón ze'e hasta luyuu achi, elu rqui'ña nú huañinchu durante chuna lana arula' nu ze'e ati'nchu nú acunchu. \v 15 Nu ru'u dragón ze'e uchiu'u huaxi inza xi neca tucu re'cu para nú uya' una'a ze'e. \v 16 Pero uya'la luyuu nu uguatse' ye inza nu uchiu' ru'u dragón ze'e luyuu. Scua uri'i yuu elietsa lu una'a ze'e. \v 17 Che chiqui' ulee dragón lu una'a ze'e, nu uyaliunuí beelá bee familia' una'a ze'e, bee enu sucu' Stichia' Diose nu rixiule'e stichia' Jesucristo. \c 13 \s Chiucu nañi enu necha rnaa \p \v 1 Chequie utsuli dragón ze'e ru'u inzatu', nu che ulañia nú uchiu'u tucu nañi enu necha rnaa lu inzatu', nu monstruo leeí nu achi lluca equieí, nu chi'i arta equieí nu cada arta equieí nzucu tucu corona, nu equie achi lluca equieí nequie tucu bedichia' chi'qui' nú rni contra Diose. \v 2 Nu monstruo enu ulañia rnaa xi rnaa bichitu', pero cuchiu'í rnaa xi rnaa cuchiu' oso nu ru'í rnaa xi rnaa ru'u bichiee. Chequie dragón enu uya taxu ru'u inzatu', nze'e udete' poder lu monstruo para nú nibiya'í. \v 3 Chequie tucu lluca equie monstruo ze'e ulañia nú chiqui' fuerte nedi'qui nu rnae xi rna nu atií, pero uyeca'í nu ye bee bene iliulabe nzenu arqui', nu uyanala beella monstruo ze'e. \v 4 Nu che ulu'cu bee bene ula'na lu dragón enu udete' poder lu monstruo, nu le'ca ulu'cu beella ula'na lu monstruo, nu unibeella: \p ―¿Lecati neca tucu nú neca monstruo cua', nu lecati aca liunu nucua'? \p \v 5 Nu le'ca ulu'cu monstruo ze'e permiso nú uzucu' ayaí li'í, nu unií bedichia' nú necha neca contra Diose. Nu ulu'cuí poder nú unibiya'í diqui cuarenta y dos guu. \v 6 Nu scua unií bedichia' nú necha neca contra Diose, cuna lunú leenu nu cuna lu Santuario'nu, nu cuna luye bee enu nucua'a liñibe. \v 7 Nu le'ca unguti' monstruo ze'e permiso nú liunuí bee bene' Diose nu ri'i ana lubeella. Nu le'ca ulu'cuí poder para nú nibiyaí lu yebee bene, cuna lubee bene enu rni yelu clasia' dialu, nu lubee bene ye bee eyeche, nu lu yebee nación. \v 8 Nu bee bene iliulabe lu'cu ula'na lu monstruo cua' bee enu la nequie nombre' lu libro nú rliqui' elunehuañi hasta ante nú quixie iliulabe, lu libro' Cordero enu unguti lu cruse, equie cuenda' bee bene. \p \v 9 Bee bene enu niarqui' yene', ubene'hua. \v 10 Bee bene enu si'quisa' ni'cu' le'ca rqui'ña nú cha nze'e ni'cu', nu bene enu ruuti bene cuna espada cuna espada ati nze'e. Enze'e bee bene' Diose rqui'ña nú riqui' beella lunú nzeli arqui' beella Diose, nu la llaca' beella lunú nzeli arqui' beella li'inu. \p \v 11 Luze'elá ulañia stucu monstruo enu uchiu'u lu yuu iliulabe. Nzucu chiucu arta equieí nu xi rna arta equie sanchi rna arta equieí pero chií enta xi enta chi dragón \v 12 Nu tucu nú rlu'cu monstruo rluti enu uchiu'u lu inzatu' poder, le'ca mismo poder' monstruo enu uchiu'u lu inzatu' rlu'cuí, nu equie cuenda' poder cua' ulu'cu bee bene iliulabe ula'na lu monstro enu uchiu'u lu inzatu', monstruo enu uyeca' lunú unganedi'qui enu yamero ati. \v 13 Nu monstruo enu uchiu'u luyuu iliulabe le'ca rri'i milagro nú chiqui' llene, hasta nú rnibiya'í nú laca quii enza liñibe hasta luyuu iliulabe ante lubee bene iliulabe. \v 14 Scua uzequienuí bee bene iliulabe equie milagro nú uri'í ante lu monstruo enu uchiu'u lu inzatu', nu unibiya' monstruo enu uchiu'u lu iliulabe nú reche' bee bene imagen' monstruo ze'e enu uchiu'u lu inzatu', monstruo enu né ati añinzuca nú udi'quií cuna espada. \v 15 Nu monstruo enu uchiu'u luyuu iliulabe ulu'cuí poder para nú dete'í elunehuañi' imagen' monstruo enu ureche' bee bene enu uchiu'u lu inzatu', para nú nii monstruo cua' nu nibiya'í nú ati ye bee enu la lu'cu ula'na luí. \v 16 Le'ca unibiya'í lu monstruo enu uchiu'u luyuu iliulabe cuna lu ye bee bene, lubee bene uxu, cuna lubee endu' lla'na, cuna lubee bene xene, cuna lubee bene enu seca elitsi, cuna lubee bene enu laca esclavo para nú uya' beella tucu seña ya beella chube urre tequie beella. \v 17 Nu leca modo tsi bene urre uti bene tunu la uya' bene señacua', nu señacua' neca nombre' monstruo cua' nu número'í. \p \v 18 Ca'a rqui'ña nú ri'i bee bene beya', bee bene enu rlu'cu elliebacu', lualla cuenda cuna número' monstruo cua', xne nombre' bene iliulabe neca número cua', nu número cua' neca seicientos sesenta y seis nu cuna número cua' chiu'u nú lee tucu bene lu iliulabe. \c 14 \s Canto' ciento cuarenta y cuatro mil bee bene enu ucañi Diose \p \v 1 Le'ca ulañia nú nzu Cordero' Diose equie dañi nú lee Sión. Li'inu nzununu ciento cuarenta y cuatro mil bee bene, nu yebeella nequie nombre' Cordero cua' nu cuna nombre' Pa'nu tequie beella. \v 2 Nu ubenea nú rula enza liñibe xi neca chenu rula rlaca huaxi inza o xi rula chenu rlaca beziu' o xi neca chenu rula huaxi bene huaxi bee arpas. \v 3 Nu ungula beella tucu canto cuqui lu bene enu rnibiya' nzucu lu xleta ante lu dacu bee enu nehuañi nucua'a ze'e nu ante lu ala cheta'cu bee bene uxu. Nu lecati unga canto ze'e, yetsia lu cuarenta y cuatro mil bee bene enu utsila'a lubee bene iliulabe ungula canto ze'e. \v 4 Nu bee niyu cua' neca bee enu lá ri'ilí eluhuexe, nu uhuañi beella sin nú ri'ibeella dula, nu li'ibeella neca beella enu nzenala Cordero' Diose catse elu nzanu. Le'ca li'ibeella neca beella enu utsila'a lubee bene iliulabe, nu neca beella xi neca primero u'na rlu para Diose nu para lu Cordero'nu. \v 5 Nu leca xunga uni beella eluquichia' nu la lu'cu beella dula lu Diose. \s Bee bedichia' nú uni yuna bee ángele \p \v 6 Che ulañia stucu ángele enu rcuecu' enza liñibe nuya' bedichia' nze'ca nú leca xunga laxu, para nú ixiule'enue lu ye bee bene enu nucua'a luyuu iliulabe, nu lecaxi ri'i tunu xi dialu rni beella, nu xi familia neca beella, nu xi eyeche enta beella nu xi nación enta beella. \v 7 Nu che chiqui' fuerte uni ángele ze'e: \p ―Ulliquihua Diose, nu uni'hua bedichia' nze'ca lunu, xne uriñala hora nú hualunue lu cuenda' bee bene. Ulu'cuhua ula'na lu enu ureche' iliulabe, liñibe, inzatu' nu elu rliñi bee inza. \p \v 8 Nu che uni stucu ángele ze'e: \p ―Unitilula, unitilula eyeche llene Babilonia xne xi neca chenu rdu' niqui bee bene sa' bene, scua uzequienu eyeche llenecua' ye bee bene iliulabe para nú ri'ibeei ye clasia' eluhuexe. \p \v 9 Che chu nzenala stucu ángele rriuna enu fuerte uni: \p ―Tunu nu' tá tucu bene cha lu'cu ula'na lu monstruo cua' nu lu imagen'í nu zela nú quie seña'í tequiee urre ya, \v 10 bene ze'e dete' Diose castiya nú chiqui' fuerte, nu chiqui' nehuana zecalla luquii, nu lu azufre ante lubee ángele' Diose nu ante lu Cordero' Diose. \v 11 Nu leca xunga yala quii elu nehuana zeca bee bene. Nu ni' bichia nu ni' rula' la tsulachi bee bene enu lu'cu ula'na lu monstruo nu lu imagen'í enu quiee seña'í tequiee. \v 12 Enze'e bee enu neca bee bene' Diose bee enu sucu' stichia'nu nu nzeli arqui' Jesucristo. Rqui'ña nú riqui' beella lunú xi seca beella. \p \v 13 Che ubenea tucu chi enu uni lua enza liñibe, nu uni: \p ―Uquie'e nú nia lulu: “Desde nee nza nze'cae lu cuenda' bee bene enu unguti nu uyali arqui' Jesucristo.” Che uni Espíritu Santo, neli nucua', xne nze tsulachila beella equie nú nehuana ulle'ca beella, xne ye lunú neca nze'ca uri'ibeella rlu'cu cuenda Diose. \s Ula'cu nú aca luyuu iliulabe \p \v 14 Che ulañia tucu xcabe nequichi nu equie xcabe ze'e nzucu tucu bene enu rnaa xi rnaa bene enu uxe'la Diose lu iliulabe. Nu equiella nzucu tucu corona nú neca oro, nu nzenella tucu sierra nú nelatsa. \v 15 Nu che uchiu'u stucu ángele liñi indu nu fuerte uninu lu enu nzucu equie xcabe ze'e, nu uninu lulla: \p ―Udu' sierra cua' leta bee ula'cu nú nu' lu iliulabe, nu uchie'cu'e, xne necala tiembu para nú yete' sa'e. \p \v 16 Nu enu nzucu equie xcabe ze'e udete'lla sierra'lla luyuu iliulabe, nu che uquiete' sa'lla ye ula'cu nú nu' lu iliulabe. \p \v 17 Che uchiu'u stucu ángele liñi indu nú nzucu liñibe, nu le'ca nzene ángele ze'e tucu sierra nú chiqui' nelatsa. \v 18 Nu che uchiu'u stucu ángele ru'u ecu'cu liñi indu ze'e enu rlu'cu poder lu quii, nu fuerte uni ángele quie' lu ángele enu nzene sierra nú nelatsa ze'e: \p ―Uchie'cu' bee uva nú nu' lu yuu iliulabe xne unguye'elane. \p \v 19 Che uchiecu' ángele ze'e uva lu iliulabe cuna sierra ze'e. Nu udu' ángele ze'e bee uva liñi tucu tanque llene elu tsi'i bee uva. Le'ca scua neca castiya llene nú xe'la Diose nú zeca bee bene. \v 20 Nu ru'u eyeche ze'e utsi'i bee uva ze'e nu chenu utsi'i bee uva ze'e uchiu'u rene. Nu rene cua' uri'chia luyuu ze'e tucu trecientos kilómetros, nu uliquine aya hasta elu nzi'qui artaru'u tucu huayu. \c 15 \s Lu achi bee ángele nu lu achi nú nehuana enta zeca bee bene \p \v 1 Luze'elá ulañia stucu seña nú llene liñibe, tucu seña nú chiqui' uyanu arquia: Ulañia achi bee ángele cuna achi bee castiya nú chiqui' nehuana zeca bee bene, scua neca bee último castiya nú zeca bee bene xne cuna bee nucua' utsa'alu Diose castiya nú zeca bee bene. \p \v 2 Le'ca ulañia tucu inzatu' nú rna xi rna huana, nú nucha quii. Nu equie ze'e nucua'a bee bene enu la lu'cu ula'na lu monstruo, cuna lu imagen'í nu cuna numero nú neca nombre'í. Nu nzene beella arpa nú udete' Diose lubeella nucua'a beella ze'e. \v 3 Nu ungula beella canto nú ungula Moisés enu neca bene' Diose nu cuna nú neca canto' Cordero' Diose, canto ze'e rni: \q Chiqui' llene nu ñia neca luye nú uri'ilu, \q Li'ilu necalu Diose'ru enu rlu'cu ye poder. \q Ye nú rri'ilu neca nze'cae, nu neli neca inziu'lu, \q nu li'ilu rnibiya'lu luye bee bene iliulabe. \q \v 4 ¿Ta bee bene enu la lliqui li'ilu? \q ¿Nu ta bee bene enu la nii bedichia' nze'ca lucuenda'lu, \q li'ilu enu neca Diose'ru? \q Tucutsia li'ilu necalu enu la lu'cu dula, \q nu ye bee bene iliulabe enta lu'cu ula'na lulu, \q xne ulañila' bee bene nú neli neca nú rri'ilu. \q1 Uni canto nú ungula beella lu Diose. \p \v 5 Chenu ulaxu nú ulañia bee nucua', che ulañia nú uya'la liñi indu' Diose liñibe elu nzucu santuario. \v 6 Nu liñi indu ze'e uchiu'u achi bee ángele bee enu nuya' achi bee castiya nú nehuana zeca bee bene. Nu nutu beella laquie niquichi nú rulusiqui', nu nu' sinchiu nú necache' oro latsa bee ángele ze'e. \v 7 Chequie tucu lu tacu bee enu nehuañi nucua'a elu nzucu Diose, udete' bee nucua' lu cada tucu bee ángele tucu copa de oro nú achechicu nu'che' castiya nú dete' Diose lubee bene. Nu li'inu necanu enu nehuañi diqui tiembu. \v 8 Nu ache liñi indu ze'e uyu'u llene lunú reca poder' Diose rri'i, nu rulusiqui' lunú neca poder'nu. Nu lecati uyu'u liñi indu ze'e hasta nú laxu za' achi castiya nú dete' Diose lubee bene, castiya nú nuya' achi bee ángele ze'e liñi bee copa. \c 16 \s Achi copa nú nu' castiya' Diose \p \v 1 Che ubenea tucu chi fuerte nú uni desde liñi indu lu achi bee ángele ze'e: \p ―Uquia ti'chiahua castiya' Diose nú nu' liñi achi bee copa cua' lu iliulabe. \p \v 2 Che uya ti'chia ángele rluti nú nu' liñi copa'nu luyuu iliulabe. Nu ye bee bene enu nequie seña' monstruo ze'e nu ulu'cu ula'na lu imagen'í, uchiu'u bee bechu' nú ruchu cuerpo' bee bene ze'e, nu necha rnae nu chiqui' rcue. \p \v 3 Nu ángele rrucu uti'chianu nú nu' liñi copa'nu lu inzatu'. Nu che inza ze'e ungae rene nú rna xi rna rene' benenguti, nu ye bee nañi enu nehuañi nu' lu inzatu' unguti. \p \v 4 Chequie uti'chia ángele rriuna nú nu' liñi copa'nu lubee inza re'cu cuna elu rliñi bee inza, nu unga bee inza ze'e rene. \v 5 Chequie ubenea nú uni ángele enu rnibiya' lubee inza: \p ―Diose chiqui' neli rri'ilu elu ustichia'lu tucu nú necane, li'ilu enu la lu'cu ni'tucu dula, nu li'ilu necalu Diose hasta hua'tu nu hasta nee. \v 6 Xne bee bene iliulabecua' unguuti beei bee bene'lu, nu bee profeta'lu nu uri'chia rene' beella, enze'e uri'ilu scua para nú hue'beei rene, ¡nu scua riala nú aca beei! \p \v 7 Nu le'ca enza ru'u ecu'cu ubenea tucu chi nú uni: \p ―Neli nú rri'ilu Diose, xne li'ilu rlu'culu ye poder. Nu neli rri'ilu elu usticia'lu tucu nú rialane. \p \v 8 Nu ángele tacu uti'chia nú nu' liñi copa' lubichia, nu che ulu'cu bichia poder para nú utsiqui' bichia bee bene xi siqui' quii. \v 9 Nu ye beei ubiquibeei lunú chiqui' nelee bichia pero ni' scua lá tsana' arqui'beei stulabeei, nu lá nibeei bedichia' nze'ca lu Diose, a'la unibeei bedichia' chi'qui' lunu, lunú nehuana seca beei, nu li'inu rnibiya'nu. \p \v 10 Chequie ángele ayu' ze'e uti'chia nú nu' liñi copa'nu elu nzu monstruo enu rnibiya', nu che ucabelí luyuu iliulabe nu hasta udacuquie' bee bene ze'e lu'chibeei equie nú chiqui' nehuana seca beei. \v 11 Pero ni' scua lá tsana' arqui'beei lunú necha rri'i beei, sino que equie nú chiqui' nehuana ulle'ca beei nú uricu bechu' cuerpo' beei, a'la unibeei bedichia' chi'qui' lu Diose enu nzucu liñibe. \p \v 12 Ángele xu'cu uti'chianu nú nu' liñi copa'nu lu inza re'cu llene nú lee Eufrates nu che ubichi inza re'cu ze'e para nú aca dete bee arre enu nze'ta enza rliñi bichia. \p \v 13 Che ulañia nú uchiu'u ru'u dragón cuna ru'u monstruo nu ru'u profeta enu sequienu arqui' bee bene, nu uchiu'u chuna espíritu nú necha rnaa xi rnaa huaa. \v 14 Yuna espíritucua' neca espíritu' beze'lu, nu rri'i bee espíritucua' milagro nu nza bee espíritu cua' lu ye bee arre iliulabe para nú quiete'sa'beei bee arre nu che liunu beei Diose enu rlu'cu ye poder, bichia nú ri'i Diose ana lu ye bee nucua'. \p \v 15 Chequie uni Jesucristo: \pi “Li'á nia luhua nú tu'natsia riña, tucu nú tu'natsia rriña huana'. Nu chiqui' ñia neca lu cuenda' bene enu nzu tsiñala nzuquie li'á chenu riña para nú la tu'lla xi rtu' tucu bene chenu rlañi' bene li'illa nú e'cuetulla.” \p \v 16 Chequie uquiete'sa' espíritu nú necha rri'i ze'e ye bee arre enu nucua'a luyuu iliulabe tucu luhuare nú lee Armagedón dialu hebreo. \p \v 17 Nu chequie chu uti'chia ángele achi ze'e nú nu' liñi copa'nu enza lu bi, nu desde liñi indu nú nzucu liñibe elu nzucu enu rnibiya' ubene tucu chi fuerte enu uni: \p ―Uyalula tucu nú nzu nú aca. \p \v 18 Chequie uya'la lee, nu chiqui' ullichi nú unguchu beziu', nu unga tucu xuu nú chiqui' fuerte, tucu xuu nú lasca'li aca desde chenu uquixie nucua'a bee bene lu iliulabe, xne xuu cua' neca nú chiqui' máse fuerte unga. \v 19 Nu che ule'e eyeche llene ze'e chuna pedazo nu uluquie ye bee eyeche lu iliulabe. Nu lá zañi' Diose eyeche llene Babilonia para nú chiqui' fuerte dete'nu castiya lubee bene ze'e. \v 20 Nu che unitilu ye bee dañi cuna yuu nú netse labe inzatu'. \v 21 Le'ca ulaca quiu quiee equie bee bene iliulabe nu cada tucu quiu quiee ze'e nzi'i tucu cuarenta kilo, nu che uni bee bene bedichia' chi'qui' lu Diose, equie cuenda' nú nehuana ulle'cabeei nú chiqui' ulaca quiuquiee cua'. \c 17 \s Castiya nú zeca una'a huexe \p \v 1 Nu che tucu lu achi bee ángele enu nzene tucu lu achi bee copa ze'e, tucu bee ángele cua' ube'ta ni'lua: \p ―Utee ca'a para nú lubea lulu castiya nú ati' una'a huexe enu nzucu equie inza añi. \v 2 Li'inchu unganchu stu'u bee arre lu iliulabe, tucu nú rri'i tucu bene enu rte'niqui stucu bene, scua uzequienulanchu ye bee bene lu iliulabe equie cuenda' eluhuexe nú rri'inchu. \p \v 3 Che equie cuenda' Espíritu Santo unguya' ángele cua' li'á lu yuu achi, ze'e ulañia tucu una'a enu nchiucu' equie tucu monstruo neluu nu diqui tetsu' monstruo ze'e nequie huaxi bee bedichia' chi'qui' nú rni contra Diose, nzucu achi lluca equieí nu chi'i arta equieí. \v 4 Nu una'a ze'e nutunchu tucu laquie nú morado neluu, nu nzuche'nchu puro oro nu cuna bee quiee nú ñia rnaa nu perla nú huaxi seca, nu nzenenchu tucu copa de oro nú achee nu'huaxi beenú necha neca nu necha naa rri'inchu. \v 5 Nu tequienchu nequie tucu letrero nú lecati ri'i beya' xi rni, nu rni bee letra ze'e: \q “Babilonia, eyeche llenecua' neca na' bee una'a \q2 huexe nu na' ye beenú necha neca rri'i bee bene lu iliulabe.” \m \v 6 Che ulañia nú xuchi' una'a ze'e equie cuenda' rene' bee bene' Diose, nu equie cuenda' bee bene enu unguti enu udixiule'e stichia' Jesucristo. Nu chiqui' uyanu arquia chenu ulañia bee nucua'. \v 7 Che uni ángele ze'e lua: \p ―¿Xinu chiqui' nzenu arqui'lu? Li'á ixiule'a lulu xi rni equie cuenda' una'a enu ulañi'lu nu cuna equie cuenda' monstruo enu nchiucu'nchu equie, nu nzucu achi lluca equie nu chi'i arta equieí. \v 8 Monstruo ze'e enu ulañi'lu, nehuañi nze'e hasta hua'tu, pero nee la nehuañia'í, pero enta bichia nú chiu'u zecaí liñi i'chiu llene nú aquie nu leca' rqui', ante nú atilií. Nu bee bene enu nucua'a lu yuu iliulabe, bee enu la nzucu ichi nombre' lu libro nú rliqui' elunehuañi' bee bene desde chenu uquixie iliulabe, chenu arqui' beei chenu lañi' beei monstruo ze'e enu uhuañi hua'tu nula nehuañia'í nee, nu enta bichia nú huañi zecaí. \v 9 Ca'a rqui'ña nú lu'cu bee bene elliebacu'. Achi lluca equie monstruo ze'e neca achi dañi nú nzucu una'a ze'e equie. \v 10 Nu le'ca necane achi bee arre. Nu ayu' bee arre ze'e udetela nú unibiya' beei, nu enu neca arre xu'cu nze'e neca enu rnibiya' nee. Nu cheelá nibiya' enu neca arre achi, pero la nibiya' nze'e huaxi tiembu. \v 11 Nu monstruo enu uhuañi hasta hua'tu nu la nehuañia' nee, monstruo cua' aca arre xunu, pero tucu lu achi bee arre cua' aca arre xunu, chequie chu zeca monstruo cua' castiya nú leca xunga laxu. \p \v 12 ’Lu chi'i arta equie monstruo nú ulañi'lu ze'e neca lu chi'i arre bee enu lasca' nibiya'. Pero chenu nibiya' bee arre ze'e, la nibiya' nze'e huaxi tiembu cuna monstruo ze'e. \v 13 Nu lu ye chi'i bee arre cua' aca tucunecatse beei nu dete' cuenda beei elu usticia cuna elurnibiya' nú rlu'cu beei lu monstruo cua'. \v 14 Nu liunu bee nucua' Cordero' Diose, pero ri'i Cordero ana lubeei, xne li'inu necanu enu rnibiya' lu ye bee enu rnibiya' nu li'inu necanu arre lu ye bee arre. Nu bee bene enu nzu chu' Cordero ze'e, li'ibeella neca beella enu uri'i caso Stichia' Diose. Nu bee bene ze'e neca bee bene'nu bee enu neli nzenala inziu' Diose. \p \v 15 Le'ca uni ángele ze'e lua: \p ―Bee inza nú ulañi'lu elu nzucu una'a huexe, nucua' neca ye clasia' bee bene, enu rni urene urene bee dialu, bee bene ye bee luhuare, bee bene diqui lu iliulabe. \v 16 Nu monstruo nu cuna lu chi'i arta equieí nú ulañi'lu neca bee arre enu lee lu una'a huexe ze'e, nu tsana' arqui' bee nucua' li'inchu, nu tsa'na e'cuetubeei li'inchu, nu acubeei be'la'nchu, nu tsiqui'beei li'inchu para nú laxu linchu. \v 17 Diose dete' elliebacu' lu chi'i bee arre cua' para nú ri'ibeei tucu nú niarqui' Diose, nu dete' cuenda beei elurnibiya' nú rlu'cu beei lu monstruo cua', hasta nú yalu tucu nú uni Diose. \v 18 Nu una'a enu ulañi'lu, li'inchu necanchu eyeche llene nú rnibiya' lubee arre iliulabe. \c 18 \s Unitilu eyeche Babilonia \p \v 1 Chenu ulaxu nú ulañia bee nucua', cheela ulañia stucu ángele enu nze'ta laca enza liñibe nu chiqui' rlu'cu ángele quie' poder, nu ellie'nu udu'llie'e diqui lu iliulabe, \v 2 nu chiqui' fuerte uninu: \p ―Unitilula, unitilula eyeche llene Babilonia nu nee necatsiae xi neca ni' bee beze'lu, nu le'ca necatsiae xi neca ni' ye clasia' bee benechiqui', nu xi neca ni' ye bee iñi enu rcuecu' bee enu necha rna xiñia arqui' bee bene. \v 3 Xne xi neca chenu rdu'niqui sa' bee bene, scua uri'inu eyeche llene ze'e ye bee bene iliulabe para nú ri'i beei ye clasia' eluhuexe, nu bee arre enu nucua'a lu yu iliulabe uri'i eluhuexe cuna eyeche ze'e, nu bee bene enu rri'i berexe lu yu iliulabe unga beella xene equie cuenda' ye clasia' eluhuexe nú reca eyeche ze'e. \p \v 4 Luze'elá ubenea stucu chi nú uni enza liñibe: \p ―Uchiu'uhua eyeche cua', li'ihua enu neca bee benea para nú la ri'ihua sa' bee dula nú rri'i bee benecua', nu para nú la nehuana zecahua tucu nú nehuana zeca eyeche llenecua'. \v 5 Xne huaxi añi stula beei nu hasta liñibe riñae, nu la zañi' Diose stulabeei. \v 6 Uri'inuhua bee benecua' tucu nú uri'inubeei beelá bee bene, nu uri'ihua nú ixiubeei chiucu bese másela lunú uri'inu beei beelá bee bene, nu uri'ihua nú chiucu bese másela nehuana zeca beei tucu nú uri'inubeei bee bene. \v 7 Uri'ihua nú nehuana zeca bee bene eyeche llenecua' nu ucuna'hua beei, scua tucu nú ñia nzu arqui'beei uri'i beei nú necha neca, nu tucu nú uri'i bee eyeche cua' elliebacu' chenu unii: “Li'á nzucua'a ca'a xi nzucu tucu reyna, laca una'a zaqui, nu le'ca leca' bichia nú nehuana zecaa.” \v 8 Nu tucutsia bichia tucutse riña nú nehuana zeca bee bene eyeche cua', atibeei, una'beei, zeca beei biñia, nu bichi' beei, chiquibeei xne chiqui' llene neca poder' Diose nú dete' castiya lubee bene eyeche llene cua'. \p \v 9 Nu bee arre lu iliulabe bee enu uri'i lunú niarqui'tsia, bee enu uri'i eluhuexe, cuna eyeche llenecua', li'ibeei nehuana zeca beei, nu una'beei, chenu lañi'beei llene nú riqui eyeche cua'. \v 10 Nu istu cua'a bee arre cua' equie nú xiquibeei castiya nú reca eyeche cua', nu rnibeei: \p ―¡Cue'curulu, cue'curulu Babilonia, eyeche llene nú chiqui' unga neca equie! Xne terratuinza uriña castiya'lu. \p \v 11 Nu bee bene enu rri'i berexe nehuana zeca beei nu una'beei equie cuenda' eyeche llenecua' xne leca' bee bene enu tsi ye nú rutibeei: \v 12 xi neca bee oro, plata, quiee nú ñia rnaa, perla, laquie fiñio, nu laquie seda nú neluu morado, nu ye clasia' bee aca nú ñia rlia nu ye beenú ungache' cuna bee aca fiñio, nu beenú ungache bronce, icu', nu mármol nu marfil. \v 13 Le'ca esquie laca' utibeei canela cuna ye clasia' bee cuana' nú ñia rlia, leca' modo utibeei quiendixi, mirra, perfume, aceite de oliva, harina nú fiñio, trigo, u'na', sanchi, huayu, acareta, nu le'ca la aca' utibeei bee bene. \v 14 Nu le'ca nibeei lu eyeche ze'e: \p ―¡La lu'cua'lu ye bee elulle'ca nú chiqui' uyu'u arqui'lu, nu ulaxulí ye eluxene'lu cuna ye beenú chiqui' ñia rnaa ulu'culu! \p \v 15 Bee berexecua' uri'i nú unga xene beei equie cuenda' eyeche llene Babilonia cua', istu cua'a beei equie nú xiquibeei castiya nú zeca eyeche cua', una'beei nu nehuana tsu arqui'beei. \v 16 Nu nibeei: \p ―¡Cue' eyeche llene cua', cue' eyeche llene cua'! Elu utsuche'e bee bene cuna laquie fiñio, nú neluu nu morado, li'ibeei enu utsuche' cuna oro, cuna perla cuna quiee nú ñia rnaa. \v 17 ¡Xne terratuinza ulaxu ye bee eluxenecua'! \p Ye bee bene enu nza liñi barco, cuna ye bee capitán' barco, cuna yebee marinero nu bee bene enu rri'i riña' lu inzatu', istu ucua'a beei. \v 18 Chenu ulañi'beei llene nú riqui eyeche llene cua', che ubixiali beei nú unibeei: \p ―¿Leca xunga ulañia'ahua tucu eyeche llene tucu nú neca eyeche quie'? \p \v 19 Nu che udu'beei yube'cha' equie beei nu runa'beei, nú nehuana seca beei, nu unibeei: \p ―¡Cue'e! ¡Cue' eyeche llene! Xne equie cuenda' eluxene'e unga xene ye bee bene enu rlu'cu barco, ¡nu terratuinza ulaxu eyeche cua'! \p \v 20 Che uyene tucu chii liñibe nú uni: \p ―Pero li'ihua enu nucua'a liñibe, nu li'ihua bee bene' Diose, nu li'ihua bee apóstol nu bee profeta, ñia utsu arqui'hua lunú seca eyeche cua' xne scua rri'i Diose elu usticia'nu equie nú uri'inu bee bene eyeche cua' cuna li'ihua. \p \v 21 Nu tucu ángele enu chiqui' naaqui uletsa tucu quiee llene, nú rnaa xi rnaa quiee molino nu utsi'quinue lu inzatu', nu uninu: \p ―Scua tucu nú chiqui' fuerte utsi'quia quiee quie', scua chiqui' fuerte nehuana zeca eyeche llene Babilonia, nu leca'ti lañi' li'i stucu bese. \v 22 La yenea' nú rula bee arpas, ni' bee musica, ni' flauta, ni' bee trompeta bee calle eyeche Babilonia cua'. Nu ni' stucu bee bene leca' ti rri'i riña' eyeche ze'e, nu ni' nú xichi bee molino rri'i riña' la yenea' eyeche ze'e. \v 23 Nu leca' bee bichia nú aca achee nú nu' quii eyeche ze'e, nu la chia' bee bene eyeche llene ze'e, ni' tsa'a chia la ria'a beei, ni' berexe la ria'beei, añinzuca nú chiqui' neca equie bee berexe eyeche cua' lu iliulabe hua'tu, nu uzequienu eyeche llene cua' ye bee bene iliulabe cuna elu uliñi. \p \v 24 Nu le'ca eyeche cua' udiñi bee bene bee profeta' Diose, cuna bee bene enu nzeli arqui' Diose, no por equie cuenda' eyeche cua' udiñi bee bene beelá bee bene enu unguti lu iliulabe. \c 19 \p \v 1 Luze'ela chenu ulañia nu ubenea bee nucua', che fuerte ubenea huaxi bee chi nú uni enza liñibe: \q ¡Che'tsa Diose! \q Xne equie cuenda'nu tsila'a bee bene xne rlu'cunu poder. \q Li'inu riala lu'cu bee bene ula'na lunu nu nii bee bene bedichia' nze'ca lunu. \q \v 2 Nu li'inu neli neca nú rri'inu \q nu neli rri'inu elu usticia'nu, \q nu udete'lanu castiya lu una'a huexe \q enu uzequienu arqui' bee bene iliulabe \q cuna equie nú necha rri'inchu, \q1 nu uri'ila Diose elu usticia'nu cuna li'inchu \q para nú ixiunchu nú udiñi bee bene bee bene'nu. \p \v 3 Nu ubene zecaa nú uni bee chi ze'e: \p ―¡Che'tsala Diose! \q Leca' bichia nú laxu llene nú riqui eyeche cua'. \p \v 4 Nu ye lu alacheta'cu bee bene uxu ze'e nu dacu bee enu nehuañi ze'e, utsulliqui beella ante lu xleta elu nzucu Diose rnibiya' para nú lu'cu beella ula'na lunu, nu unibeella: \p ―¡Che'tsalá Diose! ¡Bee bedichia' nze'ca neca para li'inu! \p \v 5 Che ubenea tucu chi enza lu xleta enza nzucu Diose nú uni: \q Yehua sia bee bene uxu nu sia bee endu' \q uni'hua bedichia' nze'ca lu Diose, \q li'ihua enu sibi' lunu, nu rlu'cu ula'na lunu. \s Eluchia Cordero' Diose \p \v 6 Nu ubenea xi neca chenu rni huaxi chi bee bene, urre xi neca chenu rula huaxi inza, urre xi neca chenu rachu huaxi beziyu', rni: \q ¡Che'tsalá Diose! Xne rnibiya'lanu Li'inu enu \q neca Diose'ahua, \q nu rlu'cu ye elurnibiya'. \q \v 7 Ñiatsu arquia'ahua, \q nu llila'ahua nu riala nia'ahua \q bedichia' nze'ca lunu, \q xne uriñala bichia nú chia enu neca Cordero' Diose. \q Nu enu aca una'nu ñia nzuche'la. \q \v 8 Nu nutulla laquie fiñio nú necache' lino nú \q lecaxi naa nu rulusiqui'. \m Nu laquie cua' neca beenú neca nze'ca uri'i bee bene' Diose. \p \v 9 Chequie uni ángele lua: \p ―Uquie'e: “Chiqui' ñia neca lu cuenda' bee bene enu nezene' lu tsa'a Cordero' Diose.” \p Le'ca uni ángele ze'e lua: \p ―Ninguie' neca Stichia' Diose nú neli neca. \p \v 10 Che utsulliquia lu ángele ze'e para nú lu'cua ula'na lunu, pero uninu lua: \p ―La ri'ilu scua xne necatsia tucu nú necalu, xne necatsia enu sibi' lu Diose, tucu nú rri'i beelá bee sa'lu bee enu neli nzenala stichia' Jesucristo. Ulu'cu ula'na lu Diose la ri'ilu scua lua. \p Xne equie cuenda' Jesucristo nze'ta bee bedichia' nú rni bee profeta. \s Bene enu nchiucu' huayu niquichi \p \v 11 Che ulañia nú na'la liñibe nu ulañia tucu huayu niquichi, nu enu nchiucu' equieí lee enu neli sa'alu ye nú rni, nu enu neli neca, nu rri'inu elu usticia'nu tucu nú necane, nu rri'inu xuu tucu nú rialane. \v 12 Nu bee i'culunu rulusiqui' xi rulu quii, nu huaxi corona nzucu equienu, nu tucu parte cuerpo'nu nequie tucu nombre nú lecati ri'i beya' xi rni, tucutsia li'inu nediya'nu xi rni nombre cua'. \v 13 Nu laquie nú nutunu chiqui' nu' rene, nu Stichia' Diose leenu. \v 14 Nu bee sundado'nu enu nucua'a liñibe nzenala li'inu nchiucu' equie bee huayu niquichi, nu nutu bee nze'e laquie fiñio nú niquichi nu leca xinaa. \v 15 Nu ru'unu xiu'u tucu espada nú chiqui' nelatsa, para nú dete'nu castiya bee bene iliulabe, nu cuna bara nú neca hierro nibiya'nu lubee benecua'. Xi neca chenu rta' bee bene equie uva para nú tsi'i, scua dete'nu castiya li'ibeella, castiya nú nze'ta lu Diose, li'inu enu rlu'cu ye poder. \v 16 Nu tetsu' copa'nu nu tetsu' cuchiu'nu nequie bedichia' nú rni: “Arre enu rnibiya' luye bee arre, nu rnibiya'nu luye bee enu rnibiya'nu.” \p \v 17 Che ulañia tucu ángele enu nzu lu bichia, chiqui' fuerte urixialinu, nu ubixianu bee iñi enu rcuecu' liñibe, nu uni ángele cua' lubeeí: \p ―Utehua nu uyetesa'hua elu liqui' Diose huaxi nú acuhua, \v 18 para nú acuhua mi' bee arre nu mi' bee bene enu rnibiya' lubee sundado nu mi' bee bene enu nelachi, cuna mi' bee huayu, cuna mi' bee bene enu nchiucu' equie bee huayu, cuna mi' ye bee bene, tanto bee bene enu neca esclavo cuna bee bene enu la aca esclavo, cuna mi' bee bene uxu cuna mi' bee bene enu nere'ne'. \p \v 19 Che ulañia monstruo cuna bee arre lu iliulabe cuna bee sundado' beei neyete'sa'la beei para nú liunubeei li'inu enu nchiucu' equie huayu niquichi cuna bee sundado'nu. \v 20 Pero che una'tse beenu monstruo ze'e cuna profeta enu uzequienu arqui' bee bene, enu uri'i milagro ante lu monstruo ze'e. Nu equie cuenda' milagro ze'e uzequienu profeta cua' arqui' bee bene enu uzela uquie seña' monstruo cua', nu ulu'cu beei ula'na lu imagen' monstruo cua'. Nu profeta enu uzequienu arqui' bee bene cuna monstruo cua' rucuaa bee nucua' utsi'qui nehuañi beenu lu eyela elu nu' quii nu azufre. \v 21 Nu cuna ye beelá bee bene enu uzucu' nú uni monstruo cua', unguti beei cuna espada nú uchiu'u ru'u bene enu nchiucu' equie huayu ze'e, nu ye clasia' bee iñi ze'e udacubeeí mi' bee nucua' hasta nú ubela'beeí. \c 20 \s Tucu mili lana \p \v 1 Chequie ulañia nú enta laca tucu ángele enza liñibe nu nzenenu liave ebila, nu le'ca nzenenu tucu cadena llene. \v 2 Nu una'tse ángele ze'e dragón enu neca serpiente hua'tu lee beze'lu nu benechiqui' ullica'cuu ángele ze'e li'i cuna cadena diqui neca tucu mili lana. \v 3 Che utsi'qui ángele cua' beze'lu ebila nu utsacu'ta'nu ru'u ebila ze'e para nu la chiua' beze'lu zequienu arqui' bee bene iliulabe hasta nú za' tucu mili lana, che chiu'u zecai ebila lle'na tiembu. \p \v 4 Nu ulañia bee xleta nú rnaa xi rnaa xleta' arre, lu xleta ze'e nucua'a bee bene enu unguti' poder para nú lualue lu cuenda' bee bene. Le'ca ulañia espíritu' bee bene enu uchiecu' bee bene lluca equie, equie nú udixiule'e beella Stichia' Diose nu cuna equie cuenda' Jesucristo. Nu li'ibeella né lu'cu beella ula'na lu monstruo ze'e ni'lu imagen'í nu lá zela beella nú aquie seña' monstruo ze'e tequie beella urre yabeella. Nu ulañia nú uhuañi zeca beella lu eluti stucu bese, nu unibiya' beella cuna Jesucristo tucu mili lana. \v 5 Bese quie' neca bese rluti nú uhuañi bee benenguti, pero texcua'a bee benenguti la huañi hasta nú yalu tucu mili lana ze'e. \v 6 ¡Nza nze'cae equie cuenda' bee bene enu rluti huañi zeca lu eluti! Li'ibeella leca' xinaa beella ante Diose, nu la atia' beella bese rrucu sino que li'ibeella aca beella ule'ya' Diose cuna Jesucristo nu nibiya' beella cuna li'inu lu tucu mili lana. \p \v 7 Chenu uza'la tucu mili lana, che la'a zeca beze'lu ebila elu netsei, \v 8 para nú zequienui arqui' ye bee bene iliulabe. Zequienui arqui' Gog cuna Magog, para nú quiete'sa' beella bee bene' beella nu rri'ibeella xuu. Nu chiqui' huaxi neca beella xi huaxi eyuxi ru'u inzatu'. \p \v 9 Nu nze'ta bee benequie' enza huaxi bee luhuare, nu yete'sa'beei abenchila' elu nucua'a bee bene' Diose, cuna abenchila' eyeche nú chiqui' secanu. Pero desde liñibe xe'la Diose quii para nú chiquilixu ye bee benecua'. \v 10 Nu beze'lu enu uzequienu li'ibeei uyu'u luquii elu nu' azufre, elu le'ca netsela monstruo cuna profeta enu uzequienu bee bene, nu ze'e leca' bichia nú chiu'u beei, nu chiqui' zeca beei castiya nú leca xunga laxu bichia si rula'. \s Rualu Diose lu cuenda' bee bene \p \v 11 Che ulañia tucu xleta nú rnaa xi rnaa xleta' arre, llenee nu niquichi. Nu lu xleta ze'e nzucu tucu enu nzucu. Nu ante lu nze'e ulaxulí iliulabe nu liñibe. \v 12 Che ulañia nú ante lu xleta elu nzucu Diose, ze'e nucua'a bee bene enu uhuañi lu eluti bee bene uxu cuna bee enu me'e. Nu uya'la lubee libro nú nequie nombre' beella, nu le'ca uya'la lu stucu libro nú nequie nombre' bee bene enu huañi liñibe. Che ulualu Diose lucuenda' bee benenguti ze'e, lunú xi uri'i cada tucu beella nequie lu libro ze'e. \v 13 Inzatu' udete' cuendae bee bene enu unguti lue, le'ca esquie eluti udete' cuendae ye bee bene enu unguti, uriña bee benequie' lu Diose para nú lualunue lu cuenda' cada tucu beei lunú xi uri'ibeei. \v 14 Che eluti, nu luhuare' bee benenguti, rucuaa bee nucua' uyu'u luquii, lu quii cua' neca eluti rrucu' bee bene. \v 15 Nu luquii ze'e uyu'u bee bene enu la nzucu ichi nombre' lu libro nú rliqui' elunehuañi' bee bene. \c 21 \s Liñibe cuqui nu iliulabe cuqui \p \v 1 Chenu ulaxu nú ulañia bee nucua', che ulañia tucu liñibe cuqui nu tucu iliulabe cuqui, xne liñibe cuna luyuu iliulabe nú ungache' chenu uquixie iliulabe quie' ulaxuli bee nucua' cuna inzatu'. \v 2 Nu ulañia Jerusalén nú necuqui eyeche llene nú neca stene Diose nze'ta laca enza liñibe elu nzucu Diose. Nzuche'e xi nzuche' tucu una'a enu nzula nú chiaa cuna bene enu chialla. \v 3 Nu fuerte ubenea tucu chi enza nzu xleta' Diose, nú uni: \p ―Nehuañila Diose leta bee bene. Li'inu huañinu cuna li'ibeella, nu li'ibeella aca beella bee bene'nu, nu li'inu nzunu cuna li'ibeella nu li'inu acanu Diose' beella. \v 4 Nu li'inu ñie'enu ye inza nú unguna' beella lubeella, nu la atia'beella nu la una'beella, nu la nehuana' tsu arqui'beella nu la nehuana' zeca beella, xne ye beenú nehuana ulle'ca beella udetela bee nucua'. \p \v 5 Nu enu nzucu lu xleta ze'e uni: \p ―Ye beenú rria'a necuqui neca bee. \p Le'ca uninu lua: \p ―Uquie'e bee bedichia' quie', xne bee bedichia' quie' neli necane nu riala nú chili arqui' bee benene. \p \v 6 Nu le'ca uninu lua: \p ―Ungala beenú riala nú aca. Li'á neca xi neca letra A nu Z xne tucutsia li'á rnibiya'a hasta chenu uquixie iliulabe nu diqui tiembu. Nu bene enu rrebichi' li'á detea inza nú rliñi elu rliñi inza nú rliqui' elunehuañi' bene hue'lla nu lia hue'llae. \v 7 Bene enu ri'i ana lu dula, li'illa ati'lla ye bee nucua'. Nu li'á aca Diose'lla nu li'illa acalla endua. \v 8 Pero bee bene enu xiqui tsuta' arqui' lunú nzeli arqui' li'á, nu bee enu la chili arqui' li'á, nu bee bene enu riu' arqui' ri'i puro beenú necha neca, nu bee bene enu ruuti bee bene, nu bee bene enu rri'i eluhuexe, nu bee bene enu rri'i elu uliñi, nu bee bene enu rlu'cu ula'na lubee nú seca beei nú neca diose, nu ye bee bene enu rni eluquichia' li'ibeei riala chu'ubeei lu quii elu riqui azufre nu quii ze'e neca eluti rrucu. \s Jerusalén cuqui \p \v 9 Chequie tucu lu achi bee ángele ze'e bee enu nzene achi bee copa nú achechicu nu'che' achi bee último castiya nú zeca bee bene, tucu bee ángele ze'e ube'ta elu nzua, nu uninu lua: \p ―Utee ne lubea lulu novia enu chiaa Cordero' Diose. \p \v 10 Nu equie cuenda' Espíritu Santo unguya' ángele cua' li'á equie tucu dañi llene, nú ayaa. Ze'e ulube'nu lua Jerusalén eyeche llene nú neca stene' Diose nze'ta lacae liñibe elu nzucu Diose. \v 11 Nu rulu eyeche ze'e cuna ellie' Diose. Nu ellie'e ze'e rulu xi rulu ellie' tucu quiee nú chiqui' huaxi seca nú lee jaspe, nu achee xi achee huana. \v 12 Nu abenchila' eyeche ze'e nu' tucu muralla nú llene nu aya nu nuya'e chi'chiucu puerta, nu cada tucu ru'u puerta cua' nzucu tucu ángele, nu cada ru'u bee puerta cua' nequie nombre nú xneca lee chi'chiucu grupo bee bene Israel. \v 13 Nu rlu'cune chuna puerta enza rliñi bichia, nu xuna bee nchiucu' enza ratse' bichia, nu le'ca chuna bee puerta cua' nchiucu' enza norte, nu xunane nchiucu' enza sur. \v 14 Nu simiendo' muralla ze'e necache' chi'chiucu quiee. Nu lubee quiee ze'e nequie nombre' za' chi'chiucu bee apóstol' Cordero' Diose. \p \v 15 Nu ángele enu uni lua nzene tucu vara nú neca oro para nú texenu eyeche ze'e, cuna puerta'e nu cuna muralla'e. \v 16 Nu cuadrado eyeche ze'e, nu tucu nú stuñii le'ca esquie xexee. Nu ángele ze'e utexene cuna bara'nu nú necache' oro, nu medida' eyeche ze'e neca chiucu mili chiucu ayu'u kilometro nú stuñii, nu xexee, nu cuna nú ayane. \v 17 Che chu utexenu muralla ze'e, nu neru'cue sesenta y cuatro metros tucu nú neca medida nú rtexe bene iliulabe, scua utexe ángele ze'e. \p \v 18 Nu muralla ze'e necache' quiee nú lee jaspe, nu eyeche ze'e necache' puro oro, xi neca tucu huana nú leca xinaa. \v 19 Nu bee quiee nú necache' simiendu' muralla ze'e nzuche'e cuna huaxi clasia' bee quiee fiñio nú huaxi seca. \li Nu quiee rluti nzuche' cuna quiee nú lee jaspe, \li nu quiee rrucu nzuche' cuna quiee nú lee zafiro, \li nu quiee rriuna nzuche' cuna quiee nú lee ágata, \li nu quiee tacu nzuche' cuna quiee nú lee esmeralda. \li \v 20 Nu quiee ayu' nzuche' cuna quiee nú lee ónice, \li nu quiee xu'cu nzuche' cuna quiee nú lee cornalina, \li nu quiee achi nzuche' cuna quiee nú lee crisólito, \li nu quiee xunu nzuche' cuna quiee nú lee berilo, \li nu quiee quie' nzuche' cuna quiee nú lee topacio, \li nu quiee chi'i nzuche' cuna quiee nú lee crisoprasa, \li nu quiee chetu'cu nzuche' cuna quiee nú lee jacinto, \li nu quiee chi'chiucu nzuche' cuna quiee nú lee amatista. \b \p \v 21 Nu ye lu chi'chiucu bee puerta' eyeche ze'e necache' bee cuna chi'chiucu perla, cada perla necache' tucu puerta. Nu calle nú rdete labe eyeche ze'e necache'e puro oro, xi achee tucu vidrio nú rlañi' bene tucu lue nu hasta stucu lue. \p \v 22 Ni' tucu indu né lañia eyeche ze'e, xne Pa'ahua Diose enu rlu'cu ye poder cuna Cordero'nu li'ibeenu neca beenu indu eyeche ze'e. \v 23 Nu eyeche ze'e la qui'ñia nú du'llie'e bichia ni' guu, xne ellie' Diose nu ellie' Cordero'nu neca nú rdu'llie'e eyeche ze'e. \v 24 Ye bee bene lu iliulabe bee enu utsila'ala huañi lu ellie'e cua', nu bee arre lu iliulabe quie' riñayuu beella bee elu nze'ca nú ñia neca eyeche cua'. \v 25 Bee puerta eyeche cua' leca xunga yacue'e, nu ze'e leca xunga chu'u rula'. \v 26 Ye bee elu nze'ca nú ñia neca uri'i bee bene iliulabe riña eyeche cua'. \v 27 Pero leca xunga riña bichia nú chu'u nú necha neca eyeche cua', le'ca la chu'u bee bene enu rri'i nú necha neca cuna bee bene enu sequienu, sino que chu'utsia bee bene enu nzucu ichi nombre' lu libro nú nzene Cordero' Diose elu nzucu ichi nombre' bee bene enu lu'cu elunehuañi, bee bene cua'tsia chu'u eyeche cua'. \c 22 \p \v 1 Le'ca ulube' ángele ze'e lua tucu re'cu nú rliqui' inza nú nehuañi bee bene nú rulu siqui' xi rulu tucu huana. Inza ze'e xiu'u elu nzucu Diose lu xleta'nu nu Cordero'nu. \v 2 Nu rdete re'cucua labe calle nú rdete labe eyeche ze'e. Nu rucuchu re'cu ze'e nzucu aca nú rliqui' elu nehuañi' bee bene, nú rliqui' chi'chiucu clasia' ndixi, nu cada guu rliqui'i yelu clasia' dixi. Nu leca' aca cua' sibi' para nú rri'i yeca bee bene iliulabe. \v 3 Ze'e leca' beenú necha neca, Diose nu Cordero'nu cua'a beella lu xleta' beella eyeche ze'e, nu bee bene'nu lu'cu ula'na lunu. \v 4 Nu ze'e lañi' beella Diose, nu nequie nombre'nu tequiee beella. \v 5 Ze'e la chua' rula' nu la qui'ñia' bee bene quii nu ni' ellie' bichia xne Pa'ahua Diose du'llie'e ze'e, nu ze'e nibiya' beella cuna li'inu diqui tiembu. \s La lea' nze'ta zeca Jesucristo stucu bese \p \v 6 Che uni ángele ze'e lua: \p ―Bee bedichia' quie' neca bee bedichia' nú neli neca nu riala nú chili arqui' bee benene. Nu Diose Pa'ahua enu rdete' bedichia' lubee profeta para nú nibeella lubee bene, Li'inu uxe'lanu ángele'nu para nú lube' ángele cua' lubee bene'nu lunú yamero nze'ta nú aca. \p \v 7 Nu Jesucristo uni: \pi ―Yamero nzela ¡Ñia neca lu cuenda' bee bene enu rri'i caso Stichia' Diose nú nequie lu libro quie' nu rixiule'e nú xi nzu aca! \p \v 8 Li'á Juan, ulañia nu ubenea bee nucua', nu chenu ulaxu nú ubenea nu ulañia bee nucua', che utsulliquia para nú lu'cua ula'na lu ángele enu ulube' bee nucua' lua. \v 9 Pero uni ángele cua' lua: \p ―La ri'ilu scua. Xne li'á cuna li'ilu iguale sibi'a lu Diose, cuna bee profeta nu cuna bee bene enu rri'i caso nú nequie lu libro quie'. Enze'e ulu'cu ula'na lu Diose. \p \v 10 Le'ca uni ángele ze'e lua. \p ―La tsacu' arqui'hua bee bedichia' nú nze'ta lu libro quie', bee bedichia' nú rixiule'e nú xi enta aca, xne yamerotsia nze'ta beenú aca. \v 11 Uzela nú ri'ila bee bene enu necha rri'i lunú necha rri'i beei, nu bee bene enu necha nehuañi huañila'beei lunú necha nehuañibeei lunú la zibi' rri'i beei. Pero bee bene enu rri'i tucu nú rialane rqui'ña nú cheri'ilálla tucu nú riala ri'illa, nu bee bene enu nehuañi tucu nú niarqui' Diose rqui'ña nú chenalalálla nú huañilla tucu nú niarqui'nu. \p \v 12 Jesucristo uni: \pi ―La lea' nú nzela zecaa nu nzelayua nú liquia lu cada tucuhua lunú uri'i cada tucuhua. \v 13 Li'á neca xi neca letra A nu letra Z. Letra nú rquixie alfabeto, nu rlaxue, xne tucutsia li'á rnibiya'a desde chenu uquixie iliulabe nu ye tiembu. \p \v 14 Ñia neca lu cuenda' bee bene enu neca xi neca nú uquieela xucu equie nú rri'i caso beella Stichia' Diose, para nú nu' modo chu'u beella enza ru'u puerta eyeche ze'e nu para nú nu' modo nú acu beella indixi nú rayu lu aca nú rliqui' elunehuañi' bee bene. \v 15 Nu ele'ya' eyeche ze'e ria'na bee bene enu riu' arqui' ri'i puro beenú necha neca, bee uliñi, bee bene enu rri'i eluhuexe, bee bene enu ruutisa', bee bene enu rlu'cu ula'na lubeenú seca bee bene nú neca diose, nu ye bee bene enu riu' arqui' nii eluquichia' nu sequienu arqui' bee bene. \pi \v 16 ―Li'á, Jesuse, uxe'la ángelea luhua para nú ixiule'enu ye bee nucua' luhua para nú le'ca ixiule'ehuane lu ye bee bene enu nzeli arqui' li'á. Li'á neca mero lli'ñi aca tuxie David, leta bee familia'lla nzela. Nu li'á neca xi neca lucero enu rliñi sila' \p \v 17 Espíritu Santo cuna enu neca novia' Cordero' Diose rni: \p ―Utee. \p Nu bene enu riene' nú rni bee nucua' scua rnilla: \p ―Utee. \p Titse bee enu rrebichi', ye'ta nze'e, nu enu niarqui' nu' modo nú hue' nze'e inza nú rliqui' elunehuañi sin nu ixiu nze'e. \p \v 18 Ye bee bene enu riene' bedichia' nú nequie lu libro quie' lunú nze'ta aca, li'á nia luhua nú tunu nu' tucu bene enu sucu' equie sa'la bedichia' lunú nequie lu ichi' quie', le'ca scua zucu' equie sa'la Diose castiya nú zeca bene ze'e lunú nequie lu libro quie'. \v 19 Le'ca esquie tunu nu' bene enu axi bee bedichia' nú nequie lu libro quie' lunú nze'ta aca, le'ca axi Diose nú rialalla lu aca nú rliqui' elu nehuañi nú rni lu libro quie', nu le'ca la chu'u bene ze'e eyeche' Diose elu rni lu libro quie'. \p \v 20 Enu nediya' nú neli ye bee nucua', rni: \p ―Neli nú la lea' nzela. Scua acane niarquia. \p ¡Detá Jesucristo, utee! \p \v 21 Jesucristo ri'i nú cha nze'cae lu cuenda' yehua. \p Amén.